{"id":"mn99","title":"With Subha","languageCodes":["en","pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"mn99","title":"With Subha","units":[{"id":"mn99:0","sourceIds":["mn99:0.1","mn99:0.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Majjhima Nikāya 99\nSubhasutta","en":"Middle Discourses 99\nWith Subha"}},{"id":"mn99:1","sourceIds":["mn99:1.1","mn99:1.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ me sutaṁ—\nekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.","en":"So I have heard.\nAt one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery."}},{"id":"mn99:2","sourceIds":["mn99:2.1","mn99:2.2","mn99:2.3","mn99:2.4","mn99:2.5","mn99:2.6","mn99:2.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tena kho pana samayena subho māṇavo todeyyaputto sāvatthiyaṁ paṭivasati aññatarassa gahapatissa nivesane kenacideva karaṇīyena.\nAtha kho subho māṇavo todeyyaputto yassa gahapatissa nivesane paṭivasati taṁ gahapatiṁ etadavoca:\n“sutaṁ metaṁ, gahapati:\n‘avivittā sāvatthī arahantehī’ti.\nKaṁ nu khvajja samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā payirupāseyyāmā”ti?\n“Ayaṁ, bhante, bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.\nTaṁ, bhante, bhagavantaṁ payirupāsassū”ti.","en":"Now at that time the student Subha, Todeyya’s son, was residing in Sāvatthī at a certain householder’s home on some business.\nThen Subha said to that householder,\n“Householder, I have heard that\nSāvatthī does not lack for perfected ones.\nWhat ascetic or brahmin might we pay homage to today?”\n“Sir, the Buddha is staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.\nYou can pay homage to him.”"}},{"id":"mn99:3","sourceIds":["mn99:3.1","mn99:3.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha kho subho māṇavo todeyyaputto tassa gahapatissa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.\nSammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṁ etadavoca:","en":"Acknowledging that householder, Subha went to the Buddha and exchanged greetings with him.\nWhen the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to the Buddha:"}},{"id":"mn99:4","sourceIds":["mn99:4.1","mn99:4.2","mn99:4.3","mn99:4.4","mn99:4.5","mn99:4.6","mn99:4.7","mn99:4.8","mn99:4.9"],"kind":"text","text":{"pi":"“brāhmaṇā, bho gotama, evamāhaṁsu:\n‘gahaṭṭho ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ, na pabbajito ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalan’ti.\nIdha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?\n“Vibhajjavādo kho ahamettha, māṇava;\nnāhamettha ekaṁsavādo.\nGihissa vāhaṁ, māṇava, pabbajitassa vā micchāpaṭipattiṁ na vaṇṇemi.\nGihī vā hi, māṇava, pabbajito vā micchāpaṭipanno micchāpaṭipattādhikaraṇahetu na ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.\nGihissa vāhaṁ, māṇava, pabbajitassa vā sammāpaṭipattiṁ vaṇṇemi.\nGihī vā hi, māṇava, pabbajito vā sammāpaṭipanno sammāpaṭipattādhikaraṇahetu ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalan”ti.","en":"“Worthy Gotama, the brahmins say:\n‘Laypeople succeed in the system of the skillful teaching, not renunciates.’\nWhat do you say about this?”\n“On this point, student, I speak after analyzing the question,\nnot one-sidedly.\nI don’t praise wrong practice for either laypeople or renunciates.\nBecause of wrong practice, neither laypeople nor renunciates succeed in the system of the skillful teaching.\nI praise right practice for both laypeople and renunciates.\nBecause of right practice, both laypeople and renunciates succeed in the system of the skillful teaching.”"}},{"id":"mn99:5","sourceIds":["mn99:5.1","mn99:5.2","mn99:5.3","mn99:5.4","mn99:5.5","mn99:5.6","mn99:5.7","mn99:5.8","mn99:5.9","mn99:5.10"],"kind":"text","text":{"pi":"“Brāhmaṇā, bho gotama, evamāhaṁsu:\n‘mahaṭṭhamidaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ gharāvāsakammaṭṭhānaṁ mahapphalaṁ hoti;\nappaṭṭhamidaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ pabbajjā kammaṭṭhānaṁ appaphalaṁ hotī’ti.\nIdha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti.\n“Etthāpi kho ahaṁ, māṇava, vibhajjavādo;\nnāhamettha ekaṁsavādo.\nAtthi, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ, vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti;\natthi, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ, sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti;\natthi, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ, vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti;\natthi, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti.","en":"“Worthy Gotama, the brahmins say:\n‘Since the work of the lay life has many obligations, duties, issues, and undertakings it is very fruitful.\nBut since the work of the renunciate has few obligations, duties, issues, and undertakings it is not very fruitful.’\nWhat do you say about this?”\n“On this point, too, I speak after analyzing the question,\nnot one-sidedly.\nSome work has many obligations, duties, issues, and undertakings, and when it fails it’s not very fruitful.\nSome work has many obligations, duties, issues, and undertakings, and when it succeeds it is very fruitful.\nSome work has few obligations, duties, issues, and undertakings, and when it fails it’s not very fruitful.\nSome work has few obligations, duties, issues, and undertakings, and when it succeeds it is very fruitful."}},{"id":"mn99:6","sourceIds":["mn99:6.1","mn99:6.2","mn99:6.3","mn99:6.4","mn99:6.5","mn99:6.6","mn99:6.7","mn99:6.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti?\nKasi kho, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti.\nKatamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti?\nKasiyeva kho, māṇava, kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti.\nKatamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti?\nVaṇijjā kho, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti.\nKatamañca, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti?\nVaṇijjāyeva kho, māṇava, kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti.","en":"And what work has many obligations, duties, issues, and undertakings, and when it fails it’s not very fruitful?\nFarming.\nAnd what work has many obligations, duties, issues, and undertakings, and when it succeeds it is very fruitful?\nAgain, it is farming.\nAnd what work has few obligations, duties, issues, and undertakings, and when it fails it’s not very fruitful?\nTrade.\nAnd what work has few obligations, duties, issues, and undertakings, and when it succeeds it is very fruitful?\nAgain, it’s trade."}},{"id":"mn99:7","sourceIds":["mn99:7.1","mn99:7.2","mn99:7.3","mn99:7.4","mn99:7.5","mn99:7.6","mn99:7.7","mn99:7.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Seyyathāpi, māṇava, kasi kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti;\nevameva kho, māṇava, gharāvāsakammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti.\nSeyyathāpi, māṇava, kasiyeva kammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti;\nevameva kho, māṇava, gharāvāsakammaṭṭhānaṁ mahaṭṭhaṁ mahākiccaṁ mahādhikaraṇaṁ mahāsamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti.\nSeyyathāpi, māṇava, vaṇijjā kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti;\nevameva kho, māṇava, pabbajjā kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ vipajjamānaṁ appaphalaṁ hoti.\nSeyyathāpi, māṇava, vaṇijjāyeva kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hoti;\nevameva kho, māṇava, pabbajjā kammaṭṭhānaṁ appaṭṭhaṁ appakiccaṁ appādhikaraṇaṁ appasamārambhaṁ sampajjamānaṁ mahapphalaṁ hotī”ti.","en":"The lay life is like farming in that it’s work with many obligations and when it fails it’s not very fruitful;\nbut when it succeeds it is very fruitful.\nThe renunciate life is like trade in that it’s work with few obligations and when it fails it’s not very fruitful;\nbut when it succeeds it is very fruitful.”"}},{"id":"mn99:8","sourceIds":["mn99:8.1","mn99:8.2","mn99:8.3","mn99:8.4","mn99:8.5","mn99:8.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Brāhmaṇā, bho gotama, pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāyā”ti.\n“Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya—\nsace te agaru—\nsādhu te pañca dhamme imasmiṁ parisati bhāsassū”ti.\n“Na kho me, bho gotama, garu yatthassu bhavanto vā nisinno bhavantarūpo vā”ti.\n“Tena hi, māṇava, bhāsassū”ti.","en":"“Worthy Gotama, the brahmins prescribe five things for making merit and succeeding in the skillful.”\n“If you don’t mind,\nplease explain these in this assembly.”\n“It’s no trouble when good fellows such as yourself are sitting here.”\n“Well, speak then, student.”"}},{"id":"mn99:9","sourceIds":["mn99:9.1","mn99:9.2","mn99:9.3","mn99:9.4","mn99:9.5","mn99:9.6","mn99:9.7","mn99:9.8","mn99:9.9","mn99:9.10","mn99:9.11","mn99:9.12","mn99:9.13","mn99:9.14","mn99:9.15","mn99:9.16","mn99:9.17","mn99:9.18","mn99:9.19","mn99:9.20","mn99:9.21","mn99:9.22","mn99:9.23","mn99:9.24","mn99:9.25","mn99:9.26"],"kind":"text","text":{"pi":"“Saccaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā paṭhamaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.\nTapaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā dutiyaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.\nBrahmacariyaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā tatiyaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.\nAjjhenaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā catutthaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.\nCāgaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā pañcamaṁ dhammaṁ paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāya.\nBrāhmaṇā, bho gotama, ime pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya, kusalassa ārādhanāyāti.\nIdha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?\n“Kiṁ pana, māṇava, atthi koci brāhmaṇānaṁ ekabrāhmaṇopi yo evamāha:\n‘ahaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemī’”ti?\n“No hidaṁ, bho gotama”.\n“Kiṁ pana, māṇava, atthi koci brāhmaṇānaṁ ekācariyopi ekācariyapācariyopi yāva sattamā ācariyamahayugāpi yo evamāha:\n‘ahaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemī’”ti?\n“No hidaṁ, bho gotama”.\n“Kiṁ pana, māṇava, yepi te brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu,\ntepi evamāhaṁsu:\n‘mayaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemā’”ti?\n“No hidaṁ, bho gotama”.\n“Iti kira, māṇava, natthi koci brāhmaṇānaṁ ekabrāhmaṇopi yo evamāha:\n‘ahaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemī’ti;\nnatthi koci brāhmaṇānaṁ ekācariyopi ekācariyapācariyopi yāva sattamā ācariyamahayugāpi yo evamāha:\n‘ahaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemī’ti;\nyepi te brāhmaṇānaṁ pubbakā isayo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro, yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ, tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṁ—aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu.\nTepi na evamāhaṁsu:\n‘mayaṁ imesaṁ pañcannaṁ dhammānaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā vipākaṁ pavedemā’ti.\nSeyyathāpi, māṇava, andhaveṇi paramparāsaṁsattā purimopi na passati majjhimopi na passati pacchimopi na passati;\nevameva kho, māṇava, andhaveṇūpamaṁ maññe brāhmaṇānaṁ bhāsitaṁ sampajjati—purimopi na passati majjhimopi na passati pacchimopi na passatī”ti.","en":"“Worthy Gotama, truth is the first thing.\nFervor is the second thing.\nChastity is the third thing.\nRecitation is the fourth thing.\nGenerosity is the fifth thing.\nThese are the five things that the brahmins prescribe for making merit and succeeding in the skillful.\nWhat do you say about this?”\n“Well, student, is there even a single one of the brahmins who says this:\n‘I declare the result of these five things after realizing it with my own insight’?”\n“No, worthy Gotama.”\n“Well, is there even a single tutor of the brahmins, or a tutor’s tutor, or anyone back to the seventh generation of tutors, who says this:\n‘I declare the result of these five things after realizing it with my own insight’?”\n“No, worthy Gotama.”\n“Well, what of the ancient seers of the brahmins, namely Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamadaggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, and Bhagu? They were the authors and propagators of the hymns. Their hymnal was sung and propagated and compiled in ancient times; and these days, brahmins continue to sing and chant it, chanting what was chanted and teaching what was taught.\nDid even they say:\n‘We declare the result of these five things after realizing it with our own insight’?”\n“No, worthy Gotama.”\n“So, student, it seems that there is not a single one of the brahmins,\nnot even anyone back to the seventh generation of tutors,\nnor even the ancient seers of the brahmins\nwho says:\n‘We declare the result of these five things after realizing it with our own insight.’\nSuppose there was a queue of blind men, each holding the one in front: the first one does not see, the middle one does not see, and the last one does not see.\nIn the same way, it seems to me that the brahmins’ statement turns out to be comparable to a queue of blind men: the first one does not see, the middle one does not see, and the last one does not see.”"}},{"id":"mn99:10","sourceIds":["mn99:10.1","mn99:10.2","mn99:10.3","mn99:10.4","mn99:10.5","mn99:10.6","mn99:10.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ vutte, subho māṇavo todeyyaputto bhagavatā andhaveṇūpamena vuccamāno kupito anattamano bhagavantaṁyeva khuṁsento bhagavantaṁyeva vambhento bhagavantaṁyeva vadamāno:\n“samaṇo gotamo pāpito bhavissatī”ti bhagavantaṁ etadavoca:\n“brāhmaṇo, bho gotama, pokkharasāti opamañño subhagavaniko evamāha:\n‘evameva panidhekacce samaṇabrāhmaṇā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ paṭijānanti.\nTesamidaṁ bhāsitaṁ hassakaṁyeva sampajjati, nāmakaṁyeva sampajjati, rittakaṁyeva sampajjati, tucchakaṁyeva sampajjati.\nKathañhi nāma manussabhūto uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti—\nnetaṁ ṭhānaṁ vijjatī’”ti?","en":"When he said this, Subha became angry and upset with the Buddha because of the simile of the queue of blind men. He even attacked and badmouthed the Buddha himself, saying,\n“The ascetic Gotama will be worsted!” He said to the Buddha:\n“Worthy Gotama, the brahmin Pokkharasāti Upamañña of the Subhaga Forest says:\n‘This is exactly what happens with some ascetics and brahmins. They claim to have a superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones.\nBut their statement turns out to be a joke—mere words, vacuous and hollow.\nFor how on earth can a human being know or see or realize a superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones?\nThat is not possible.’”"}},{"id":"mn99:11","sourceIds":["mn99:11.1","mn99:11.2"],"kind":"text","text":{"pi":"“Kiṁ pana, māṇava, brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko sabbesaṁyeva samaṇabrāhmaṇānaṁ cetasā ceto paricca pajānātī”ti?\n“Sakāyapi hi, bho gotama, puṇṇikāya dāsiyā brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko cetasā ceto paricca na pajānāti, kuto pana sabbesaṁyeva samaṇabrāhmaṇānaṁ cetasā ceto paricca pajānissatī”ti?","en":"“But student, does Pokkharasāti understand the minds of all these ascetics and brahmins, having encompassed them with his mind?”\n“Worthy Gotama, Pokkharasāti doesn’t even understand the mind of his own bonded maid Puṇṇikā, so how could he know all those ascetics and brahmins?”"}},{"id":"mn99:12","sourceIds":["mn99:12.1","mn99:12.2","mn99:12.3","mn99:12.4","mn99:12.5","mn99:12.6","mn99:12.7","mn99:12.8","mn99:12.9","mn99:12.10","mn99:12.11","mn99:12.12","mn99:12.13","mn99:12.14","mn99:12.15","mn99:12.16","mn99:12.17","mn99:12.18","mn99:12.19","mn99:12.20","mn99:12.21","mn99:12.22","mn99:12.23","mn99:12.24","mn99:12.25"],"kind":"text","text":{"pi":"“Seyyathāpi, māṇava, jaccandho puriso na passeyya kaṇhasukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni rūpāni, na passeyya samavisamaṁ, na passeyya tārakarūpāni, na passeyya candimasūriye.\nSo evaṁ vadeyya:\n‘natthi kaṇhasukkāni rūpāni, natthi kaṇhasukkānaṁ rūpānaṁ dassāvī;\nnatthi nīlakāni rūpāni, natthi nīlakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;\nnatthi pītakāni rūpāni, natthi pītakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;\nnatthi lohitakāni rūpāni, natthi lohitakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;\nnatthi mañjiṭṭhakāni rūpāni, natthi mañjiṭṭhakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;\nnatthi samavisamaṁ, natthi samavisamassa dassāvī;\nnatthi tārakarūpāni, natthi tārakarūpānaṁ dassāvī;\nnatthi candimasūriyā, natthi candimasūriyānaṁ dassāvī.\nAhametaṁ na jānāmi, ahametaṁ na passāmi;\ntasmā taṁ natthī’ti.\nSammā nu kho so, māṇava, vadamāno vadeyyā”ti?\n“No hidaṁ, bho gotama.\nAtthi kaṇhasukkāni rūpāni, atthi kaṇhasukkānaṁ rūpānaṁ dassāvī;\natthi nīlakāni rūpāni, atthi nīlakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;\natthi pītakāni rūpāni, atthi pītakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;\natthi lohitakāni rūpāni, atthi lohitakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;\natthi mañjiṭṭhakāni rūpāni, atthi mañjiṭṭhakānaṁ rūpānaṁ dassāvī;\natthi samavisamaṁ, atthi samavisamassa dassāvī;\natthi tārakarūpāni, atthi tārakarūpānaṁ dassāvī;\natthi candimasūriyā, atthi candimasūriyānaṁ dassāvī.\n‘Ahametaṁ na jānāmi, ahametaṁ na passāmi;\ntasmā taṁ natthī’ti;\nna hi so, bho gotama, sammā vadamāno vadeyyā”ti.","en":"“Suppose there was a person blind from birth. They couldn’t see sights that are dark or bright, or blue, yellow, red, or magenta. They couldn’t see even and uneven ground, or the stars, or the moon and sun.\nThey’d say:\n‘There’s no such thing as dark and bright sights, and no one who sees them.\nThere’s no such thing as blue,\nyellow,\nred,\nmagenta,\neven and uneven ground,\nstars,\nmoon and sun, and no one who sees these things.\nI don’t know it or see it,\ntherefore it doesn’t exist.’\nWould they be speaking rightly?”\n“No, worthy Gotama.\nThere are such things as dark and bright sights, and one who sees them.\nThere is blue,\nyellow,\nred,\nmagenta,\neven and uneven ground,\nstars,\nmoon and sun, and one who sees these things.\nSo it’s not right to say this: ‘I don’t know it or see it,\ntherefore it doesn’t exist.’”"}},{"id":"mn99:13","sourceIds":["mn99:13.1","mn99:13.2","mn99:13.3","mn99:13.4","mn99:13.5","mn99:13.6","mn99:13.7","mn99:13.8","mn99:13.9","mn99:13.10","mn99:13.11","mn99:13.12"],"kind":"text","text":{"pi":"“Evameva kho, māṇava, brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko andho acakkhuko.\nSo vata uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.\nTaṁ kiṁ maññasi, māṇava,\nye te kosalakā brāhmaṇamahāsālā, seyyathidaṁ—\ncaṅkī brāhmaṇo tārukkho brāhmaṇo pokkharasāti brāhmaṇo jāṇussoṇi brāhmaṇo pitā ca te todeyyo, katamā nesaṁ seyyo, yaṁ vā te sammuccā vācaṁ bhāseyyuṁ yaṁ vā asammuccā”ti?\n“Sammuccā, bho gotama”.\n“Katamā nesaṁ seyyo, yaṁ vā te mantā vācaṁ bhāseyyuṁ yaṁ vā amantā”ti?\n“Mantā, bho gotama”.\n“Katamā nesaṁ seyyo, yaṁ vā te paṭisaṅkhāya vācaṁ bhāseyyuṁ yaṁ vā appaṭisaṅkhāyā”ti?\n“Paṭisaṅkhāya, bho gotama”.\n“Katamā nesaṁ seyyo, yaṁ vā te atthasaṁhitaṁ vācaṁ bhāseyyuṁ yaṁ vā anatthasaṁhitan”ti?\n“Atthasaṁhitaṁ, bho gotama”.","en":"“In the same way, Pokkharasāti is blind and sightless.\nIt is quite impossible for him to know or see or realize a superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones.\nWhat do you think, student?\nThere are well-to-do brahmins of Kosala such as\nthe brahmins Caṅkī, Tārukkha, Pokkharasāti, Jānussoṇi, and your father Todeyya. What’s better for them: that their speech agrees or disagrees with the consensus of opinion?”\n“That it agrees, worthy Gotama.”\n“What’s better for them: that their speech is thoughtful or thoughtless?”\n“That it is thoughtful.”\n“What’s better for them: that their speech follows reflection or is unreflective?”\n“That it follows reflection.”\n“What’s better for them: that their speech is beneficial or worthless?”\n“That it’s beneficial.”"}},{"id":"mn99:14","sourceIds":["mn99:14.1","mn99:14.2","mn99:14.3","mn99:14.4","mn99:14.5","mn99:14.6","mn99:14.7","mn99:14.8","mn99:14.9"],"kind":"text","text":{"pi":"“Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,\nyadi evaṁ sante, brāhmaṇena pokkharasātinā opamaññena subhagavanikena sammuccā vācā bhāsitā asammuccā”ti?\n“Asammuccā, bho gotama”.\n“Mantā vācā bhāsitā amantā vā”ti?\n“Amantā, bho gotama”.\n“Paṭisaṅkhāya vācā bhāsitā appaṭisaṅkhāyā”ti?\n“Appaṭisaṅkhāya, bho gotama”.\n“Atthasaṁhitā vācā bhāsitā anatthasaṁhitā”ti?\n“Anatthasaṁhitā, bho gotama”.","en":"“What do you think, student?\nIf this is so, does Pokkharasāti’s speech agree or disagree with the consensus of opinion?”\n“It disagrees, worthy Gotama.”\n“Is it thoughtful or thoughtless?”\n“Thoughtless.”\n“Is it reflective or unreflective?”\n“Unreflective.”\n“Is it beneficial or worthless?”\n“Worthless.”"}},{"id":"mn99:15","sourceIds":["mn99:15.1","mn99:15.2","mn99:15.3","mn99:15.4","mn99:15.5","mn99:15.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Pañca kho ime, māṇava, nīvaraṇā.\nKatame pañca?\nKāmacchandanīvaraṇaṁ, byāpādanīvaraṇaṁ, thinamiddhanīvaraṇaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ, vicikicchānīvaraṇaṁ—\nime kho, māṇava, pañca nīvaraṇā.\nImehi kho, māṇava, pañcahi nīvaraṇehi brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko āvuto nivuto ophuṭo pariyonaddho.\nSo vata uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.","en":"“Student, there are these five hindrances.\nWhat five?\nThe hindrances of sensual desire, ill will, dullness and drowsiness, restlessness and remorse, and doubt.\nThese are the five hindrances.\nPokkharasāti is obstructed, hindered, engulfed, and enveloped by these five hindrances.\nIt is quite impossible for him to know or see or realize a superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones."}},{"id":"mn99:16","sourceIds":["mn99:16.1","mn99:16.2","mn99:16.3","mn99:16.4","mn99:16.5","mn99:16.6","mn99:16.7","mn99:16.8","mn99:16.9","mn99:16.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Pañca kho ime, māṇava, kāmaguṇā.\nKatame pañca?\nCakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā;\nsotaviññeyyā saddā …pe…\nghānaviññeyyā gandhā …\njivhā viññeyyā rasā …\nkāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā—\nime kho, māṇava, pañca kāmaguṇā.\nImehi kho, māṇava, pañcahi kāmaguṇehi brāhmaṇo pokkharasāti opamañño subhagavaniko gathito mucchito ajjhopanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati.\nSo vata uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ ñassati vā dakkhati vā sacchi vā karissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.","en":"There are these five kinds of sensual stimulation.\nWhat five?\nThere are sights known by the eye, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.\nThere are sounds known by the ear …\nsmells known by the nose …\ntastes known by the tongue …\ntouches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.\nThese are the five kinds of sensual stimulation.\nPokkharasāti enjoys these five kinds of sensual stimulation, tied, infatuated, attached, blind to the drawbacks, and not understanding the escape.\nIt is quite impossible for him to know or see or realize a superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones."}},{"id":"mn99:17","sourceIds":["mn99:17.1","mn99:17.2","mn99:17.3","mn99:17.4","mn99:17.5","mn99:17.6","mn99:17.7","mn99:17.8","mn99:17.9","mn99:17.10","mn99:17.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,\nyaṁ vā tiṇakaṭṭhupādānaṁ paṭicca aggiṁ jāleyya yaṁ vā nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ aggiṁ jāleyya, katamo nu khvāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro cā”ti?\n“Sace taṁ, bho gotama, ṭhānaṁ nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ aggiṁ jāletuṁ, svāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro cā”ti.\n“Aṭṭhānaṁ kho etaṁ, māṇava, anavakāso yaṁ nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādānaṁ aggiṁ jāleyya aññatra iddhimatā.\nSeyyathāpi, māṇava, tiṇakaṭṭhupādānaṁ paṭicca aggi jalati tathūpamāhaṁ, māṇava, imaṁ pītiṁ vadāmi yāyaṁ pīti pañca kāmaguṇe paṭicca.\nSeyyathāpi, māṇava, nissaṭṭhatiṇakaṭṭhupādāno aggi jalati tathūpamāhaṁ, māṇava, imaṁ pītiṁ vadāmi yāyaṁ pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi.\nKatamā ca, māṇava, pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi?\nIdha, māṇava, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.\nAyampi kho, māṇava, pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi.\nPuna caparaṁ, māṇava, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā … dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.\nAyampi kho, māṇava, pīti aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi.","en":"What do you think, student?\nWhich would have better flames, color, and radiance: a fire that depends on grass and logs as fuel, or one that does not?”\n“If it were possible for a fire to burn without depending on grass and logs as fuel, that would have better flames, color, and radiance.”\n“But it isn’t possible, except by psychic power.\nRapture that depends on the five kinds of sensual stimulation is like a fire that depends on grass and logs as fuel.\nRapture that’s apart from sensual pleasures and unskillful qualities is like a fire that doesn’t depend on grass and logs as fuel.\nAnd what is rapture that’s apart from sensual pleasures and unskillful qualities?\nIt’s when a mendicant, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.\nThis is rapture that’s apart from sensual pleasures and unskillful qualities.\nFurthermore, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, they enter and remain in the second absorption, which has the rapture and bliss born of immersion, with internal clarity and mind at one, without placing the mind and keeping it connected.\nThis too is rapture that’s apart from sensual pleasures and unskillful qualities."}},{"id":"mn99:18","sourceIds":["mn99:18.1","mn99:18.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, katamettha brāhmaṇā dhammaṁ mahapphalataraṁ paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāyā”ti?\n“Yeme, bho gotama, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, cāgamettha brāhmaṇā dhammaṁ mahapphalataraṁ paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāyā”ti.","en":"Of the five things that the brahmins prescribe for making merit and succeeding in the skillful, which do they say is the most fruitful?”\n“Generosity.”"}},{"id":"mn99:19","sourceIds":["mn99:19.1","mn99:19.2","mn99:19.3","mn99:19.4","mn99:19.5","mn99:19.6","mn99:19.7","mn99:19.8","mn99:19.9","mn99:19.10","mn99:19.11","mn99:19.12","mn99:19.13","mn99:19.14","mn99:19.15","mn99:19.16","mn99:19.17"],"kind":"text","text":{"pi":"“Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,\nidha aññatarassa brāhmaṇassa mahāyañño paccupaṭṭhito assa.\nAtha dve brāhmaṇā āgaccheyyuṁ:\n‘itthannāmassa brāhmaṇassa mahāyaññaṁ anubhavissāmā’ti.\nTatrekassa brāhmaṇassa evamassa:\n‘aho vata ahameva labheyyaṁ bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍaṁ, na añño brāhmaṇo labheyya bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍan’ti.\nṬhānaṁ kho panetaṁ, māṇava, vijjati yaṁ añño brāhmaṇo labheyya bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍaṁ, na so brāhmaṇo labheyya bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍaṁ.\n‘Añño brāhmaṇo labhati bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍaṁ, nāhaṁ labhāmi bhattagge aggāsanaṁ aggodakaṁ aggapiṇḍan’ti—\niti so kupito hoti anattamano.\nImassa pana, māṇava, brāhmaṇā kiṁ vipākaṁ paññapentī”ti?\n“Na khvettha, bho gotama, brāhmaṇā evaṁ dānaṁ denti:\n‘iminā paro kupito hotu anattamano’ti.\nAtha khvettha brāhmaṇā anukampājātikaṁyeva dānaṁ dentī”ti.\n“Evaṁ sante kho, māṇava, brāhmaṇānaṁ idaṁ chaṭṭhaṁ puññakiriyavatthu hoti—\nyadidaṁ anukampājātikan”ti.\n“Evaṁ sante, bho gotama, brāhmaṇānaṁ idaṁ chaṭṭhaṁ puññakiriyavatthu hoti—\nyadidaṁ anukampājātikan”ti.","en":"“What do you think, student?\nSuppose a brahmin was setting up a grand sacrifice.\nThen two brahmins came along, thinking,\n‘We shall participate in the grand sacrifice of the brahmin named so-and-so.’\nThen one of those brahmins thought:\n‘Oh, I hope that I alone get the best seat, the best drink, and the best almsfood in the refectory, not some other brahmin.’\nBut it’s possible that some other brahmin gets the best seat, the best drink, and the best almsfood in the refectory.\nThinking, ‘Some other brahmin has got the best seat, the best drink, the best almsfood,’\nthey get angry and upset.\nWhat do the brahmins say is the result of this?”\n“Worthy Gotama, brahmins don’t give gifts so that\nothers will get angry and upset.\nRather, they only give gifts that are born from sympathy.”\n“In that case, isn’t this a sixth ground for making merit,\nnamely, being born from sympathy?”\n“In that case, this is a sixth ground for making merit,\nnamely, being born from sympathy.”"}},{"id":"mn99:20","sourceIds":["mn99:20.1","mn99:20.2","mn99:20.3","mn99:20.4","mn99:20.5","mn99:20.6","mn99:20.7","mn99:20.8","mn99:20.9","mn99:20.10","mn99:20.11","mn99:20.12","mn99:20.13","mn99:20.14"],"kind":"text","text":{"pi":"“Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, ime tvaṁ pañca dhamme kattha bahulaṁ samanupassasi—\ngahaṭṭhesu vā pabbajitesu vā”ti?\n“Yeme, bho gotama, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, imāhaṁ pañca dhamme pabbajitesu bahulaṁ samanupassāmi appaṁ gahaṭṭhesu.\nGahaṭṭho hi, bho gotama, mahaṭṭho mahākicco mahādhikaraṇo mahāsamārambho, na satataṁ samitaṁ saccavādī hoti;\npabbajito kho pana, bho gotama, appaṭṭho appakicco appādhikaraṇo appasamārambho, satataṁ samitaṁ saccavādī hoti.\nGahaṭṭho hi, bho gotama, mahaṭṭho mahākicco mahādhikaraṇo mahāsamārambho na satataṁ samitaṁ tapassī hoti …\nbrahmacārī hoti …\nsajjhāyabahulo hoti …\ncāgabahulo hoti;\npabbajito kho pana, bho gotama, appaṭṭho appakicco appādhikaraṇo appasamārambho satataṁ samitaṁ tapassī hoti …\nbrahmacārī hoti …\nsajjhāyabahulo hoti …\ncāgabahulo hoti.\nYeme, bho gotama, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, imāhaṁ pañca dhamme pabbajitesu bahulaṁ samanupassāmi appaṁ gahaṭṭhesū”ti.","en":"“Of the five things that the brahmins prescribe for making merit and succeeding in the skillful, where do you usually find them:\namong laypeople or renunciates?”\n“Mostly among renunciates, and less so among lay people.\nFor a layperson has many obligations, duties, issues, and undertakings, and they can’t always tell the truth,\nbe fervent,\nbe chaste,\nrehearse a lot,\nor be very generous.\nBut a renunciate has few obligations, duties, issues, and undertakings, and they can always tell the truth, be fervent,\nbe chaste,\nrehearse a lot,\nand be very generous.\nOf the five things that the brahmins prescribe for making merit and succeeding in the skillful, I usually find them among renunciates, and less so among laypeople.”"}},{"id":"mn99:21","sourceIds":["mn99:21.1","mn99:21.2","mn99:21.3","mn99:21.4","mn99:21.5","mn99:21.6","mn99:21.7","mn99:21.8","mn99:21.9","mn99:21.10","mn99:21.11","mn99:21.12","mn99:21.13","mn99:21.14","mn99:21.15"],"kind":"text","text":{"pi":"“Ye te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya cittassāhaṁ ete parikkhāre vadāmi—\nyadidaṁ cittaṁ averaṁ abyābajjhaṁ tassa bhāvanāya.\nIdha, māṇava, bhikkhu saccavādī hoti.\nSo ‘saccavādīmhī’ti labhati atthavedaṁ, labhati dhammavedaṁ, labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ.\nYaṁ taṁ kusalūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ, cittassāhaṁ etaṁ parikkhāraṁ vadāmi—\nyadidaṁ cittaṁ averaṁ abyābajjhaṁ tassa bhāvanāya.\nIdha, māṇava, bhikkhu tapassī hoti …pe…\nbrahmacārī hoti …pe…\nsajjhāyabahulo hoti …pe…\ncāgabahulo hoti.\nSo ‘cāgabahulomhī’ti labhati atthavedaṁ, labhati dhammavedaṁ, labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ.\nYaṁ taṁ kusalūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ, cittassāhaṁ etaṁ parikkhāraṁ vadāmi—\nyadidaṁ cittaṁ averaṁ abyābajjhaṁ tassa bhāvanāya.\nYe te, māṇava, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya, cittassāhaṁ ete parikkhāre vadāmi—\nyadidaṁ cittaṁ averaṁ abyābajjhaṁ tassa bhāvanāyā”ti.","en":"“I say that the five things prescribed by the brahmins for making merit are prerequisites of the mind for\ndeveloping a mind free of enmity and ill will.\nTake a mendicant who speaks the truth.\nThinking, ‘I’m truthful,’ they find inspiration in the meaning and the teaching, and find joy connected with the teaching.\nAnd I say that joy connected with the skillful is a prerequisite of the mind for\ndeveloping a mind free of enmity and ill will.\nTake a mendicant who is fervent …\nis chaste …\nrehearses a lot …\nand is very generous.\nThinking, ‘I’m very generous,’ they find inspiration in the meaning and the teaching, and find joy connected with the teaching.\nAnd I say that joy connected with the skillful is a prerequisite of the mind for\ndeveloping a mind free of enmity and ill will.\nI say that these five things prescribed by the brahmins for making merit are prerequisites of the mind for\ndeveloping a mind free of enmity and ill will.”"}},{"id":"mn99:22","sourceIds":["mn99:22.1","mn99:22.2","mn99:22.3","mn99:22.4","mn99:22.5","mn99:22.6","mn99:22.7","mn99:22.8","mn99:22.9","mn99:22.10","mn99:22.11","mn99:22.12","mn99:22.13","mn99:22.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ vutte, subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṁ etadavoca:\n“sutaṁ metaṁ, bho gotama:\n‘samaṇo gotamo brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ jānātī’”ti.\n“Taṁ kiṁ maññasi, māṇava,\nāsanne ito naḷakāragāmo, na yito dūre naḷakāragāmo”ti?\n“Evaṁ, bho, āsanne ito naḷakāragāmo, na yito dūre naḷakāragāmo”ti.\n“Taṁ, kiṁ maññasi, māṇava, idhassa puriso naḷakāragāme jātavaddho;\ntamenaṁ naḷakāragāmato tāvadeva avasaṭaṁ naḷakāragāmassa maggaṁ puccheyyuṁ;\nsiyā nu kho, māṇava, tassa purisassa naḷakāragāme jātavaddhassa naḷakāragāmassa maggaṁ puṭṭhassa dandhāyitattaṁ vā vitthāyitattaṁ vā”ti?\n“No hidaṁ, bho gotama”.\n“Taṁ kissa hetu”?\n“Amu hi, bho gotama, puriso naḷakāragāme jātavaddho. Tassa sabbāneva naḷakāragāmassa maggāni suviditānī”ti.\n“Siyā nu kho, māṇava, tassa purisassa naḷakāragāme jātavaddhassa naḷakāragāmassa maggaṁ puṭṭhassa dandhāyitattaṁ vā vitthāyitattaṁ vāti, na tveva tathāgatassa brahmalokaṁ vā brahmalokagāminiṁ vā paṭipadaṁ puṭṭhassa dandhāyitattaṁ vā vitthāyitattaṁ vā.\nBrahmānañcāhaṁ, māṇava, pajānāmi brahmalokañca brahmalokagāminiñca paṭipadaṁ; yathāpaṭipanno ca brahmalokaṁ upapanno tañca pajānāmī”ti.","en":"When he had spoken, Subha said to him,\n“Worthy Gotama, I have heard that\nthe ascetic Gotama knows a path to company with divinity.”\n“What do you think, student?\nIs the village of Naḷakāra nearby?”\n“Yes it is, sir.”\n“What do you think, student? Suppose a person was born and raised in Naḷakāra.\nAnd as soon as they left the town some people asked them for the road to Naḷakāra.\nWould they be slow or hesitant to answer?”\n“No, worthy Gotama.\nWhy is that?\nBecause they were born and raised in Naḷakāra. They’re well acquainted with all the roads to the village.”\n“Still, it’s possible they might be slow or hesitant to answer. But the Realized One is never slow or hesitant when questioned about the realm of divinity or the practice that leads to the realm of divinity.\nI understand the Divinity, the realm of divinity, and the practice that leads to the realm of divinity, practicing in accordance with which one is reborn in the realm of divinity.”"}},{"id":"mn99:23","sourceIds":["mn99:23.1","mn99:23.2","mn99:23.3","mn99:23.4","mn99:23.5","mn99:23.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Sutaṁ metaṁ, bho gotama:\n‘samaṇo gotamo brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ desetī’ti.\nSādhu me bhavaṁ gotamo brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ desetū”ti.\n“Tena hi, māṇava, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.\n“Evaṁ, bho”ti kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavato paccassosi.\nBhagavā etadavoca:","en":"“Worthy Gotama, I have heard that\nthe ascetic Gotama teaches a path to company with divinity.\nPlease teach me that path.”\n“Well then, student, listen and apply your mind well, I will speak.”\n“Yes, worthy sir,” replied Subha.\nThe Buddha said this:"}},{"id":"mn99:24","sourceIds":["mn99:24.1","mn99:24.2","mn99:24.3","mn99:24.4","mn99:24.5","mn99:24.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Katamo ca, māṇava, brahmānaṁ sahabyatāya maggo?\nIdha, māṇava, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.\nEvaṁ bhāvitāya kho, māṇava, mettāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.\nSeyyathāpi, māṇava, balavā saṅkhadhamo appakasireneva cātuddisā viññāpeyya;\nevameva kho, māṇava …pe… evaṁ bhāvitāya kho, māṇava, mettāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.\nAyampi kho, māṇava, brahmānaṁ sahabyatāya maggo.","en":"“And what is a path to company with divinity?\nFirstly, a mendicant meditates spreading a heart full of love to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth. In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of love to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.\nWhen the heart’s release by love has been developed like this, any limited deeds they’ve done don’t remain or persist there.\nSuppose there was a powerful horn blower. They’d easily make themselves heard in the four quarters.\nIn the same way, when the heart’s release by love has been developed like this, any limited deeds they’ve done don’t remain or persist there.\nThis is a path to company with divinity."}},{"id":"mn99:25-27","sourceIds":["mn99:25-27.1","mn99:25-27.2","mn99:25-27.3","mn99:25-27.4","mn99:25-27.5","mn99:25-27.6","mn99:25-27.7"],"kind":"text","text":{"pi":"“Puna caparaṁ, māṇava, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā …pe…\nmuditāsahagatena cetasā …pe…\nupekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.\nEvaṁ bhāvitāya kho, māṇava, upekkhāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.\nSeyyathāpi, māṇava, balavā saṅkhadhamo appakasireneva cātuddisā viññāpeyya;\nevameva kho, māṇava …pe… evaṁ bhāvitāya kho, māṇava, upekkhāya cetovimuttiyā yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.\nAyampi kho, māṇava, brahmānaṁ sahabyatāya maggo”ti.","en":"Furthermore, a mendicant meditates spreading a heart full of compassion …\nThey meditate spreading a heart full of rejoicing …\nThey meditate spreading a heart full of equanimity to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth. In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of equanimity to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.\nWhen the heart’s release by equanimity has been developed and cultivated like this, any limited deeds they’ve done don’t remain or persist there.\nSuppose there was a powerful horn blower. They’d easily make themselves heard in the four quarters.\nIn the same way, when the heart’s release by equanimity has been developed and cultivated like this, any limited deeds they’ve done don’t remain or persist there.\nThis too is a path to company with divinity.”"}},{"id":"mn99:28","sourceIds":["mn99:28.1","mn99:28.2","mn99:28.3","mn99:28.4","mn99:28.5","mn99:28.6","mn99:28.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ vutte, subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṁ etadavoca:\n“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.\nSeyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.\nEsāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.\nUpāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ.\nHanda ca dāni mayaṁ, bho gotama, gacchāma;\nbahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.","en":"When he had spoken, Subha said to him,\n“Excellent, worthy Gotama! Excellent!\nAs if he were righting the overturned, or revealing the hidden, or pointing out the path to the lost, or lighting a lamp in the dark so people with clear eyes can see what’s there, worthy Gotama has made the teaching clear in many ways.\nI go for refuge to the worthy Gotama, to the teaching, and to the mendicant Saṅgha.\nFrom this day forth, may the worthy Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.\nWell, now, worthy Gotama, I must go.\nI have many duties, and much to do.”"}},{"id":"mn99:29","sourceIds":["mn99:29.1","mn99:29.2"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yassadāni tvaṁ, māṇava, kālaṁ maññasī”ti.\nAtha kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.","en":"“Please, student, go at your convenience.”\nAnd then Subha approved and agreed with what the Buddha said. He got up from his seat, bowed and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right, before leaving."}},{"id":"mn99:30","sourceIds":["mn99:30.1","mn99:30.2","mn99:30.3","mn99:30.4","mn99:30.5","mn99:30.6","mn99:30.7","mn99:30.8","mn99:30.9","mn99:30.10","mn99:30.11","mn99:30.12","mn99:30.13","mn99:30.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Tena kho pana samayena jāṇussoṇi brāhmaṇo sabbasetena vaḷavābhirathena sāvatthiyā niyyāti divā divassa.\nAddasā kho jāṇussoṇi brāhmaṇo subhaṁ māṇavaṁ todeyyaputtaṁ dūratova āgacchantaṁ.\nDisvāna subhaṁ māṇavaṁ todeyyaputtaṁ etadavoca:\n“handa kuto nu bhavaṁ bhāradvājo āgacchati divā divassā”ti?\n“Ito hi kho ahaṁ, bho, āgacchāmi samaṇassa gotamassa santikā”ti.\n“Taṁ kiṁ maññasi, bhavaṁ bhāradvājo samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ paṇḍito maññeti”?\n“Ko cāhaṁ, bho, ko ca samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ jānissāmi?\nSopi nūnassa tādisova yo samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ jāneyyā”ti.\n“Uḷārāya khalu bhavaṁ bhāradvājo samaṇaṁ gotamaṁ pasaṁsāya pasaṁsatī”ti.\n“Ko cāhaṁ, bho, ko ca samaṇaṁ gotamaṁ pasaṁsissāmi?\nPasatthapasatthova so bhavaṁ gotamo seṭṭho devamanussānaṁ.\nYe cime, bho, brāhmaṇā pañca dhamme paññapenti puññassa kiriyāya kusalassa ārādhanāya;\ncittassete samaṇo gotamo parikkhāre vadeti—\nyadidaṁ cittaṁ averaṁ abyābajjhaṁ tassa bhāvanāyā”ti.","en":"Now at that time the brahmin Jānussoṇi drove out from Sāvatthī in the middle of the day in an all-white chariot drawn by mares.\nHe saw the student Subha coming off in the distance,\nand said to him,\n“So, worthy Bhāradvāja, where are you coming from in the middle of the day?”\n“Just now, good fellow, I’ve come from the presence of the ascetic Gotama.”\n“What do you think of the ascetic Gotama’s lucidity of wisdom? Do you think he’s astute?”\n“Worthy sir, who am I to judge the ascetic Gotama’s lucidity of wisdom?\nYou’d really have to be on the same level to judge his lucidity of wisdom.”\n“Worthy Bhāradvāja praises the ascetic Gotama with high praise indeed.”\n“Who am I to praise the ascetic Gotama?\nHe is praised by the praised as the best among gods and humans.\nThe five things that the brahmins prescribe for making merit and succeeding in the skillful\nhe says are prerequisites of the mind for\ndeveloping a mind free of enmity and ill will.”"}},{"id":"mn99:31","sourceIds":["mn99:31.1","mn99:31.2","mn99:31.3","mn99:31.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ vutte, jāṇussoṇi brāhmaṇo sabbasetā vaḷavābhirathā orohitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā udānaṁ udānesi:\n“lābhā rañño pasenadissa kosalassa, suladdhalābhā rañño pasenadissa kosalassa\nyassa vijite tathāgato viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti.\nSubhasuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.","en":"When he had spoken, Jānussoṇi got down from his chariot, arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward the Buddha, and expressed this heartfelt sentiment three times,\n“King Pasenadi of Kosala is lucky, so very lucky\nthat the Realized One, the perfected one, the fully awakened Buddha is living in his realm!”"}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/mn99/en/sujato","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
