{"id":"mn85","title":"With Prince Bodhi","languageCodes":["en","pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"mn85","title":"With Prince Bodhi","units":[{"id":"mn85:0","sourceIds":["mn85:0.1","mn85:0.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Majjhima Nikāya 85\nBodhirājakumārasutta","en":"Middle Discourses 85\nWith Prince Bodhi"}},{"id":"mn85:1","sourceIds":["mn85:1.1","mn85:1.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ me sutaṁ—\nekaṁ samayaṁ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye.","en":"So I have heard.\nAt one time the Buddha was staying in the land of the Bhaggas at Crocodile’s Bellow, in the deer park at Bhesakaḷā’s Wood."}},{"id":"mn85:2","sourceIds":["mn85:2.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tena kho pana samayena bodhissa rājakumārassa kokanado nāma pāsādo acirakārito hoti anajjhāvuṭṭho samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena.","en":"Now at that time a new stilt longhouse named Pink Lotus had recently been constructed for Prince Bodhi. It had not yet been occupied by an ascetic or brahmin or any human at all."}},{"id":"mn85:3","sourceIds":["mn85:3.1","mn85:3.2","mn85:3.3","mn85:3.4","mn85:3.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha kho bodhi rājakumāro sañjikāputtaṁ māṇavaṁ āmantesi:\n“ehi tvaṁ, samma sañjikāputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vanda, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha:\n‘bodhi, bhante, rājakumāro bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī’ti.\nEvañca vadehi:\n‘adhivāsetu kira, bhante, bhagavā bodhissa rājakumārassa svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’”ti.","en":"Then Prince Bodhi addressed the student Sañjikāputta,\n“Please, dear Sañjikāputta, go to the Buddha, and in my name bow with your head to his feet. Ask him if he is healthy and well, nimble, strong, and living comfortably.\nAnd then ask him whether he\nwould accept tomorrow’s meal from me together with the mendicant Saṅgha.”"}},{"id":"mn85:4","sourceIds":["mn85:4.1","mn85:4.2","mn85:4.3","mn85:4.4","mn85:4.5","mn85:4.6","mn85:4.7","mn85:4.8","mn85:4.9","mn85:4.10","mn85:4.11","mn85:4.12"],"kind":"text","text":{"pi":"“Evaṁ, bho”ti kho sañjikāputto māṇavo bodhissa rājakumārassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.\nSammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho sañjikāputto māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:\n“bodhi kho rājakumāro bhoto gotamassa pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati.\nEvañca vadeti:\n‘adhivāsetu kira bhavaṁ gotamo bodhissa rājakumārassa svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’”ti.\nAdhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.\nAtha kho sañjikāputto māṇavo bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā yena bodhi rājakumāro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bodhiṁ rājakumāraṁ etadavoca:\n“avocumha bhoto vacanena taṁ bhavantaṁ gotamaṁ:\n‘bodhi kho rājakumāro bhoto gotamassa pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati.\nEvañca vadeti—\nadhivāsetu kira bhavaṁ gotamo bodhissa rājakumārassa svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’ti.\nAdhivuṭṭhañca pana samaṇena gotamenā”ti.","en":"“Yes, worthy sir,” Sañjikāputta replied. He did as Prince Bodhi asked, and\nthe Buddha consented with silence.\nThen, knowing that the Buddha had consented, Sañjikāputta rose from his seat, went to Prince Bodhi, and said,\n“I gave your message to the worthy Gotama,\nand he accepted.”"}},{"id":"mn85:5","sourceIds":["mn85:5.1","mn85:5.2","mn85:5.3","mn85:5.4","mn85:5.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha kho bodhi rājakumāro tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā, kokanadañca pāsādaṁ odātehi dussehi santharāpetvā yāva pacchimasopānakaḷevarā, sañjikāputtaṁ māṇavaṁ āmantesi:\n“ehi tvaṁ, samma sañjikāputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā bhagavato kālaṁ ārocehi:\n‘kālo, bhante, niṭṭhitaṁ bhattan’”ti.\n“Evaṁ, bho”ti kho sañjikāputto māṇavo bodhissa rājakumārassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato kālaṁ ārocesi:\n“kālo, bho gotama, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.","en":"And when the night had passed Prince Bodhi had delicious fresh and cooked foods prepared in his own home. He also had the Pink Lotus longhouse spread with white cloth down to the last step of the staircase. Then he said to Sañjikāputta,\n“Please, dear Sañjikāputta, go to the Buddha, and announce the time, saying,\n‘Sir, it’s time. The meal is ready.’”\n“Yes, worthy sir,” Sañjikāputta replied, and he did as he was asked."}},{"id":"mn85:6","sourceIds":["mn85:6.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena bodhissa rājakumārassa nivesanaṁ tenupasaṅkami.","en":"Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, went to Prince Bodhi’s home."}},{"id":"mn85:7","sourceIds":["mn85:7.1","mn85:7.2","mn85:7.3","mn85:7.4","mn85:7.5","mn85:7.6","mn85:7.7","mn85:7.8","mn85:7.9","mn85:7.10","mn85:7.11","mn85:7.12","mn85:7.13","mn85:7.14","mn85:7.15","mn85:7.16","mn85:7.17"],"kind":"text","text":{"pi":"Tena kho pana samayena bodhi rājakumāro bahidvārakoṭṭhake ṭhito hoti bhagavantaṁ āgamayamāno.\nAddasā kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.\nDisvāna paccuggantvā bhagavantaṁ abhivādetvā purakkhatvā yena kokanado pāsādo tenupasaṅkami.\nAtha kho bhagavā pacchimaṁ sopānakaḷevaraṁ nissāya aṭṭhāsi.\nAtha kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:\n“abhiruhatu, bhante, bhagavā dussāni, abhiruhatu sugato dussāni;\nyaṁ mama assa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.\nEvaṁ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi.\nDutiyampi kho …pe…\ntatiyampi kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:\n“abhiruhatu, bhante, bhagavā dussāni, abhiruhatu sugato dussāni;\nyaṁ mama assa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.\nAtha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ apalokesi.\nAtha kho āyasmā ānando bodhiṁ rājakumāraṁ etadavoca:\n“saṁharatu, rājakumāra, dussāni;\nna bhagavā celapaṭikaṁ akkamissati.\nPacchimaṁ janataṁ tathāgato anukampatī”ti.","en":"Now at that time Prince Bodhi was standing outside the gates waiting for the Buddha.\nSeeing the Buddha coming off in the distance,\nhe went out to greet him. After bowing and inviting the Buddha to go first, he approached the Pink Lotus longhouse.\nBut the Buddha stopped by the last step of the staircase.\nThen Prince Bodhi said to him,\n“Sir, let the Blessed One ascend on the cloth! Let the Holy One ascend on the cloth!\nIt will be for my lasting welfare and happiness.”\nBut when he said this, the Buddha kept silent.\nFor a second time …\nand a third time, Prince Bodhi said to him,\n“Sir, let the Blessed One ascend on the cloth! Let the Holy One ascend on the cloth!\nIt will be for my lasting welfare and happiness.”\nThen the Buddha glanced at Venerable Ānanda.\nSo Ānanda said to Prince Bodhi,\n“Fold up the cloth, Prince.\nThe Buddha will not step upon white cloth.\nThe Realized One has sympathy for future generations.”"}},{"id":"mn85:8","sourceIds":["mn85:8.1","mn85:8.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha kho bodhi rājakumāro dussāni saṁharāpetvā uparikokanadapāsāde āsanāni paññapesi.\nAtha kho bhagavā kokanadaṁ pāsādaṁ abhiruhitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena.","en":"So Prince Bodhi had the cloth folded up and the seats spread out upstairs in the longhouse.\nThen the Buddha ascended the longhouse and sat on the seats spread out together with the Saṅgha of mendicants."}},{"id":"mn85:9","sourceIds":["mn85:9.1","mn85:9.2","mn85:9.3","mn85:9.4","mn85:9.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha kho bodhi rājakumāro buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.\nAtha kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.\nEkamantaṁ nisinno kho bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:\n“mayhaṁ kho, bhante, evaṁ hoti:\n‘na kho sukhena sukhaṁ adhigantabbaṁ, dukkhena kho sukhaṁ adhigantabban’”ti.","en":"Then Prince Bodhi served and satisfied the mendicant Saṅgha headed by the Buddha with his own hands with delicious fresh and cooked foods.\nWhen the Buddha had eaten and washed his hand and bowl, Prince Bodhi took a low seat, sat to one side,\nand said to him,\n“Sir, this is what I think:\n‘Pleasure is not gained through pleasure; pleasure is gained through pain.’”"}},{"id":"mn85:10","sourceIds":["mn85:10.1","mn85:10.2"],"kind":"text","text":{"pi":"“Mayhampi kho, rājakumāra, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi:\n‘na kho sukhena sukhaṁ adhigantabbaṁ, dukkhena kho sukhaṁ adhigantabban’ti.","en":"“Prince, before my awakening—when I was still unawakened but intent on awakening—I too thought,\n‘Pleasure is not gained through pleasure; pleasure is gained through pain.’"}},{"id":"mn85:11","sourceIds":["mn85:11.1","mn85:11.2","mn85:11.3","mn85:11.4","mn85:11.5","mn85:11.6","mn85:11.7","mn85:11.8","mn85:11.9","mn85:11.10","mn85:11.11"],"kind":"text","text":{"pi":"So kho ahaṁ, rājakumāra, aparena samayena daharova samāno susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā akāmakānaṁ mātāpitūnaṁ assumukhānaṁ rudantānaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajiṁ.\nSo evaṁ pabbajito samāno kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:\n‘icchāmahaṁ, āvuso kālāma, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’ti.\nEvaṁ vutte, rājakumāra, āḷāro kālāmo maṁ etadavoca:\n‘viharatāyasmā,\ntādiso ayaṁ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṁ ācariyakaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ pariyāpuṇiṁ.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi, theravādañca jānāmi passāmīti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘na kho āḷāro kālāmo imaṁ dhammaṁ kevalaṁ saddhāmattakena sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti;\naddhā āḷāro kālāmo imaṁ dhammaṁ jānaṁ passaṁ viharatī’ti.","en":"Some time later, while still with pristine black hair, blessed with youth, in the prime of life—though my mother and father wished otherwise, weeping with tearful faces—I shaved off my hair and beard, dressed in ocher robes, and went forth from the lay life to homelessness.\nOnce I had gone forth I set out to discover what is skillful, seeking the supreme state of sublime peace. I approached Āḷāra Kālāma and said to him,\n‘Reverend Kālāma, I wish to lead the spiritual life in this teaching and training.’\nĀḷāra Kālāma replied,\n‘Stay, venerable.\nThis teaching is such that a sensible person can soon realize their own denomination with their own insight and live having achieved it.’\nI quickly memorized that teaching.\nAs far as lip-recital and verbal repetition went, I spoke the doctrine of knowledge, the elder doctrine. I claimed to know and see, and so did others.\nThen it occurred to me,\n‘It is not solely by mere faith that Āḷāra Kālāma declares: “I realize this teaching with my own insight, and live having achieved it.”\nSurely he meditates knowing and seeing this teaching.’"}},{"id":"mn85:12","sourceIds":["mn85:12.1","mn85:12.2","mn85:12.3","mn85:12.4","mn85:12.5","mn85:12.6","mn85:12.7","mn85:12.8","mn85:12.9","mn85:12.10","mn85:12.11","mn85:12.12","mn85:12.13","mn85:12.14","mn85:12.15","mn85:12.16","mn85:12.17","mn85:12.18","mn85:12.19","mn85:12.20","mn85:12.21","mn85:12.22","mn85:12.23","mn85:12.24","mn85:12.25","mn85:12.26","mn85:12.27","mn85:12.28","mn85:12.29","mn85:12.30","mn85:12.31","mn85:12.32","mn85:12.33","mn85:12.34","mn85:12.35","mn85:12.36"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha khvāhaṁ, rājakumāra, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:\n‘kittāvatā no, āvuso kālāma, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti?\nEvaṁ vutte, rājakumāra, āḷāro kālāmo ākiñcaññāyatanaṁ pavedesi.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘na kho āḷārasseva kālāmassa atthi saddhā, mayhampatthi saddhā;\nna kho āḷārasseva kālāmassa atthi vīriyaṁ …pe…\nsati …\nsamādhi …\npaññā, mayhampatthi paññā.\nYannūnāhaṁ yaṁ dhammaṁ āḷāro kālāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyyan’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṁ.\nAtha khvāhaṁ, rājakumāra, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:\n‘ettāvatā no, āvuso kālāma, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?\n‘Ettāvatā kho ahaṁ, āvuso, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemī’ti.\n‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.\n‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso,\nye mayaṁ āyasmantaṁ tādisaṁ sabrahmacāriṁ passāma.\nIti yāhaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi, taṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi.\nYaṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi, tamahaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi.\nIti yāhaṁ dhammaṁ jānāmi taṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi; yaṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi tamahaṁ dhammaṁ jānāmi.\nIti yādiso ahaṁ, tādiso tuvaṁ; yādiso tuvaṁ tādiso ahaṁ.\nEhi dāni, āvuso, ubhova santā imaṁ gaṇaṁ pariharāmā’ti.\nIti kho, rājakumāra, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno attano antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesi.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘nāyaṁ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva ākiñcaññāyatanūpapattiyā’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, taṁ dhammaṁ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṁ.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:\n‘icchāmahaṁ, āvuso, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’ti.\nEvaṁ vutte, rājakumāra, udako rāmaputto maṁ etadavoca:\n‘viharatāyasmā,\ntādiso ayaṁ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṁ ācariyakaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ pariyāpuṇiṁ.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi, theravādañca jānāmi passāmīti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘na kho rāmo imaṁ dhammaṁ kevalaṁ saddhāmattakena sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi;\naddhā rāmo imaṁ dhammaṁ jānaṁ passaṁ vihāsī’ti.","en":"So I approached Āḷāra Kālāma and said to him,\n‘Reverend Kālāma, to what extent do you say you’ve realized this teaching with your own insight?’\nWhen I said this, he declared the dimension of nothingness.\nThen it occurred to me,\n‘It’s not just Āḷāra Kālāma who has faith,\nenergy,\nmindfulness,\nimmersion,\nand wisdom; I too have these things.\nWhy don’t I make an effort to realize the same teaching that Āḷāra Kālāma says he has realized with his own insight?’\nI quickly realized that teaching with my own insight, and lived having achieved it.\nSo I approached Āḷāra Kālāma and said to him,\n‘Reverend Kālāma, is it up to this point that you realized this teaching with your own insight, and declare having achieved it?’\n‘I have, reverend.’\n‘I too have realized this teaching with my own insight up to this point, and live having achieved it.’\n‘We are fortunate, reverend, so very fortunate\nto see a venerable such as yourself as one of our spiritual companions!\nSo the teaching that I’ve realized with my own insight, and declare having achieved it, you’ve realized with your own insight, and dwell having achieved it.\nThe teaching that you’ve realized with your own insight, and dwell having achieved it, I’ve realized with my own insight, and declare having achieved it.\nSo the teaching that I know, you know, and the teaching you know, I know.\nI am like you and you are like me.\nCome now, reverend! We should both lead this community together.’\nAnd that is how my tutor Āḷāra Kālāma placed me, his pupil, on the same position as him, and honored me with high praise.\nThen it occurred to me,\n‘This teaching doesn’t lead to disillusionment, dispassion, cessation, peace, insight, awakening, and extinguishment. It only leads as far as rebirth in the dimension of nothingness.’\nRealizing that this teaching was inadequate, I left disappointed.\nI set out to discover what is skillful, seeking the supreme state of sublime peace. I approached Uddaka son of Rāma and said to him,\n‘Reverend, I wish to lead the spiritual life in this teaching and training.’\nUddaka replied,\n‘Stay, venerable.\nThis teaching is such that a sensible person can soon realize their own denomination with their own insight and live having achieved it.’\nI quickly memorized that teaching.\nAs far as lip-recital and verbal repetition went, I spoke the doctrine of knowledge, the elder doctrine. I claimed to know and see, and so did others.\nThen it occurred to me,\n‘It is not solely by mere faith that Rāma declared: “I realize this teaching with my own insight, and live having achieved it.”\nSurely he meditated knowing and seeing this teaching.’"}},{"id":"mn85:13","sourceIds":["mn85:13.1","mn85:13.2","mn85:13.3","mn85:13.4","mn85:13.5","mn85:13.6","mn85:13.7","mn85:13.8","mn85:13.9","mn85:13.10","mn85:13.11","mn85:13.12","mn85:13.13","mn85:13.14","mn85:13.15","mn85:13.16","mn85:13.17","mn85:13.18","mn85:13.19","mn85:13.20","mn85:13.21","mn85:13.22","mn85:13.23","mn85:13.24","mn85:13.25","mn85:13.26"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha khvāhaṁ, rājakumāra, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:\n‘kittāvatā no, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti?\nEvaṁ vutte, rājakumāra, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanaṁ pavedesi.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘na kho rāmasseva ahosi saddhā, mayhampatthi saddhā;\nna kho rāmasseva ahosi vīriyaṁ …pe…\nsati …\nsamādhi …\npaññā, mayhampatthi paññā.\nYannūnāhaṁ yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyyan’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṁ.\nAtha khvāhaṁ, rājakumāra, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:\n‘ettāvatā no, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?\n‘Ettāvatā kho, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti.\n‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.\n‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso,\nye mayaṁ āyasmantaṁ tādisaṁ sabrahmacāriṁ passāma.\nIti yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi taṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi.\nYaṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi taṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi.\nIti yaṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi taṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi; yaṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi taṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi.\nIti yādiso rāmo ahosi tādiso tuvaṁ, yādiso tuvaṁ tādiso rāmo ahosi.\nEhi dāni, āvuso, tuvaṁ imaṁ gaṇaṁ pariharā’ti.\nIti kho, rājakumāra, udako rāmaputto sabrahmacārī me samāno ācariyaṭṭhāne maṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesi.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘nāyaṁ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva nevasaññānāsaññāyatanūpapattiyā’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, taṁ dhammaṁ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṁ.","en":"So I approached Uddaka son of Rāma and said to him,\n‘Reverend, to what extent did Rāma say he’d realized this teaching with his own insight?’\nWhen I said this, Uddaka son of Rāma declared the dimension of neither perception nor non-perception.\nThen it occurred to me,\n‘It’s not just Rāma who had faith,\nenergy,\nmindfulness,\nimmersion,\nand wisdom; I too have these things.\nWhy don’t I make an effort to realize the same teaching that Rāma said he had realized with his own insight?’\nI quickly realized that teaching with my own insight, and lived having achieved it.\nSo I approached Uddaka son of Rāma and said to him,\n‘Reverend, had Rāma realized this teaching with his own insight up to this point, and declared having achieved it?’\n‘He had, reverend.’\n‘I too have realized this teaching with my own insight up to this point, and live having achieved it.’\n‘We are fortunate, reverend, so very fortunate\nto see a venerable such as yourself as one of our spiritual companions!\nSo the teaching that Rāma had realized with his own insight, and declared having achieved it, you’ve realized with your own insight, and dwell having achieved it.\nThe teaching that you’ve realized with your own insight, and dwell having achieved it, Rāma had realized with his own insight, and declared having achieved it.\nSo the teaching that Rāma directly knew, you know, and the teaching you know, Rāma directly knew.\nRāma was like you and you are like Rāma.\nCome now, reverend! You should lead this community.’\nAnd that is how my spiritual companion Uddaka son of Rāma placed me in the position of a tutor and honored me with high praise.\nThen it occurred to me,\n‘This teaching doesn’t lead to disillusionment, dispassion, cessation, peace, insight, awakening, and extinguishment. It only leads as far as rebirth in the dimension of neither perception nor non-perception.’\nRealizing that this teaching was inadequate, I left disappointed."}},{"id":"mn85:14","sourceIds":["mn85:14.1","mn85:14.2","mn85:14.3","mn85:14.4","mn85:14.5","mn85:14.6","mn85:14.7"],"kind":"text","text":{"pi":"So kho ahaṁ, rājakumāra, kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno, magadhesu anupubbena cārikaṁ caramāno, yena uruvelā senānigamo tadavasariṁ.\nTatthaddasaṁ ramaṇīyaṁ bhūmibhāgaṁ, pāsādikañca vanasaṇḍaṁ, nadiñca sandantiṁ setakaṁ supatitthaṁ, ramaṇīyaṁ samantā ca gocaragāmaṁ.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘ramaṇīyo vata bho bhūmibhāgo, pāsādiko ca vanasaṇḍo, nadī ca sandati setakā supatitthā, ramaṇīyā samantā ca gocaragāmo.\nAlaṁ vatidaṁ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāyā’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, tattheva nisīdiṁ:\n‘alamidaṁ padhānāyā’ti.","en":"I set out to discover what is skillful, seeking the supreme state of sublime peace. Traveling stage by stage in the Magadhan lands, I arrived at the town of Senā in Uruvelā.\nThere I saw a delightful park, a lovely grove with a flowing river that was clean and charming, with smooth banks. And nearby was a village to resort to for alms.\nThen it occurred to me,\n‘This park is truly delightful, a lovely grove with a flowing river that’s clean and charming, with smooth banks. And nearby there’s a village to resort to for alms.\nThis is good enough for striving for a gentleman wanting to strive.’\nSo I sat down right there, thinking,\n‘This is good enough for striving.’"}},{"id":"mn85:15","sourceIds":["mn85:15.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Apissu maṁ, rājakumāra, tisso upamā paṭibhaṁsu anacchariyā pubbe assutapubbā.","en":"And then these three similes, which were neither supernaturally inspired, nor learned before in the past, occurred to me."}},{"id":"mn85:16","sourceIds":["mn85:16.1","mn85:16.2","mn85:16.3","mn85:16.4","mn85:16.5","mn85:16.6","mn85:16.7","mn85:16.8","mn85:16.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Seyyathāpi, rājakumāra, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ udake nikkhittaṁ.\nAtha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya:\n‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.\nTaṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,\napi nu so puriso amuṁ allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ udake nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?\n“No hidaṁ, bhante.\nTaṁ kissa hetu?\nAduñhi, bhante, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ tañca pana udake nikkhittaṁ,\nyāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.","en":"Suppose there was a green, sappy log, and it was lying in water.\nThen a person comes along with a drill-stick, thinking\nto light a fire and produce heat.\nWhat do you think, Prince?\nBy drilling the stick against that green, sappy log lying in water, could they light a fire and produce heat?”\n“No, sir.\nWhy is that?\nBecause it’s a green, sappy log, and it’s lying in the water.\nThat person will eventually get weary and frustrated.”"}},{"id":"mn85:17","sourceIds":["mn85:17.1","mn85:17.2","mn85:17.3","mn85:17.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Evameva kho, rājakumāra, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi avūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ na suppahīno hoti, na suppaṭippassaddho.\nOpakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.\nNo cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.\nAyaṁ kho maṁ, rājakumāra, paṭhamā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.","en":"“In the same way, there are ascetics and brahmins who don’t live withdrawn in body and mind from sensual pleasures. They haven’t internally given up or stilled desire, affection, infatuation, thirst, and passion for sensual pleasures. Regardless of whether or not they suffer painful, sharp, severe, acute feelings due to exertion, they are incapable of knowledge and vision, of supreme awakening.\nThis was the first example that occurred to me."}},{"id":"mn85:18","sourceIds":["mn85:18.1","mn85:18.2","mn85:18.3","mn85:18.4","mn85:18.5","mn85:18.6","mn85:18.7","mn85:18.8","mn85:18.9","mn85:18.10","mn85:18.11","mn85:18.12","mn85:18.13","mn85:18.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Aparāpi kho maṁ, rājakumāra, dutiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.\nSeyyathāpi, rājakumāra, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ.\nAtha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya:\n‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.\nTaṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,\napi nu so puriso amuṁ allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?\n“No hidaṁ, bhante.\nTaṁ kissa hetu?\nAduñhi, bhante, allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ kiñcāpi ārakā udakā thale nikkhittaṁ,\nyāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.\n“Evameva kho, rājakumāra, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ na suppahīno hoti, na suppaṭippassaddho.\nOpakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.\nNo cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.\nAyaṁ kho maṁ, rājakumāra, dutiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.","en":"Then a second example occurred to me.\nSuppose there was a green, sappy log, and it was lying on dry land far from the water.\nThen a person comes along with a drill-stick, thinking\nto light a fire and produce heat.\nWhat do you think, Prince?\nBy drilling the stick against that green, sappy log on dry land far from water, could they light a fire and produce heat?”\n“No, sir.\nWhy is that?\nBecause it’s still a green, sappy log, despite the fact that it’s lying on dry land far from water.\nThat person will eventually get weary and frustrated.”\n“In the same way, there are ascetics and brahmins who live withdrawn in body and mind from sensual pleasures. But they haven’t internally given up or stilled desire, affection, infatuation, thirst, and passion for sensual pleasures. Regardless of whether or not they suffer painful, sharp, severe, acute feelings due to exertion, they are incapable of knowledge and vision, of supreme awakening.\nThis was the second example that occurred to me."}},{"id":"mn85:19","sourceIds":["mn85:19.1","mn85:19.2","mn85:19.3","mn85:19.4","mn85:19.5","mn85:19.6","mn85:19.7","mn85:19.8","mn85:19.9","mn85:19.10","mn85:19.11","mn85:19.12","mn85:19.13","mn85:19.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Aparāpi kho maṁ, rājakumāra, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.\nSeyyathāpi, rājakumāra, sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ.\nAtha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya:\n‘aggiṁ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti.\nTaṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,\napi nu so puriso amuṁ sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ ādāya abhimanthento aggiṁ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā”ti?\n“Evaṁ, bhante.\nTaṁ kissa hetu?\nAduñhi, bhante, sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ, tañca pana ārakā udakā thale nikkhittan”ti.\n“Evameva kho, rājakumāra, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ suppahīno hoti suppaṭippassaddho.\nOpakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.\nNo cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya.\nAyaṁ kho maṁ, rājakumāra, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.\nImā kho maṁ, rājakumāra, tisso upamā paṭibhaṁsu anacchariyā pubbe assutapubbā.","en":"Then a third example occurred to me.\nSuppose there was a dried up, withered log, and it was lying on dry land far from the water.\nThen a person comes along with a drill-stick, thinking\nto light a fire and produce heat.\nWhat do you think, Prince?\nBy drilling the stick against that dried up, withered log on dry land far from water, could they light a fire and produce heat?”\n“Yes, sir.\nWhy is that?\nBecause it’s a dried up, withered log, and it’s lying on dry land far from water.”\n“In the same way, there are ascetics and brahmins who live withdrawn in body and mind from sensual pleasures. And they have internally given up and stilled desire, affection, infatuation, thirst, and passion for sensual pleasures. Regardless of whether or not they suffer painful, sharp, severe, acute feelings due to exertion, they are capable of knowledge and vision, of supreme awakening.\nThis was the third example that occurred to me.\nThese are the three similes, which were neither supernaturally inspired, nor learned before in the past, that occurred to me."}},{"id":"mn85:20","sourceIds":["mn85:20.1","mn85:20.2","mn85:20.3","mn85:20.4","mn85:20.5","mn85:20.6","mn85:20.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘yannūnāhaṁ dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇheyyaṁ abhinippīḷeyyaṁ abhisantāpeyyan’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhāmi abhinippīḷemi abhisantāpemi.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti.\nSeyyathāpi, rājakumāra, balavā puriso dubbalataraṁ purisaṁ sīse vā gahetvā khandhe vā gahetvā abhiniggaṇheyya abhinippīḷeyya abhisantāpeyya;\nevameva kho me, rājakumāra, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṁ āhacca, cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti.\nĀraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.","en":"Then it occurred to me,\n‘Why don’t I, with teeth clenched and tongue pressed against the roof of my mouth, squeeze, squash, and scorch mind with mind?’\nSo that’s what I did,\nuntil sweat ran from my armpits.\nIt was like when a strong man grabs a weaker man by the head or throat or shoulder and squeezes, squashes, and crushes them.\nIn the same way, with teeth clenched and tongue pressed against the roof of my mouth, I squeezed, squashed, and crushed mind with mind until sweat ran from my armpits.\nMy energy was roused up and unflagging, and my mindfulness was established and lucid, but my body was disturbed, not tranquil, because I’d pushed too hard with that painful striving."}},{"id":"mn85:21","sourceIds":["mn85:21.1","mn85:21.2","mn85:21.3","mn85:21.4","mn85:21.5","mn85:21.6","mn85:21.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca assāsapassāse uparundhiṁ.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṁ nikkhamantānaṁ adhimatto saddo hoti.\nSeyyathāpi nāma kammāragaggariyā dhamamānāya adhimatto saddo hoti;\nevameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṁ nikkhamantānaṁ adhimatto saddo hoti.\nĀraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.","en":"Then it occurred to me,\n‘Why don’t I practice the breathless absorption?’\nSo I cut off my breathing through my mouth and nose.\nBut then winds came out my ears making a loud noise,\nlike the puffing of a blacksmith’s bellows.\nMy energy was roused up and unflagging, and my mindfulness was established and lucid, but my body was disturbed, not tranquil, because I’d pushed too hard with that painful striving."}},{"id":"mn85:22","sourceIds":["mn85:22.1","mn85:22.2","mn85:22.3","mn85:22.4","mn85:22.5","mn85:22.6","mn85:22.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā muddhani ūhananti.\nSeyyathāpi, rājakumāra, balavā puriso tiṇhena sikharena muddhani abhimattheyya;\nevameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā muddhani ūhananti.\nĀraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.","en":"Then it occurred to me,\n‘Why don’t I keep practicing the breathless absorption?’\nSo I cut off my breathing through my mouth and nose and ears.\nBut then severe winds ground my head,\nlike a strong man was drilling into my head with a sharp point.\nMy energy was roused up and unflagging, and my mindfulness was established and lucid, but my body was disturbed, not tranquil, because I’d pushed too hard with that painful striving."}},{"id":"mn85:23","sourceIds":["mn85:23.1","mn85:23.2","mn85:23.3","mn85:23.4","mn85:23.5","mn85:23.6","mn85:23.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti.\nSeyyathāpi, rājakumāra, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena sīse sīsaveṭhaṁ dadeyya;\nevameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti.\nĀraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.","en":"Then it occurred to me,\n‘Why don’t I keep practicing the breathless absorption?’\nSo I cut off my breathing through my mouth and nose and ears.\nBut then I got a severe headache,\nlike a strong man was tightening a strong leather strap around my head.\nMy energy was roused up and unflagging, and my mindfulness was established and lucid, but my body was disturbed, not tranquil, because I’d pushed too hard with that painful striving."}},{"id":"mn85:24","sourceIds":["mn85:24.1","mn85:24.2","mn85:24.3","mn85:24.4","mn85:24.5","mn85:24.6","mn85:24.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti.\nSeyyathāpi, rājakumāra, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṁ parikanteyya;\nevameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā, vātā kucchiṁ parikantanti.\nĀraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.","en":"Then it occurred to me,\n‘Why don’t I keep practicing the breathless absorption?’\nSo I cut off my breathing through my mouth and nose and ears.\nBut then severe winds carved up my belly,\nlike a deft butcher or their apprentice was slicing my belly open with a sharp meat cleaver.\nMy energy was roused up and unflagging, and my mindfulness was established and lucid, but my body was disturbed, not tranquil, because I’d pushed too hard with that painful striving."}},{"id":"mn85:25","sourceIds":["mn85:25.1","mn85:25.2","mn85:25.3","mn85:25.4","mn85:25.5","mn85:25.6","mn85:25.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘yannūnāhaṁ appāṇakaṁyeva jhānaṁ jhāyeyyan’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṁ.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti.\nSeyyathāpi, rājakumāra, dve balavanto purisā dubbalataraṁ purisaṁ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṁ samparitāpeyyuṁ;\nevameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti.\nĀraddhaṁ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṁ hoti asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.","en":"Then it occurred to me,\n‘Why don’t I keep practicing the breathless absorption?’\nSo I cut off my breathing through my mouth and nose and ears.\nBut then there was a severe burning in my body,\nlike two strong men grabbing a weaker man by the arms to burn and scorch him on a pit of glowing coals.\nMy energy was roused up and unflagging, and my mindfulness was established and lucid, but my body was disturbed, not tranquil, because I’d pushed too hard with that painful striving."}},{"id":"mn85:26","sourceIds":["mn85:26.1","mn85:26.2","mn85:26.3","mn85:26.4","mn85:26.5","mn85:26.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Apissu maṁ, rājakumāra, devatā disvā evamāhaṁsu:\n‘kālaṅkato samaṇo gotamo’ti.\nEkaccā devatā evamāhaṁsu:\n‘na kālaṅkato samaṇo gotamo, api ca kālaṁ karotī’ti.\nEkaccā devatā evamāhaṁsu:\n‘na kālaṅkato samaṇo gotamo, nāpi kālaṁ karoti. Arahaṁ samaṇo gotamo. Vihāro tveva so arahato evarūpo hotī’ti.","en":"Then some deities saw me and said,\n‘The ascetic Gotama is dead.’\nOthers said,\n‘He’s not dead, but he’s dying.’\nOthers said,\n‘He’s not dead or dying. The ascetic Gotama is a perfected one, for that is how the perfected ones live.’"}},{"id":"mn85:27","sourceIds":["mn85:27.1","mn85:27.2","mn85:27.3","mn85:27.4","mn85:27.5","mn85:27.6","mn85:27.7","mn85:27.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘yannūnāhaṁ sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjeyyan’ti.\nAtha kho maṁ, rājakumāra, devatā upasaṅkamitvā etadavocuṁ:\n‘mā kho tvaṁ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajji.\nSace kho tvaṁ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjissasi, tassa te mayaṁ dibbaṁ ojaṁ lomakūpehi ajjhohāressāma, tāya tvaṁ yāpessasī’ti.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘ahañceva kho pana sabbaso ajajjitaṁ paṭijāneyyaṁ. Imā ca me devatā dibbaṁ ojaṁ lomakūpehi ajjhohāreyyuṁ, tāya cāhaṁ yāpeyyaṁ, taṁ mamassa musā’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, tā devatā paccācikkhāmi. ‘Halan’ti vadāmi.","en":"Then it occurred to me,\n‘Why don’t I practice completely cutting off food?’\nBut deities came to me and said,\n‘Good fellow, don’t practice totally cutting off food.\nIf you do, we’ll infuse heavenly nectar into your pores and you will live on that.’\nThen it occurred to me,\n‘If I claim to be completely fasting while these deities are infusing heavenly nectar in my pores, that would be a lie on my part.’\nSo I refused those deities, saying, ‘There’s no need.’"}},{"id":"mn85:28","sourceIds":["mn85:28.1","mn85:28.2","mn85:28.3","mn85:28.4","mn85:28.5","mn85:28.6","mn85:28.7","mn85:28.8","mn85:28.9","mn85:28.10","mn85:28.11","mn85:28.12","mn85:28.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘yannūnāhaṁ thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāreyyaṁ pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ yadi vā kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ yadi vā hareṇukayūsan’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāresiṁ pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ yadi vā kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ yadi vā hareṇukayūsaṁ.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhārayato pasataṁ pasataṁ, yadi vā muggayūsaṁ yadi vā kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ yadi vā hareṇukayūsaṁ, adhimattakasimānaṁ patto kāyo hoti.\nSeyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā; evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya.\nSeyyathāpi nāma oṭṭhapadaṁ; evamevassu me ānisadaṁ hoti tāyevappāhāratāya.\nSeyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī; evamevassu me piṭṭhikaṇṭako uṇṇatāvanato hoti tāyevappāhāratāya.\nSeyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti; evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya.\nSeyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti; evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya.\nSeyyathāpi nāma tittakālābu āmakacchinno vātātapena samphuṭito hoti sammilāto; evamevassu me sīsacchavi samphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, ‘udaracchaviṁ parimasissāmī’ti piṭṭhikaṇṭakaṁyeva pariggaṇhāmi, ‘piṭṭhikaṇṭakaṁ parimasissāmī’ti udaracchaviṁyeva pariggaṇhāmi. Yāvassu me, rājakumāra, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṁ allīnā hoti tāyevappāhāratāya.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, ‘vaccaṁ vā muttaṁ vā karissāmī’ti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, imameva kāyaṁ assāsento pāṇinā gattāni anumajjāmi. Tassa mayhaṁ, rājakumāra, pāṇinā gattāni anumajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā papatanti tāyevappāhāratāya.","en":"Then it occurred to me,\n‘Why don’t I just take a little bit of food each time, a handful of broth made from mung beans, horse gram, chickpeas, or green gram?’\nSo that’s what I did,\nuntil my body became severely emaciated.\nDue to eating so little, my major and minor limbs became like the joints of an eighty-year-old or a dying man,\nmy bottom became like a camel’s hoof,\nmy vertebrae stuck out like beads on a string,\nand my ribs were as gaunt as the broken-down rafters on an old barn.\nDue to eating so little, the gleam of my eyes sank deep in their sockets, like the gleam of water sunk deep down a well.\nDue to eating so little, my scalp shriveled and withered like a green bitter-gourd in the wind and sun.\nDue to eating so little, the skin of my belly stuck to my backbone, so that when I tried to rub the skin of my belly I grabbed my backbone, and when I tried to rub my backbone I rubbed the skin of my belly.\nDue to eating so little, when I tried to urinate or defecate I fell face down right there.\nDue to eating so little, when I tried to relieve my body by rubbing my limbs with my hands, the hair, rotted at its roots, fell out."}},{"id":"mn85:29","sourceIds":["mn85:29.1","mn85:29.2","mn85:29.3","mn85:29.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Apissu maṁ, rājakumāra, manussā disvā evamāhaṁsu: ‘kāḷo samaṇo gotamo’ti,\nekacce manussā evamāhaṁsu: ‘na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo’ti.\nEkacce manussā evamāhaṁsu: ‘na kāḷo samaṇo gotamo, napi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo’ti.\nYāvassu me, rājakumāra, tāva parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto upahato hoti tāyevappāhāratāya.","en":"Then some people saw me and said, ‘The ascetic Gotama is black.’\nSome said, ‘He’s not black, he’s brown.’\nSome said, ‘He’s neither black nor brown. The ascetic Gotama has dingy skin.’\nThat’s how far the pure, bright complexion of my skin had been ruined by taking so little food."}},{"id":"mn85:30","sourceIds":["mn85:30.1","mn85:30.2","mn85:30.3","mn85:30.4","mn85:30.5","mn85:30.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘ye kho keci atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayiṁsu, etāvaparamaṁ nayito bhiyyo.\nYepi hi keci anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayissanti, etāvaparamaṁ nayito bhiyyo.\nYepi hi keci etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, etāvaparamaṁ nayito bhiyyo.\nNa kho panāhaṁ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya adhigacchāmi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ;\nsiyā nu kho añño maggo bodhāyā’ti.","en":"Then it occurred to me,\n‘Whatever ascetics and brahmins have experienced painful, sharp, severe, acute feelings due to exertion—whether in the past, future, or present—this is as far as it goes, no-one has done more than this.\nBut I have not achieved any superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones by this severe, grueling work.\nCould there be another path to awakening?’"}},{"id":"mn85:31","sourceIds":["mn85:31.1","mn85:31.2","mn85:31.3","mn85:31.4","mn85:31.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘abhijānāmi kho panāhaṁ pitu sakkassa kammante sītāya jambucchāyāya nisinno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharitā;\nsiyā nu kho eso maggo bodhāyā’ti.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, satānusāri viññāṇaṁ ahosi:\n‘eseva maggo bodhāyā’ti.","en":"Then it occurred to me,\n‘I recall sitting in the cool shade of a black plum tree while my father the Sakyan was off working. Quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, I entered and remained in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.\nCould that be the path to awakening?’\nStemming from that memory came the understanding:\n‘That is the path to awakening!’"}},{"id":"mn85:32","sourceIds":["mn85:32.1","mn85:32.2","mn85:32.3","mn85:32.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘kiṁ nu kho ahaṁ tassa sukhassa bhāyāmi yaṁ taṁ sukhaṁ aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehī’ti?\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘na kho ahaṁ tassa sukhassa bhāyāmi yaṁ taṁ sukhaṁ aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehī’ti.","en":"Then it occurred to me,\n‘Why am I afraid of that pleasure, for it has nothing to do with sensual pleasures or unskillful qualities?’\nThen it occurred to me,\n‘I’m not afraid of that pleasure, for it has nothing to do with sensual pleasures or unskillful qualities.’"}},{"id":"mn85:33","sourceIds":["mn85:33.1","mn85:33.2","mn85:33.3","mn85:33.4","mn85:33.5","mn85:33.6","mn85:33.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘na kho taṁ sukaraṁ sukhaṁ adhigantuṁ evaṁ adhimattakasimānaṁ pattakāyena. Yannūnāhaṁ oḷārikaṁ āhāraṁ āhāreyyaṁ odanakummāsan’ti.\nSo kho ahaṁ, rājakumāra, oḷārikaṁ āhāraṁ āhāresiṁ odanakummāsaṁ.\nTena kho pana maṁ, rājakumāra, samayena pañcavaggiyā bhikkhū paccupaṭṭhitā honti:\n‘yaṁ kho samaṇo gotamo dhammaṁ adhigamissati taṁ no ārocessatī’ti.\nYato kho ahaṁ, rājakumāra, oḷārikaṁ āhāraṁ āhāresiṁ odanakummāsaṁ, atha me te pañcavaggiyā bhikkhū nibbijja pakkamiṁsu:\n‘bāhulliko samaṇo gotamo padhānavibbhanto, āvatto bāhullāyā’ti.","en":"Then it occurred to me,\n‘I can’t achieve that pleasure with a body so severely emaciated. Why don’t I eat some solid food, some rice and porridge?’\nSo I ate some solid food.\nNow at that time the group of five mendicants were attending on me, thinking,\n‘The ascetic Gotama will tell us of any truth that he realizes.’\nBut when I ate some solid food, they left disappointed in me, saying,\n‘The ascetic Gotama has become indulgent; he has strayed from the struggle and returned to indulgence.’"}},{"id":"mn85:34-37","sourceIds":["mn85:34-37.1","mn85:34-37.2","mn85:34-37.3","mn85:34-37.4","mn85:34-37.5","mn85:34-37.6","mn85:34-37.7","mn85:34-37.8"],"kind":"text","text":{"pi":"So kho ahaṁ, rājakumāra, oḷārikaṁ āhāraṁ āhāretvā balaṁ gahetvā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ.\nVitakkavicārānaṁ vūpasamā … dutiyaṁ jhānaṁ …\ntatiyaṁ jhānaṁ …\ncatutthaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ.\nSo evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ.\nSo anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarāmi, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarāmi.\nAyaṁ kho me, rājakumāra, rattiyā paṭhame yāme paṭhamā\nvijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno—yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.","en":"After eating solid food and gathering my strength, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, I entered and remained in the first absorption …\nsecond absorption …\nthird absorption …\nfourth absorption.\nWhen my mind had immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—I extended it toward recollection of past lives.\nI recollected many past lives. That is: one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding. And so I recollected my many kinds of past lives, with features and details.\nThis was the first knowledge, which I achieved in the first watch of the night.\nIgnorance was banished and knowledge arose; darkness was banished and light arose, as happens for a meditator who is diligent, keen, and resolute."}},{"id":"mn85:38","sourceIds":["mn85:38.1","mn85:38.2"],"kind":"text","text":{"pi":"So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ.\nSo dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi …pe…","en":"When my mind had immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—I extended it toward knowledge of the death and rebirth of sentient beings.\nWith clairvoyance that is purified and superhuman, I saw sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. I understood how sentient beings pass on according to their deeds."}},{"id":"mn85:39","sourceIds":["mn85:39.1"],"kind":"text","text":{"pi":"ayaṁ kho me, rājakumāra, rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno—yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.","en":"This was the second knowledge, which I achieved in the middle watch of the night. Ignorance was banished and knowledge arose; darkness was banished and light arose, as happens for a meditator who is diligent, keen, and resolute."}},{"id":"mn85:40","sourceIds":["mn85:40.1","mn85:40.2","mn85:40.3"],"kind":"text","text":{"pi":"So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmesiṁ.\nSo ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ;\n‘ime āsavā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ …pe… ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ.","en":"When my mind had immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—I extended it toward knowledge of the ending of defilements.\nI truly understood: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering.’\nI truly understood: ‘These are defilements’ … ‘This is the origin of defilements’ … ‘This is the cessation of defilements’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of defilements.’"}},{"id":"mn85:41","sourceIds":["mn85:41.1","mn85:41.2","mn85:41.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa me evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccittha, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccittha, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccittha.\nVimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ ahosi.\n‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti abbhaññāsiṁ.","en":"Knowing and seeing like this, my mind was freed from the defilements of sensuality, desire to be reborn, and ignorance.\nWhen it was freed, I knew it was freed.\nI understood: ‘Rebirth is ended; the spiritual journey has been completed; what had to be done has been done; there is nothing further for this place.’"}},{"id":"mn85:42","sourceIds":["mn85:42.1","mn85:42.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Ayaṁ kho me, rājakumāra, rattiyā pacchime yāme tatiyā\nvijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno—yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.","en":"This was the third knowledge, which I achieved in the last watch of the night.\nIgnorance was banished and knowledge arose; darkness was banished and light arose, as happens for a meditator who is diligent, keen, and resolute."}},{"id":"mn85:43","sourceIds":["mn85:43.1","mn85:43.2","mn85:43.3","mn85:43.4","mn85:43.5","mn85:43.6","mn85:43.7","mn85:43.8","mn85:43.9","mn85:43.10","mn85:43.11","mn85:43.12","mn85:43.13","mn85:43.14","mn85:43.15","mn85:43.16"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘adhigato kho myāyaṁ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo.\nĀlayarāmā kho panāyaṁ pajā ālayaratā ālayasammuditā.\nĀlayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṁ idaṁ ṭhānaṁ yadidaṁ—idappaccayatāpaṭiccasamuppādo.\nIdampi kho ṭhānaṁ duddasaṁ—yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.\nAhañceva kho pana dhammaṁ deseyyaṁ, pare ca me na ājāneyyuṁ, so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’ti.\nApissu maṁ, rājakumāra, imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṁsu pubbe assutapubbā:\n‘Kicchena me adhigataṁ,\nhalaṁ dāni pakāsituṁ;\nRāgadosaparetehi,\nnāyaṁ dhammo susambudho.\nPaṭisotagāmiṁ nipuṇaṁ,\ngambhīraṁ duddasaṁ aṇuṁ;\nRāgarattā na dakkhanti,\ntamokhandhena āvuṭā’ti.\nItiha me, rājakumāra, paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṁ namati no dhammadesanāya.","en":"Then it occurred to me,\n‘This principle I have discovered is deep, hard to see, hard to understand, peaceful, sublime, beyond the scope of logic, subtle, comprehensible to the astute.\nBut people like clinging, they love it and enjoy it.\nIt’s hard for them to see this topic; that is, specific conditionality, dependent origination.\nIt’s also hard for them to see this topic; that is, the stilling of all activities, the letting go of all attachments, the ending of craving, fading away, cessation, extinguishment.\nAnd if I were to teach this principle, others might not understand me, which would be wearying and troublesome for me.’\nAnd then these verses, which were neither supernaturally inspired, nor learned before in the past, occurred to me:\n‘I’ve struggled hard to realize this,\nthere’s no need to reveal it now!\nThose mired in greed and hate\ncan’t really understand this teaching.\nIt goes against the stream, subtle,\ndeep, obscure, and very fine.\nThose besotted by greed cannot see,\nfor they’re cloaked in a mass of darkness.’\nSo, as I reflected like this, my mind inclined to remaining passive, not to teaching the Dhamma."}},{"id":"mn85:44","sourceIds":["mn85:44.1","mn85:44.2","mn85:44.3","mn85:44.4","mn85:44.5","mn85:44.6","mn85:44.7","mn85:44.8","mn85:44.9","mn85:44.10","mn85:44.11","mn85:44.12","mn85:44.13","mn85:44.14","mn85:44.15","mn85:44.16","mn85:44.17","mn85:44.18","mn85:44.19","mn85:44.20","mn85:44.21","mn85:44.22","mn85:44.23"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha kho, rājakumāra, brahmuno sahampatissa mama cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi:\n‘nassati vata bho loko; vinassati vata bho loko. Yatra hi nāma tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṁ namati no dhammadesanāyā’ti.\nAtha kho, rājakumāra, brahmā sahampati—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi.\nAtha kho, rājakumāra, brahmā sahampati ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yenāhaṁ tenañjaliṁ paṇāmetvā maṁ etadavoca:\n‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṁ, desetu sugato dhammaṁ.\nSanti sattā apparajakkhajātikā assavanatāya dhammassa parihāyanti;\nbhavissanti dhammassa aññātāro’ti.\nIdamavoca, rājakumāra, brahmā sahampati;\nidaṁ vatvā athāparaṁ etadavoca:\n‘Pāturahosi magadhesu pubbe,\nDhammo asuddho samalehi cintito;\nApāpuretaṁ amatassa dvāraṁ,\nSuṇantu dhammaṁ vimalenānubuddhaṁ.\nSele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,\nYathāpi passe janataṁ samantato;\nTathūpamaṁ dhammamayaṁ sumedha,\nPāsādamāruyha samantacakkhu.\nSokāvatiṇṇaṁ janatamapetasoko,\nAvekkhassu jātijarābhibhūtaṁ;\nUṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,\nSatthavāha aṇaṇa vicara loke;\nDesassu bhagavā dhammaṁ,\nAññātāro bhavissantī’ti.","en":"Then the divinity Sahampati, knowing my train of thought, thought,\n‘Oh lord! The world will be lost, the world will perish! For the mind of the Realized One, the perfected one, the fully awakened Buddha, inclines to remaining passive, not to teaching the Dhamma.’\nThen, as easily as a strong person would extend or contract their arm, the divinity Sahampati vanished from the realm of divinity and reappeared in front of me.\nHe arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward me, and said,\n‘Sir, let the Blessed One teach the Dhamma! Let the Holy One teach the Dhamma!\nThere are beings with little dust in their eyes. They’re in decline because they haven’t heard the teaching.\nThere will be those who understand the teaching!’\nThat is what the divinity Sahampati said.\nThen he went on to say:\n‘Among the Magadhans there appeared in the past\nan impure teaching thought up by the stained.\nFling open the door to freedom from death!\nLet them hear the teaching the immaculate one discovered.\nStanding high on a rocky mountain,\nyou can see the people all around.\nIn just the same way, All-seer, so intelligent,\nhaving ascended the Temple of Truth,\nrid of sorrow, look upon the people\nswamped with sorrow, overcome by rebirth and old age.\nRise, hero! Victor in battle, caravan leader,\nwander the world free of debt.\nLet the Blessed One teach the Dhamma!\nThere will be those who understand!’"}},{"id":"mn85:45","sourceIds":["mn85:45.1","mn85:45.2","mn85:45.3","mn85:45.4","mn85:45.5","mn85:45.6","mn85:45.7","mn85:45.8","mn85:45.9","mn85:45.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha khvāhaṁ, rājakumāra, brahmuno ca ajjhesanaṁ viditvā sattesu ca kāruññataṁ paṭicca buddhacakkhunā lokaṁ volokesiṁ.\nAddasaṁ kho ahaṁ, rājakumāra, buddhacakkhunā lokaṁ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante.\nSeyyathāpi nāma uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni samodakaṁ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakā accuggamma ṭhitāni anupalittāni udakena;\nevameva kho ahaṁ, rājakumāra; buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasaṁ satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante.\nAtha khvāhaṁ, rājakumāra, brahmānaṁ sahampatiṁ gāthāya paccabhāsiṁ:\n‘Apārutā tesaṁ amatassa dvārā,\nYe sotavanto pamuñcantu saddhaṁ;\nVihiṁsasaññī paguṇaṁ na bhāsiṁ,\nDhammaṁ paṇītaṁ manujesu brahme’ti.\nAtha kho, rājakumāra, brahmā sahampati ‘katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā’ti maṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyi.","en":"Then, understanding the Divinity’s invitation, I surveyed the world with the eye of a Buddha, because of my compassion for sentient beings.\nAnd I saw sentient beings with little dust in their eyes, and some with much dust in their eyes; with keen faculties and with weak faculties, with good qualities and with bad qualities, easy to teach and hard to teach. And some of them lived seeing the danger in the fault to do with the next world, while others did not.\nIt’s like a pool with blue water lilies, or pink or white lotuses. Some of them sprout and grow in the water without rising above it, thriving underwater. Some of them sprout and grow in the water reaching the water’s surface. And some of them sprout and grow in the water but rise up above the water and stand with no water clinging to them.\nIn the same way, I saw sentient beings with little dust in their eyes, and some with much dust in their eyes.\nThen I replied in verse to the divinity Sahampati:\n‘Flung open are the doors to freedom from death!\nLet those with ears to hear commit to faith.\nThinking it would be troublesome, Divinity, I did not teach\nthe sophisticated, sublime Dhamma among mankind.’\nThen the divinity Sahampati, knowing that his request for me to teach the Dhamma had been granted, bowed and respectfully circled me, keeping me on his right, before vanishing right there."}},{"id":"mn85:46","sourceIds":["mn85:46.1","mn85:46.2","mn85:46.3","mn85:46.4","mn85:46.5","mn85:46.6","mn85:46.7","mn85:46.8","mn85:46.9","mn85:46.10","mn85:46.11","mn85:46.12","mn85:46.13","mn85:46.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ?\nKo imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti?\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘ayaṁ kho āḷāro kālāmo paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṁ apparajakkhajātiko.\nYannūnāhaṁ āḷārassa kālāmassa paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ;\nso imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti.\nAtha kho maṁ, rājakumāra, devatā upasaṅkamitvā etadavoca:\n‘sattāhakālaṅkato, bhante, āḷāro kālāmo’ti.\nÑāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:\n‘sattāhakālaṅkato āḷāro kālāmo’ti.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘mahājāniyo kho āḷāro kālāmo.\nSace hi so imaṁ dhammaṁ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.","en":"Then it occurred to me,\n‘Who should I teach first of all?\nWho will quickly understand the teaching?’\nThen it occurred to me,\n‘That Āḷāra Kālāma is astute, competent, intelligent, and has long had little dust in his eyes.\nWhy don’t I teach him first of all?\nHe’ll quickly understand the teaching.’\nBut a deity came to me and said,\n‘Sir, Āḷāra Kālāma passed away seven days ago.’\nAnd knowledge and vision arose in me,\n‘Āḷāra Kālāma passed away seven days ago.’\nThen it occurred to me,\n‘This is a great loss for Āḷāra Kālāma.\nIf he had heard the teaching, he would have understood it quickly.’"}},{"id":"mn85:47","sourceIds":["mn85:47.1","mn85:47.2","mn85:47.3","mn85:47.4","mn85:47.5","mn85:47.6","mn85:47.7","mn85:47.8","mn85:47.9","mn85:47.10","mn85:47.11","mn85:47.12","mn85:47.13","mn85:47.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ?\nKo imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti?\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘ayaṁ kho udako rāmaputto paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṁ apparajakkhajātiko.\nYannūnāhaṁ udakassa rāmaputtassa paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ;\nso imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti.\nAtha kho maṁ, rājakumāra, devatā upasaṅkamitvā etadavoca:\n‘abhidosakālaṅkato, bhante, udako rāmaputto’ti.\nÑāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:\n‘abhidosakālaṅkato udako rāmaputto’ti.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘mahājāniyo kho udako rāmaputto.\nSace hi so imaṁ dhammaṁ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.","en":"Then it occurred to me,\n‘Who should I teach first of all?\nWho will quickly understand the teaching?’\nThen it occurred to me,\n‘That Uddaka son of Rāma is astute, competent, intelligent, and has long had little dust in his eyes.\nWhy don’t I teach him first of all?\nHe’ll quickly understand the teaching.’\nBut a deity came to me and said,\n‘Sir, Uddaka son of Rāma, passed away just last night.’\nAnd knowledge and vision arose in me,\n‘Uddaka son of Rāma, passed away just last night.’\nThen it occurred to me,\n‘This is a great loss for Uddaka.\nIf he had heard the teaching, he would have understood it quickly.’"}},{"id":"mn85:48","sourceIds":["mn85:48.1","mn85:48.2","mn85:48.3","mn85:48.4","mn85:48.5","mn85:48.6","mn85:48.7","mn85:48.8","mn85:48.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ?\nKo imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti?\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘bahukārā kho me pañcavaggiyā bhikkhū ye maṁ padhānapahitattaṁ upaṭṭhahiṁsu.\nYannūnāhaṁ pañcavaggiyānaṁ bhikkhūnaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyan’ti.\nTassa mayhaṁ, rājakumāra, etadahosi:\n‘kahaṁ nu kho etarahi pañcavaggiyā bhikkhū viharantī’ti.\nAddasaṁ khvāhaṁ, rājakumāra, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena pañcavaggiye bhikkhū bārāṇasiyaṁ viharante isipatane migadāye.","en":"Then it occurred to me,\n‘Who should I teach first of all?\nWho will quickly understand the teaching?’\nThen it occurred to me,\n‘The group of five mendicants were very helpful to me. They looked after me during my time of resolute striving.\nWhy don’t I teach them first of all?’\nThen it occurred to me,\n‘Where are the group of five mendicants staying these days?’\nWith clairvoyance that is purified and superhuman I saw that the group of five mendicants were staying near Varanasi in the deer park at Isipatana."}},{"id":"mn85:49","sourceIds":["mn85:49.1","mn85:49.2","mn85:49.3","mn85:49.4","mn85:49.5","mn85:49.6","mn85:49.7","mn85:49.8","mn85:49.9","mn85:49.10","mn85:49.11","mn85:49.12","mn85:49.13","mn85:49.14","mn85:49.15","mn85:49.16","mn85:49.17","mn85:49.18","mn85:49.19","mn85:49.20","mn85:49.21","mn85:49.22","mn85:49.23","mn85:49.24","mn85:49.25","mn85:49.26","mn85:49.27","mn85:49.28"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha khvāhaṁ, rājakumāra, uruvelāyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṁ pakkamiṁ.\nAddasā kho maṁ, rājakumāra, upako ājīvako antarā ca gayaṁ antarā ca bodhiṁ addhānamaggappaṭipannaṁ.\nDisvāna maṁ etadavoca:\n‘vippasannāni kho te, āvuso, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto.\nKaṁsi tvaṁ, āvuso, uddissa pabbajito? Ko vā te satthā? Kassa vā tvaṁ dhammaṁ rocesī’ti?\nEvaṁ vutte, ahaṁ, rājakumāra, upakaṁ ājīvakaṁ gāthāhi ajjhabhāsiṁ:\n‘Sabbābhibhū sabbavidūhamasmi,\nSabbesu dhammesu anūpalitto;\nSabbañjaho taṇhākkhaye vimutto,\nSayaṁ abhiññāya kamuddiseyyaṁ.\nNa me ācariyo atthi,\nsadiso me na vijjati;\nSadevakasmiṁ lokasmiṁ,\nnatthi me paṭipuggalo.\nAhañhi arahā loke,\nahaṁ satthā anuttaro;\nEkomhi sammāsambuddho,\nsītibhūtosmi nibbuto.\nDhammacakkaṁ pavattetuṁ,\nGacchāmi kāsinaṁ puraṁ;\nAndhībhūtasmiṁ lokasmiṁ,\nĀhañchaṁ amatadundubhin’ti.\n‘Yathā kho tvaṁ, āvuso, paṭijānāsi arahasi anantajino’ti.\n‘Mādisā ve jinā honti,\nye pattā āsavakkhayaṁ;\nJitā me pāpakā dhammā,\ntasmāhamupaka jino’ti.\nEvaṁ vutte, rājakumāra, upako ājīvako ‘hupeyyapāvuso’ti vatvā sīsaṁ okampetvā ummaggaṁ gahetvā pakkāmi.","en":"So, when I had stayed in Uruvelā as long as I pleased, I set out for Varanasi.\nWhile I was traveling along the road between Gayā and Bodhgaya, the Ājīvaka ascetic Upaka saw me\nand said,\n‘Reverend, your faculties are so very clear, and your complexion is pure and bright.\nIn whose name have you gone forth, reverend? Who is your Teacher? Whose teaching do you believe in?’\nI replied to Upaka in verse:\n‘I am the vanquisher of all, the knower of all,\nunsullied in the midst of all things.\nI’ve given up all, freed in the ending of craving.\nSince I know for myself, whose follower should I be?\nI have no tutor.\nThere is no one like me.\nIn the world with its gods,\nI have no rival.\nFor in this world, I am the perfected one;\nI am the supreme Teacher.\nI alone am fully awakened,\ncooled, quenched.\nI am going to the city of Kāsi\nto roll forth the Wheel of Dhamma.\nIn this world that is so blind,\nI’ll beat the drum of freedom from death!’\n‘According to what you claim, reverend, you ought to be the Infinite Victor.’\n‘The victors are those who, like me,\nhave reached the ending of defilements.\nI have conquered bad qualities, Upaka—\nthat’s why I’m a victor.’\nWhen I had spoken, Upaka said: ‘If you say so, reverend.’ Shaking his head, he took a wrong turn and left."}},{"id":"mn85:50","sourceIds":["mn85:50.1","mn85:50.2","mn85:50.3","mn85:50.4","mn85:50.5","mn85:50.6","mn85:50.7","mn85:50.8","mn85:50.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha khvāhaṁ, rājakumāra, anupubbena cārikaṁ caramāno yena bārāṇasī isipatanaṁ migadāyo yena pañcavaggiyā bhikkhū tenupasaṅkamiṁ.\nAddasaṁsu kho maṁ, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū dūratova āgacchantaṁ.\nDisvāna aññamaññaṁ saṇṭhapesuṁ:\n‘ayaṁ kho, āvuso, samaṇo gotamo āgacchati bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya.\nSo neva abhivādetabbo, na paccuṭṭhātabbo, nāssa pattacīvaraṁ paṭiggahetabbaṁ;\napi ca kho āsanaṁ ṭhapetabbaṁ—sace so ākaṅkhissati nisīdissatī’ti.\nYathā yathā kho ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū upasaṅkamiṁ tathā tathā pañcavaggiyā bhikkhū nāsakkhiṁsu sakāya katikāya saṇṭhātuṁ.\nAppekacce maṁ paccuggantvā pattacīvaraṁ paṭiggahesuṁ. Appekacce āsanaṁ paññapesuṁ. Appekacce pādodakaṁ upaṭṭhapesuṁ.\nApi ca kho maṁ nāmena ca āvusovādena ca samudācaranti.","en":"Traveling stage by stage, I arrived at Varanasi, and went to see the group of five mendicants in the deer park at Isipatana.\nThe group of five mendicants saw me coming off in the distance\nand stopped each other, saying,\n‘Here comes the ascetic Gotama. He’s so indulgent; he strayed from the struggle and returned to indulgence.\nWe shouldn’t bow to him or rise for him or receive his bowl and robe.\nBut we can set out a seat; he can sit if he likes.’\nYet as I drew closer, the group of five mendicants were unable to stop themselves per their own agreement.\nSome came out to greet me and receive my bowl and robe, some spread out a seat, while others set out water for washing my feet.\nBut they still addressed me by name and as ‘reverend’."}},{"id":"mn85:51","sourceIds":["mn85:51.1","mn85:51.2","mn85:51.3","mn85:51.4","mn85:51.5","mn85:51.6","mn85:51.7","mn85:51.8","mn85:51.9","mn85:51.10","mn85:51.11","mn85:51.12","mn85:51.13","mn85:51.14","mn85:51.15","mn85:51.16","mn85:51.17","mn85:51.18","mn85:51.19","mn85:51.20","mn85:51.21"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ vutte, ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ:\n‘mā, bhikkhave, tathāgataṁ nāmena ca āvusovādena ca samudācaratha;\narahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho.\nOdahatha, bhikkhave, sotaṁ. Amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi.\nYathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.\nEvaṁ vutte, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ:\n‘tāyapi kho tvaṁ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ; kiṁ pana tvaṁ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesan’ti?\nEvaṁ vutte, ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ:\n‘na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko na padhānavibbhanto na āvatto bāhullāya.\nArahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho.\nOdahatha, bhikkhave, sotaṁ. Amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi.\nYathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.\nDutiyampi kho, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ:\n‘tāyapi kho tvaṁ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ; kiṁ pana tvaṁ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesan’ti?\nDutiyampi kho ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ:\n‘na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko na padhānavibbhanto na āvatto bāhullāya.\nArahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho.\nOdahatha, bhikkhave, sotaṁ. Amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi.\nYathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.\nTatiyampi kho, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ:\n‘tāyapi kho tvaṁ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ; kiṁ pana tvaṁ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesan’ti?","en":"So I said to them,\n‘Mendicants, don’t address me by name and as “reverend”.\nThe Realized One is Perfected, a fully awakened Buddha.\nListen up, mendicants: I have achieved freedom from death! I shall instruct you, I will teach you the Dhamma.\nBy practicing as instructed you will soon realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life. You will live having achieved with your own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’\nBut they said to me,\n‘Reverend Gotama, even by that conduct, that practice, that grueling work you did not achieve any superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones. How could you have achieved such a state now that you’ve become indulgent, strayed from the struggle and fallen into indulgence?’\nSo I said to them,\n‘The Realized One has not become indulgent, strayed from the struggle and fallen into indulgence.\nThe Realized One is Perfected, a fully awakened Buddha.\nListen up, mendicants: I have achieved freedom from death! I shall instruct you, I will teach you the Dhamma.\nBy practicing as instructed you will soon realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life. You will live having achieved with your own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’\nBut for a second time they said to me,\n‘Reverend Gotama … you’ve fallen into indulgence.’\nSo for a second time I said to them,\n‘The Realized One has not become indulgent …’\nBut for a third time they said to me,\n‘Reverend Gotama … you’ve fallen into indulgence.’"}},{"id":"mn85:52","sourceIds":["mn85:52.1","mn85:52.2","mn85:52.3","mn85:52.4","mn85:52.5","mn85:52.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ vutte, ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ:\n‘abhijānātha me no tumhe, bhikkhave, ito pubbe evarūpaṁ pabhāvitametan’ti?\n‘No hetaṁ, bhante’.\n‘Arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho.\nOdahatha, bhikkhave, sotaṁ. Amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi.\nYathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.","en":"So I said to them,\n‘Mendicants, have you ever known me to speak like this before?’\n‘No, sir.’\n‘The Realized One is Perfected, a fully awakened Buddha.\nListen up, mendicants: I have achieved freedom from death! I shall instruct you, I will teach you the Dhamma.\nBy practicing as instructed you will soon realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life. You will live having achieved with your own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’"}},{"id":"mn85:53","sourceIds":["mn85:53.1","mn85:53.2","mn85:53.3","mn85:53.4","mn85:53.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Asakkhiṁ kho ahaṁ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū saññāpetuṁ.\nDvepi sudaṁ, rājakumāra, bhikkhū ovadāmi. Tayo bhikkhū piṇḍāya caranti.\nYaṁ tayo bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti, tena chabbaggiyā yāpema.\nTayopi sudaṁ, rājakumāra, bhikkhū ovadāmi, dve bhikkhū piṇḍāya caranti.\nYaṁ dve bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti tena chabbaggiyā yāpema.","en":"I was able to persuade the group of five mendicants.\nThen sometimes I advised two mendicants, while the other three went for alms.\nThen those three would feed all six of us with what they brought back.\nSometimes I advised three mendicants, while the other two went for alms.\nThen those two would feed all six of us with what they brought back."}},{"id":"mn85:54","sourceIds":["mn85:54.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha kho, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū mayā evaṁ ovadiyamānā evaṁ anusāsiyamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihariṁsū”ti.","en":"As the group of five mendicants were being advised and instructed by me like this, they soon realized the supreme culmination of the spiritual path in this very life. They lived having achieved with their own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.”"}},{"id":"mn85:55","sourceIds":["mn85:55.1","mn85:55.2","mn85:55.3","mn85:55.4","mn85:55.5","mn85:55.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ vutte, bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:\n“kīva cirena nu kho, bhante, bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā”ti?\n“Tena hi, rājakumāra, taṁyevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsi.\nTaṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,\nkusalo tvaṁ hatthārūḷhe aṅkusagayhe sippe”ti?\n“Evaṁ, bhante, kusalo ahaṁ hatthārūḷhe aṅkusagayhe sippe”ti.","en":"When he had spoken, Prince Bodhi said to the Buddha,\n“Sir, when a mendicant has the Realized One as trainer, how long would it take for them to realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life?”\n“Well then, prince, I’ll ask you about this in return, and you can answer as you like.\nWhat do you think, prince?\nAre you skilled in the art of wielding a hooked goad while riding an elephant?”\n“Yes, sir.”"}},{"id":"mn85:56","sourceIds":["mn85:56.1","mn85:56.2","mn85:56.3","mn85:56.4","mn85:56.5","mn85:56.6","mn85:56.7","mn85:56.8","mn85:56.9","mn85:56.10","mn85:56.11","mn85:56.12","mn85:56.13","mn85:56.14","mn85:56.15","mn85:56.16","mn85:56.17"],"kind":"text","text":{"pi":"“Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,\nidha puriso āgaccheyya:\n‘bodhi rājakumāro hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ jānāti;\ntassāhaṁ santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkhissāmī’ti.\nSo cassa assaddho;\nyāvatakaṁ saddhena pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.\nSo cassa bahvābādho;\nyāvatakaṁ appābādhena pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.\nSo cassa saṭho māyāvī;\nyāvatakaṁ asaṭhena amāyāvinā pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.\nSo cassa kusīto;\nyāvatakaṁ āraddhavīriyena pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.\nSo cassa duppañño;\nyāvatakaṁ paññavatā pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.\nTaṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,\napi nu so puriso tava santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkheyyā”ti?\n“Ekamekenāpi, bhante, aṅgena samannāgato so puriso na mama santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkheyya, ko pana vādo pañcahaṅgehī”ti.","en":"“What do you think, prince?\nSuppose a man were to come along thinking,\n‘Prince Bodhi knows the art of wielding a hooked goad while riding an elephant.\nI’ll train in that art under him.’\nIf he’s faithless,\nhe wouldn’t achieve what he could with faith.\nIf he’s unhealthy,\nhe wouldn’t achieve what he could with good health.\nIf he’s devious or deceitful,\nhe wouldn’t achieve what he could with honesty and integrity.\nIf he’s lazy,\nhe wouldn’t achieve what he could with energy.\nIf he’s stupid,\nhe wouldn’t achieve what he could with wisdom.\nWhat do you think, prince?\nCould that man still train under you in the art of wielding a hooked goad while riding an elephant?”\n“Sir, if he had even a single one of these factors he couldn’t train under me, let alone all five.”"}},{"id":"mn85:57","sourceIds":["mn85:57.1","mn85:57.2","mn85:57.3","mn85:57.4","mn85:57.5","mn85:57.6","mn85:57.7","mn85:57.8","mn85:57.9","mn85:57.10","mn85:57.11","mn85:57.12","mn85:57.13","mn85:57.14","mn85:57.15","mn85:57.16","mn85:57.17"],"kind":"text","text":{"pi":"“Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,\nidha puriso āgaccheyya:\n‘bodhi rājakumāro hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ jānāti;\ntassāhaṁ santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkhissāmī’ti.\nSo cassa saddho;\nyāvatakaṁ saddhena pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.\nSo cassa appābādho;\nyāvatakaṁ appābādhena pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.\nSo cassa asaṭho amāyāvī;\nyāvatakaṁ asaṭhena amāyāvinā pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.\nSo cassa āraddhavīriyo;\nyāvatakaṁ āraddhavīriyena pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.\nSo cassa paññavā;\nyāvatakaṁ paññavatā pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.\nTaṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,\napi nu so puriso tava santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkheyyā”ti?\n“Ekamekenāpi, bhante, aṅgena samannāgato so puriso mama santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagayhaṁ sippaṁ sikkheyya, ko pana vādo pañcahaṅgehī”ti.","en":"“What do you think, prince?\nSuppose a man were to come along thinking,\n‘Prince Bodhi knows the art of wielding a hooked goad while riding an elephant.\nI’ll train in that art under him.’\nIf he’s faithful,\nhe’d achieve what he could with faith.\nIf he’s healthy,\nhe’d achieve what he could with good health.\nIf he’s honest and has integrity,\nhe’d achieve what he could with honesty and integrity.\nIf he’s energetic,\nhe’d achieve what he could with energy.\nIf he’s wise,\nhe’d achieve what he could with wisdom.\nWhat do you think, prince?\nCould that man still train under you in the art of wielding a hooked goad while riding an elephant?”\n“Sir, if he had even a single one of these factors he could train under me, let alone all five.”"}},{"id":"mn85:58","sourceIds":["mn85:58.1","mn85:58.2","mn85:58.3","mn85:58.4","mn85:58.5","mn85:58.6","mn85:58.7","mn85:58.8","mn85:58.9"],"kind":"text","text":{"pi":"“Evameva kho, rājakumāra, pañcimāni padhāniyaṅgāni.\nKatamāni pañca?\nIdha, rājakumāra, bhikkhu saddho hoti; saddahati tathāgatassa bodhiṁ:\n‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti;\nappābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya;\nasaṭho hoti amāyāvī yathābhūtaṁ attānaṁ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu;\nāraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu;\npaññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā.\nImāni kho, rājakumāra, pañca padhāniyaṅgāni.","en":"“In the same way, prince, there are these five factors that support meditation.\nWhat five?\nIt’s when a noble disciple has faith in the Realized One’s awakening:\n‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’\nThey are rarely ill or unwell. Their stomach digests well, being neither too hot nor too cold, but just right, and fit for meditation.\nThey’re not devious or deceitful. They reveal themselves honestly to the Teacher or sensible spiritual companions.\nThey live with energy roused up for giving up unskillful qualities and embracing skillful qualities. They’re strong, staunchly vigorous, not slacking off when it comes to developing skillful qualities.\nThey’re wise. They have the wisdom of arising and passing away which is noble, penetrative, and leads to the complete ending of suffering.\nThese are the five factors that support meditation."}},{"id":"mn85:59","sourceIds":["mn85:59.1","mn85:59.2","mn85:59.3","mn85:59.4","mn85:59.5","mn85:59.6","mn85:59.7","mn85:59.8","mn85:59.9","mn85:59.10","mn85:59.11","mn85:59.12","mn85:59.13","mn85:59.14","mn85:59.15","mn85:59.16","mn85:59.17","mn85:59.18","mn85:59.19","mn85:59.20","mn85:59.21","mn85:59.22","mn85:59.23","mn85:59.24","mn85:59.25","mn85:59.26","mn85:59.27","mn85:59.28","mn85:59.29","mn85:59.30","mn85:59.31","mn85:59.32","mn85:59.33","mn85:59.34","mn85:59.35","mn85:59.36","mn85:59.37","mn85:59.38"],"kind":"text","text":{"pi":"Imehi, rājakumāra, pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—\nyassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya satta vassāni.\nTiṭṭhantu, rājakumāra, satta vassāni.\nImehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—\nyassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya chabbassāni …\npañca vassāni …\ncattāri vassāni …\ntīṇi vassāni …\ndve vassāni …\nekaṁ vassaṁ.\nTiṭṭhatu, rājakumāra, ekaṁ vassaṁ.\nImehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—\nyassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya satta māsāni.\nTiṭṭhantu, rājakumāra, satta māsāni.\nImehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—\nyassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—\nbrahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya cha māsāni …\npañca māsāni …\ncattāri māsāni …\ntīṇi māsāni …\ndve māsāni …\nekaṁ māsaṁ …\naḍḍhamāsaṁ.\nTiṭṭhatu, rājakumāra, aḍḍhamāso.\nImehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—\nyassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—\nbrahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya satta rattindivāni.\nTiṭṭhantu, rājakumāra, satta rattindivāni.\nImehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno—\nyassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—\nbrahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya cha rattindivāni …\npañca rattindivāni …\ncattāri rattindivāni …\ntīṇi rattindivāni …\ndve rattindivāni …\nekaṁ rattindivaṁ.\nTiṭṭhatu, rājakumāra, eko rattindivo.\nImehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno sāyamanusiṭṭho pāto visesaṁ adhigamissati, pātamanusiṭṭho sāyaṁ visesaṁ adhigamissatī”ti.","en":"When a mendicant with these five factors that support meditation has the Realized One as trainer, they could\nrealize the supreme culmination of the spiritual path in seven years.\nLet alone seven years,\nthey could\nrealize the supreme culmination of the spiritual path in six years,\nor as little as one year.\nLet alone one year,\nwhen a mendicant with these five factors that support meditation has the Realized One as trainer, they could\nrealize the supreme culmination of the spiritual path in seven months,\nor as little as one day.\nLet alone one day,\nwhen a mendicant with these five factors that support meditation has the Realized One as trainer, they could be instructed at dusk and achieve distinction at daybreak, or be instructed at daybreak and achieve distinction at dusk.”"}},{"id":"mn85:60","sourceIds":["mn85:60.1","mn85:60.2","mn85:60.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ vutte, bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:\n“aho buddho, aho dhammo, aho dhammassa svākkhātatā.\nYatra hi nāma sāyamanusiṭṭho pāto visesaṁ adhigamissati, pātamanusiṭṭho sāyaṁ visesaṁ adhigamissatī”ti.","en":"When he had spoken, Prince Bodhi said to the Buddha,\n“Oh, the Buddha! Oh, the teaching! Oh, how well explained is the teaching!\nFor someone could be instructed at dusk and achieve distinction at daybreak, or be instructed at daybreak and achieve distinction at dusk.”"}},{"id":"mn85:61","sourceIds":["mn85:61.1","mn85:61.2","mn85:61.3","mn85:61.4","mn85:61.5","mn85:61.6","mn85:61.7","mn85:61.8","mn85:61.9","mn85:61.10","mn85:61.11","mn85:61.12","mn85:61.13","mn85:61.14","mn85:61.15","mn85:61.16","mn85:61.17"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ vutte, sañjikāputto māṇavo bodhiṁ rājakumāraṁ etadavoca:\n“evameva panāyaṁ bhavaṁ bodhi:\n‘aho buddho, aho dhammo, aho dhammassa svākkhātatā’ti ca vadeti;\natha ca pana na taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañcā”ti.\n“Mā hevaṁ, samma sañjikāputta, avaca; mā hevaṁ, samma sañjikāputta, avaca.\nSammukhā metaṁ, samma sañjikāputta, ayyāya sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ”.\n“Ekamidaṁ, samma sañjikāputta, samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.\nAtha kho me ayyā kucchimatī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnā kho me ayyā bhagavantaṁ etadavoca:\n‘yo me ayaṁ, bhante, kucchigato kumārako vā kumārikā vā so bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañca.\nUpāsakaṁ taṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan’ti.\nEkamidaṁ, samma sañjikāputta, samayaṁ bhagavā idheva bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye.\nAtha kho maṁ dhāti aṅkena haritvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho maṁ dhāti bhagavantaṁ etadavoca:\n‘ayaṁ, bhante, bodhi rājakumāro bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañca.\nUpāsakaṁ taṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan’ti.\nEsāhaṁ, samma sañjikāputta, tatiyakampi bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.\nUpāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.\nBodhirājakumārasuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.","en":"When he said this, Sañjikāputta said to Prince Bodhi,\n“Though the worthy Bodhi speaks like this,\nyou don’t go for refuge to the worthy Gotama, to the teaching, and to the mendicant Saṅgha.”\n“Don’t say that, dear Sañjikāputta, don’t say that!\nI have heard and learned this in the presence of my lady mother.\nThis one time the Buddha was staying near Kosambī in Ghosita’s monastery.\nThen my pregnant lady mother went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him,\n‘Sir, the prince or princess in my womb goes for refuge to the Buddha, the teaching, and the mendicant Saṅgha.\nFrom this day forth, may the Buddha remember them as a lay follower who has gone for refuge for life.’\nAnother time the Buddha was staying here in the land of the Bhaggas at Crocodile’s Bellow, in the deer park at Bhesakaḷā’s Wood.\nThen my nursemaid, carrying me on her hip, went to the Buddha, bowed, stood to one side, and said to him,\n‘Sir, this Prince Bodhi goes for refuge to the Buddha, to the teaching, and to the mendicant Saṅgha.\nFrom this day forth, may the Buddha remember him as a lay follower who has gone for refuge for life.’\nNow for a third time I go for refuge to the Buddha, to the teaching, and to the mendicant Saṅgha.\nFrom this day forth, may the Buddha remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”"}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/mn85/en/sujato","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
