{"id":"cnd8","title":"4. Mettagūmāṇavapucchāniddesa","languageCodes":["pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"cnd8","title":"4. Mettagūmāṇavapucchāniddesa","units":[{"id":"cnd8:0","sourceIds":["cnd8:0.1","cnd8:0.2","cnd8:0.3","cnd8:0.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Cūḷaniddesa\nPārāyanavagganiddesa\nPucchāniddesa\n4. Mettagūmāṇavapucchāniddesa"}},{"id":"cnd8:1","sourceIds":["cnd8:1.1","cnd8:1.2","cnd8:1.3","cnd8:1.4","cnd8:1.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ,\n(iccāyasmā mettagū)\nMaññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattaṁ;\nKuto nu dukkhā samudāgatā ime,\nYe keci lokasmimanekarūpā."}},{"id":"cnd8:2","sourceIds":["cnd8:2.1","cnd8:2.2","cnd8:2.3","cnd8:2.4","cnd8:2.5","cnd8:2.6","cnd8:2.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metanti.\nPucchāmīti tisso pucchā—\nadiṭṭhajotanā pucchā, diṭṭhasaṁsandanā pucchā, vimaticchedanā pucchā.\nKatamā adiṭṭhajotanā pucchā?\nPakatiyā lakkhaṇaṁ aññātaṁ hoti adiṭṭhaṁ atulitaṁ atīritaṁ avibhūtaṁ avibhāvitaṁ.\nTassa ñāṇāya dassanāya tulanāya tīraṇāya vibhūtatthāya vibhāvanatthāya pañhaṁ pucchati—\nayaṁ adiṭṭhajotanā pucchā."}},{"id":"cnd8:3","sourceIds":["cnd8:3.1","cnd8:3.2","cnd8:3.3","cnd8:3.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamā diṭṭhasaṁsandanā pucchā?\nPakatiyā lakkhaṇaṁ ñātaṁ hoti diṭṭhaṁ tulitaṁ tīritaṁ vibhūtaṁ vibhāvitaṁ.\nAññehi paṇḍitehi saddhiṁ saṁsandanatthāya pañhaṁ pucchati—\nayaṁ diṭṭhasaṁsandanā pucchā."}},{"id":"cnd8:4","sourceIds":["cnd8:4.1","cnd8:4.2","cnd8:4.3","cnd8:4.4","cnd8:4.5","cnd8:4.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamā vimaticchedanā pucchā?\nPakatiyā saṁsayapakkhando hoti vimatipakkhando dveḷhakajāto—\n“evaṁ nu kho, na nu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti?\nSo vimaticchedanatthāya pañhaṁ pucchati—\nayaṁ vimaticchedanā pucchā.\nImā tisso pucchā."}},{"id":"cnd8:5","sourceIds":["cnd8:5.1","cnd8:5.2","cnd8:5.3","cnd8:5.4","cnd8:5.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Aparāpi tisso pucchā—\nmanussapucchā, amanussapucchā, nimmitapucchā.\nKatamā manussapucchā?\nManussā buddhaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchanti, bhikkhū pucchanti, bhikkhuniyo pucchanti, upāsakā pucchanti, upāsikāyo pucchanti, rājāno pucchanti khattiyā pucchanti, brāhmaṇā pucchanti, vessā pucchanti, suddā pucchanti, gahaṭṭhā pucchanti, pabbajitā pucchanti—\nayaṁ manussapucchā."}},{"id":"cnd8:6","sourceIds":["cnd8:6.1","cnd8:6.2","cnd8:6.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamā amanussapucchā?\nAmanussā buddhaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchanti, nāgā pucchanti, supaṇṇā pucchanti, yakkhā pucchanti, asurā pucchanti, gandhabbā pucchanti, mahārājāno pucchanti, indā pucchanti, brahmā pucchanti, devā pucchanti—\nayaṁ amanussapucchā."}},{"id":"cnd8:7","sourceIds":["cnd8:7.1","cnd8:7.2","cnd8:7.3","cnd8:7.4","cnd8:7.5","cnd8:7.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamā nimmitapucchā?\nBhagavā rūpaṁ abhinimmināti manomayaṁ sabbaṅgapaccaṅgaṁ ahīnindriyaṁ.\nSo nimmito buddhaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchati.\nBhagavā visajjeti.\nAyaṁ nimmitapucchā.\nImā tisso pucchā."}},{"id":"cnd8:8","sourceIds":["cnd8:8.1","cnd8:8.2","cnd8:8.3","cnd8:8.4","cnd8:8.5","cnd8:8.6","cnd8:8.7","cnd8:8.8","cnd8:8.9","cnd8:8.10","cnd8:8.11","cnd8:8.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Aparāpi tisso pucchā—\nattatthapucchā, paratthapucchā, ubhayatthapucchā …pe…\naparāpi tisso pucchā—\ndiṭṭhadhammikatthapucchā, samparāyikatthapucchā, paramatthapucchā … aparāpi tisso pucchā—\nanavajjatthapucchā, nikkilesatthapucchā, vodānatthapucchā … aparāpi tisso pucchā—\natītapucchā, anāgatapucchā, paccuppannapucchā … aparāpi tisso pucchā—\najjhattapucchā, bahiddhāpucchā, ajjhattabahiddhāpucchā … aparāpi tisso pucchā—\nkusalapucchā, akusalapucchā, abyākatapucchā … aparāpi tisso pucchā—\nkhandhapucchā, dhātupucchā āyatanapucchā … aparāpi tisso pucchā—\nsatipaṭṭhānapucchā, sammappadhānapucchā, iddhipādapucchā … aparāpi tisso pucchā—\nindriyapucchā, balapucchā, bojjhaṅgapucchā … aparāpi tisso pucchā—\nmaggapucchā, phalapucchā, nibbānapucchā …."}},{"id":"cnd8:9","sourceIds":["cnd8:9.1","cnd8:9.2","cnd8:9.3","cnd8:9.4","cnd8:9.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Pucchāmi tanti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ pasādemi taṁ “kathayassu me”ti pucchāmi taṁ.\nBhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti—\nyadidaṁ bhagavāti.\nBrūhi metanti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—\npucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ."}},{"id":"cnd8:10","sourceIds":["cnd8:10.1","cnd8:10.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Iccāyasmā mettagūti iccāti padasandhi …pe…\niccāyasmā mettagū."}},{"id":"cnd8:11","sourceIds":["cnd8:11.1","cnd8:11.2","cnd8:11.3","cnd8:11.4","cnd8:11.5","cnd8:11.6","cnd8:11.7","cnd8:11.8","cnd8:11.9","cnd8:11.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Maññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattanti.\nVedagūti taṁ maññāmi, bhāvitattoti taṁ maññāmi, evaṁ jānāmi, evaṁ ājānāmi evaṁ paṭijānāmi evaṁ paṭivijjhāmi.\nVedagū bhāvitattoti kathañca bhagavā vedagū?\nVedo vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ …pe…\ndhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi.\nBhagavā tehi vedehi jātijarāmaraṇassa antagato antappatto koṭigato koṭippatto pariyantagato pariyantappatto vosānagato vosānappatto tāṇagato tāṇappatto leṇagato leṇappatto saraṇagato saraṇappatto abhayagato abhayappatto accutagato accutappatto amatagato amatappatto nibbānagato nibbānappatto.\nVedānaṁ vā antagatoti vedagū;\nvedehi vā antagatoti vedagū;\nsattannaṁ vā dhammānaṁ viditattā vedagū;\nsakkāyadiṭṭhi viditā hoti, vicikicchā viditā hoti, sīlabbataparāmāso vidito hoti, rāgo doso moho māno vidito hoti, viditāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā."}},{"id":"cnd8:12","sourceIds":["cnd8:12.1","cnd8:12.2","cnd8:12.3","cnd8:12.4","cnd8:12.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Vedāni viceyya kevalāni,\n(sabhiyāti bhagavā)\nSamaṇānaṁ yānīdhatthi brāhmaṇānaṁ;\nSabbavedanāsu vītarāgo,\nSabbaṁ vedamaticca vedagū soti."}},{"id":"cnd8:13","sourceIds":["cnd8:13.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ bhagavā vedagū."}},{"id":"cnd8:14","sourceIds":["cnd8:14.1","cnd8:14.2","cnd8:14.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ bhagavā bhāvitatto?\nBhagavā bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño bhāvitasatipaṭṭhāno bhāvitasammappadhāno bhāvitaiddhipādo bhāvitaindriyo bhāvitabalo bhāvitabojjhaṅgo bhāvitamaggo, pahīnakileso paṭividdhākuppo sacchikatanirodho.\nDukkhaṁ tassa pariññātaṁ, samudayo pahīno, maggo bhāvito, nirodho sacchikato, abhiññeyyaṁ abhiññātaṁ, pariññeyyaṁ pariññātaṁ, pahātabbaṁ pahīnaṁ, bhāvetabbaṁ bhāvitaṁ, sacchikātabbaṁ sacchikataṁ, aparitto mahanto gambhīro appameyyo duppariyogāḷho bahuratano sāgarūpamo chaḷaṅgupekkhāya samannāgato hoti."}},{"id":"cnd8:15","sourceIds":["cnd8:15.1","cnd8:15.2","cnd8:15.3","cnd8:15.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano;\nupekkhako viharati sato sampajāno.\nSotena saddaṁ sutvā, ghānena gandhaṁ ghāyitvā, jivhāya rasaṁ sāyitvā, kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā, manasā dhammaṁ viññāya neva sumano hoti na dummano;\nupekkhako viharati sato sampajāno."}},{"id":"cnd8:16","sourceIds":["cnd8:16.1","cnd8:16.2","cnd8:16.3","cnd8:16.4","cnd8:16.5","cnd8:16.6","cnd8:16.7","cnd8:16.8","cnd8:16.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Cakkhunā rūpaṁ disvā manāpaṁ rūpaṁ nābhigijjhati nābhihaṁsati na rāgaṁ janeti.\nTassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.\nCakkhunā kho paneva rūpaṁ disvā amanāpaṁ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto alīnamanaso abyāpannacetaso.\nTassa ṭhitova kāyo hoti ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.\nSotena saddaṁ sutvā …pe…\nghānena gandhaṁ ghāyitvā … jivhāya rasaṁ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā … manasā dhammaṁ viññāya manāpaṁ nābhigijjhati nābhihaṁsati na rāgaṁ janeti.\nTassa ṭhitova kāyo hoti ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.\nManasāyeva kho pana dhammaṁ viññāya amanāpaṁ na maṅku hoti.\nAppatiṭṭhitacitto alīnamanaso abyāpannacetaso tassa ṭhitova kāyo hoti ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ."}},{"id":"cnd8:17","sourceIds":["cnd8:17.1","cnd8:17.2","cnd8:17.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Cakkhunā rūpaṁ disvā manāpāmanāpesu rūpesu ṭhitova kāyo hoti ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.\nSotena saddaṁ sutvā …pe…\nmanasā dhammaṁ viññāya manāpāmanāpesu dhammesu ṭhitova kāyo hoti ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ."}},{"id":"cnd8:18","sourceIds":["cnd8:18.1","cnd8:18.2","cnd8:18.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Cakkhunā rūpaṁ disvā rajanīye na rajjati, dussanīye na dussati, mohanīye na muyhati, kopanīye na kuppati, madanīye na majjati, kilesanīye na kilissati.\nSotena saddaṁ sutvā …pe…\nmanasā dhammaṁ viññāya rajanīye na rajjati, dussanīye na dussati, mohanīye na muyhati, kopanīye na kuppati, madanīye na majjati, kilesanīye na kilissati."}},{"id":"cnd8:19","sourceIds":["cnd8:19.1","cnd8:19.2","cnd8:19.3","cnd8:19.4","cnd8:19.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Diṭṭhe diṭṭhamatto, sute sutamatto, mute mutamatto, viññāte viññātamatto.\nDiṭṭhe na limpati, sute na limpati, mute na limpati, viññāte na limpati.\nDiṭṭhe anūpayo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati.\nSute …pe…\nmute … viññāte anūpayo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati."}},{"id":"cnd8:20","sourceIds":["cnd8:20.1","cnd8:20.2","cnd8:20.3","cnd8:20.4","cnd8:20.5","cnd8:20.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Saṁvijjati bhagavato cakkhu, passati bhagavā cakkhunā rūpaṁ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā.\nSaṁvijjati bhagavato sotaṁ, suṇāti bhagavā sotena saddaṁ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā.\nSaṁvijjati bhagavato ghānaṁ, ghāyati bhagavā ghānena gandhaṁ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā.\nSaṁvijjati bhagavato jivhā, sāyati bhagavā jivhāya rasaṁ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā.\nSaṁvijjati bhagavato kāyo, phusati bhagavā kāyena phoṭṭhabbaṁ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā.\nSaṁvijjati bhagavato mano, vijānāti bhagavā manasā dhammaṁ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā."}},{"id":"cnd8:21","sourceIds":["cnd8:21.1","cnd8:21.2","cnd8:21.3","cnd8:21.4","cnd8:21.5","cnd8:21.6","cnd8:21.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Cakkhu rūpārāmaṁ rūparataṁ rūpasammuditaṁ, taṁ bhagavato dantaṁ guttaṁ rakkhitaṁ saṁvutaṁ;\ntassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.\nSotaṁ saddārāmaṁ saddarataṁ …pe…\nghānaṁ gandhārāmaṁ gandharataṁ … jivhā rasārāmā rasaratā rasasammuditā, sā bhagavato dantā guttā rakkhitā saṁvutā;\ntassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.\nKāyo phoṭṭhabbārāmo phoṭṭhabbarato phoṭṭhabbasammudito … mano dhammārāmo dhammarato dhammasammudito, so bhagavato danto gutto rakkhito saṁvuto;\ntassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti—"}},{"id":"cnd8:22","sourceIds":["cnd8:22.1","cnd8:22.2","cnd8:22.3","cnd8:22.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Dantaṁ nayanti samitiṁ,\ndantaṁ rājābhirūhati;\nDanto seṭṭho manussesu,\nyotivākyaṁ titikkhati."}},{"id":"cnd8:23","sourceIds":["cnd8:23.1","cnd8:23.2","cnd8:23.3","cnd8:23.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Varamassatarā dantā,\nājānīyā ca sindhavā;\nKuñjarā ca mahānāgā,\nattadanto tato varaṁ."}},{"id":"cnd8:24","sourceIds":["cnd8:24.1","cnd8:24.2","cnd8:24.3","cnd8:24.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Na hi etehi yānehi,\ngaccheyya agataṁ disaṁ;\nYathāttanā sudantena,\ndanto dantena gacchati."}},{"id":"cnd8:25","sourceIds":["cnd8:25.1","cnd8:25.2","cnd8:25.3","cnd8:25.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Vidhāsu na vikampanti,\nvippamuttā punabbhavā;\nDantabhūmiṁ anuppattā,\nte loke vijitāvino."}},{"id":"cnd8:26","sourceIds":["cnd8:26.1","cnd8:26.2","cnd8:26.3","cnd8:26.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yassindriyāni bhāvitāni,\nAjjhattañca bahiddhā ca sabbaloke;\nNibbijjha imaṁ parañca lokaṁ,\nKālaṁ kaṅkhati bhāvito sa danto”ti."}},{"id":"cnd8:27","sourceIds":["cnd8:27.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ bhagavā bhāvitattoti maññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattaṁ."}},{"id":"cnd8:28","sourceIds":["cnd8:28.1","cnd8:28.2","cnd8:28.3","cnd8:28.4","cnd8:28.5","cnd8:28.6","cnd8:28.7","cnd8:28.8","cnd8:28.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Kuto nu dukkhā samudāgatā imeti.\nKuto nūti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā—\n“evaṁ nu kho, na nu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—\nkuto nu.\nDukkhāti jātidukkhaṁ, jarādukkhaṁ, byādhidukkhaṁ, maraṇadukkhaṁ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ, nerayikaṁ dukkhaṁ, tiracchānayonikaṁ dukkhaṁ, pettivisayikaṁ dukkhaṁ, mānusikaṁ dukkhaṁ, gabbhokkantimūlakaṁ dukkhaṁ, gabbhaṭṭhitimūlakaṁ dukkhaṁ, gabbhavuṭṭhānamūlakaṁ dukkhaṁ, jātassūpanibandhakaṁ dukkhaṁ, jātassa parādheyyakaṁ dukkhaṁ, attūpakkamaṁ dukkhaṁ, parūpakkamaṁ dukkhaṁ, dukkhadukkhaṁ, saṅkhāradukkhaṁ, vipariṇāmadukkhaṁ, cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo kāso sāso pināso ḍāho jaro kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā kuṭṭhaṁ gaṇḍo kilāso soso apamāro daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitapittaṁ madhumeho aṁsā piḷakā bhagandalā pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassaṁ dukkhaṁ, mātumaraṇaṁ dukkhaṁ, pitumaraṇaṁ dukkhaṁ, bhātumaraṇaṁ dukkhaṁ, bhaginimaraṇaṁ dukkhaṁ, puttamaraṇaṁ dukkhaṁ, dhītumaraṇaṁ dukkhaṁ, ñātibyasanaṁ dukkhaṁ, rogabyasanaṁ dukkhaṁ, bhogabyasanaṁ dukkhaṁ, sīlabyasanaṁ dukkhaṁ, diṭṭhibyasanaṁ dukkhaṁ;\nyesaṁ dhammānaṁ ādito samudāgamanaṁ paññāyati, atthaṅgamato nirodho paññāyati, kammasannissito vipāko, vipākasannissitaṁ kammaṁ, nāmasannissitaṁ rūpaṁ, rūpasannissitaṁ nāmaṁ, jātiyā anugataṁ, jarāya anusaṭaṁ, byādhinā abhibhūtaṁ, maraṇena abbhāhataṁ, dukkhe patiṭṭhitaṁ, atāṇaṁ aleṇaṁ asaraṇaṁ asaraṇībhūtaṁ—\nime vuccanti dukkhā.\nIme dukkhā kuto samudāgatā kuto jātā kuto sañjātā kuto nibbattā kuto abhinibbattā kuto pātubhūtā kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavāti, imesaṁ dukkhānaṁ mūlaṁ pucchati hetuṁ pucchati nidānaṁ pucchati sambhavaṁ pucchati pabhavaṁ pucchati samuṭṭhānaṁ pucchati āhāraṁ pucchati ārammaṇaṁ pucchati paccayaṁ pucchati samudayaṁ pucchati papucchati yācati ajjhesati pasādetīti—\nkuto nu dukkhā samudāgatā ime."}},{"id":"cnd8:29","sourceIds":["cnd8:29.1","cnd8:29.2","cnd8:29.3","cnd8:29.4","cnd8:29.5","cnd8:29.6","cnd8:29.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Ye keci lokasmimanekarūpāti.\nYe kecīti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—\nye kecīti.\nLokasminti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.\nAnekarūpāti anekavidhā nānāppakārā dukkhāti—\nye keci lokasmimanekarūpā.\nTenāha so brāhmaṇo—"}},{"id":"cnd8:30","sourceIds":["cnd8:30.1","cnd8:30.2","cnd8:30.3","cnd8:30.4","cnd8:30.5"],"kind":"text","text":{"pi":"“Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ,\n(iccāyasmā mettagū)\nMaññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattaṁ;\nKuto nu dukkhā samudāgatā ime,\nYe keci lokasmimanekarūpā”ti."}},{"id":"cnd8:31","sourceIds":["cnd8:31.1","cnd8:31.2","cnd8:31.3","cnd8:31.4","cnd8:31.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasi,\n(mettagūti bhagavā)\nTaṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ;\nUpadhinidānā pabhavanti dukkhā,\nYe keci lokasmimanekarūpā."}},{"id":"cnd8:32","sourceIds":["cnd8:32.1","cnd8:32.2","cnd8:32.3","cnd8:32.4","cnd8:32.5","cnd8:32.6","cnd8:32.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasīti.\nDukkhassāti jātidukkhassa jarādukkhassa byādhidukkhassa maraṇadukkhassa sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhassa.\nPabhavaṁ apucchasīti dukkhassa mūlaṁ pucchasi hetuṁ pucchasi nidānaṁ pucchasi sambhavaṁ pucchasi pabhavaṁ pucchasi samuṭṭhānaṁ pucchasi āhāraṁ pucchasi ārammaṇaṁ pucchasi paccayaṁ pucchasi samudayaṁ pucchasi yācasi ajjhesasi pasādesīti—\ndukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasi.\nMettagūti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.\nBhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—\nmettagūti bhagavā."}},{"id":"cnd8:33","sourceIds":["cnd8:33.1","cnd8:33.2","cnd8:33.3","cnd8:33.4","cnd8:33.5","cnd8:33.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānanti.\nTanti dukkhassa mūlaṁ pavakkhāmi hetuṁ pavakkhāmi nidānaṁ pavakkhāmi sambhavaṁ pavakkhāmi pabhavaṁ pavakkhāmi samuṭṭhānaṁ pavakkhāmi āhāraṁ pavakkhāmi ārammaṇaṁ pavakkhāmi paccayaṁ pavakkhāmi samudayaṁ pavakkhāmi ācikkhissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsessāmīti—\ntaṁ te pavakkhāmi.\nYathā pajānanti yathā pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto.\nNa itihītihaṁ na itikirāya na paramparāya na piṭakasampadāya na takkahetu na nayahetu na ākāraparivitakkena na diṭṭhinijjhānakkhantiyā sāmaṁ sayamabhiññātaṁ attapaccakkhadhammaṁ taṁ kathayissāmīti—\ntaṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ."}},{"id":"cnd8:34","sourceIds":["cnd8:34.1","cnd8:34.2","cnd8:34.3","cnd8:34.4","cnd8:34.5","cnd8:34.6","cnd8:34.7","cnd8:34.8","cnd8:34.9","cnd8:34.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Upadhinidānā pabhavanti dukkhāti.\nUpadhīti dasa upadhī—\ntaṇhūpadhi, diṭṭhūpadhi, kilesūpadhi, kammūpadhi, duccaritūpadhi, āhārūpadhi, paṭighūpadhi, catasso upādinnadhātuyo upadhī, cha ajjhattikāni āyatanāni upadhī, cha viññāṇakāyā upadhī, sabbampi dukkhaṁ dukkhamanaṭṭhena upadhi.\nIme vuccanti dasa upadhī.\nDukkhāti jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ nerayikaṁ dukkhaṁ …pe…\ndiṭṭhibyasanaṁ dukkhaṁ.\nYesaṁ dhammānaṁ ādito samudāgamanaṁ paññāyati, atthaṅgamato nirodho paññāyati, kammasannissito vipāko, vipākasannissitaṁ kammaṁ, nāmasannissitaṁ rūpaṁ, rūpasannissitaṁ nāmaṁ, jātiyā anugataṁ, jarāya anusaṭaṁ, byādhinā abhibhūtaṁ, maraṇena abbhāhataṁ, dukkhe patiṭṭhitaṁ, atāṇaṁ aleṇaṁ asaraṇaṁ asaraṇībhūtaṁ—\nime vuccanti dukkhā.\nIme dukkhā upadhinidānā upadhihetukā upadhipaccayā upadhikāraṇā honti pabhavanti sambhavanti jāyanti sañjāyanti nibbattanti pātubhavantīti—\nupadhinidānā pabhavanti dukkhā."}},{"id":"cnd8:35","sourceIds":["cnd8:35.1","cnd8:35.2","cnd8:35.3","cnd8:35.4","cnd8:35.5","cnd8:35.6","cnd8:35.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Ye keci lokasmimanekarūpāti.\nYe kecīti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—\nye kecīti.\nLokasminti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.\nAnekarūpāti anekavidhā nānappakārā dukkhāti—\nye keci lokasmimanekarūpā.\nTenāha bhagavā—"}},{"id":"cnd8:36","sourceIds":["cnd8:36.1","cnd8:36.2","cnd8:36.3","cnd8:36.4","cnd8:36.5"],"kind":"text","text":{"pi":"“Dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasi,\n(mettagūti bhagavā)\nTaṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ;\nUpadhinidānā pabhavanti dukkhā,\nYe keci lokasmimanekarūpā”ti."}},{"id":"cnd8:37","sourceIds":["cnd8:37.1","cnd8:37.2","cnd8:37.3","cnd8:37.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yo ve avidvā upadhiṁ karoti,\nPunappunaṁ dukkhamupeti mando;\nTasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā,\nDukkhassa jātippabhavānupassī."}},{"id":"cnd8:38","sourceIds":["cnd8:38.1","cnd8:38.2","cnd8:38.3","cnd8:38.4","cnd8:38.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Yo ve avidvā upadhiṁ karotīti.\nYoti yo yādiso yathāyutto yathāvihito yathāpakāro yaṁṭhānappatto yaṁdhammasamannāgato khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā devo vā manusso vā.\nAvidvāti avijjāgato aññāṇī avibhāvī duppañño.\nUpadhiṁ karotīti taṇhūpadhiṁ karoti, diṭṭhūpadhiṁ karoti, kilesūpadhiṁ karoti, kammūpadhiṁ karoti, duccaritūpadhiṁ karoti, āhārūpadhiṁ karoti, paṭighūpadhiṁ karoti, catasso upādinnadhātuyo upadhī karoti, cha ajjhattikāni āyatanāni upadhī karoti, cha viññāṇakāye upadhī karoti janeti sañjaneti nibbatteti abhinibbattetīti—\navidvā upadhiṁ karoti."}},{"id":"cnd8:39","sourceIds":["cnd8:39.1","cnd8:39.2","cnd8:39.3","cnd8:39.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Punappunaṁ dukkhamupeti mandoti punappunaṁ jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ eti samupeti upagacchati gaṇhāti parāmasati abhinivisatīti—\npunappunaṁ dukkhamupeti.\nMandoti mando momuho avidvā avijjāgato aññāṇī avibhāvī duppaññoti—\npunappunaṁ dukkhamupeti mando."}},{"id":"cnd8:40","sourceIds":["cnd8:40.1","cnd8:40.2","cnd8:40.3","cnd8:40.4","cnd8:40.5","cnd8:40.6","cnd8:40.7","cnd8:40.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirāti.\nTasmāti taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā etaṁ ādīnavaṁ sampassamāno upadhīsūti tasmā.\nPajānanti pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto, “sabbe saṅkhārā aniccā”ti pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto,\n“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…\n“sabbe dhammā anattā”ti …pe…\n“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto.\nUpadhiṁ na kayirāti taṇhūpadhiṁ na kareyya, diṭṭhūpadhiṁ na kareyya, kilesūpadhiṁ na kareyya, duccaritūpadhiṁ na kareyya, āhārūpadhiṁ na kareyya, paṭighūpadhiṁ na kareyya, catasso upādinnadhātuyo upadhī na kareyya, cha ajjhattikāni āyatanāni upadhī na kareyya, cha viññāṇakāye upadhī na kareyya, na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyyāti—\ntasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā."}},{"id":"cnd8:41","sourceIds":["cnd8:41.1","cnd8:41.2","cnd8:41.3","cnd8:41.4","cnd8:41.5","cnd8:41.6","cnd8:41.7","cnd8:41.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Dukkhassāti jātidukkhassa jarādukkhassa byādhidukkhassa maraṇadukkhassa sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhassa.\nPabhavānupassīti dukkhassa mūlānupassī hetānupassī nidānānupassī sambhavānupassī pabhavānupassī samuṭṭhānānupassī āhārānupassī ārammaṇānupassī paccayānupassī samudayānupassī.\nAnupassanā vuccati ñāṇaṁ.\nYā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.\nImāya anupassanāya paññāya upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.\nSo vuccati anupassīti—\ndukkhassa jātippabhavānupassī.\nTenāha bhagavā—"}},{"id":"cnd8:42","sourceIds":["cnd8:42.1","cnd8:42.2","cnd8:42.3","cnd8:42.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yo ve avidvā upadhiṁ karoti,\nPunappunaṁ dukkhamupeti mando;\nTasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā,\nDukkhassa jātippabhavānupassī”ti."}},{"id":"cnd8:43","sourceIds":["cnd8:43.1","cnd8:43.2","cnd8:43.3","cnd8:43.4","cnd8:43.5","cnd8:43.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no,\nAññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi;\nKathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ,\nJātiṁ jaraṁ sokapariddavañca;\nTaṁ me munī sādhu viyākarohi,\nTathā hi te vidito esa dhammo."}},{"id":"cnd8:44","sourceIds":["cnd8:44.1","cnd8:44.2","cnd8:44.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ taṁ apucchimha akittayī noti yaṁ taṁ apucchimha ayācimha ajjhesimha pasādayimha.\nAkittayī noti kittitaṁ pakittitaṁ ācikkhitaṁ desitaṁ paññapitaṁ paṭṭhapitaṁ vivaritaṁ vibhattaṁ uttānīkataṁ pakāsitanti—\nyaṁ taṁ apucchimha akittayī no."}},{"id":"cnd8:45","sourceIds":["cnd8:45.1","cnd8:45.2","cnd8:45.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhīti aññaṁ taṁ pucchāma, aññaṁ taṁ yācāma, aññaṁ taṁ ajjhesāma, aññaṁ taṁ pasādema, uttari taṁ pucchāma.\nTadiṅgha brūhīti iṅgha brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—\naññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi."}},{"id":"cnd8:46","sourceIds":["cnd8:46.1","cnd8:46.2","cnd8:46.3","cnd8:46.4","cnd8:46.5","cnd8:46.6","cnd8:46.7","cnd8:46.8","cnd8:46.9","cnd8:46.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ, jātiṁ jaraṁ sokapariddavañcāti.\nKathaṁ nūti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā—\n“evaṁ nu kho, nanu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—\nkathaṁ nu.\nDhīrāti dhīrā paṇḍitā paññavanto buddhimanto ñāṇino vibhāvino medhāvino.\nOghanti kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ.\nJātīti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti nibbatti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho.\nJarāti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko.\nSokoti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena vā samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena vā phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko antoḍāho antopariḍāho cetaso parijjhāyanā domanassaṁ sokasallaṁ.\nParidevoti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena vā samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena vā phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṁ."}},{"id":"cnd8:47","sourceIds":["cnd8:47.1","cnd8:47.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ, jātiṁ jaraṁ sokapariddavañcāti dhīrā kathaṁ oghañca jātiñca jarañca sokañca paridevañca taranti uttaranti pataranti samatikkamanti vītivattantīti—\nkathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ, jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca."}},{"id":"cnd8:48","sourceIds":["cnd8:48.1","cnd8:48.2","cnd8:48.3","cnd8:48.4","cnd8:48.5","cnd8:48.6","cnd8:48.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṁ me munī sādhu viyākarohīti.\nTanti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi yaṁ ajjhesāmi yaṁ pasādemi.\nMunīti monaṁ vuccati ñāṇaṁ.\nYā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.\nBhagavā tena ñāṇena samannāgato muni monappatto.\nTīṇi moneyyāni—\nkāyamoneyyaṁ vacīmoneyyaṁ manomoneyyaṁ."}},{"id":"cnd8:49","sourceIds":["cnd8:49.1","cnd8:49.2","cnd8:49.3","cnd8:49.4","cnd8:49.5","cnd8:49.6","cnd8:49.7","cnd8:49.8","cnd8:49.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamaṁ kāyamoneyyaṁ?\nTividhānaṁ kāyaduccaritānaṁ pahānaṁ kāyamoneyyaṁ.\nTividhaṁ kāyasucaritaṁ kāyamoneyyaṁ.\nKāyārammaṇe ñāṇaṁ kāyamoneyyaṁ.\nKāyapariññā kāyamoneyyaṁ.\nPariññāsahagato maggo kāyamoneyyaṁ.\nKāye chandarāgassa pahānaṁ kāyamoneyyaṁ.\nKāyasaṅkhāranirodho catutthajjhānasamāpatti kāyamoneyyaṁ.\nIdaṁ kāyamoneyyaṁ."}},{"id":"cnd8:50","sourceIds":["cnd8:50.1","cnd8:50.2","cnd8:50.3","cnd8:50.4","cnd8:50.5","cnd8:50.6","cnd8:50.7","cnd8:50.8","cnd8:50.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamaṁ vacīmoneyyaṁ?\nCatubbidhānaṁ vacīduccaritānaṁ pahānaṁ vacīmoneyyaṁ.\nCatubbidhaṁ vacīsucaritaṁ vacīmoneyyaṁ.\nVācārammaṇe ñāṇaṁ vacīmoneyyaṁ.\nVācāpariññā vacīmoneyyaṁ.\nPariññāsahagato maggo vacīmoneyyaṁ.\nVācāya chandarāgassa pahānaṁ vacīmoneyyaṁ.\nVacīsaṅkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyaṁ.\nIdaṁ vacīmoneyyaṁ."}},{"id":"cnd8:51","sourceIds":["cnd8:51.1","cnd8:51.2","cnd8:51.3","cnd8:51.4","cnd8:51.5","cnd8:51.6","cnd8:51.7","cnd8:51.8","cnd8:51.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamaṁ manomoneyyaṁ?\nTividhānaṁ manoduccaritānaṁ pahānaṁ manomoneyyaṁ.\nTividhaṁ manosucaritaṁ manomoneyyaṁ.\nCittārammaṇe ñāṇaṁ manomoneyyaṁ.\nCittapariññā manomoneyyaṁ.\nPariññāsahagato maggo manomoneyyaṁ.\nCitte chandarāgassa pahānaṁ manomoneyyaṁ.\nCittasaṅkhāranirodho saññāvedayitanirodhasamāpatti manomoneyyaṁ.\nIdaṁ manomoneyyaṁ."}},{"id":"cnd8:52","sourceIds":["cnd8:52.1","cnd8:52.2","cnd8:52.3","cnd8:52.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kāyamuniṁ vacīmuniṁ,\nmanomunimanāsavaṁ;\nMuniṁ moneyyasampannaṁ,\nāhu sabbappahāyinaṁ."}},{"id":"cnd8:53","sourceIds":["cnd8:53.1","cnd8:53.2","cnd8:53.3","cnd8:53.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kāyamuniṁ vacīmuniṁ,\nmanomunimanāsavaṁ;\nMuniṁ moneyyasampannaṁ,\nāhu ninhātapāpakanti."}},{"id":"cnd8:54","sourceIds":["cnd8:54.1","cnd8:54.2","cnd8:54.3","cnd8:54.4","cnd8:54.5","cnd8:54.6","cnd8:54.7","cnd8:54.8","cnd8:54.9","cnd8:54.10","cnd8:54.11","cnd8:54.12","cnd8:54.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Imehi tīhi moneyyehi dhammehi samannāgatā.\nCha munino—\nagāramunino, anagāramunino, sekhamunino, asekhamunino, paccekamunino munimuninoti.\nKatame agāramunino?\nYe te agārikā diṭṭhapadā viññātasāsanā—\nime agāramunino.\nKatame anagāramunino?\nYe te pabbajitā diṭṭhapadā viññātasāsanā—\nime anagāramunino.\nSatta sekhā sekhamunino.\nArahanto asekhamunino.\nPaccekasambuddhā paccekamunino.\nTathāgatā arahanto sammāsambuddhā munimunino."}},{"id":"cnd8:55","sourceIds":["cnd8:55.1","cnd8:55.2","cnd8:55.3","cnd8:55.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Na monena munī hoti,\nmūḷharūpo aviddasu;\nYo ca tulaṁva paggayha,\nvaramādāya paṇḍito."}},{"id":"cnd8:56","sourceIds":["cnd8:56.1","cnd8:56.2","cnd8:56.3","cnd8:56.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Pāpāni parivajjeti,\nsa munī tena so muni;\nYo munāti ubho loke,\nmuni tena pavuccati."}},{"id":"cnd8:57","sourceIds":["cnd8:57.1","cnd8:57.2","cnd8:57.3","cnd8:57.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Asatañca satañca ñatvā dhammaṁ,\nAjjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;\nDevamanussehi pūjanīyo,\nSaṅgajālamaticca so munīti."}},{"id":"cnd8:58","sourceIds":["cnd8:58.1","cnd8:58.2","cnd8:58.3","cnd8:58.4","cnd8:58.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Sādhu viyākarohīti taṁ sādhu ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—\ntaṁ me munī sādhu viyākarohi.\nTathā hi te vidito esa dhammoti tathā hi te vidito tulito tīrito vibhūto vibhāvito esa dhammoti—\ntathā hi te vidito esa dhammo.\nTenāha so brāhmaṇo—"}},{"id":"cnd8:59","sourceIds":["cnd8:59.1","cnd8:59.2","cnd8:59.3","cnd8:59.4","cnd8:59.5","cnd8:59.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no,\nAññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi;\nKathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ,\nJātiṁ jaraṁ sokapariddavañca;\nTaṁ me munī sādhu viyākarohi,\nTathā hi te vidito esa dhammo”ti."}},{"id":"cnd8:60","sourceIds":["cnd8:60.1","cnd8:60.2","cnd8:60.3","cnd8:60.4","cnd8:60.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Kittayissāmi te dhammaṁ,\n(mettagūti bhagavā)\nDiṭṭhe dhamme anītihaṁ;\nYaṁ viditvā sato caraṁ,\nTare loke visattikaṁ."}},{"id":"cnd8:61","sourceIds":["cnd8:61.1","cnd8:61.2","cnd8:61.3","cnd8:61.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kittayissāmi te dhammanti.\nDhammanti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ, cattāro satipaṭṭhāne, cattāro sammappadhāne, cattāro iddhipāde, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅge, ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ, nibbānañca, nibbānagāminiñca paṭipadaṁ kittayissāmi ācikkhissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsissāmīti—\nkittayissāmi te dhammaṁ.\nMettagūti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati."}},{"id":"cnd8:62","sourceIds":["cnd8:62.1","cnd8:62.2","cnd8:62.3","cnd8:62.4","cnd8:62.5","cnd8:62.6","cnd8:62.7","cnd8:62.8","cnd8:62.9","cnd8:62.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Diṭṭhe dhamme anītihanti.\nDiṭṭhe dhammeti diṭṭhe dhamme ñāte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhūte dhamme vibhāvite dhamme sabbe saṅkhārā aniccāti …pe…\nyaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhammanti diṭṭhe dhamme ñāte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhūte dhamme vibhāvite dhammeti—\nevampi diṭṭhe dhamme kathayissāmi.\nAtha vā dukkhe diṭṭhe dukkhaṁ kathayissāmi, samudaye diṭṭhe samudayaṁ kathayissāmi, magge diṭṭhe maggaṁ kathayissāmi, nirodhe diṭṭhe nirodhaṁ kathayissāmīti—\nevampi diṭṭhe dhamme kathayissāmi.\nAtha vā diṭṭhe dhamme sandiṭṭhikaṁ akālikaṁ ehipassikaṁ opaneyyikaṁ paccattaṁ veditabbaṁ viññūhīti—\nevampi diṭṭhe dhamme kathayissāmīti diṭṭhe dhamme.\nAnītihanti na itihītihaṁ na itikirāya na paramparāya na piṭakasampadāya na takkahetu na nayahetu na ākāraparivitakkena na diṭṭhinijjhānakkhantiyā, sāmaṁ sayamabhiññātaṁ attapaccakkhadhammaṁ, taṁ kathayissāmīti—\ndiṭṭhe dhamme anītihaṁ."}},{"id":"cnd8:63","sourceIds":["cnd8:63.1","cnd8:63.2","cnd8:63.3","cnd8:63.4","cnd8:63.5","cnd8:63.6","cnd8:63.7","cnd8:63.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ viditvā sato caranti yaṁ viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā, “sabbe saṅkhārā aniccā”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā,\n“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti … “sabbe dhammā anattā”ti …pe…\n“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.\nSatoti catūhi kāraṇehi sato—\nkāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…\nso vuccati sato.\nCaranti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpentoti—\nyaṁ viditvā sato caraṁ."}},{"id":"cnd8:64","sourceIds":["cnd8:64.1","cnd8:64.2","cnd8:64.3","cnd8:64.4","cnd8:64.5","cnd8:64.6","cnd8:64.7","cnd8:64.8","cnd8:64.9","cnd8:64.10","cnd8:64.11","cnd8:64.12","cnd8:64.13","cnd8:64.14","cnd8:64.15","cnd8:64.16","cnd8:64.17","cnd8:64.18"],"kind":"text","text":{"pi":"Tare loke visattikanti visattikā vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nVisattikāti kenaṭṭhena visattikā?\nVisatāti visattikā,\nvisālāti visattikā,\nvisaṭāti visattikā,\nvisamāti visattikā,\nvisakkatīti visattikā,\nvisaṁharatīti visattikā,\nvisaṁvādikāti visattikā,\nvisamūlāti visattikā,\nvisaphalāti visattikā,\nvisaparibhogāti visattikā,\nvisālā vā pana sā taṇhā rūpe sadde gandhe rase phoṭṭhabbe dhamme kule gaṇe āvāse lābhe yase pasaṁsāya sukhe cīvare piṇḍapāte senāsane gilānapaccayabhesajjaparikkhāre kāmadhātuyā rūpadhātuyā arūpadhātuyā kāmabhave rūpabhave arūpabhave saññābhave asaññābhave nevasaññānāsaññābhave ekavokārabhave catuvokārabhave pañcavokārabhave atīte anāgate paccuppanne diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu visaṭā vitthatāti visattikā.\nLoketi apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.\nTare loke visattikanti loke vesā visattikā, loke vetaṁ visattikaṁ sato tareyya uttareyya patareyya samatikkameyya vītivatteyyāti—\ntare loke visattikaṁ.\nTenāha bhagavā—"}},{"id":"cnd8:65","sourceIds":["cnd8:65.1","cnd8:65.2","cnd8:65.3","cnd8:65.4","cnd8:65.5"],"kind":"text","text":{"pi":"“Kittayissāmi te dhammaṁ,\n(mettagūti bhagavā)\nDiṭṭhe dhamme anītihaṁ;\nYaṁ viditvā sato caraṁ,\nTare loke visattikan”ti."}},{"id":"cnd8:66","sourceIds":["cnd8:66.1","cnd8:66.2","cnd8:66.3","cnd8:66.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tañcāhaṁ abhinandāmi,\nmahesi dhammamuttamaṁ;\nYaṁ viditvā sato caraṁ,\ntare loke visattikaṁ."}},{"id":"cnd8:67","sourceIds":["cnd8:67.1","cnd8:67.2","cnd8:67.3","cnd8:67.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tañcāhaṁ abhinandāmīti.\nTanti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ.\nNandāmi abhinandāmi modāmi anumodāmi icchāmi sādiyāmi yācāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmīti—\ntañcāhaṁ abhinandāmi."}},{"id":"cnd8:68","sourceIds":["cnd8:68.1","cnd8:68.2","cnd8:68.3","cnd8:68.4","cnd8:68.5","cnd8:68.6","cnd8:68.7","cnd8:68.8","cnd8:68.9","cnd8:68.10","cnd8:68.11","cnd8:68.12","cnd8:68.13","cnd8:68.14","cnd8:68.15","cnd8:68.16","cnd8:68.17","cnd8:68.18","cnd8:68.19","cnd8:68.20","cnd8:68.21","cnd8:68.22","cnd8:68.23","cnd8:68.24","cnd8:68.25","cnd8:68.26","cnd8:68.27","cnd8:68.28","cnd8:68.29","cnd8:68.30","cnd8:68.31","cnd8:68.32","cnd8:68.33","cnd8:68.34","cnd8:68.35","cnd8:68.36"],"kind":"text","text":{"pi":"Mahesi dhammamuttamanti.\nMahesīti kiṁ mahesi bhagavā,\nmahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahantaṁ samādhikkhandhaṁ …pe…\nmahantaṁ paññākkhandhaṁ …\nmahantaṁ vimuttikkhandhaṁ …\nmahantaṁ vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahato tamokāyassa padālanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahato vipallāsassa pabhedanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahato taṇhāsallassa abbahanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahato diṭṭhisaṅghāṭassa viniveṭhanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahato mānadhajassa papātanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahato abhisaṅkhārassa vūpasamaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahato oghassa nittharaṇaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahato bhārassa nikkhepanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahato saṁsāravaṭṭassa upacchedaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahato santāpassa nibbāpanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahato pariḷāhassa paṭippassaddhiṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahato dhammadhajassa ussāpanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahante satipaṭṭhāne …pe…\nmahante sammappadhāne …\nmahante iddhipāde …\nmahantāni indriyāni …\nmahantāni balāni …\nmahante bojjhaṅge …\nmahantaṁ ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ …\nmahantaṁ paramatthaṁ amataṁ nibbānaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,\nmahesakkhehi sattehi esito gavesito pariyesito—\n“kahaṁ buddho,\nkahaṁ bhagavā,\nkahaṁ devadevo,\nkahaṁ narāsabho”ti mahesi.\nDhammamuttamanti dhammamuttamaṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.\nYo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.\nUttamanti aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ dhammanti—\nmahesi dhammamuttamaṁ."}},{"id":"cnd8:69","sourceIds":["cnd8:69.1","cnd8:69.2","cnd8:69.3","cnd8:69.4","cnd8:69.5","cnd8:69.6","cnd8:69.7","cnd8:69.8","cnd8:69.9","cnd8:69.10","cnd8:69.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ viditvā sato caranti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā, “sabbe saṅkhārā aniccā”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā,\n“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …\n“sabbe dhammā anattā”ti …pe…\n“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.\nSatoti catūhi kāraṇehi sato—\nkāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,\nvedanāsu …pe…\ncitte …\ndhammesu … dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato … so vuccati sato.\nCaranti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpentoti—\nyaṁ viditvā sato caraṁ."}},{"id":"cnd8:70","sourceIds":["cnd8:70.1","cnd8:70.2","cnd8:70.3","cnd8:70.4","cnd8:70.5","cnd8:70.6","cnd8:70.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tare loke visattikanti visattikā vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nVisattikāti kenaṭṭhena visattikā …pe… visaṭā vitthatāti visattikā.\nLoketi apāyaloke …pe… āyatanaloke.\nTare loke visattikanti loke vesā visattikā, loke vetaṁ visattikaṁ sato tareyya uttareyya patareyya samatikkameyya vītivatteyyāti—\ntare loke visattikaṁ.\nTenāha so brāhmaṇo—"}},{"id":"cnd8:71","sourceIds":["cnd8:71.1","cnd8:71.2","cnd8:71.3","cnd8:71.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Tañcāhaṁ abhinandāmi,\nmahesi dhammamuttamaṁ;\nYaṁ viditvā sato caraṁ,\ntare loke visattikan”ti."}},{"id":"cnd8:72","sourceIds":["cnd8:72.1","cnd8:72.2","cnd8:72.3","cnd8:72.4","cnd8:72.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ kiñci sampajānāsi,\n(mettagūti bhagavā)\nUddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;\nEtesu nandiñca nivesanañca,\nPanujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe."}},{"id":"cnd8:73","sourceIds":["cnd8:73.1","cnd8:73.2","cnd8:73.3","cnd8:73.4","cnd8:73.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ kiñci sampajānāsīti yaṁ kiñci pajānāsi ājānāsi vijānāsi paṭivijānāsi paṭivijjhasīti—\nyaṁ kiñci sampajānāsi.\nMettagūti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.\nBhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—\nmettagūti bhagavā."}},{"id":"cnd8:74","sourceIds":["cnd8:74.1","cnd8:74.2","cnd8:74.3","cnd8:74.4","cnd8:74.5","cnd8:74.6","cnd8:74.7","cnd8:74.8","cnd8:74.9","cnd8:74.10","cnd8:74.11","cnd8:74.12","cnd8:74.13","cnd8:74.14","cnd8:74.15","cnd8:74.16","cnd8:74.17","cnd8:74.18","cnd8:74.19","cnd8:74.20"],"kind":"text","text":{"pi":"Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjheti.\nUddhanti anāgataṁ;\nadhoti atītaṁ;\ntiriyañcāpi majjheti paccuppannaṁ.\nUddhanti devaloko;\nadhoti nirayaloko;\ntiriyañcāpi majjheti manussaloko.\nAtha vā uddhanti kusalā dhammā;\nadhoti akusalā dhammā;\ntiriyañcāpi majjheti abyākatā dhammā.\nUddhanti arūpadhātu;\nadhoti kāmadhātu;\ntiriyañcāpi majjheti rūpadhātu.\nUddhanti sukhā vedanā;\nadhoti dukkhā vedanā;\ntiriyañcāpi majjheti adukkhamasukhā vedanā.\nUddhanti uddhaṁ pādatalā;\nadhoti adho kesamatthakā;\ntiriyañcāpi majjheti vemajjheti—\nuddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe."}},{"id":"cnd8:75","sourceIds":["cnd8:75.1","cnd8:75.2","cnd8:75.3","cnd8:75.4","cnd8:75.5","cnd8:75.6","cnd8:75.7","cnd8:75.8","cnd8:75.9","cnd8:75.10","cnd8:75.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Etesu nandiñca nivesanañca, panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭheti etesūti ācikkhitesu desitesu paññapitesu paṭṭhapitesu vivaritesu vibhajitesu uttānīkatesu pakāsitesu.\nNandī vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nNivesananti dve nivesanā—\ntaṇhānivesanā ca diṭṭhinivesanā ca.\nKatamā taṇhā nivesanā?\nYāvatā taṇhāsaṅkhātena …pe…\nayaṁ taṇhānivesanā.\nKatamā diṭṭhinivesanā?\nVīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi …pe…\nayaṁ diṭṭhinivesanā."}},{"id":"cnd8:76","sourceIds":["cnd8:76.1","cnd8:76.2","cnd8:76.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Panujja viññāṇanti puññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ, apuññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ, āneñjābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ.\nEtesu nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagatañca viññāṇaṁ nujja panujja nuda panuda jaha pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṁ gamehīti—\netesu nandiñca nivesanañca panujja viññāṇaṁ."}},{"id":"cnd8:77","sourceIds":["cnd8:77.1","cnd8:77.2","cnd8:77.3","cnd8:77.4","cnd8:77.5","cnd8:77.6","cnd8:77.7","cnd8:77.8","cnd8:77.9","cnd8:77.10","cnd8:77.11","cnd8:77.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Bhave na tiṭṭheti.\nBhavāti dve bhavā—\nkammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo.\nKatamo kammabhavo?\nPuññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro—\nayaṁ kammabhavo.\nKatamo paṭisandhiko punabbhavo?\nPaṭisandhikā rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ—\nayaṁ paṭisandhiko punabbhavo.\nBhave na tiṭṭheti nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇañca kammabhavañca paṭisandhikañca punabbhavaṁ pajahanto vinodento byantīkaronto anabhāvaṁ gamento kammabhave na tiṭṭheyya paṭisandhike punabbhave na tiṭṭheyya na santiṭṭheyyāti—\npanujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe.\nTenāha bhagavā—"}},{"id":"cnd8:78","sourceIds":["cnd8:78.1","cnd8:78.2","cnd8:78.3","cnd8:78.4","cnd8:78.5"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yaṁ kiñci sampajānāsi,\n(mettagūti bhagavā)\nUddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;\nEtesu nandiñca nivesanañca,\nPanujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe”ti."}},{"id":"cnd8:79","sourceIds":["cnd8:79.1","cnd8:79.2","cnd8:79.3","cnd8:79.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁvihārī sato appamatto,\nBhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni;\nJātiṁ jaraṁ sokapariddavañca,\nIdheva vidvā pajaheyya dukkhaṁ."}},{"id":"cnd8:80","sourceIds":["cnd8:80.1","cnd8:80.2","cnd8:80.3","cnd8:80.4","cnd8:80.5","cnd8:80.6","cnd8:80.7","cnd8:80.8","cnd8:80.9","cnd8:80.10","cnd8:80.11","cnd8:80.12","cnd8:80.13","cnd8:80.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁvihārī sato appamattoti.\nEvaṁvihārīti nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagataviññāṇañca kammabhavañca paṭisandhikañca punabbhavaṁ pajahanto vinodento byantīkaronto anabhāvaṁ gamentoti—\nevaṁvihārī.\nSatoti catūhi kāraṇehi sato—\nkāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento …pe…\nso vuccati sato.\nAppamattoti sakkaccakārī sātaccakārī aṭṭhitakārī anolīnavuttiko anikkhittacchando anikkhittadhuro appamatto kusalesu dhammesu—\n“kathāhaṁ aparipūraṁ vā sīlakkhandhaṁ paripūreyyaṁ, paripūraṁ vā sīlakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesu.\n“Kathāhaṁ aparipūraṁ vā samādhikkhandhaṁ …pe…\npaññākkhandhaṁ …\nvimuttikkhandhaṁ …\nvimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ paripūreyyaṁ paripūraṁ vā vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesu.\n“Kathāhaṁ apariññātaṁ vā dukkhaṁ parijāneyyaṁ, appahīne vā kilese pajaheyyaṁ, abhāvitaṁ vā maggaṁ bhāveyyaṁ, asacchikataṁ vā nirodhaṁ sacchikareyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesūti—\nevaṁvihārī sato appamatto."}},{"id":"cnd8:81","sourceIds":["cnd8:81.1","cnd8:81.2","cnd8:81.3","cnd8:81.4","cnd8:81.5","cnd8:81.6","cnd8:81.7","cnd8:81.8","cnd8:81.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitānīti.\nBhikkhūti puthujjanakalyāṇako vā bhikkhu sekkho vā bhikkhu.\nCaranti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpento.\nMamattāti dve mamattā—\ntaṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…\nidaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…\nidaṁ diṭṭhimamattaṁ …\ntaṇhāmamattaṁ pahāya diṭṭhimamattaṁ paṭinissajjitvā mamatte jahitvā cajitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—\nbhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni."}},{"id":"cnd8:82","sourceIds":["cnd8:82.1","cnd8:82.2","cnd8:82.3","cnd8:82.4","cnd8:82.5","cnd8:82.6","cnd8:82.7","cnd8:82.8","cnd8:82.9","cnd8:82.10","cnd8:82.11","cnd8:82.12","cnd8:82.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhanti.\nJātīti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ …pe…\njaranti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ …pe…\nsokoti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa …pe…\nparidevoti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa …pe…\nidhāti imissā diṭṭhiyā …pe…\nimasmiṁ manussaloke.\nVidvāti vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī.\nDukkhanti jātidukkhaṁ …pe…\ndomanassupāyāsadukkhaṁ.\nJātiṁ jaraṁ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhanti vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī idheva jātiñca jarañca sokapariddavañca dukkhañca pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṁ gameyyāti—\njātiṁ jaraṁ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhaṁ.\nTenāha bhagavā—"}},{"id":"cnd8:83","sourceIds":["cnd8:83.1","cnd8:83.2","cnd8:83.3","cnd8:83.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Evaṁvihārī sato appamatto,\nBhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni;\nJātiṁ jaraṁ sokapariddavañca,\nIdheva vidvā pajaheyya dukkhan”ti."}},{"id":"cnd8:84","sourceIds":["cnd8:84.1","cnd8:84.2","cnd8:84.3","cnd8:84.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Etābhinandāmi vaco mahesino,\nSukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;\nAddhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ,\nTathā hi te vidito esa dhammo."}},{"id":"cnd8:85","sourceIds":["cnd8:85.1","cnd8:85.2","cnd8:85.3","cnd8:85.4","cnd8:85.5","cnd8:85.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Etābhinandāmi vaco mahesinoti.\nEtanti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ nandāmi abhinandāmi modāmi anumodāmi icchāmi sādiyāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmi.\nMahesinoti kiṁ mahesi bhagavā?\nMahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi …pe…\nkahaṁ narāsabhoti mahesīti—\netābhinandāmi vaco mahesino."}},{"id":"cnd8:86","sourceIds":["cnd8:86.1","cnd8:86.2","cnd8:86.3","cnd8:86.4","cnd8:86.5","cnd8:86.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Sukittitaṁ gotamanūpadhīkanti.\nSukittitanti sukittitaṁ suācikkhitaṁ sudesitaṁ supaññapitaṁ supaṭṭhapitaṁ suvivaritaṁ suvibhajitaṁ suuttānīkataṁ supakāsitanti—\nsukittitaṁ.\nGotamanūpadhīkanti upadhī vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.\nUpadhippahānaṁ upadhivūpasamaṁ upadhipaṭinissaggaṁ upadhipaṭipassaddhaṁ amataṁ nibbānanti—\nsukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ."}},{"id":"cnd8:87","sourceIds":["cnd8:87.1","cnd8:87.2","cnd8:87.3","cnd8:87.4","cnd8:87.5","cnd8:87.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhanti.\nAddhāti ekaṁsavacanaṁ nissaṁsayavacanaṁ nikkaṅkhāvacanaṁ advejjhavacanaṁ adveḷhakavacanaṁ nirodhavacanaṁ apaṇṇakavacanaṁ avatthāpanavacanametaṁ—\naddhāti.\nBhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti.\nPahāsi dukkhanti jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ pahāsi pajahi vinodesi byantīkarosi anabhāvaṁ gamesīti—\naddhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ."}},{"id":"cnd8:88","sourceIds":["cnd8:88.1","cnd8:88.2","cnd8:88.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tathā hi te vidito esa dhammoti tathā hi te vidito tulito tīrito vibhūto vibhāvito esa dhammoti—\ntathā hi te vidito esa dhammo.\nTenāha so brāhmaṇo—"}},{"id":"cnd8:89","sourceIds":["cnd8:89.1","cnd8:89.2","cnd8:89.3","cnd8:89.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Etābhinandāmi vaco mahesino,\nSukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;\nAddhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ,\nTathā hi te vidito esa dhammo”ti."}},{"id":"cnd8:90","sourceIds":["cnd8:90.1","cnd8:90.2","cnd8:90.3","cnd8:90.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ,\nYe tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya;\nTaṁ taṁ namassāmi samecca nāga,\nAppeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyya."}},{"id":"cnd8:91","sourceIds":["cnd8:91.1","cnd8:91.2","cnd8:91.3","cnd8:91.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhanti.\nTe cāpīti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca.\nPajaheyyu dukkhanti jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ pajaheyyuṁ vinodeyyuṁ byantīkareyyuṁ anabhāvaṁ gameyyunti—\nte cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ."}},{"id":"cnd8:92","sourceIds":["cnd8:92.1","cnd8:92.2","cnd8:92.3","cnd8:92.4","cnd8:92.5","cnd8:92.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyyāti.\nYeti khattiye ca brāhmaṇe ca vesse ca sudde ca gahaṭṭhe ca pabbajite ca deve ca manusse ca.\nTvanti bhagavantaṁ bhaṇati.\nMunīti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.\nAṭṭhitaṁ ovadeyyāti aṭṭhitaṁ ovadeyya sakkaccaṁ ovadeyya abhiṇhaṁ ovadeyya punappunaṁ ovadeyya anusāseyyāti—\nye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya."}},{"id":"cnd8:93","sourceIds":["cnd8:93.1","cnd8:93.2","cnd8:93.3","cnd8:93.4","cnd8:93.5","cnd8:93.6","cnd8:93.7","cnd8:93.8","cnd8:93.9","cnd8:93.10","cnd8:93.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṁ taṁ namassāmi samecca nāgāti.\nTanti bhagavantaṁ bhaṇati.\nNamassāmīti kāyena vā namassāmi, vācāya vā namassāmi, cittena vā namassāmi, anvatthapaṭipattiyā vā namassāmi, dhammānudhammapaṭipattiyā vā namassāmi, sakkaromi garuṁ karomi mānemi pūjemi.\nSameccāti samecca abhisamecca samāgantvā abhisamāgantvā sammukhā taṁ namassāmi.\nNāgāti nāgo ca bhagavā āguṁ na karotīti—\nnāgo, na gacchatīti—\nnāgo, na āgacchatīti—\nnāgo.\nKathaṁ bhagavā āguṁ na karotīti—\nnāgo?\nĀgu vuccati pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā."}},{"id":"cnd8:94","sourceIds":["cnd8:94.1","cnd8:94.2","cnd8:94.3","cnd8:94.4","cnd8:94.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Āguṁ na karoti kiñci loke,\n(sabhiyāti bhagavā)\nSabbasaṁyoge visajja bandhanāni;\nSabbattha na sajjatī vimutto,\nNāgo tādi pavuccate tathattāti."}},{"id":"cnd8:95","sourceIds":["cnd8:95.1","cnd8:95.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ bhagavā āguṁ na karotīti—\nnāgo."}},{"id":"cnd8:96","sourceIds":["cnd8:96.1","cnd8:96.2","cnd8:96.3","cnd8:96.4","cnd8:96.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ bhagavā na gacchatīti—\nnāgo.\nBhagavā na chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati, na rāgavasena gacchati, na dosavasena gacchati, na mohavasena gacchati, na mānavasena gacchati, na diṭṭhivasena gacchati, na uddhaccavasena gacchati, na vicikicchāvasena gacchati, na anusayavasena gacchati, na vaggehi dhammehi yāyati nīyati vuyhati saṁharīyati.\nEvaṁ bhagavā na gacchatīti—\nnāgo."}},{"id":"cnd8:97","sourceIds":["cnd8:97.1","cnd8:97.2","cnd8:97.3","cnd8:97.4","cnd8:97.5","cnd8:97.6","cnd8:97.7","cnd8:97.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ bhagavā na āgacchatīti—\nnāgo.\nSotāpattimaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati.\nSakadāgāmimaggena …pe…\nanāgāmimaggena …\narahattamaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati.\nEvaṁ bhagavā na āgacchatīti nāgoti—\ntaṁ taṁ namassāmi samecca nāga."}},{"id":"cnd8:98","sourceIds":["cnd8:98.1","cnd8:98.2","cnd8:98.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Appeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyyāti appeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyya sakkaccaṁ ovadeyya abhiṇhaṁ ovadeyya punappunaṁ ovadeyya anusāseyyāti—\nappeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyya.\nTenāha so brāhmaṇo—"}},{"id":"cnd8:99","sourceIds":["cnd8:99.1","cnd8:99.2","cnd8:99.3","cnd8:99.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ,\nYe tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya;\nTaṁ taṁ namassāmi samecca nāga,\nAppeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyyā”ti."}},{"id":"cnd8:100","sourceIds":["cnd8:100.1","cnd8:100.2","cnd8:100.3","cnd8:100.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ brāhmaṇaṁ vedagumābhijaññā,\nAkiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ;\nAddhā hi so oghamimaṁ atāri,\nTiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkho."}},{"id":"cnd8:101","sourceIds":["cnd8:101.1","cnd8:101.2","cnd8:101.3","cnd8:101.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ brāhmaṇaṁ vedagumābhijaññāti.\nBrāhmaṇoti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo.\nSakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti, vicikicchā bāhitā hoti, sīlabbataparāmāso bāhito hoti, rāgo bāhito hoti, doso bāhito hoti, moho bāhito hoti, māno bāhito hoti.\nBāhitāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā."}},{"id":"cnd8:102","sourceIds":["cnd8:102.1","cnd8:102.2","cnd8:102.3","cnd8:102.4","cnd8:102.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Bāhitvā sabbapāpakāni,\n(sabhiyāti bhagavā)\nVimalo sādhusamāhito ṭhitatto;\nSaṁsāramaticca kevalī so,\nAsito tādi pavuccate sa brahmā."}},{"id":"cnd8:103","sourceIds":["cnd8:103.1","cnd8:103.2","cnd8:103.3","cnd8:103.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Vedagūti vedo vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ …pe…\nsabbaṁ vedamaticca vedagū soti.\nAbhijaññāti abhijāneyya ājāneyya vijāneyya paṭivijāneyya paṭivijjheyyāti—\nyaṁ brāhmaṇaṁ vedagumābhijaññā."}},{"id":"cnd8:104","sourceIds":["cnd8:104.1","cnd8:104.2","cnd8:104.3","cnd8:104.4","cnd8:104.5","cnd8:104.6","cnd8:104.7","cnd8:104.8","cnd8:104.9","cnd8:104.10","cnd8:104.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Akiñcanaṁ kāmabhave asattanti.\nAkiñcananti rāgakiñcanaṁ dosakiñcanaṁ mohakiñcanaṁ mānakiñcanaṁ diṭṭhikiñcanaṁ kilesakiñcanaṁ duccaritakiñcanaṁ, yassete kiñcanā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati akiñcano.\nKāmāti uddānato dve kāmā—\nvatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…\nime vuccanti vatthukāmā …pe…\nime vuccanti kilesakāmā.\nBhavāti dve bhavā—\nkammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo …pe…\nayaṁ paṭisandhiko punabbhavo.\nAkiñcanaṁ kāmabhave asattanti akiñcanaṁ puggalaṁ kāmabhave ca asattaṁ alaggaṁ alaggitaṁ apalibuddhaṁ nikkhantaṁ nissaṭaṁ vippamuttaṁ visaññuttaṁ vimariyādikatena cetasā viharantanti—\nakiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ."}},{"id":"cnd8:105","sourceIds":["cnd8:105.1","cnd8:105.2","cnd8:105.3","cnd8:105.4","cnd8:105.5","cnd8:105.6","cnd8:105.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Addhā hi so oghamimaṁ atārīti.\nAddhāti ekaṁsavacanaṁ …pe…\navatthāpanavacanametaṁ—\naddhāti.\nOghanti kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ.\nAtārīti uttari patari samatikkami vītivattayīti—\naddhā hi so oghamimaṁ atāri."}},{"id":"cnd8:106","sourceIds":["cnd8:106.1","cnd8:106.2","cnd8:106.3","cnd8:106.4","cnd8:106.5","cnd8:106.6","cnd8:106.7","cnd8:106.8","cnd8:106.9","cnd8:106.10","cnd8:106.11","cnd8:106.12","cnd8:106.13","cnd8:106.14","cnd8:106.15","cnd8:106.16","cnd8:106.17","cnd8:106.18","cnd8:106.19","cnd8:106.20","cnd8:106.21","cnd8:106.22","cnd8:106.23","cnd8:106.24","cnd8:106.25","cnd8:106.26","cnd8:106.27","cnd8:106.28","cnd8:106.29","cnd8:106.30","cnd8:106.31","cnd8:106.32","cnd8:106.33","cnd8:106.34","cnd8:106.35","cnd8:106.36","cnd8:106.37","cnd8:106.38","cnd8:106.39","cnd8:106.40"],"kind":"text","text":{"pi":"Tiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkhoti.\nTiṇṇoti kāmoghaṁ tiṇṇo, bhavoghaṁ tiṇṇo, diṭṭhoghaṁ tiṇṇo, avijjoghaṁ tiṇṇo, saṁsārapathaṁ tiṇṇo uttiṇṇo nitthiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivatto.\nSo vutthavāso ciṇṇacaraṇo gataddho gatadiso gatakoṭiko pālitabrahmacariyo uttamadiṭṭhippatto bhāvitamaggo, pahīnakileso paṭividdhākuppo sacchikatanirodho.\nDukkhaṁ tassa pariññātaṁ, samudayo pahīno, maggo bhāvito, nirodho sacchikato, abhiññeyyaṁ abhiññātaṁ, pariññeyyaṁ pariññātaṁ, pahātabbaṁ pahīnaṁ, bhāvetabbaṁ bhāvitaṁ, sacchikātabbaṁ sacchikataṁ.\nSo ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikkho abbuḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto pañcaṅgavippahīno chaḷaṅgasamannāgato ekārakkho caturāpasseno panuṇṇapaccekasacco samavayasaṭṭhesano anāvilasaṅkappo passaddhakāyasaṅkhāro suvimuttacitto suvimuttapañño kevalī vusitavā uttamapuriso paramapuriso paramapattippatto.\nSo neva ācināti na apacināti, apacinitvā ṭhito.\nNeva pajahati na upādiyati, pajahitvā ṭhito.\nNeva visineti na ussineti, visinetvā ṭhito.\nNeva vidhūpeti na sandhūpeti, vidhūpetvā ṭhito.\nAsekkhena sīlakkhandhena samannāgatattā ṭhito.\nAsekkhena samādhikkhandhena …pe…\npaññākkhandhena …\nvimuttikkhandhena …\nvimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgatattā ṭhito.\nSaccaṁ sampaṭipādayitvā ṭhito.\nEjaṁ samatikkamitvā ṭhito.\nKilesaggiṁ pariyādiyitvā ṭhito.\nAparigamanatāya ṭhito.\nKathaṁ samādāya ṭhito?\nVimuttipaṭisevanatāya ṭhito.\nMettāya pārisuddhiyā ṭhito.\nKaruṇāya …pe…\nmuditāya …\nupekkhāya pārisuddhiyā ṭhito.\nAccantapārisuddhiyā ṭhito.\nAtammayatāya pārisuddhiyā ṭhito.\nVimuttattā ṭhito.\nSantussitattā ṭhito.\nKhandhapariyante ṭhito.\nDhātupariyante ṭhito.\nĀyatanapariyante ṭhito.\nGatipariyante ṭhito.\nUpapattipariyante ṭhito.\nPaṭisandhipariyante ṭhito.\nBhavapariyante ṭhito.\nSaṁsārapariyante ṭhito.\nVaṭṭapariyante ṭhito.\nAntimabhave ṭhito.\nAntime samussaye ṭhito.\nAntimadehadharo arahā."}},{"id":"cnd8:107","sourceIds":["cnd8:107.1","cnd8:107.2","cnd8:107.3","cnd8:107.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Tassāyaṁ pacchimako bhavo,\nCarimoyaṁ samussayo;\nJātimaraṇasaṁsāro,\nNatthi tassa punabbhavo”ti."}},{"id":"cnd8:108","sourceIds":["cnd8:108.1","cnd8:108.2","cnd8:108.3","cnd8:108.4","cnd8:108.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tiṇṇo ca pāranti pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.\nYo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.\nSo pāragato pārappatto antagato antappatto koṭigato koṭippatto pariyantagato pariyantappatto vosānagato vosānappatto tāṇagato tāṇappatto leṇagato leṇappatto saraṇagato saraṇappatto abhayagato abhayappatto accutagato accutappatto amatagato amatappatto nibbānagato nibbānappatto.\nSo vutthavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro, natthi tassa punabbhavoti—\ntiṇṇo ca pāraṁ."}},{"id":"cnd8:109","sourceIds":["cnd8:109.1","cnd8:109.2","cnd8:109.3","cnd8:109.4","cnd8:109.5","cnd8:109.6","cnd8:109.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Akhiloti rāgo khilo, doso khilo, moho khilo, kodho khilo, upanāho khilo …pe…\nsabbākusalābhisaṅkhārā khilā.\nYassete khilā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā so vuccati akhilo.\nAkaṅkhoti dukkhe kaṅkhā, dukkhasamudaye kaṅkhā, dukkhanirodhe kaṅkhā, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya kaṅkhā, pubbante kaṅkhā, aparante kaṅkhā, pubbantāparante kaṅkhā, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhā, yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvedhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā chambhitattaṁ cittassa manovilekho.\nYassete kaṅkhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā so vuccati akaṅkhoti—\ntiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkho.\nTenāha bhagavā—"}},{"id":"cnd8:110","sourceIds":["cnd8:110.1","cnd8:110.2","cnd8:110.3","cnd8:110.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yaṁ brāhmaṇaṁ vedagumābhijaññā,\nAkiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ;\nAddhā hi so oghamimaṁ atāri,\nTiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkho”ti."}},{"id":"cnd8:111","sourceIds":["cnd8:111.1","cnd8:111.2","cnd8:111.3","cnd8:111.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Vidvā ca yo vedagū naro idha,\nBhavābhave saṅgamimaṁ visajja;\nSo vītataṇho anīgho nirāso,\nAtāri so jātijaranti brūmi."}},{"id":"cnd8:112","sourceIds":["cnd8:112.1","cnd8:112.2","cnd8:112.3","cnd8:112.4","cnd8:112.5","cnd8:112.6","cnd8:112.7","cnd8:112.8","cnd8:112.9","cnd8:112.10","cnd8:112.11","cnd8:112.12","cnd8:112.13","cnd8:112.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Vidvā ca yo vedagū naro idhāti.\nVidvāti vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī.\nYoti yo yādiso …pe…\nmanusso vā.\nVedagūti vedo vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi.\nTehi vedehi jātijarāmaraṇassa antagato antappatto koṭigato koṭippatto pariyantagato pariyantappatto vosānagato vosānappatto tāṇagato tāṇappatto leṇagato leṇappatto saraṇagato saraṇappatto abhayagato abhayappatto accutagato accutappatto amatagato amatappatto nibbānagato nibbānappatto.\nVedānaṁ vā antagatoti vedagū, vedehi vā antagatoti vedagū, sattannaṁ vā dhammānaṁ viditattā vedagū.\nSakkāyadiṭṭhi viditā hoti, vicikicchā …pe…\nsīlabbataparāmāso …\nrāgo …\ndoso …\nmoho …\nmāno vidito hoti.\nViditāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā."}},{"id":"cnd8:113","sourceIds":["cnd8:113.1","cnd8:113.2","cnd8:113.3","cnd8:113.4","cnd8:113.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Vedāni viceyya kevalāni,\n(sabhiyāti bhagavā)\nSamaṇānaṁ yānīdhatthi brāhmaṇānaṁ;\nSabbavedanāsu vītarāgo,\nSabbaṁ vedamaticca vedagū so."}},{"id":"cnd8:114","sourceIds":["cnd8:114.1","cnd8:114.2","cnd8:114.3","cnd8:114.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Naroti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo.\nIdhāti imissā diṭṭhiyā …pe…\nimasmiṁ manussaloketi—\nvidvā ca yo vedagū naro idha."}},{"id":"cnd8:115","sourceIds":["cnd8:115.1","cnd8:115.2","cnd8:115.3","cnd8:115.4","cnd8:115.5","cnd8:115.6","cnd8:115.7","cnd8:115.8","cnd8:115.9","cnd8:115.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Bhavābhave saṅgamimaṁ visajjāti.\nBhavābhaveti bhavābhave kammabhave punabbhave kāmabhave, kammabhave kāmabhave punabbhave rūpabhave, kammabhave rūpabhave punabbhave arūpabhave, kammabhave arūpabhave punabbhave punappunabbhave, punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā.\nSaṅgāti satta saṅgā—\nrāgasaṅgo, dosasaṅgo, mohasaṅgo, mānasaṅgo, diṭṭhisaṅgo, kilesasaṅgo, duccaritasaṅgo.\nVisajjāti saṅge vosajjetvā vā visajja.\nAtha vā saṅge bandhe vibandhe ābandhe lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā vā visajja.\nYathā yānaṁ vā vayhaṁ vā rathaṁ vā sakaṭaṁ vā sandamānikaṁ vā sajjaṁ visajjaṁ karonti vikopenti—\nevameva te saṅge vosajjetvā vā visajja.\nAtha vā saṅge bandhe vibandhe ābandhe lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā vā visajjāti—\nbhavābhave saṅgamimaṁ visajja."}},{"id":"cnd8:116","sourceIds":["cnd8:116.1","cnd8:116.2","cnd8:116.3","cnd8:116.4","cnd8:116.5","cnd8:116.6","cnd8:116.7","cnd8:116.8","cnd8:116.9","cnd8:116.10","cnd8:116.11","cnd8:116.12","cnd8:116.13","cnd8:116.14"],"kind":"text","text":{"pi":"So vītataṇho anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmīti.\nTaṇhāti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā … yassesā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati vītataṇho vigatataṇho cattataṇho vantataṇho muttataṇho pahīnataṇho paṭinissaṭṭhataṇho vītarāgo cattarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—\nso vītataṇho.\nAnīghoti rāgo nīgho, doso nīgho, moho nīgho, kodho nīgho, upanāho nīgho …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā nīghā.\nYassete nīghā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati anīgho.\nNirāsoti āsā vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nYassesā āsā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati nirāso.\nJātīti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ …pe… āyatanānaṁ paṭilābho.\nJarāti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ …pe… indriyānaṁ paripāko.\nAyaṁ vuccati jarā.\nSo vītataṇho anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmīti yo so vītataṇho anīgho ca nirāso ca, so kho jātijarāmaraṇaṁ atari uttari patari samatikkami vītivattayīti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—\nso vītataṇho anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmi.\nTenāha bhagavā—"}},{"id":"cnd8:117","sourceIds":["cnd8:117.1","cnd8:117.2","cnd8:117.3","cnd8:117.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Vidvā ca yo vedagū naro idha,\nBhavābhave saṅgamimaṁ visajja;\nSo vītataṇho anīgho nirāso,\nAtāri so jātijaranti brūmī”ti."}},{"id":"cnd8:118","sourceIds":["cnd8:118.1","cnd8:118.2","cnd8:118.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Saha gāthāpariyosānā …pe…\nsatthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.\nMettagūmāṇavapucchāniddeso catuttho."}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/cnd8/pli/ms","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
