{"id":"mnd15","title":"15. Attadaṇḍasuttaniddesa","languageCodes":["pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"mnd15","title":"15. Attadaṇḍasuttaniddesa","units":[{"id":"mnd15:0","sourceIds":["mnd15:0.1","mnd15:0.2","mnd15:0.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Mahāniddesa\nAṭṭhakavagga\n15. Attadaṇḍasuttaniddesa"}},{"id":"mnd15:1","sourceIds":["mnd15:1.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha attadaṇḍasuttaniddesaṁ vakkhati—"}},{"id":"mnd15:2","sourceIds":["mnd15:2.1","mnd15:2.2","mnd15:2.3","mnd15:2.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Attadaṇḍā bhayaṁ jātaṁ,\njanaṁ passatha medhagaṁ;\nSaṁvegaṁ kittayissāmi,\nyathā saṁvijitaṁ mayā."}},{"id":"mnd15:3","sourceIds":["mnd15:3.1","mnd15:3.2","mnd15:3.3","mnd15:3.4","mnd15:3.5","mnd15:3.6","mnd15:3.7","mnd15:3.8","mnd15:3.9","mnd15:3.10","mnd15:3.11","mnd15:3.12","mnd15:3.13","mnd15:3.14","mnd15:3.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Attadaṇḍā bhayaṁ jātanti.\nDaṇḍāti tayo daṇḍā—\nkāyadaṇḍo, vacīdaṇḍo, manodaṇḍo.\nTividhaṁ kāyaduccaritaṁ kāyadaṇḍo, catubbidhaṁ vacīduccaritaṁ vacīdaṇḍo, tividhaṁ manoduccaritaṁ manodaṇḍo.\nBhayanti dve bhayāni—\ndiṭṭhadhammikañca bhayaṁ samparāyikañca bhayaṁ.\nKatamaṁ diṭṭhadhammikaṁ bhayaṁ?\nIdhekacco kāyena duccaritaṁ carati, vācāya duccaritaṁ carati, manasā duccaritaṁ carati, pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati.\nTamenaṁ gahetvā rañño dassenti—\n“ayaṁ, deva, coro āgucārī.\nImassa yaṁ icchasi taṁ daṇḍaṁ paṇehī”ti.\nTamenaṁ rājā paribhāsati.\nSo paribhāsapaccayā bhayampi uppādeti, dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.\nEtaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto tassa?\nAttadaṇḍato jātaṁ sañjātaṁ nibbattaṁ abhinibbattaṁ pātubhūtaṁ."}},{"id":"mnd15:4","sourceIds":["mnd15:4.1","mnd15:4.2","mnd15:4.3","mnd15:4.4","mnd15:4.5","mnd15:4.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Ettakenapi rājā na tussati.\nTamenaṁ rājā bandhāpeti andubandhanena vā rajjubandhanena vā saṅkhalikabandhanena vā vettabandhanena vā latābandhanena vā pakkhepabandhanena vā parikkhepabandhanena vā gāmabandhanena vā nigamabandhanena vā nagarabandhanena vā raṭṭhabandhanena vā janapadabandhanena vā antamaso savacanīyampi karoti—\n“na te labbhā ito pakkamitun”ti.\nSo bandhanapaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.\nEtaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto tassa?\nAttadaṇḍato jātaṁ sañjātaṁ nibbattaṁ abhinibbattaṁ pātubhūtaṁ."}},{"id":"mnd15:5","sourceIds":["mnd15:5.1","mnd15:5.2","mnd15:5.3","mnd15:5.4","mnd15:5.5","mnd15:5.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Ettakenapi rājā na tussati.\nRājā tassa dhanaṁ āharāpeti—\nsataṁ vā sahassaṁ vā satasahassaṁ vā.\nSo dhanajānipaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.\nEtaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto tassa?\nAttadaṇḍato jātaṁ sañjātaṁ nibbattaṁ abhinibbattaṁ pātubhūtaṁ."}},{"id":"mnd15:6","sourceIds":["mnd15:6.1","mnd15:6.2","mnd15:6.3","mnd15:6.4","mnd15:6.5","mnd15:6.6","mnd15:6.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Ettakenapi rājā na tussati.\nTamenaṁ rājā vividhā kammakāraṇā kārāpeti—\nkasāhipi tāḷeti, vettehipi tāḷeti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷeti, hatthampi chindati, pādampi chindati, hatthapādampi chindati, kaṇṇampi chindati, nāsampi chindati, kaṇṇanāsampi chindati, bilaṅgathālikampi karoti, saṅkhamuṇḍikampi karoti, rāhumukhampi karoti, jotimālikampi karoti, hatthapajjotikampi karoti, erakavattikampi karoti, cīrakavāsikampi karoti, eṇeyyakampi karoti, baḷisamaṁsikampi karoti, kahāpaṇikampi karoti, khārāpatacchikampi karoti, palighaparivattakampi karoti, palālapīṭhakampi karoti, tattenapi telena osiñcati, sunakhehipi khādāpeti, jīvantampi sūle uttāseti, asināpi sīsaṁ chindati.\nSo kammakāraṇapaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.\nEtaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto tassa?\nAttadaṇḍato jātaṁ sañjātaṁ nibbattaṁ abhinibbattaṁ pātubhūtaṁ.\nRājā imesaṁ catunnaṁ daṇḍānaṁ issaro."}},{"id":"mnd15:7","sourceIds":["mnd15:7.1","mnd15:7.2","mnd15:7.3","mnd15:7.4","mnd15:7.5","mnd15:7.6","mnd15:7.7"],"kind":"text","text":{"pi":"So sakena kammena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.\nTamenaṁ nirayapālā pañcavidhabandhanaṁ nāma kammakāraṇaṁ kārenti—\ntattaṁ ayokhilaṁ hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ majjhe urasmiṁ gamenti.\nSo tattha dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedeti;\nna ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.\nEtaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto tassa?\nAttadaṇḍato jātaṁ sañjātaṁ nibbattaṁ abhinibbattaṁ pātubhūtaṁ."}},{"id":"mnd15:8","sourceIds":["mnd15:8.1","mnd15:8.2","mnd15:8.3","mnd15:8.4","mnd15:8.5","mnd15:8.6","mnd15:8.7","mnd15:8.8","mnd15:8.9","mnd15:8.10","mnd15:8.11","mnd15:8.12","mnd15:8.13","mnd15:8.14","mnd15:8.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Tamenaṁ nirayapālā saṁvesetvā kuṭhārīhi tacchenti.\nSo tattha dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedeti;\nna ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.\nTamenaṁ nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā vāsīhi tacchenti.\nTamenaṁ nirayapālā rathe yojetvā ādittāya pathaviyā sampajjalitāya sajotibhūtāya sārentipi paccāsārentipi …pe…\ntamenaṁ nirayapālā mahantaṁ aṅgārapabbataṁ ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ āropentipi oropentipi …pe…\ntamenaṁ nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipanti ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya.\nSo tattha pheṇuddehakaṁ paccati.\nSo tattha pheṇuddehakaṁ paccamāno sakimpi uddhaṁ gacchati, sakimpi adho gacchati, sakimpi tiriyaṁ gacchati.\nSo tattha dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedeti;\nna ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.\nEtaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto tassa?\nAttadaṇḍato jātaṁ sañjātaṁ nibbattaṁ abhinibbattaṁ pātubhūtaṁ.\nTamenaṁ nirayapālā mahāniraye pakkhipanti.\nSo kho pana mahānirayo—"}},{"id":"mnd15:9","sourceIds":["mnd15:9.1","mnd15:9.2","mnd15:9.3","mnd15:9.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Catukkaṇṇo catudvāro,\nvibhatto bhāgaso mito;\nAyopākārapariyanto,\nayasā paṭikujjito."}},{"id":"mnd15:10","sourceIds":["mnd15:10.1","mnd15:10.2","mnd15:10.3","mnd15:10.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa ayomayā bhūmi,\njalitā tejasā yutā;\nSamantā yojanasataṁ,\npharitvā tiṭṭhati sabbadā."}},{"id":"mnd15:11","sourceIds":["mnd15:11.1","mnd15:11.2","mnd15:11.3","mnd15:11.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kadariyātapanā ghorā,\naccimanto durāsadā;\nLomahaṁsanarūpā ca,\nbhesmā paṭibhayā dukhā."}},{"id":"mnd15:12","sourceIds":["mnd15:12.1","mnd15:12.2","mnd15:12.3","mnd15:12.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Puratthimāya bhittiyā,\naccikkhandho samuṭṭhito;\nDahanto pāpakammante,\npacchimāya paṭihaññati."}},{"id":"mnd15:13","sourceIds":["mnd15:13.1","mnd15:13.2","mnd15:13.3","mnd15:13.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Pacchimāya ca bhittiyā,\nAccikkhandho samuṭṭhito;\nDahanto pāpakammante,\nPuratthimāya paṭihaññati."}},{"id":"mnd15:14","sourceIds":["mnd15:14.1","mnd15:14.2","mnd15:14.3","mnd15:14.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Uttarāya ca bhittiyā,\naccikkhandho samuṭṭhito;\nDahanto pāpakammante,\ndakkhiṇāya paṭihaññati."}},{"id":"mnd15:15","sourceIds":["mnd15:15.1","mnd15:15.2","mnd15:15.3","mnd15:15.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Dakkhiṇāya ca bhittiyā,\naccikkhandho samuṭṭhito;\nDahanto pāpakammante,\nuttarāya paṭihaññati."}},{"id":"mnd15:16","sourceIds":["mnd15:16.1","mnd15:16.2","mnd15:16.3","mnd15:16.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Heṭṭhato ca samuṭṭhāya,\naccikkhandho bhayānako;\nDahanto pāpakammante,\nchadanasmiṁ paṭihaññati."}},{"id":"mnd15:17","sourceIds":["mnd15:17.1","mnd15:17.2","mnd15:17.3","mnd15:17.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Chadanamhā samuṭṭhāya,\naccikkhandho bhayānako;\nDahanto pāpakammante,\nbhūmiyaṁ paṭihaññati."}},{"id":"mnd15:18","sourceIds":["mnd15:18.1","mnd15:18.2","mnd15:18.3","mnd15:18.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Ayokapālamādittaṁ,\nsantattaṁ jalitaṁ yathā;\nEvaṁ avīcinirayo,\nheṭṭhā upari passato."}},{"id":"mnd15:19","sourceIds":["mnd15:19.1","mnd15:19.2","mnd15:19.3","mnd15:19.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha sattā mahāluddā,\nmahākibbisakārino;\nAccantapāpakammantā,\npaccanti na ca miyyare."}},{"id":"mnd15:20","sourceIds":["mnd15:20.1","mnd15:20.2","mnd15:20.3","mnd15:20.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Jātavedasamo kāyo,\ntesaṁ nirayavāsinaṁ;\nPassa kammānaṁ daḷhattaṁ,\nna bhasmā hoti napī masi."}},{"id":"mnd15:21","sourceIds":["mnd15:21.1","mnd15:21.2","mnd15:21.3","mnd15:21.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Puratthimenapi dhāvanti,\ntato dhāvanti pacchimaṁ;\nUttarenapi dhāvanti,\ntato dhāvanti dakkhiṇaṁ."}},{"id":"mnd15:22","sourceIds":["mnd15:22.1","mnd15:22.2","mnd15:22.3","mnd15:22.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ yaṁ disaṁ padhāvanti,\ntaṁ taṁ dvāraṁ pidhīyati;\nAbhinikkhamitāsā te,\nsattā mokkhagavesino."}},{"id":"mnd15:23","sourceIds":["mnd15:23.1","mnd15:23.2","mnd15:23.3","mnd15:23.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Na te tato nikkhamituṁ,\nlabhanti kammapaccayā;\nTesañca pāpakammantaṁ,\navipakkaṁ kataṁ bahunti."}},{"id":"mnd15:24","sourceIds":["mnd15:24.1","mnd15:24.2","mnd15:24.3","mnd15:24.4","mnd15:24.5","mnd15:24.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto tassa?\nAttadaṇḍato jātaṁ sañjātaṁ nibbattaṁ abhinibbattaṁ pātubhūtaṁ.\nYāni ca nerayikāni dukkhāni yāni ca tiracchānayonikāni dukkhāni yāni ca pettivisayikāni dukkhāni yāni ca mānusikāni dukkhāni;\ntāni kuto jātāni kuto sañjātāni kuto nibbattāni kuto abhinibbattāni kuto pātubhūtāni?\nAttadaṇḍato jātāni sañjātāni nibbattāni abhinibbattāni pātubhūtānīti—\nattadaṇḍā bhayaṁ jātaṁ."}},{"id":"mnd15:25","sourceIds":["mnd15:25.1","mnd15:25.2","mnd15:25.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Janaṁ passatha medhaganti.\nJananti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca medhagaṁ janaṁ kalahaṁ janaṁ viruddhaṁ janaṁ paṭiviruddhaṁ janaṁ āhataṁ janaṁ paccāhataṁ janaṁ āghātitaṁ janaṁ paccāghātitaṁ janaṁ passatha dakkhatha oloketha nijjhāyetha upaparikkhathāti—\njanaṁ passatha medhagaṁ."}},{"id":"mnd15:26","sourceIds":["mnd15:26.1","mnd15:26.2","mnd15:26.3","mnd15:26.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Saṁvegaṁ kittayissāmīti.\nSaṁvegaṁ ubbegaṁ utrāsaṁ bhayaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ upaddavaṁ upasaggaṁ.\nKittayissāmīti pakittayissāmi ācikkhissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsissāmīti—\nsaṁvegaṁ kittayissāmi."}},{"id":"mnd15:27","sourceIds":["mnd15:27.1","mnd15:27.2","mnd15:27.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā saṁvijitaṁ mayāti.\nYathā mayā attanāyeva attānaṁ saṁvejito ubbejito saṁvegamāpāditoti—\nyathā saṁvijitaṁ mayā."}},{"id":"mnd15:28","sourceIds":["mnd15:28.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:29","sourceIds":["mnd15:29.1","mnd15:29.2","mnd15:29.3","mnd15:29.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Attadaṇḍā bhayaṁ jātaṁ,\njanaṁ passatha medhagaṁ;\nSaṁvegaṁ kittayissāmi,\nyathā saṁvijitaṁ mayā”ti."}},{"id":"mnd15:30","sourceIds":["mnd15:30.1","mnd15:30.2","mnd15:30.3","mnd15:30.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Phandamānaṁ pajaṁ disvā,\nmacche appodake yathā;\nAññamaññehi byāruddhe,\ndisvā maṁ bhayamāvisi."}},{"id":"mnd15:31","sourceIds":["mnd15:31.1","mnd15:31.2","mnd15:31.3","mnd15:31.4","mnd15:31.5","mnd15:31.6","mnd15:31.7","mnd15:31.8","mnd15:31.9","mnd15:31.10","mnd15:31.11","mnd15:31.12","mnd15:31.13","mnd15:31.14","mnd15:31.15","mnd15:31.16","mnd15:31.17","mnd15:31.18","mnd15:31.19","mnd15:31.20","mnd15:31.21","mnd15:31.22","mnd15:31.23","mnd15:31.24","mnd15:31.25","mnd15:31.26","mnd15:31.27","mnd15:31.28","mnd15:31.29","mnd15:31.30","mnd15:31.31","mnd15:31.32","mnd15:31.33","mnd15:31.34","mnd15:31.35","mnd15:31.36","mnd15:31.37","mnd15:31.38","mnd15:31.39","mnd15:31.40","mnd15:31.41","mnd15:31.42","mnd15:31.43","mnd15:31.44","mnd15:31.45","mnd15:31.46","mnd15:31.47","mnd15:31.48","mnd15:31.49","mnd15:31.50","mnd15:31.51","mnd15:31.52","mnd15:31.53","mnd15:31.54","mnd15:31.55","mnd15:31.56","mnd15:31.57","mnd15:31.58","mnd15:31.59","mnd15:31.60","mnd15:31.61","mnd15:31.62","mnd15:31.63","mnd15:31.64","mnd15:31.65","mnd15:31.66","mnd15:31.67","mnd15:31.68","mnd15:31.69","mnd15:31.70","mnd15:31.71","mnd15:31.72","mnd15:31.73","mnd15:31.74","mnd15:31.75","mnd15:31.76","mnd15:31.77","mnd15:31.78","mnd15:31.79","mnd15:31.80","mnd15:31.81","mnd15:31.82","mnd15:31.83","mnd15:31.84","mnd15:31.85","mnd15:31.86","mnd15:31.87","mnd15:31.88","mnd15:31.89","mnd15:31.90","mnd15:31.91","mnd15:31.92","mnd15:31.93","mnd15:31.94","mnd15:31.95","mnd15:31.96","mnd15:31.97","mnd15:31.98","mnd15:31.99","mnd15:31.100","mnd15:31.101","mnd15:31.102","mnd15:31.103","mnd15:31.104","mnd15:31.105"],"kind":"text","text":{"pi":"Phandamānaṁ pajaṁ disvāti.\nPajāti sattādhivacanaṁ.\nPajaṁ taṇhāphandanāya phandamānaṁ diṭṭhiphandanāya phandamānaṁ,\nkilesaphandanāya phandamānaṁ,\nduccaritaphandanāya phandamānaṁ,\npayogaphandanāya phandamānaṁ,\nvipākaphandanāya phandamānaṁ,\nrattaṁ rāgena phandamānaṁ,\nduṭṭhaṁ dosena phandamānaṁ,\nmūḷhaṁ mohena phandamānaṁ,\nvinibaddhaṁ mānena phandamānaṁ,\nparāmaṭṭhaṁ diṭṭhiyā phandamānaṁ,\nvikkhepagataṁ uddhaccena phandamānaṁ,\naniṭṭhaṅgataṁ vicikicchāya phandamānaṁ,\nthāmagataṁ anusayehi phandamānaṁ,\nlābhena phandamānaṁ,\nalābhena phandamānaṁ,\nyasena phandamānaṁ,\nayasena phandamānaṁ,\npasaṁsāya phandamānaṁ,\nnindāya phandamānaṁ,\nsukhena phandamānaṁ,\ndukkhena phandamānaṁ,\njātiyā phandamānaṁ,\njarāya phandamānaṁ,\nbyādhinā phandamānaṁ,\nmaraṇena phandamānaṁ,\nsokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi phandamānaṁ,\nnerayikena dukkhena phandamānaṁ,\ntiracchānayonikena dukkhena phandamānaṁ,\npettivisayikena dukkhena phandamānaṁ,\nmānusikena dukkhena phandamānaṁ,\ngabbhokkantimūlakena dukkhena …\ngabbhaṭṭhitimūlakena dukkhena …\ngabbhavuṭṭhānamūlakena dukkhena …\njātassūpanibandhakena dukkhena …\njātassa parādheyyakena dukkhena …\nattūpakkamena dukkhena …\nparūpakkamena dukkhena …\ndukkhadukkhena …\nsaṅkhāradukkhena …\nvipariṇāmadukkhena …\ncakkhurogena dukkhena …\nsotarogena …\nghānarogena …\njivhārogena …\nkāyarogena …\nsīsarogena …\nkaṇṇarogena …\nmukharogena …\ndantarogena …\nkāsena …\nsāsena …\npināsena …\nḍāhena …\njarena …\nkucchirogena …\nmucchāya …\npakkhandikāya …\nsūlāya …\nvisūcikāya …\nkuṭṭhena …\ngaṇḍena …\nkilāsena …\nsosena …\napamārena …\ndadduyā …\nkaṇḍuyā …\nkacchuyā …\nrakhasāya …\nvitacchikāya …\nlohitena …\npittena …\nmadhumehena …\naṁsāya …\npīḷakāya …\nbhagandalāya …\npittasamuṭṭhānena ābādhena …\nsemhasamuṭṭhānena ābādhena …\nvātasamuṭṭhānena ābādhena …\nsannipātikena ābādhena …\nutupariṇāmajena ābādhena …\nvisamaparihārajena ābādhena …\nopakkamikena ābādhena …\nkammavipākajena ābādhena …\nsītena …\nuṇhena …\njighacchāya …\npipāsāya …\nuccārena …\npassāvena …\nḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassena dukkhena …\nmātumaraṇena dukkhena …\npitumaraṇena dukkhena …\nbhātumaraṇena dukkhena …\nbhaginimaraṇena dukkhena …\nputtamaraṇena dukkhena …\ndhītumaraṇena dukkhena …\nñātimaraṇena dukkhena …\nbhogabyasanena dukkhena …\nrogabyasanena dukkhena …\nsīlabyasanena dukkhena …\ndiṭṭhibyasanena dukkhena phandamānaṁ samphandamānaṁ vipphandamānaṁ vedhamānaṁ pavedhamānaṁ sampavedhamānaṁ.\nDisvāti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—\nphandamānaṁ pajaṁ disvā."}},{"id":"mnd15:32","sourceIds":["mnd15:32.1","mnd15:32.2","mnd15:32.3","mnd15:32.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Macche appodake yathāti yathā macchā appodake udakapariyādāne kākehi vā kulalehi vā balākāhi vā paripātiyamānā ukkhipiyamānā khajjamānā phandanti samphandanti vipphandanti vedhanti pavedhanti sampavedhanti;\nevamevaṁ pajā taṇhāphandanāya phandanti …pe…\ndiṭṭhibyasanena dukkhena phandanti samphandanti vipphandanti vedhanti pavedhanti sampavedhantīti—\nmacche appodake yathā."}},{"id":"mnd15:33","sourceIds":["mnd15:33.1","mnd15:33.2","mnd15:33.3","mnd15:33.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Aññamaññehi byāruddheti aññamaññaṁ sattā viruddhā paṭiviruddhā āhatā paccāhatā āghātitā paccāghātitā.\nRājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatīpi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhātarā vivadati, bhaginīpi bhaginiyā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginipi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati;\nte tattha kalahaviggahavivādāpannā aññamaññaṁ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti, daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti, te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhanti—\naññamaññehi byāruddhe."}},{"id":"mnd15:34","sourceIds":["mnd15:34.1","mnd15:34.2","mnd15:34.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Disvā maṁ bhayamāvisīti.\nDisvāti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā bhayaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ upaddavo upasaggo āvisīti—\ndisvā maṁ bhayamāvisi."}},{"id":"mnd15:35","sourceIds":["mnd15:35.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:36","sourceIds":["mnd15:36.1","mnd15:36.2","mnd15:36.3","mnd15:36.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Phandamānaṁ pajaṁ disvā,\nmacche appodake yathā;\nAññamaññehi byāruddhe,\ndisvā maṁ bhayamāvisī”ti."}},{"id":"mnd15:37","sourceIds":["mnd15:37.1","mnd15:37.2","mnd15:37.3","mnd15:37.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Samantamasāro loko,\ndisā sabbā sameritā;\nIcchaṁ bhavanamattano,\nnāddasāsiṁ anositaṁ."}},{"id":"mnd15:38","sourceIds":["mnd15:38.1","mnd15:38.2","mnd15:38.3","mnd15:38.4","mnd15:38.5","mnd15:38.6","mnd15:38.7","mnd15:38.8","mnd15:38.9","mnd15:38.10","mnd15:38.11","mnd15:38.12","mnd15:38.13","mnd15:38.14","mnd15:38.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Samantamasāro lokoti.\nLokoti nirayaloko tiracchānayoniloko pettivisayaloko manussaloko devaloko, khandhaloko dhātuloko āyatanaloko, ayaṁ loko paro loko, brahmaloko devaloko—\nayaṁ vuccati loko.\nNirayaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.\nTiracchānayoniloko …\npettivisayaloko …\nmanussaloko …\ndevaloko …\nkhandhaloko …\ndhātuloko …\nāyatanaloko …\nayaṁ loko …\nparo loko …\nbrahmaloko …\ndevaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā."}},{"id":"mnd15:39","sourceIds":["mnd15:39.1","mnd15:39.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā pana naḷo asāro nissāro sārāpagato, yathā eraṇḍo asāro nissāro sārāpagato, yathā udumbaro asāro nissāro sārāpagato, yathā setakaccho asāro nissāro sārāpagato, yathā pāribhaddako asāro nissāro sārāpagato, yathā pheṇapiṇḍo asāro nissāro sārāpagato, yathā udakapubbuḷaṁ asāraṁ nissāraṁ sārāpagataṁ, yathā marīci asārā nissārā sārāpagatā, yathā kadalikkhandho asāro nissāro sārāpagato, yathā māyā asārā nissārā sārāpagatā;\nevamevaṁ nirayaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā."}},{"id":"mnd15:40","sourceIds":["mnd15:40.1","mnd15:40.2","mnd15:40.3","mnd15:40.4","mnd15:40.5","mnd15:40.6","mnd15:40.7","mnd15:40.8","mnd15:40.9","mnd15:40.10","mnd15:40.11","mnd15:40.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Tiracchānayoniloko …\npettivisayaloko …\nmanussaloko …\ndevaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.\nKhandhaloko …\ndhātuloko …\nāyatanaloko …\nayaṁ loko …\nparo loko …\nbrahmaloko …\ndevaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vāti—\nsamantamasāro loko."}},{"id":"mnd15:41","sourceIds":["mnd15:41.1","mnd15:41.2","mnd15:41.3","mnd15:41.4","mnd15:41.5","mnd15:41.6","mnd15:41.7","mnd15:41.8","mnd15:41.9","mnd15:41.10","mnd15:41.11","mnd15:41.12","mnd15:41.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Disā sabbā sameritāti.\nYe puratthimāya disāya saṅkhārā, tepi eritā sameritā calitā ghaṭṭitā aniccatāya jātiyā anugatā jarāya anusaṭā byādhinā abhibhūtā maraṇena abbhāhatā dukkhe patiṭṭhitā atāṇā aleṇā asaraṇā asaraṇībhūtā.\nYe pacchimāya disāya saṅkhārā …\nye uttarāya disāya saṅkhārā …\nye dakkhiṇāya disāya saṅkhārā …\nye puratthimāya anudisāya saṅkhārā …\nye pacchimāya anudisāya saṅkhārā …\nye uttarāya anudisāya saṅkhārā …\nye dakkhiṇāya anudisāya saṅkhārā …\nye heṭṭhimāya disāya saṅkhārā …\nye uparimāya disāya saṅkhārā …\nye dasasu disāsu saṅkhārā, tepi eritā sameritā calitā ghaṭṭitā aniccatāya jātiyā anugatā jarāya anusaṭā byādhinā abhibhūtā maraṇena abbhāhatā dukkhe patiṭṭhitā atāṇā aleṇā asaraṇā asaraṇībhūtā.\nBhāsitampi cetaṁ—"}},{"id":"mnd15:42","sourceIds":["mnd15:42.1","mnd15:42.2","mnd15:42.3","mnd15:42.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Kiñcāpi te taṁ jalatī vimānaṁ,\nObhāsayaṁ uttariyaṁ disāya;\nRūpe raṇaṁ disvā sadā pavedhitaṁ,\nTasmā na rūpe ramatī sumedho."}},{"id":"mnd15:43","sourceIds":["mnd15:43.1","mnd15:43.2","mnd15:43.3","mnd15:43.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Maccunābbhāhato loko,\njarāya parivārito;\nTaṇhāsallena otiṇṇo,\nicchādhūmāyito sadā."}},{"id":"mnd15:44","sourceIds":["mnd15:44.1","mnd15:44.2","mnd15:44.3","mnd15:44.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sabbo ādīpito loko,\nsabbo loko padhūpito;\nSabbo pajjalito loko,\nsabbo loko pakampito”ti."}},{"id":"mnd15:45","sourceIds":["mnd15:45.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Disā sabbā sameritā."}},{"id":"mnd15:46","sourceIds":["mnd15:46.1","mnd15:46.2","mnd15:46.3","mnd15:46.4","mnd15:46.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Icchaṁ bhavanamattanoti.\nAttano bhavanaṁ tāṇaṁ leṇaṁ saraṇaṁ gatiṁ parāyanaṁ icchanto sādiyanto patthayanto pihayanto abhijappantoti—\nicchaṁ bhavanamattano.\nNāddasāsiṁ anositanti.\nAjjhositaṁyeva addasaṁ, anajjhositaṁ nāddasaṁ, sabbaṁ yobbaññaṁ jarāya ositaṁ, sabbaṁ ārogyaṁ byādhinā ositaṁ, sabbaṁ jīvitaṁ maraṇena ositaṁ, sabbaṁ lābhaṁ alābhena ositaṁ, sabbaṁ yasaṁ ayasena ositaṁ, sabbaṁ pasaṁsaṁ nindāya ositaṁ, sabbaṁ sukhaṁ dukkhena ositaṁ."}},{"id":"mnd15:47","sourceIds":["mnd15:47.1","mnd15:47.2","mnd15:47.3","mnd15:47.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Lābho alābho yaso ayaso ca,\nNindā pasaṁsā ca sukhaṁ dukhañca;\nEte aniccā manujesu dhammā,\nAsassatā vipariṇāmadhammā”ti."}},{"id":"mnd15:48","sourceIds":["mnd15:48.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Nāddasāsiṁ anositaṁ."}},{"id":"mnd15:49","sourceIds":["mnd15:49.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:50","sourceIds":["mnd15:50.1","mnd15:50.2","mnd15:50.3","mnd15:50.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Samantamasāro loko,\ndisā sabbā sameritā;\nIcchaṁ bhavanamattano,\nnāddasāsiṁ anositan”ti."}},{"id":"mnd15:51","sourceIds":["mnd15:51.1","mnd15:51.2","mnd15:51.3","mnd15:51.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Osāne tveva byāruddhe,\ndisvā me aratī ahu;\nAthettha sallamaddakkhiṁ,\nduddasaṁ hadayassitaṁ."}},{"id":"mnd15:52","sourceIds":["mnd15:52.1","mnd15:52.2","mnd15:52.3","mnd15:52.4","mnd15:52.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Osāne tveva byāruddheti.\nOsāne tvevāti sabbaṁ yobbaññaṁ jarā osāpeti, sabbaṁ ārogyaṁ byādhi osāpeti, sabbaṁ jīvitaṁ maraṇaṁ osāpeti, sabbaṁ lābhaṁ alābho osāpeti, sabbaṁ yasaṁ ayaso osāpeti, sabbaṁ pasaṁsaṁ nindā osāpeti, sabbaṁ sukhaṁ dukkhaṁ osāpetīti—\nosāne tveva.\nByāruddheti yobbaññakāmā sattā jarāya paṭiviruddhā, ārogyakāmā sattā byādhinā paṭiviruddhā, jīvitukāmā sattā maraṇena paṭiviruddhā, lābhakāmā sattā alābhena paṭiviruddhā, yasakāmā sattā ayasena paṭiviruddhā, pasaṁsakāmā sattā nindāya paṭiviruddhā, sukhakāmā sattā dukkhena paṭiviruddhā āhatā paccāhatā āghātitā paccāghātitāti—\nosāne tveva byāruddhe."}},{"id":"mnd15:53","sourceIds":["mnd15:53.1","mnd15:53.2","mnd15:53.3","mnd15:53.4","mnd15:53.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Disvā me aratī ahūti.\nDisvāti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—\ndisvā.\nMe aratīti yā arati yā anabhirati yā anabhiramanā yā ukkaṇṭhitā yā paritasitā ahūti—\ndisvā me aratī ahu."}},{"id":"mnd15:54","sourceIds":["mnd15:54.1","mnd15:54.2","mnd15:54.3","mnd15:54.4","mnd15:54.5","mnd15:54.6","mnd15:54.7","mnd15:54.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Athettha sallamaddakkhinti.\nAthāti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ—\nathāti.\nEtthāti sattesu.\nSallanti satta sallāni—\nrāgasallaṁ, dosasallaṁ, mohasallaṁ, mānasallaṁ, diṭṭhisallaṁ, sokasallaṁ, kathaṅkathāsallaṁ.\nAddakkhinti addasaṁ adakkhiṁ apassiṁ paṭivijjhinti—\nathettha sallamaddakkhiṁ."}},{"id":"mnd15:55","sourceIds":["mnd15:55.1","mnd15:55.2","mnd15:55.3","mnd15:55.4","mnd15:55.5","mnd15:55.6","mnd15:55.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Duddasaṁ hadayassitanti.\nDuddasanti duddasaṁ duddakkhaṁ duppassaṁ dubbujjhaṁ duranubujjhaṁ duppaṭivijjhanti—\nduddasaṁ.\nHadayassitanti hadayaṁ vuccati cittaṁ.\nYaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu.\nHadayassitanti hadayanissitaṁ cittasitaṁ cittanissitaṁ cittena sahagataṁ sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ ekuppādaṁ ekanirodhaṁ ekavatthukaṁ ekārammaṇanti—\nduddasaṁ hadayassitaṁ."}},{"id":"mnd15:56","sourceIds":["mnd15:56.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:57","sourceIds":["mnd15:57.1","mnd15:57.2","mnd15:57.3","mnd15:57.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Osāne tveva byāruddhe,\ndisvā me aratī ahu;\nAthettha sallamaddakkhiṁ,\nduddasaṁ hadayassitan”ti."}},{"id":"mnd15:58","sourceIds":["mnd15:58.1","mnd15:58.2","mnd15:58.3","mnd15:58.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yena sallena otiṇṇo,\ndisā sabbā vidhāvati;\nTameva sallamabbuyha,\nna dhāvati na sīdati."}},{"id":"mnd15:59","sourceIds":["mnd15:59.1","mnd15:59.2","mnd15:59.3","mnd15:59.4","mnd15:59.5","mnd15:59.6","mnd15:59.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Yena sallena otiṇṇo, disā sabbā vidhāvatīti.\nSallanti.\nSatta sallāni—\nrāgasallaṁ, dosasallaṁ, mohasallaṁ, mānasallaṁ, diṭṭhisallaṁ, sokasallaṁ, kathaṅkathāsallaṁ.\nKatamaṁ rāgasallaṁ?\nYo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandirāgo cittassa sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ—\nidaṁ rāgasallaṁ."}},{"id":"mnd15:60","sourceIds":["mnd15:60.1","mnd15:60.2","mnd15:60.3","mnd15:60.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamaṁ dosasallaṁ?\n“Anatthaṁ me acarī”ti āghāto jāyati “anatthaṁ me caratī”ti āghāto jāyati, “anatthaṁ me carissatī”ti āghāto jāyati …pe…\ncaṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—\nidaṁ dosasallaṁ."}},{"id":"mnd15:61","sourceIds":["mnd15:61.1","mnd15:61.2","mnd15:61.3","mnd15:61.4","mnd15:61.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamaṁ mohasallaṁ?\nDukkhe aññāṇaṁ …pe…\ndukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ, aparante aññāṇaṁ, pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ.\nYaṁ evarūpaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhaṇā apariyogāhaṇā asamapekkhanā apaccavekkhanā apaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—\nidaṁ mohasallaṁ."}},{"id":"mnd15:62","sourceIds":["mnd15:62.1","mnd15:62.2","mnd15:62.3","mnd15:62.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamaṁ mānasallaṁ?\n“Seyyohamasmī”ti māno, “sadisohamasmī”ti māno, “hīnohamasmī”ti māno.\nYo evarūpo māno maññanā maññitattaṁ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa—\nidaṁ mānasallaṁ."}},{"id":"mnd15:63","sourceIds":["mnd15:63.1","mnd15:63.2","mnd15:63.3","mnd15:63.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamaṁ diṭṭhisallaṁ?\nVīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikā diṭṭhi.\nYā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho ayāthāvakasmiṁ “yāthāvakan”ti gāho yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni—\nidaṁ diṭṭhisallaṁ."}},{"id":"mnd15:64","sourceIds":["mnd15:64.1","mnd15:64.2","mnd15:64.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamaṁ sokasallaṁ?\nÑātibyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko antoḍāho antopariḍāho cetaso parijjhāyanā domanassaṁ—\nidaṁ sokasallaṁ."}},{"id":"mnd15:65","sourceIds":["mnd15:65.1","mnd15:65.2","mnd15:65.3","mnd15:65.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamaṁ kathaṅkathāsallaṁ?\nDukkhe kaṅkhā, dukkhasamudaye kaṅkhā, dukkhanirodhe kaṅkhā, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya kaṅkhā, pubbante kaṅkhā, aparante kaṅkhā, pubbantāparante kaṅkhā, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhā.\nYā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvedhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhaṇā chambhitattaṁ cittassa manovilekho—\nidaṁ kathaṅkathāsallaṁ."}},{"id":"mnd15:66","sourceIds":["mnd15:66.1","mnd15:66.2","mnd15:66.3","mnd15:66.4","mnd15:66.5","mnd15:66.6","mnd15:66.7","mnd15:66.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Yena sallena otiṇṇo, disā sabbā vidhāvatīti.\nRāgasallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato kāyena duccaritaṁ carati, vācāya duccaritaṁ carati, manasā duccaritaṁ carati, pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati;\nevampi rāgasallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsarati.\nAtha vā rāgasallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato bhoge pariyesanto nāvāya mahāsamuddaṁ pakkhandati.\nSītassa purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi pīḷiyamāno khuppipāsāya miyyamāno tigumbaṁ gacchati, takkolaṁ gacchati, takkasīlaṁ gacchati, kāḷamukhaṁ gacchati, purapūraṁ gacchati, vesuṅgaṁ gacchati, verāpathaṁ gacchati, javaṁ gacchati, tāmaliṁ gacchati, vaṅkaṁ gacchati, eḷabandhanaṁ gacchati, suvaṇṇakūṭaṁ gacchati, suvaṇṇabhūmiṁ gacchati, tambapaṇṇiṁ gacchati, suppārakaṁ gacchati, bhārukacchaṁ gacchati, suraṭṭhaṁ gacchati, bhaṅgalokaṁ gacchati, bhaṅgaṇaṁ gacchati, paramabhaṅgaṇaṁ gacchati, yonaṁ gacchati, paramayonaṁ gacchati, vinakaṁ gacchati, mūlapadaṁ gacchati, marukantāraṁ gacchati, jaṇṇupathaṁ gacchati, ajapathaṁ gacchati, meṇḍapathaṁ gacchati, saṅkupathaṁ gacchati, chattapathaṁ gacchati, vaṁsapathaṁ gacchati, sakuṇapathaṁ gacchati, mūsikapathaṁ gacchati, daripathaṁ gacchati, vettācāraṁ gacchati;\npariyesanto na labhati, alābhamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti, pariyesanto labhati, laddhā ārakkhamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti “kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṁ na corā hareyyuṁ na aggi daheyya na udakaṁ vaheyya na appiyā dāyādā hareyyun”ti.\nTassa evaṁ ārakkhato gopayato te bhogā vippalujjanti, so vippayogamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.\nEvampi rāgasallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsarati."}},{"id":"mnd15:67","sourceIds":["mnd15:67.1","mnd15:67.2","mnd15:67.3","mnd15:67.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Dosasallena …\nmohasallena …\nmānasallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato kāyena duccaritaṁ carati, vācāya duccaritaṁ carati, manasā duccaritaṁ carati, pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati.\nEvaṁ mānasallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsarati."}},{"id":"mnd15:68","sourceIds":["mnd15:68.1","mnd15:68.2","mnd15:68.3","mnd15:68.4","mnd15:68.5","mnd15:68.6","mnd15:68.7","mnd15:68.8","mnd15:68.9","mnd15:68.10","mnd15:68.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Diṭṭhisallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato acelako hoti muttācāro hatthāpalekhano, naehibhadantiko, natiṭṭhabhadantiko;\nnābhihaṭaṁ, na uddissakataṁ, na nimantanaṁ sādiyati, so na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṁ, na daṇḍamantaraṁ, na musalamantaraṁ, na dvinnaṁ bhuñjamānānaṁ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya, na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī.\nNa macchaṁ na maṁsaṁ na suraṁ na merayaṁ na thusodakaṁ pivati.\nSo ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko …pe…\nsattāgāriko vā hoti sattālopiko.\nEkissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti …pe…\nsattahipi dattīhi yāpeti.\nEkāhikampi āhāraṁ āhāreti, dvīhikampi āhāraṁ āhāreti …pe…\nsattāhikampi āhāraṁ āhāreti.\nIti evarūpaṁ aḍḍhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.\nEvampi diṭṭhisallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsarati."}},{"id":"mnd15:69","sourceIds":["mnd15:69.1","mnd15:69.2","mnd15:69.3","mnd15:69.4","mnd15:69.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha vā diṭṭhisallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato so sākabhakkho vā hoti, sāmākabhakkho vā hoti, nīvārabhakkho vā hoti, daddulabhakkho vā hoti, haṭabhakkho vā hoti, kaṇabhakkho vā hoti, ācāmabhakkho vā hoti, piññākabhakkho vā hoti, tilabhakkho vā hoti, tiṇabhakkho vā hoti, gomayabhakkho vā hoti, vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojano.\nSo sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṁsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinānipi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, ulūkapakkhampi dhāreti, kesamassulocakopi hoti, kesamassulocanānuyogamanuyutto viharati.\nUbbhaṭṭhakopi hoti āsanapaṭikkhitto, ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto, kaṇṭakāpassayiko hoti, kaṇṭakāpassaye seyyaṁ kappeti, phalakaseyyampi kappeti, thaṇḍilaseyyampi kappeti, ekāpassayiko hoti rajojalladharo, abbhokāsikopi hoti yathāsanthatiko, vekaṭikopi hoti vikaṭabhojanānuyogamanuyutto, apānakopi hoti apānakattamanuyutto, sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati.\nIti evarūpaṁ anekavihitaṁ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharati.\nEvampi diṭṭhisallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsarati."}},{"id":"mnd15:70","sourceIds":["mnd15:70.1","mnd15:70.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Sokasallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati.\nVuttañhetaṁ bhagavatā—"}},{"id":"mnd15:71","sourceIds":["mnd15:71.1","mnd15:71.2","mnd15:71.3"],"kind":"text","text":{"pi":"“Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā mātā kālamakāsi.\nSā tassā kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathiyāya rathiyaṁ, siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha—\n‘api me mātaraṁ addassatha, api me mātaraṁ addassathā’ti."}},{"id":"mnd15:72","sourceIds":["mnd15:72.1","mnd15:72.2","mnd15:72.3","mnd15:72.4","mnd15:72.5","mnd15:72.6","mnd15:72.7","mnd15:72.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā pitā kālamakāsi …\nbhātā kālamakāsi …\nbhaginī kālamakāsi …\nputto kālamakāsi …\ndhītā kālamakāsi …\nsāmiko kālamakāsi.\nSā tassa kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathiyāya rathiyaṁ, siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha—\n‘api me sāmikaṁ addassatha, api me sāmikaṁ addassathā’ti."}},{"id":"mnd15:73","sourceIds":["mnd15:73.1","mnd15:73.2","mnd15:73.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa mātā kālamakāsi.\nSo tassā kālakiriyāya ummattako khittacitto rathiyāya rathiyaṁ, siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha—\n‘api me mātaraṁ addassatha, api me mātaraṁ addassathā’ti."}},{"id":"mnd15:74","sourceIds":["mnd15:74.1","mnd15:74.2","mnd15:74.3","mnd15:74.4","mnd15:74.5","mnd15:74.6","mnd15:74.7","mnd15:74.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa pitā kālamakāsi …\nbhātā kālamakāsi …\nbhaginī kālamakāsi …\nputto kālamakāsi …\ndhītā kālamakāsi …\npajāpati kālamakāsi.\nSo tassā kālakiriyāya ummattako khittacitto rathiyāya rathiyaṁ, siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha—\n‘api me pajāpatiṁ addassatha, api me pajāpatiṁ addassathā’ti."}},{"id":"mnd15:75","sourceIds":["mnd15:75.1","mnd15:75.2","mnd15:75.3","mnd15:75.4","mnd15:75.5","mnd15:75.6","mnd15:75.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarā itthī ñātikulaṁ agamāsi.\nTassā te ñātakā sāmikaṁ acchinditvā aññassa dātukāmā, sā ca taṁ na icchati.\nAtha kho sā itthī sāmikaṁ etadavoca—\n‘ime maṁ, ayyaputta, ñātakā tava acchinditvā aññassa dātukāmā, ubho mayaṁ marissāmā’ti.\nAtha kho so puriso taṁ itthiṁ dvidhā chetvā attānaṁ opāteti—\n‘ubho pecca bhavissāmā’”ti.\nEvaṁ sokasallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsarati."}},{"id":"mnd15:76","sourceIds":["mnd15:76.1","mnd15:76.2","mnd15:76.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṅkathāsallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato saṁsayapakkhando hoti vimatipakkhando dveḷhakajāto—\n“ahosiṁ nu kho ahaṁ atītamaddhānaṁ, nanu kho ahosiṁ atītamaddhānaṁ, kiṁ nu kho ahosiṁ atītamaddhānaṁ, kathaṁ nu kho ahosiṁ atītamaddhānaṁ, kiṁ hutvā kiṁ ahosiṁ nu kho atītamaddhānaṁ, bhavissāmi nu kho ahaṁ anāgatamaddhānaṁ, nanu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṁ, kiṁ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṁ, kathaṁ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṁ, kiṁ hutvā kiṁ bhavissāmi nu kho anāgatamaddhānaṁ, etarahi vā paccuppannaṁ addhānaṁ ajjhattaṁ kathaṅkathī hoti, ahaṁ nu khosmi, no nu khosmi, kiṁ nu khosmi kathaṁ nu khosmi, ayaṁ nu kho satto kuto āgato, so kuhiṁ gāmī bhavissatī”ti.\nEvaṁ kathaṅkathāsallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsarati."}},{"id":"mnd15:77","sourceIds":["mnd15:77.1","mnd15:77.2","mnd15:77.3","mnd15:77.4","mnd15:77.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Te salle abhisaṅkharoti;\nte salle abhisaṅkharonto sallābhisaṅkhāravasena puratthimaṁ disaṁ dhāvati, pacchimaṁ disaṁ dhāvati, uttaraṁ disaṁ dhāvati, dakkhiṇaṁ disaṁ dhāvati.\nTe sallābhisaṅkhārā appahīnā;\nsallābhisaṅkhārānaṁ appahīnattā gatiyā dhāvati, niraye dhāvati, tiracchānayoniyā dhāvati, pettivisaye dhāvati, manussaloke dhāvati, devaloke dhāvati, gatiyā gatiṁ, upapattiyā upapattiṁ, paṭisandhiyā paṭisandhiṁ, bhavena bhavaṁ, saṁsārena saṁsāraṁ, vaṭṭena vaṭṭaṁ dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsaratīti—\nyena sallena otiṇṇo disā sabbā vidhāvati."}},{"id":"mnd15:78","sourceIds":["mnd15:78.1","mnd15:78.2","mnd15:78.3","mnd15:78.4","mnd15:78.5","mnd15:78.6","mnd15:78.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tameva sallamabbuyha, na dhāvati na sīdatīti.\nTameva rāgasallaṁ dosasallaṁ mohasallaṁ mānasallaṁ diṭṭhisallaṁ sokasallaṁ kathaṅkathāsallaṁ abbuyha abbuhitvā uddharitvā samuddharitvā uppāṭayitvā samuppāṭayitvā pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvā neva puratthimaṁ disaṁ dhāvati na pacchimaṁ disaṁ dhāvati na uttaraṁ disaṁ dhāvati na dakkhiṇaṁ disaṁ dhāvati.\nTe sallābhisaṅkhārā pahīnā;\nsallābhisaṅkhārānaṁ pahīnattā gatiyā na dhāvati, niraye na dhāvati, tiracchānayoniyā na dhāvati, pettivisaye na dhāvati, manussaloke na dhāvati, devaloke na dhāvati, na gatiyā gatiṁ, na upapattiyā upapattiṁ, na paṭisandhiyā paṭisandhiṁ, na bhavena bhavaṁ, na saṁsārena saṁsāraṁ, na vaṭṭena vaṭṭaṁ dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsaratīti—\ntameva sallamabbuyha na dhāvati.\nNa sīdatīti kāmoghe na sīdati, bhavoghe na sīdati, diṭṭhoghe na sīdati, avijjoghe na sīdati, na saṁsīdati na osīdati na avasīdati na gacchati na avagacchatīti—\ntameva sallamabbuyha, na dhāvati na sīdati."}},{"id":"mnd15:79","sourceIds":["mnd15:79.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:80","sourceIds":["mnd15:80.1","mnd15:80.2","mnd15:80.3","mnd15:80.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yena sallena otiṇṇo,\ndisā sabbā vidhāvati;\nTameva sallamabbuyha,\nna dhāvati na sīdatī”ti."}},{"id":"mnd15:81","sourceIds":["mnd15:81.1","mnd15:81.2","mnd15:81.3","mnd15:81.4","mnd15:81.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha sikkhānugīyanti,\nyāni loke gadhitāni;\nNa tesu pasuto siyā,\nnibbijjha sabbaso kāme;\nSikkhe nibbānamattano."}},{"id":"mnd15:82","sourceIds":["mnd15:82.1","mnd15:82.2","mnd15:82.3","mnd15:82.4","mnd15:82.5","mnd15:82.6","mnd15:82.7","mnd15:82.8","mnd15:82.9","mnd15:82.10","mnd15:82.11","mnd15:82.12","mnd15:82.13","mnd15:82.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha sikkhānugīyanti, yāni loke gadhitānīti.\nSikkhāti hatthisikkhā assasikkhā rathasikkhā dhanusikkhā sālākiyaṁ sallakattiyaṁ kāyatikicchaṁ bhūtiyaṁ komārabhaccaṁ.\nAnugīyantīti gīyanti niggīyanti kathīyanti bhaṇīyanti dīpīyanti voharīyanti.\nAtha vā gīyanti gaṇhīyanti uggaṇhīyanti dhārīyanti upadhārīyanti upalakkhīyanti gadhitapaṭilābhāya.\nGadhitā vuccanti pañca kāmaguṇā—\ncakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā,\nsotaviññeyyā saddā …pe…\nghānaviññeyyā gandhā …\njivhāviññeyyā rasā …\nkāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā.\nKiṅkāraṇā gadhitā vuccanti pañca kāmaguṇā?\nYebhuyyena devamanussā pañca kāmaguṇe icchanti sādiyanti patthayanti pihayanti abhijappanti taṅkāraṇā gadhitā vuccanti pañca kāmaguṇā.\nLoketi manussaloketi—\ntattha sikkhānugīyanti, yāni loke gadhitāni."}},{"id":"mnd15:83","sourceIds":["mnd15:83.1","mnd15:83.2","mnd15:83.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Na tesu pasuto siyāti.\nTāsu vā sikkhāsu tesu vā pañcasu kāmaguṇesu na pasuto siyā, na tanninno assa, na tappoṇo, na tappabbhāro, na tadadhimutto, na tadadhipateyyoti—\nna tesu pasuto siyā."}},{"id":"mnd15:84","sourceIds":["mnd15:84.1","mnd15:84.2","mnd15:84.3","mnd15:84.4","mnd15:84.5","mnd15:84.6","mnd15:84.7","mnd15:84.8","mnd15:84.9","mnd15:84.10","mnd15:84.11","mnd15:84.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Nibbijjha sabbaso kāmeti.\nNibbijjhāti paṭivijjhitvā.\n“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti paṭivijjhitvā,\n“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti paṭivijjhitvā …pe…\n“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti paṭivijjhitvā.\nSabbasoti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—\nsabbasoti.\nKāmāti uddānato dve kāmā—\nvatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…\nime vuccanti vatthukāmā …pe…\nime vuccanti kilesakāmāti—\nnibbijjha sabbaso kāme."}},{"id":"mnd15:85","sourceIds":["mnd15:85.1","mnd15:85.2","mnd15:85.3","mnd15:85.4","mnd15:85.5","mnd15:85.6","mnd15:85.7","mnd15:85.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Sikkhe nibbānamattanoti.\nSikkhāti tisso sikkhā—\nadhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā …pe…\nayaṁ adhipaññāsikkhā.\nNibbānamattanoti attano rāgassa nibbāpanāya dosassa nibbāpanāya mohassa nibbāpanāya …pe…\nsabbākusalābhisaṅkhārānaṁ samāya upasamāya vūpasamāya nibbāpanāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyā adhisīlampi sikkheyya adhicittampi sikkheyya adhipaññampi sikkheyya, imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya jānanto sikkheyya …pe…\nsacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—\nsikkhe nibbānamattano."}},{"id":"mnd15:86","sourceIds":["mnd15:86.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:87","sourceIds":["mnd15:87.1","mnd15:87.2","mnd15:87.3","mnd15:87.4","mnd15:87.5"],"kind":"text","text":{"pi":"“Tattha sikkhānugīyanti,\nyāni loke gadhitāni;\nNa tesu pasuto siyā,\nnibbijjha sabbaso kāme;\nSikkhe nibbānamattano”ti."}},{"id":"mnd15:88","sourceIds":["mnd15:88.1","mnd15:88.2","mnd15:88.3","mnd15:88.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sacco siyā appagabbho,\namāyo rittapesuṇo;\nAkkodhano lobhapāpaṁ,\nvevicchaṁ vitare muni."}},{"id":"mnd15:89","sourceIds":["mnd15:89.1","mnd15:89.2","mnd15:89.3","mnd15:89.4","mnd15:89.5","mnd15:89.6","mnd15:89.7","mnd15:89.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Sacco siyā appagabbhoti.\nSacco siyāti saccavācāya samannāgato siyā, sammādiṭṭhiyā samannāgato siyā, ariyena aṭṭhaṅgikena maggena samannāgato siyāti—\nsacco siyā.\nAppagabbhoti tīṇi pāgabbhiyāni—\nkāyikaṁ pāgabbhiyaṁ, vācasikaṁ pāgabbhiyaṁ, cetasikaṁ pāgabbhiyaṁ …pe…\nidaṁ cetasikaṁ pāgabbhiyaṁ.\nYassimāni tīṇi pāgabbhiyāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni, so vuccati appagabbhoti—\nsacco siyā appagabbho."}},{"id":"mnd15:90","sourceIds":["mnd15:90.1","mnd15:90.2","mnd15:90.3","mnd15:90.4","mnd15:90.5","mnd15:90.6","mnd15:90.7","mnd15:90.8","mnd15:90.9","mnd15:90.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Amāyo rittapesuṇoti.\nMāyā vuccati vañcanikā cariyā.\nIdhekacco kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā tassa paṭicchādanahetu pāpikaṁ icchaṁ paṇidahati, mā maṁ jaññāti icchati, mā maṁ jaññāti saṅkappeti, mā maṁ jaññāti vācaṁ bhāsati, mā maṁ jaññāti kāyena parakkamati.\nYā evarūpā māyā māyāvitā accasarā vañcanā nikati nikiraṇā pariharaṇā gūhanā parigūhanā chādanā paricchādanā anuttānikammaṁ anāvikammaṁ vocchādanā pāpakiriyā—\nayaṁ vuccati māyā.\nYassesā māyā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati amāyo.\nRittapesuṇoti pesuññanti idhekacco pisuṇavāco hoti …pe…\nevaṁ bhedādhippāyena pesuññaṁ upasaṁharati.\nYassetaṁ pesuññaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhaṁ, so vuccati rittapesuṇo vivittapesuṇo pavivittapesuṇoti—\namāyo rittapesuṇo."}},{"id":"mnd15:91","sourceIds":["mnd15:91.1","mnd15:91.2","mnd15:91.3","mnd15:91.4","mnd15:91.5","mnd15:91.6","mnd15:91.7","mnd15:91.8","mnd15:91.9","mnd15:91.10","mnd15:91.11","mnd15:91.12","mnd15:91.13","mnd15:91.14","mnd15:91.15","mnd15:91.16"],"kind":"text","text":{"pi":"Akkodhano lobhapāpaṁ, vevicchaṁ vitare munīti.\nAkkodhanoti hi kho vuttaṁ, api ca kodho tāva vattabbo.\nDasahākārehi kodho jāyati.\n“Anatthaṁ me acarī”ti kodho jāyati …pe…\nyasseso kodho pahīno samucchinno vūpasanto paṭipassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho, so vuccati akkodhano.\nKodhassa pahīnattā akkodhano, kodhavatthussa pariññātattā akkodhano, kodhahetussa upacchinnattā akkodhano.\nLobhoti yo lobho lubbhanā lubbhitattaṁ …pe…\nabhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nVevicchaṁ vuccati pañca macchariyāni—\nāvāsamacchariyaṁ …pe…\ngāho vuccati macchariyaṁ.\nMunīti.\nMonaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.\nAkkodhano lobhapāpaṁ, vevicchaṁ vitare munīti.\nMuni lobhapāpañca vevicchañca atari uttari patari samatikkami vītivattayīti—\nakkodhano lobhapāpaṁ, vevicchaṁ vitare muni."}},{"id":"mnd15:92","sourceIds":["mnd15:92.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:93","sourceIds":["mnd15:93.1","mnd15:93.2","mnd15:93.3","mnd15:93.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Sacco siyā appagabbho,\namāyo rittapesuṇo;\nAkkodhano lobhapāpaṁ,\nvevicchaṁ vitare munī”ti."}},{"id":"mnd15:94","sourceIds":["mnd15:94.1","mnd15:94.2","mnd15:94.3","mnd15:94.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Niddaṁ tandiṁ sahe thīnaṁ,\nPamādena na saṁvase;\nAtimāne na tiṭṭheyya,\nNibbānamanaso naro."}},{"id":"mnd15:95","sourceIds":["mnd15:95.1","mnd15:95.2","mnd15:95.3","mnd15:95.4","mnd15:95.5","mnd15:95.6","mnd15:95.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Niddaṁ tandiṁ sahe thīnanti.\nNiddāti yā kāyassa akalyatā akammaññatā onāho pariyonāho antosamorodho middhaṁ suppaṁ pacalāyikā suppaṁ suppanā suppitattaṁ.\nTandinti yā tandī tandiyanā tandiyitattaṁ tandimanakatā ālasyaṁ ālasyāyanā ālasyāyitattaṁ.\nThīnanti yā cittassa akalyatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṁ līyanā līyitattaṁ, thinaṁ thiyanā thiyitattaṁ cittassa.\nNiddaṁ tandiṁ sahe thīnanti.\nNiddañca tandiñca thinañca sahe saheyya parisaheyya abhibhaveyya ajjhotthareyya pariyādiyeyya maddeyyāti—\nniddaṁ tandiṁ sahe thīnaṁ."}},{"id":"mnd15:96","sourceIds":["mnd15:96.1","mnd15:96.2","mnd15:96.3","mnd15:96.4","mnd15:96.5","mnd15:96.6","mnd15:96.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Pamādena na saṁvaseti.\nPamādo vattabbo kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu.\nCittassa vosaggo vosaggānuppādanaṁ vā kusalānaṁ vā dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo.\nYo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṁ—\nayaṁ vuccati pamādo.\nPamādena na saṁvaseti pamādena na vaseyya na saṁvaseyya na āvaseyya na parivaseyya, pamādaṁ pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyya, pamādā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti—\npamādena na saṁvase."}},{"id":"mnd15:97","sourceIds":["mnd15:97.1","mnd15:97.2","mnd15:97.3","mnd15:97.4","mnd15:97.5","mnd15:97.6","mnd15:97.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Atimāne na tiṭṭheyyāti.\nAtimānoti idhekacco paraṁ atimaññati jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunā.\nYo evarūpo māno maññanā maññitattaṁ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa—\nayaṁ vuccati atimāno.\nAtimāne na tiṭṭheyyāti.\nAtimāne na tiṭṭheyya na santiṭṭheyya, atimānaṁ pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyya, atimānā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti—\natimāne na tiṭṭheyya."}},{"id":"mnd15:98","sourceIds":["mnd15:98.1","mnd15:98.2","mnd15:98.3","mnd15:98.4","mnd15:98.5","mnd15:98.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Nibbānamanaso naroti.\nIdhekacco dānaṁ dento sīlaṁ samādiyanto uposathakammaṁ karonto pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhapento pariveṇaṁ sammajjanto cetiyaṁ vandanto cetiye gandhamālaṁ āropento cetiyaṁ padakkhiṇaṁ karonto yaṁ kiñci tedhātukaṁ kusalābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkharonto na gatihetu na upapattihetu na paṭisandhihetu na bhavahetu na saṁsārahetu na vaṭṭahetu, sabbaṁ taṁ visaṁyogādhippāyo nibbānaninno nibbānapoṇo nibbānapabbhāro abhisaṅkharotīti.\nEvampi nibbānamanaso naro.\nAtha vā sabbasaṅkhāradhātuyā cittaṁ paṭivāpetvā amatāya dhātuyā cittaṁ upasaṁharati—\n“etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānan”ti.\nEvampi nibbānamanaso naro."}},{"id":"mnd15:99","sourceIds":["mnd15:99.1","mnd15:99.2","mnd15:99.3","mnd15:99.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Na paṇḍitā upadhisukhassa hetu,\nDadanti dānāni punabbhavāya;\nKāmañca te upadhiparikkhayāya,\nDadanti dānaṁ apunabbhavāya."}},{"id":"mnd15:100","sourceIds":["mnd15:100.1","mnd15:100.2","mnd15:100.3","mnd15:100.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Na paṇḍitā upadhisukhassa hetu,\nBhāventi jhānāni punabbhavāya;\nKāmañca te upadhiparikkhayāya,\nBhāventi jhānaṁ apunabbhavāya."}},{"id":"mnd15:101","sourceIds":["mnd15:101.1","mnd15:101.2","mnd15:101.3","mnd15:101.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Te nibbutiṁ āsisamānasā dadanti,\nTanninnacittā tadadhimuttā;\nNajjo yathā sāgaramajjhupetā,\nBhavanti nibbānaparāyanā te”ti."}},{"id":"mnd15:102","sourceIds":["mnd15:102.1","mnd15:102.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Nibbānamanaso naro.\nTenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:103","sourceIds":["mnd15:103.1","mnd15:103.2","mnd15:103.3","mnd15:103.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Niddaṁ tandiṁ sahe thīnaṁ,\npamādena na saṁvase;\nAtimāne na tiṭṭheyya,\nnibbānamanaso naro”ti."}},{"id":"mnd15:104","sourceIds":["mnd15:104.1","mnd15:104.2","mnd15:104.3","mnd15:104.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Mosavajje na niyyetha,\nrūpe snehaṁ na kubbaye;\nMānañca parijāneyya,\nsāhasā virato care."}},{"id":"mnd15:105","sourceIds":["mnd15:105.1","mnd15:105.2","mnd15:105.3","mnd15:105.4","mnd15:105.5","mnd15:105.6","mnd15:105.7","mnd15:105.8","mnd15:105.9","mnd15:105.10","mnd15:105.11","mnd15:105.12","mnd15:105.13","mnd15:105.14","mnd15:105.15","mnd15:105.16","mnd15:105.17","mnd15:105.18","mnd15:105.19","mnd15:105.20"],"kind":"text","text":{"pi":"Mosavajje na niyyethāti.\nMosavajjaṁ vuccati musāvādo.\nIdhekacco sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho—\n“ehambho purisa, yaṁ jānāsi taṁ vadehī”ti,\nso ajānaṁ vā āha—“jānāmī”ti,\njānaṁ vā āha—“na jānāmī”ti,\napassaṁ vā āha—“passāmī”ti,\npassaṁ vā āha—“na passāmī”ti.\nIti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti—\nidaṁ vuccati mosavajjaṁ.\nApi ca tīhākārehi …pe…\ncatūhākārehi …\npañcahākārehi …\nchahākārehi …\nsattahākārehi …\naṭṭhahākārehi …pe…\nimehi aṭṭhahākārehi musāvādo hoti.\nMosavajje na niyyethāti.\nMosavajje na yāyeyya na niyyāyeyya na vaheyya na saṁhareyya, mosavajjaṁ pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyya, mosavajjā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti—\nmosavajje na niyyetha."}},{"id":"mnd15:106","sourceIds":["mnd15:106.1","mnd15:106.2","mnd15:106.3","mnd15:106.4","mnd15:106.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Rūpe snehaṁ na kubbayeti.\nRūpanti cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ.\nRūpe snehaṁ na kubbayeti.\nRūpe snehaṁ na kareyya chandaṁ na kareyya pemaṁ na kareyya rāgaṁ na kareyya na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyyāti—\nrūpe snehaṁ na kubbaye."}},{"id":"mnd15:107","sourceIds":["mnd15:107.1","mnd15:107.2","mnd15:107.3","mnd15:107.4","mnd15:107.5","mnd15:107.6","mnd15:107.7","mnd15:107.8","mnd15:107.9","mnd15:107.10","mnd15:107.11","mnd15:107.12","mnd15:107.13","mnd15:107.14","mnd15:107.15","mnd15:107.16","mnd15:107.17","mnd15:107.18","mnd15:107.19","mnd15:107.20","mnd15:107.21","mnd15:107.22","mnd15:107.23","mnd15:107.24","mnd15:107.25","mnd15:107.26","mnd15:107.27","mnd15:107.28","mnd15:107.29","mnd15:107.30","mnd15:107.31","mnd15:107.32","mnd15:107.33","mnd15:107.34","mnd15:107.35","mnd15:107.36","mnd15:107.37","mnd15:107.38","mnd15:107.39","mnd15:107.40","mnd15:107.41","mnd15:107.42","mnd15:107.43","mnd15:107.44","mnd15:107.45","mnd15:107.46","mnd15:107.47","mnd15:107.48","mnd15:107.49","mnd15:107.50","mnd15:107.51","mnd15:107.52","mnd15:107.53","mnd15:107.54","mnd15:107.55","mnd15:107.56","mnd15:107.57","mnd15:107.58","mnd15:107.59"],"kind":"text","text":{"pi":"Mānañca parijāneyyāti.\nMānoti ekavidhena māno—\nyā cittassa unnati.\nDuvidhena māno—\nattukkaṁsanamāno ,\nparavambhanamāno.\nTividhena māno—\n“seyyohamasmī”ti māno ,\n“sadisohamasmī”ti māno ,\n“hīnohamasmī”ti māno.\nCatuvidhena māno—\nlābhena mānaṁ janeti ,\nyasena mānaṁ janeti ,\npasaṁsāya mānaṁ janeti ,\nsukhena mānaṁ janeti.\nPañcavidhena māno—\n“lābhimhi manāpikānaṁ rūpānan”ti mānaṁ janeti,\n“lābhimhi manāpikānaṁ saddānaṁ …pe…\ngandhānaṁ …\nrasānaṁ …\nphoṭṭhabbānan”ti mānaṁ janeti.\nChabbidhena māno—\ncakkhusampadāya mānaṁ janeti ,\nsotasampadāya …pe…\nghānasampadāya …\njivhāsampadāya …\nkāyasampadāya …\nmanosampadāya mānaṁ janeti.\nSattavidhena māno—\natimāno ,\nmānātimāno ,\nomāno ,\nsadisamāno ,\nadhimāno ,\nasmimāno ,\nmicchāmāno.\nAṭṭhavidhena māno—\nlābhena mānaṁ janeti ,\nalābhena omānaṁ janeti ,\nyasena mānaṁ janeti ,\nayasena omānaṁ janeti ,\npasaṁsāya mānaṁ janeti ,\nnindāya omānaṁ janeti ,\nsukhena mānaṁ janeti ,\ndukkhena omānaṁ janeti.\nNavavidhena māno—\nseyyassa “seyyohamasmī”ti māno ,\nseyyassa “sadisohamasmī”ti māno ,\nseyyassa “hīnohamasmī”ti māno ,\nsadisassa “seyyohamasmī”ti māno ,\nsadisassa “sadisohamasmī”ti māno ,\nsadisassa “hīnohamasmī”ti māno ,\nhīnassa “seyyohamasmī”ti māno ,\nhīnassa “sadisohamasmī”ti māno ,\nhīnassa “hīnohamasmī”ti māno.\nDasavidhena māno—\nidhekacco mānaṁ janeti jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunā.\nYo evarūpo māno maññanā maññitattaṁ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa—\nayaṁ vuccati māno."}},{"id":"mnd15:108","sourceIds":["mnd15:108.1","mnd15:108.2","mnd15:108.3","mnd15:108.4","mnd15:108.5","mnd15:108.6","mnd15:108.7","mnd15:108.8","mnd15:108.9","mnd15:108.10","mnd15:108.11","mnd15:108.12","mnd15:108.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Mānañca parijāneyyāti.\nMānaṁ tīhi pariññāhi parijāneyya—\nñātapariññāya ,\ntīraṇapariññāya ,\npahānapariññāya.\nKatamā ñātapariññā?\nMānaṁ jānāti ayaṁ ekavidhena māno—\nyā cittassa unnati.\nAyaṁ duvidhena māno—\nattukkaṁsanamāno paravambhanamāno …pe…\nayaṁ dasavidhena māno—\nidhekacco mānaṁ janeti jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunāti jānāti passati—\nayaṁ ñātapariññā."}},{"id":"mnd15:109","sourceIds":["mnd15:109.1","mnd15:109.2","mnd15:109.3","mnd15:109.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamā tīraṇapariññā?\nEtaṁ ñātaṁ katvā mānaṁ tīreti aniccato dukkhato …pe…\nnissaraṇato tīreti—\nayaṁ tīraṇapariññā."}},{"id":"mnd15:110","sourceIds":["mnd15:110.1","mnd15:110.2","mnd15:110.3","mnd15:110.4","mnd15:110.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamā pahānapariññā?\nEvaṁ tīrayitvā mānaṁ pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti—\nayaṁ pahānapariññā.\nMānañca parijāneyyāti mānaṁ imāhi tīhi pariññāhi parijāneyyāti—\nmānañca parijāneyya."}},{"id":"mnd15:111","sourceIds":["mnd15:111.1","mnd15:111.2","mnd15:111.3","mnd15:111.4","mnd15:111.5","mnd15:111.6","mnd15:111.7","mnd15:111.8","mnd15:111.9","mnd15:111.10","mnd15:111.11","mnd15:111.12","mnd15:111.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Sāhasā virato careti.\nKatamā sāhasā cariyā?\nRattassa rāgacariyā sāhasā cariyā ,\nduṭṭhassa dosacariyā sāhasā cariyā ,\nmūḷhassa mohacariyā sāhasā cariyā ,\nvinibaddhassa mānacariyā sāhasā cariyā ,\nparāmaṭṭhassa diṭṭhicariyā sāhasā cariyā ,\nvikkhepagatassa uddhaccacariyā sāhasā cariyā ,\naniṭṭhaṅgatassa vicikicchācariyā sāhasā cariyā ,\nthāmagatassa anusayacariyā sāhasā cariyā—\nayaṁ sāhasā cariyā.\nSāhasā virato careti sāhasā cariyāya ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyya careyya vicareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyyāti—\nsāhasā virato care."}},{"id":"mnd15:112","sourceIds":["mnd15:112.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:113","sourceIds":["mnd15:113.1","mnd15:113.2","mnd15:113.3","mnd15:113.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Mosavajje na niyyetha,\nrūpe snehaṁ na kubbaye;\nMānañca parijāneyya,\nsāhasā virato care”ti."}},{"id":"mnd15:114","sourceIds":["mnd15:114.1","mnd15:114.2","mnd15:114.3","mnd15:114.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Purāṇaṁ nābhinandeyya,\nnave khantiṁ na kubbaye;\nHīyamāne na soceyya,\nākāsaṁ na sito siyā."}},{"id":"mnd15:115","sourceIds":["mnd15:115.1","mnd15:115.2","mnd15:115.3","mnd15:115.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Purāṇaṁ nābhinandeyyāti.\nPurāṇaṁ vuccati atītā rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇā.\nAtīte saṅkhāre taṇhāvasena diṭṭhivasena nābhinandeyya nābhivadeyya na ajjhoseyya, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyyāti—\npurāṇaṁ nābhinandeyya."}},{"id":"mnd15:116","sourceIds":["mnd15:116.1","mnd15:116.2","mnd15:116.3","mnd15:116.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Nave khantiṁ na kubbayeti.\nNavā vuccati paccuppannā rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇā.\nPaccuppanne saṅkhāre taṇhāvasena diṭṭhivasena khantiṁ na kareyya chandaṁ na kareyya pemaṁ na kareyya rāgaṁ na kareyya na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyyāti—\nnave khantiṁ na kubbaye."}},{"id":"mnd15:117","sourceIds":["mnd15:117.1","mnd15:117.2","mnd15:117.3","mnd15:117.4","mnd15:117.5","mnd15:117.6","mnd15:117.7","mnd15:117.8","mnd15:117.9","mnd15:117.10","mnd15:117.11","mnd15:117.12","mnd15:117.13","mnd15:117.14","mnd15:117.15","mnd15:117.16","mnd15:117.17","mnd15:117.18","mnd15:117.19","mnd15:117.20","mnd15:117.21","mnd15:117.22","mnd15:117.23","mnd15:117.24"],"kind":"text","text":{"pi":"Hīyamāne na soceyyāti.\nHīyamāne hāyamāne parihāyamāne vemāne vigacchamāne antaradhāyamāne na soceyya na kilameyya na parāmaseyya na parideveyya na urattāḷiṁ kandeyya na sammohaṁ āpajjeyya.\nCakkhusmiṁ hīyamāne hāyamāne parihāyamāne vemāne vigacchamāne antaradhāyamāne,\nsotasmiṁ …pe…\nghānasmiṁ …\njivhāya …\nkāyasmiṁ …\nrūpasmiṁ …\nsaddasmiṁ …\ngandhasmiṁ …\nrasasmiṁ …\nphoṭṭhabbasmiṁ …\nkulasmiṁ …\ngaṇasmiṁ …\nāvāsasmiṁ …\nlābhasmiṁ …\nyasasmiṁ …\npasaṁsāya …\nsukhasmiṁ …\ncīvarasmiṁ …\npiṇḍapātasmiṁ …\nsenāsanasmiṁ …\ngilānapaccayabhesajjaparikkhārasmiṁ hīyamāne hāyamāne parihāyamāne vemāne vigacchamāne antaradhāyamāne na soceyya na kilameyya na parāmaseyya na parideveyya na urattāḷiṁ kandeyya na sammohaṁ āpajjeyyāti—\nhīyamāne na soceyya."}},{"id":"mnd15:118","sourceIds":["mnd15:118.1","mnd15:118.2","mnd15:118.3","mnd15:118.4","mnd15:118.5","mnd15:118.6","mnd15:118.7","mnd15:118.8","mnd15:118.9","mnd15:118.10","mnd15:118.11","mnd15:118.12","mnd15:118.13","mnd15:118.14","mnd15:118.15","mnd15:118.16","mnd15:118.17","mnd15:118.18","mnd15:118.19","mnd15:118.20"],"kind":"text","text":{"pi":"Ākāsaṁ na sito siyāti.\nĀkāsaṁ vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nKiṅkāraṇā ākāsaṁ vuccati taṇhā?\nYāya taṇhāya rūpaṁ ākassati samākassati gaṇhāti parāmasati abhinivisati,\nvedanaṁ …pe…\nsaññaṁ …\nsaṅkhāre …\nviññāṇaṁ …\ngatiṁ …\nupapattiṁ …\npaṭisandhiṁ …\nbhavaṁ …\nsaṁsāraṁ …\nvaṭṭaṁ ākassati samākassati gaṇhāti parāmasati abhinivisati;\ntaṅkāraṇā ākāsaṁ vuccati taṇhā.\nĀkāsaṁ na sito siyāti.\nTaṇhānissito na siyā.\nTaṇhaṁ pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyya, taṇhāya ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti—\nākāsaṁ na sito siyā."}},{"id":"mnd15:119","sourceIds":["mnd15:119.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:120","sourceIds":["mnd15:120.1","mnd15:120.2","mnd15:120.3","mnd15:120.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Purāṇaṁ nābhinandeyya,\nnave khantiṁ na kubbaye;\nHīyamāne na soceyya,\nākāsaṁ na sito siyā”ti."}},{"id":"mnd15:121","sourceIds":["mnd15:121.1","mnd15:121.2","mnd15:121.3","mnd15:121.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Gedhaṁ brūmi mahoghoti,\nājavaṁ brūmi jappanaṁ;\nĀrammaṇaṁ pakampanaṁ,\nkāmapaṅko duraccayo."}},{"id":"mnd15:122","sourceIds":["mnd15:122.1","mnd15:122.2","mnd15:122.3","mnd15:122.4","mnd15:122.5","mnd15:122.6","mnd15:122.7","mnd15:122.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Gedhaṁ brūmi mahoghotīti.\nGedho vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nMahogho vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nGedhaṁ brūmi mahoghotīti.\nGedhaṁ “mahogho”ti brūmi ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—\ngedhaṁ brūmi mahoghoti."}},{"id":"mnd15:123","sourceIds":["mnd15:123.1","mnd15:123.2","mnd15:123.3","mnd15:123.4","mnd15:123.5","mnd15:123.6","mnd15:123.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Ājavaṁ brūmi jappananti.\nĀjavā vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nJappanāpi vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nĀjavaṁ brūmi jappananti ājavaṁ “jappanā”ti brūmi ācikkhāmi …pe… uttānīkaromi pakāsemīti—\nājavaṁ brūmi jappanaṁ."}},{"id":"mnd15:124","sourceIds":["mnd15:124.1","mnd15:124.2","mnd15:124.3","mnd15:124.4","mnd15:124.5","mnd15:124.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Ārammaṇaṁ pakampananti.\nĀrammaṇampi vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nPakampanāpi vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlanti—\nārammaṇaṁ pakampanaṁ."}},{"id":"mnd15:125","sourceIds":["mnd15:125.1","mnd15:125.2","mnd15:125.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Kāmapaṅko duraccayoti.\nKāmapaṅko kāmakaddamo kāmakileso kāmapalipo kāmapalirodho duraccayo durativatto duttaro duppataro dussamatikkamo dubbītivattoti—\nkāmapaṅko duraccayo."}},{"id":"mnd15:126","sourceIds":["mnd15:126.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:127","sourceIds":["mnd15:127.1","mnd15:127.2","mnd15:127.3","mnd15:127.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Gedhaṁ brūmi mahoghoti,\nājavaṁ brūmi jappanaṁ;\nĀrammaṇaṁ pakampanaṁ,\nkāmapaṅko duraccayo”ti."}},{"id":"mnd15:128","sourceIds":["mnd15:128.1","mnd15:128.2","mnd15:128.3","mnd15:128.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Saccā avokkamaṁ muni,\nthale tiṭṭhati brāhmaṇo;\nSabbaṁ so paṭinissajja,\nsa ve santoti vuccati."}},{"id":"mnd15:129","sourceIds":["mnd15:129.1","mnd15:129.2","mnd15:129.3","mnd15:129.4","mnd15:129.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Saccā avokkamaṁ munīti.\nSaccavācāya avokkamanto, sammādiṭṭhiyā avokkamanto, ariyā aṭṭhaṅgikā maggā avokkamanto.\nMunīti.\nMonaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so munīti—\nsaccā avokkamaṁ muni."}},{"id":"mnd15:130","sourceIds":["mnd15:130.1","mnd15:130.2","mnd15:130.3","mnd15:130.4","mnd15:130.5","mnd15:130.6","mnd15:130.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Thale tiṭṭhati brāhmaṇoti.\nThalaṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.\nYo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.\nBrāhmaṇoti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo …pe… asito tādi pavuccate sa brahmā.\nThale tiṭṭhati brāhmaṇoti.\nThale tiṭṭhati dīpe tiṭṭhati tāṇe tiṭṭhati leṇe tiṭṭhati saraṇe tiṭṭhati abhaye tiṭṭhati accute tiṭṭhati amate tiṭṭhati nibbāne tiṭṭhatīti—\nthale tiṭṭhati brāhmaṇo."}},{"id":"mnd15:131","sourceIds":["mnd15:131.1","mnd15:131.2","mnd15:131.3","mnd15:131.4","mnd15:131.5","mnd15:131.6","mnd15:131.7","mnd15:131.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Sabbaṁ so paṭinissajjāti.\nSabbaṁ vuccati dvādasāyatanāni—\ncakkhu ceva rūpā ca …pe…\nmano ceva dhammā ca.\nYato ajjhattikabāhiresu āyatanesu chandarāgo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo, ettāvatāpi sabbaṁ cattaṁ hoti vantaṁ muttaṁ pahīnaṁ paṭinissaṭṭhaṁ.\nYato taṇhā ca diṭṭhi ca māno ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, ettāvatāpi sabbaṁ cattaṁ hoti vantaṁ muttaṁ pahīnaṁ paṭinissaṭṭhaṁ.\nYato puññābhisaṅkhāro ca apuññābhisaṅkhāro ca āneñjābhisaṅkhāro ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, ettāvatāpi sabbaṁ cattaṁ hoti vantaṁ muttaṁ pahīnaṁ paṭinissaṭṭhanti—\nsabbaṁ so paṭinissajja."}},{"id":"mnd15:132","sourceIds":["mnd15:132.1","mnd15:132.2","mnd15:132.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Sa ve santoti vuccatīti.\nSo santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti vuccati kathīyati bhaṇīyati dīpīyati voharīyatīti—\nsa ve santoti vuccati."}},{"id":"mnd15:133","sourceIds":["mnd15:133.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:134","sourceIds":["mnd15:134.1","mnd15:134.2","mnd15:134.3","mnd15:134.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Saccā avokkamaṁ muni,\nthale tiṭṭhati brāhmaṇo;\nSabbaṁ so paṭinissajja,\nsa ve santoti vuccatī”ti."}},{"id":"mnd15:135","sourceIds":["mnd15:135.1","mnd15:135.2","mnd15:135.3","mnd15:135.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sa ve vidvā sa vedagū,\nñatvā dhammaṁ anissito;\nSammā so loke iriyāno,\nna pihetīdha kassaci."}},{"id":"mnd15:136","sourceIds":["mnd15:136.1","mnd15:136.2","mnd15:136.3","mnd15:136.4","mnd15:136.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Sa ve vidvā sa vedagūti.\nVidvāti vidvā vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī.\nVedagūti.\nVedā vuccanti catūsu maggesu ñāṇaṁ …pe… sabbavedanāsu vītarāgo sabbavedamaticca vedagū soti—\nsa ve vidvā sa vedagū."}},{"id":"mnd15:137","sourceIds":["mnd15:137.1","mnd15:137.2","mnd15:137.3","mnd15:137.4","mnd15:137.5","mnd15:137.6","mnd15:137.7","mnd15:137.8","mnd15:137.9","mnd15:137.10","mnd15:137.11","mnd15:137.12","mnd15:137.13","mnd15:137.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Ñatvā dhammaṁ anissitoti.\nÑatvāti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.\n“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā,\n“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…\n“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.\nAnissitoti dve nissayā—\ntaṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca …pe…\nayaṁ taṇhānissayo …pe…\nayaṁ diṭṭhinissayo.\nTaṇhānissayaṁ pahāya diṭṭhinissayaṁ paṭinissajjitvā cakkhuṁ anissito …\nsotaṁ anissito …\nghānaṁ anissito …pe…\ndiṭṭhasutamutaviññātabbe dhamme anissito anallīno anupagato anajjhosito anadhimutto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—\nñatvā dhammaṁ anissito."}},{"id":"mnd15:138","sourceIds":["mnd15:138.1","mnd15:138.2","mnd15:138.3","mnd15:138.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sammā so loke iriyānoti.\nYato ajjhattikabāhiresu āyatanesu chandarāgo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo, ettāvatāpi sammā so loke carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti …pe…\nyato puññābhisaṅkhāro ca apuññābhisaṅkhāro ca āneñjābhisaṅkhāro ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, ettāvatāpi sammā so loke carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpetīti—\nsammā so loke iriyāno."}},{"id":"mnd15:139","sourceIds":["mnd15:139.1","mnd15:139.2","mnd15:139.3","mnd15:139.4","mnd15:139.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Na pihetīdha kassacīti.\nPihā vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nYassesā pihā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so kassaci na piheti khattiyassa vā brāhmaṇassa vā vessassa vā suddassa vā gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā devassa vā manussassa vāti—\nna pihetīdha kassaci."}},{"id":"mnd15:140","sourceIds":["mnd15:140.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:141","sourceIds":["mnd15:141.1","mnd15:141.2","mnd15:141.3","mnd15:141.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Sa ve vidvā sa vedagū,\nñatvā dhammaṁ anissito;\nSammā so loke iriyāno,\nna pihetīdha kassacī”ti."}},{"id":"mnd15:142","sourceIds":["mnd15:142.1","mnd15:142.2","mnd15:142.3","mnd15:142.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yodha kāme accatari,\nsaṅgaṁ loke duraccayaṁ;\nNa so socati nājjheti,\nchinnasoto abandhano."}},{"id":"mnd15:143","sourceIds":["mnd15:143.1","mnd15:143.2","mnd15:143.3","mnd15:143.4","mnd15:143.5","mnd15:143.6","mnd15:143.7","mnd15:143.8","mnd15:143.9","mnd15:143.10","mnd15:143.11","mnd15:143.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Yodha kāme accatari, saṅgaṁ loke duraccayanti.\nYoti yo yādiso yathāyutto yathāvihito yathāpakāro yaṁ ṭhānappatto yaṁ dhammasamannāgato khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā devo vā manusso vā.\nKāmāti uddānato dve kāmā—\nvatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…\nime vuccanti vatthukāmā …pe…\nime vuccanti kilesakāmā.\nSaṅgāti satta saṅgā—\nrāgasaṅgo, dosasaṅgo, mohasaṅgo, mānasaṅgo, diṭṭhisaṅgo, kilesasaṅgo, duccaritasaṅgo.\nLoketi apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.\nSaṅgaṁ loke duraccayanti.\nYo kāme ca saṅge ca loke duraccaye durativatte duttare duppatare dussamatikkame dubbītivatte atari uttari patari samatikkami vītivattayīti—\nyodha kāme accatari, saṅgaṁ loke duraccayaṁ."}},{"id":"mnd15:144","sourceIds":["mnd15:144.1","mnd15:144.2","mnd15:144.3","mnd15:144.4","mnd15:144.5","mnd15:144.6","mnd15:144.7","mnd15:144.8","mnd15:144.9","mnd15:144.10","mnd15:144.11","mnd15:144.12","mnd15:144.13","mnd15:144.14","mnd15:144.15","mnd15:144.16","mnd15:144.17","mnd15:144.18","mnd15:144.19","mnd15:144.20","mnd15:144.21","mnd15:144.22","mnd15:144.23","mnd15:144.24","mnd15:144.25","mnd15:144.26","mnd15:144.27","mnd15:144.28","mnd15:144.29","mnd15:144.30","mnd15:144.31","mnd15:144.32","mnd15:144.33","mnd15:144.34","mnd15:144.35","mnd15:144.36","mnd15:144.37","mnd15:144.38"],"kind":"text","text":{"pi":"Na so socati nājjhetīti.\nVipariṇataṁ vā vatthuṁ na socati, vipariṇatasmiṁ vā vatthusmiṁ na socati.\n“Cakkhu me vipariṇatan”ti na socati …pe…\nsotaṁ me …\nghānaṁ me …\njivhā me …\nkāyo me …\nrūpā me …\nsaddā me …\ngandhā me …\nrasā me …\nphoṭṭhabbā me …\nkulaṁ me …\ngaṇo me …\nāvāso me …\nlābho me …\nyaso me …\npasaṁsā me …\nsukhaṁ me …\ncīvaraṁ me …\npiṇḍapāto me …\nsenāsanaṁ me …\ngilānapaccayabhesajjaparikkhārā me …\nmātā me …\npitā me …\nbhātā me …\nbhaginī me …\nputto me …\ndhītā me …\nmittā me …\namaccā me …\nñātī me …\n“sālohitā me vipariṇatā”ti na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti—\nna socati.\nNājjhetīti najjheti na ajjheti na upanijjhāyati na nijjhāyati na pajjhāyati.\nAtha vā na jāyati na jiyyati na miyyati na cavati na upapajjatīti—\nnājjhetīti—\nna so socati nājjheti."}},{"id":"mnd15:145","sourceIds":["mnd15:145.1","mnd15:145.2","mnd15:145.3","mnd15:145.4","mnd15:145.5","mnd15:145.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Chinnasoto abandhanoti.\nSotaṁ vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nYassesā sotā taṇhā pahīnā samucchinnā …pe… ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati chinnasoto.\nAbandhanoti rāgabandhanaṁ dosabandhanaṁ mohabandhanaṁ mānabandhanaṁ diṭṭhibandhanaṁ kilesabandhanaṁ duccaritabandhanaṁ, yassete bandhanā pahīnā samucchinnā …pe… ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati abandhanoti—\nchinnasoto abandhano."}},{"id":"mnd15:146","sourceIds":["mnd15:146.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:147","sourceIds":["mnd15:147.1","mnd15:147.2","mnd15:147.3","mnd15:147.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yodha kāme accatari,\nsaṅgaṁ loke duraccayaṁ;\nNa so socati nājjheti,\nchinnasoto abandhano”ti."}},{"id":"mnd15:148","sourceIds":["mnd15:148.1","mnd15:148.2","mnd15:148.3","mnd15:148.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ pubbe taṁ visosehi,\npacchā te māhu kiñcanaṁ;\nMajjhe ce no gahessasi,\nupasanto carissasi."}},{"id":"mnd15:149","sourceIds":["mnd15:149.1","mnd15:149.2","mnd15:149.3","mnd15:149.4","mnd15:149.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ pubbe taṁ visosehīti.\nAtīte saṅkhāre ārabbha ye kilesā uppajjeyyuṁ te kilese sosehi visosehi sukkhāpehi visukkhāpehi abījaṁ karohi pajaha vinodehi byantiṁ karohi anabhāvaṁ gamehīti.\nEvampi yaṁ pubbe taṁ visosehi.\nAtha vā ye atītā kammābhisaṅkhārā avipakkavipākā te kammābhisaṅkhāre sosehi visosehi sukkhāpehi visukkhāpehi abījaṁ karohi pajaha vinodehi byantiṁ karohi anabhāvaṁ gamehīti.\nEvampi yaṁ pubbe taṁ visosehi."}},{"id":"mnd15:150","sourceIds":["mnd15:150.1","mnd15:150.2","mnd15:150.3","mnd15:150.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Pacchā te māhu kiñcananti.\nPacchā vuccati anāgataṁ.\nAnāgate saṅkhāre ārabbha yāni uppajjeyyuṁ rāgakiñcanaṁ dosakiñcanaṁ mohakiñcanaṁ mānakiñcanaṁ diṭṭhikiñcanaṁ kilesakiñcanaṁ duccaritakiñcanaṁ, imāni kiñcanāni tuyhaṁ mā ahu mā akāsi mā janesi mā sañjanesi mā nibbattesi mā abhinibbattesi pajaha vinodehi byantiṁ karohi anabhāvaṁ gamehīti—\npacchā te māhu kiñcanaṁ."}},{"id":"mnd15:151","sourceIds":["mnd15:151.1","mnd15:151.2","mnd15:151.3","mnd15:151.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Majjhe ce no gahessasīti.\nMajjhaṁ vuccati paccuppannā rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇā.\nPaccuppanne saṅkhāre taṇhāvasena diṭṭhivasena na gahessasi na uggahessasi na gaṇhissasi na parāmasissasi nābhinandissasi nābhicarissasi na ajjhosissasi, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahissasi vinodessasi byantiṁ karissasi anabhāvaṁ gamessasīti—\nmajjhe ce no gahessasi."}},{"id":"mnd15:152","sourceIds":["mnd15:152.1","mnd15:152.2","mnd15:152.3","mnd15:152.4","mnd15:152.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Upasanto carissasīti.\nRāgassa santattā samitattā upasamitattā,\ndosassa santattā samitattā upasamitattā …pe…\nsabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā upasamitattā vūpasamitattā vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭipassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddho carissasi viharissasi iriyissasi vattissasi pālissasi yapissasi yāpissasīti—\nupasanto carissasi."}},{"id":"mnd15:153","sourceIds":["mnd15:153.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:154","sourceIds":["mnd15:154.1","mnd15:154.2","mnd15:154.3","mnd15:154.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yaṁ pubbe taṁ visosehi,\npacchā te māhu kiñcanaṁ;\nMajjhe ce no gahessasi,\nupasanto carissasī”ti."}},{"id":"mnd15:155","sourceIds":["mnd15:155.1","mnd15:155.2","mnd15:155.3","mnd15:155.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sabbaso nāmarūpasmiṁ,\nyassa natthi mamāyitaṁ;\nAsatā ca na socati,\nsa ve loke na jīyati."}},{"id":"mnd15:156","sourceIds":["mnd15:156.1","mnd15:156.2","mnd15:156.3","mnd15:156.4","mnd15:156.5","mnd15:156.6","mnd15:156.7","mnd15:156.8","mnd15:156.9","mnd15:156.10","mnd15:156.11","mnd15:156.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Sabbaso nāmarūpasmiṁ, yassa natthi mamāyitanti.\nSabbasoti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—\nsabbasoti.\nNāmanti cattāro arūpino khandhā.\nRūpanti cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ.\nYassāti arahato khīṇāsavassa.\nMamāyitanti dve mamattā—\ntaṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…\nidaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…\nidaṁ diṭṭhimamattaṁ.\nSabbaso nāmarūpasmiṁ, yassa natthi mamāyitanti sabbaso nāmarūpasmiṁ mamattā yassa natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—\nsabbaso nāmarūpasmiṁ, yassa natthi mamāyitaṁ."}},{"id":"mnd15:157","sourceIds":["mnd15:157.1","mnd15:157.2","mnd15:157.3","mnd15:157.4","mnd15:157.5","mnd15:157.6","mnd15:157.7","mnd15:157.8","mnd15:157.9","mnd15:157.10","mnd15:157.11","mnd15:157.12","mnd15:157.13","mnd15:157.14","mnd15:157.15","mnd15:157.16","mnd15:157.17","mnd15:157.18"],"kind":"text","text":{"pi":"Asatā ca na socatīti.\nVipariṇataṁ vā vatthuṁ na socati, vipariṇatasmiṁ vā vatthusmiṁ na socati.\n“Cakkhu me vipariṇatan”ti na socati,\nsotaṁ me …\nghānaṁ me …\njivhā me …\nkāyo me …\nrūpā me …\nsaddā me …\ngandhā me …\nrasā me …\nphoṭṭhabbā me …\nkulaṁ me …\ngaṇo me …\nāvāso me …\nlābho me …pe…\n“sālohitā me vipariṇatā”ti na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti.\nEvampi asatā ca na socati."}},{"id":"mnd15:158","sourceIds":["mnd15:158.1","mnd15:158.2","mnd15:158.3","mnd15:158.4","mnd15:158.5","mnd15:158.6","mnd15:158.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha vā asatāya dukkhāya vedanāya phuṭṭho pareto samohito samannāgato na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti.\nEvampi asatā ca na socati.\nAtha vā cakkhurogena phuṭṭho pareto …pe…\nḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassena phuṭṭho pareto samohito samannāgato na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti.\nEvampi asatā ca na socati.\nAtha vā asante asaṁvijjamāne anupalabbhamāne “ahu vata me, taṁ vata me natthi, siyā vata me, taṁ vatāhaṁ na labhāmī”ti na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti.\nEvampi asatā ca na socati."}},{"id":"mnd15:159","sourceIds":["mnd15:159.1","mnd15:159.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Sa ve loke na jīyatīti.\nYassa “mayhaṁ vā idaṁ paresaṁ vā idan”ti kiñci rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ atthi, tassa jāni atthi."}},{"id":"mnd15:160","sourceIds":["mnd15:160.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Bhāsitampi hetaṁ—"}},{"id":"mnd15:161","sourceIds":["mnd15:161.1","mnd15:161.2","mnd15:161.3","mnd15:161.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Jīno rathassaṁ maṇikuṇḍale ca,\nPutte ca dāre ca tatheva jīno;\nSabbesu bhogesu asesakesu,\nKasmā na santappasi sokakāle."}},{"id":"mnd15:162","sourceIds":["mnd15:162.1","mnd15:162.2","mnd15:162.3","mnd15:162.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Pubbeva maccaṁ vijahanti bhogā,\nMacco dhane pubbataraṁ jahāsi;\nAsassatā bhogino kāmakāmī,\nTasmā na socāmahaṁ sokakāle."}},{"id":"mnd15:163","sourceIds":["mnd15:163.1","mnd15:163.2","mnd15:163.3","mnd15:163.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Udeti āpūrati veti cando,\nAtthaṁ tapetvāna paleti sūriyo;\nViditā mayā sattuka lokadhammā,\nTasmā na socāmahaṁ sokakāle”ti."}},{"id":"mnd15:164","sourceIds":["mnd15:164.1","mnd15:164.2","mnd15:164.3","mnd15:164.4","mnd15:164.5","mnd15:164.6","mnd15:164.7","mnd15:164.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Yassa “mayhaṁ vā idaṁ paresaṁ vā idan”ti kiñci rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ natthi, tassa jāni natthi.\nBhāsitampi hetaṁ—\n“‘nandasi, samaṇā’ti.\n‘Kiṁ laddhā, āvuso’ti?\n‘Tena hi, samaṇa, socasī’ti.\n‘Kiṁ jīyittha, āvuso’ti?\n‘Tena hi, samaṇa, neva nandasi na ca socasī’ti.\n‘Evamāvuso’ti."}},{"id":"mnd15:165","sourceIds":["mnd15:165.1","mnd15:165.2","mnd15:165.3","mnd15:165.4"],"kind":"text","text":{"pi":"‘Cirassaṁ vata passāma,\nbrāhmaṇaṁ parinibbutaṁ;\nAnandiṁ anaghaṁ bhikkhuṁ,\ntiṇṇaṁ loke visattikan’”ti."}},{"id":"mnd15:166","sourceIds":["mnd15:166.1","mnd15:166.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Sa ve loke na jīyati.\nTenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:167","sourceIds":["mnd15:167.1","mnd15:167.2","mnd15:167.3","mnd15:167.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Sabbaso nāmarūpasmiṁ,\nyassa natthi mamāyitaṁ;\nAsatā ca na socati,\nsa ve loke na jīyatī”ti."}},{"id":"mnd15:168","sourceIds":["mnd15:168.1","mnd15:168.2","mnd15:168.3","mnd15:168.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yassa natthi idaṁ meti,\nparesaṁ vāpi kiñcanaṁ;\nMamattaṁ so asaṁvindaṁ,\nnatthi meti na socati."}},{"id":"mnd15:169","sourceIds":["mnd15:169.1","mnd15:169.2","mnd15:169.3","mnd15:169.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yassa natthi idaṁ meti, paresaṁ vāpi kiñcananti.\nYassāti arahato khīṇāsavassa.\nYassa “mayhaṁ vā idaṁ paresaṁ vā idan”ti kiñci rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhanti.\nEvampi yassa natthi idaṁ meti, paresaṁ vāpi kiñcanaṁ."}},{"id":"mnd15:170","sourceIds":["mnd15:170.1","mnd15:170.2","mnd15:170.3","mnd15:170.4","mnd15:170.5","mnd15:170.6","mnd15:170.7","mnd15:170.8","mnd15:170.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Vuttañhetaṁ bhagavatā—\n“nāyaṁ, bhikkhave, kāyo tumhākaṁ, napi aññesaṁ.\nPurāṇamidaṁ, bhikkhave, kammaṁ abhisaṅkhataṁ abhisañcetayitaṁ vedanīyaṁ daṭṭhabbaṁ.\nTatra kho, bhikkhave, sutavā ariyasāvako paṭiccasamuppādaṁyeva sādhukaṁ yoniso manasikaroti—\n‘iti imasmiṁ sati idaṁ hoti imassuppādā idaṁ uppajjati, imasmiṁ asati idaṁ na hoti imassa nirodhā idaṁ nirujjhati, yadidaṁ avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe…\nevametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.\nAvijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho …pe…\nevametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’”ti.\nEvampi yassa natthi idaṁ meti, paresaṁ vāpi kiñcanaṁ."}},{"id":"mnd15:171","sourceIds":["mnd15:171.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Vuttampi hetaṁ bhagavatā—"}},{"id":"mnd15:172","sourceIds":["mnd15:172.1","mnd15:172.2","mnd15:172.3","mnd15:172.4","mnd15:172.5","mnd15:172.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Suññato lokaṁ avekkhassu,\nmogharāja sadā sato;\nAttānudiṭṭhiṁ ūhacca,\nevaṁ maccutaro siyā;\nEvaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,\nmaccurājā na passatī”ti."}},{"id":"mnd15:173","sourceIds":["mnd15:173.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Evampi yassa natthi idaṁ meti, paresaṁ vāpi kiñcanaṁ."}},{"id":"mnd15:174","sourceIds":["mnd15:174.1","mnd15:174.2","mnd15:174.3","mnd15:174.4","mnd15:174.5","mnd15:174.6","mnd15:174.7","mnd15:174.8","mnd15:174.9","mnd15:174.10","mnd15:174.11","mnd15:174.12","mnd15:174.13","mnd15:174.14","mnd15:174.15","mnd15:174.16","mnd15:174.17","mnd15:174.18","mnd15:174.19","mnd15:174.20","mnd15:174.21","mnd15:174.22","mnd15:174.23","mnd15:174.24","mnd15:174.25","mnd15:174.26","mnd15:174.27","mnd15:174.28"],"kind":"text","text":{"pi":"Vuttampi hetaṁ bhagavatā—\n“yaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.\nTaṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.\nKiñca, bhikkhave, na tumhākaṁ?\nRūpaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.\nTaṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.\nVedanā …\nsaññā …\nsaṅkhārā …\nviññāṇaṁ na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.\nTaṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.\nTaṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, yaṁ imasmiṁ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṁ, taṁ jano hareyya vā ḍaheyya vā yathāpaccayaṁ vā kareyya, api nu tumhākaṁ evamassa—\n‘amhe jano harati vā ḍahati vā yathāpaccayaṁ vā karotī’”ti?\n“No hetaṁ, bhante”.\n“Taṁ kissa hetu”?\n“Na hi no etaṁ, bhante, attā vā attaniyaṁ vā”ti.\n“Evamevaṁ kho, bhikkhave, yaṁ na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.\nTaṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.\nKiñca, bhikkhave, na tumhākaṁ?\nRūpaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.\nTaṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.\nVedanā …\nsaññā …\nsaṅkhārā …\nviññāṇaṁ na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.\nTaṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissatī”ti.\nEvampi yassa natthi idaṁ meti, paresaṁ vāpi kiñcanaṁ.\nBhāsitampi hetaṁ—"}},{"id":"mnd15:175","sourceIds":["mnd15:175.1","mnd15:175.2","mnd15:175.3","mnd15:175.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Suddhadhammasamuppādaṁ,\nSuddhasaṅkhārasantatiṁ;\nPassantassa yathābhūtaṁ,\nNa bhayaṁ hoti gāmaṇi."}},{"id":"mnd15:176","sourceIds":["mnd15:176.1","mnd15:176.2","mnd15:176.3","mnd15:176.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tiṇakaṭṭhasamaṁ lokaṁ,\nYadā paññāya passati;\nNāññaṁ patthayate kiñci,\nAññatra appaṭisandhiyā”ti."}},{"id":"mnd15:177","sourceIds":["mnd15:177.1","mnd15:177.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Evampi yassa natthi idaṁ meti, paresaṁ vāpi kiñcanaṁ.\nVajirā bhikkhunī māraṁ pāpimantaṁ etadavoca—"}},{"id":"mnd15:178","sourceIds":["mnd15:178.1","mnd15:178.2","mnd15:178.3","mnd15:178.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Kaṁ nu sattoti paccesi,\nmāra diṭṭhigataṁ nu te;\nSuddhasaṅkhārapuñjoyaṁ,\nnayidha sattupalabbhati."}},{"id":"mnd15:179","sourceIds":["mnd15:179.1","mnd15:179.2","mnd15:179.3","mnd15:179.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā hi aṅgasambhārā,\nhoti saddo ratho iti;\nEvaṁ khandhesu santesu,\nhoti sattoti sammuti."}},{"id":"mnd15:180","sourceIds":["mnd15:180.1","mnd15:180.2","mnd15:180.3","mnd15:180.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Dukkhameva hi sambhoti,\ndukkhaṁ tiṭṭhati veti ca;\nNāññatra dukkhā sambhoti,\nnāññaṁ dukkhā nirujjhatī”ti."}},{"id":"mnd15:181","sourceIds":["mnd15:181.1","mnd15:181.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Evampi yassa natthi idaṁ meti, paresaṁ vāpi kiñcanaṁ.\nVuttañhetaṁ bhagavatā—"}},{"id":"mnd15:182","sourceIds":["mnd15:182.1","mnd15:182.2","mnd15:182.3","mnd15:182.4","mnd15:182.5","mnd15:182.6","mnd15:182.7","mnd15:182.8","mnd15:182.9","mnd15:182.10","mnd15:182.11","mnd15:182.12"],"kind":"text","text":{"pi":"“Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu rūpaṁ samannesati yāvatā rūpassa gati,\nvedanaṁ …\nsaññaṁ …\nsaṅkhāre …\nviññāṇaṁ samannesati yāvatā viññāṇassa gati.\nTassa rūpaṁ samannesato yāvatā rūpassa gati,\nvedanaṁ …\nsaññaṁ …\nsaṅkhāre …\nviññāṇaṁ samannesato yāvatā viññāṇassa gati,\nyampissa taṁ hoti ‘ahan’ti vā ‘maman’ti vā, ‘asmī’ti vā, tampi tassa na hotī”ti.\nEvampi yassa natthi idaṁ meti, paresaṁ vāpi kiñcanaṁ."}},{"id":"mnd15:183","sourceIds":["mnd15:183.1","mnd15:183.2","mnd15:183.3","mnd15:183.4","mnd15:183.5","mnd15:183.6","mnd15:183.7","mnd15:183.8","mnd15:183.9","mnd15:183.10","mnd15:183.11","mnd15:183.12","mnd15:183.13","mnd15:183.14","mnd15:183.15","mnd15:183.16","mnd15:183.17","mnd15:183.18","mnd15:183.19","mnd15:183.20","mnd15:183.21","mnd15:183.22","mnd15:183.23","mnd15:183.24","mnd15:183.25"],"kind":"text","text":{"pi":"Āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca—\n“‘suñño loko, suñño loko’ti, bhante, vuccati.\nKittāvatā nu kho, bhante, suñño lokoti vuccatī”ti?\n“Yasmā ca kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā, tasmā suñño lokoti vuccati.\nKiñcānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā?\nCakkhu kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā.\nRūpā suññā,\ncakkhuviññāṇaṁ suññaṁ,\ncakkhusamphasso suñño,\nyadidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi suññaṁ …\nsotaṁ suññaṁ …\nsaddā suññā …\nghānaṁ suññaṁ …\ngandhā suññā …\njivhā suññā …\nrasā suññā …\nkāyo suñño …\nphoṭṭhabbā suññā …\nmano suñño …\ndhammā suññā …\nmanoviññāṇaṁ suññaṁ …\nmanosamphasso suñño,\nyadidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi suññaṁ attena vā attaniyena vā.\nYasmā kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā, tasmā suñño lokoti vuccatī”ti.\nEvampi yassa natthi idaṁ meti, paresaṁ vāpi kiñcanaṁ."}},{"id":"mnd15:184","sourceIds":["mnd15:184.1","mnd15:184.2","mnd15:184.3","mnd15:184.4","mnd15:184.5","mnd15:184.6","mnd15:184.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Mamattaṁ so asaṁvindanti.\nMamattāti dve mamattā—\ntaṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…\nidaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…\nidaṁ diṭṭhimamattaṁ.\nTaṇhāmamattaṁ pahāya diṭṭhimamattaṁ paṭinissajjitvā mamattaṁ avindanto asaṁvindanto anadhigacchanto appaṭilabhantoti—\nmamattaṁ so asaṁvindaṁ."}},{"id":"mnd15:185","sourceIds":["mnd15:185.1","mnd15:185.2","mnd15:185.3","mnd15:185.4","mnd15:185.5","mnd15:185.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Natthi meti na socatīti.\nVipariṇataṁ vā vatthuṁ na socati, vipariṇatasmiṁ vā vatthusmiṁ na socati.\n“Cakkhu me vipariṇatan”ti na socati,\n“sotaṁ me …pe…\nsālohitā me vipariṇatā”ti na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti—\nnatthi meti na socati."}},{"id":"mnd15:186","sourceIds":["mnd15:186.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:187","sourceIds":["mnd15:187.1","mnd15:187.2","mnd15:187.3","mnd15:187.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yassa natthi idaṁ meti,\nparesaṁ vāpi kiñcanaṁ;\nMamattaṁ so asaṁvindaṁ,\nnatthi meti na socatī”ti."}},{"id":"mnd15:188","sourceIds":["mnd15:188.1","mnd15:188.2","mnd15:188.3","mnd15:188.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Aniṭṭhurī ananugiddho,\nanejo sabbadhī samo;\nTamānisaṁsaṁ pabrūmi,\npucchito avikampinaṁ."}},{"id":"mnd15:189","sourceIds":["mnd15:189.1","mnd15:189.2","mnd15:189.3","mnd15:189.4","mnd15:189.5","mnd15:189.6","mnd15:189.7","mnd15:189.8","mnd15:189.9","mnd15:189.10","mnd15:189.11","mnd15:189.12","mnd15:189.13","mnd15:189.14","mnd15:189.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Aniṭṭhurī ananugiddho anejo sabbadhī samoti.\nKatamaṁ niṭṭhuriyaṁ?\nIdhekacco niṭṭhuriyo hoti, paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issati usūyati issaṁ bandhati.\nYaṁ evarūpaṁ niṭṭhuriyaṁ niṭṭhuriyakammaṁ issā issāyanā issāyitattaṁ usūyā usūyanā usūyitattaṁ—\nidaṁ vuccati niṭṭhuriyaṁ.\nYassetaṁ niṭṭhuriyaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ …pe…\nñāṇagginā daḍḍhaṁ, so vuccati aniṭṭhurīti.\nAnanugiddhoti.\nGedho vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nYasseso gedho pahīno samucchinno …pe… ñāṇagginā daḍḍho, so vuccati ananugiddho.\nSo rūpe agiddho,\nsadde …pe…\ndiṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu agiddho agadhito amucchito anajjhosanno, vītagedho vigatagedho cattagedho vantagedho muttagedho pahīnagedho paṭinissaṭṭhagedho, vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo, nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—\naniṭṭhurī ananugiddho."}},{"id":"mnd15:190","sourceIds":["mnd15:190.1","mnd15:190.2","mnd15:190.3","mnd15:190.4","mnd15:190.5","mnd15:190.6","mnd15:190.7","mnd15:190.8","mnd15:190.9","mnd15:190.10","mnd15:190.11","mnd15:190.12","mnd15:190.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Anejo sabbadhī samoti.\nEjā vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nYassesā ejā taṇhā pahīnā samucchinnā …pe… ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati anejo.\nEjāya pahīnattā anejo.\nSo lābhepi na iñjati, alābhepi na iñjati, yasepi na iñjati, ayasepi na iñjati, pasaṁsāyapi na iñjati, nindāyapi na iñjati, sukhepi na iñjati, dukkhepi na iñjati, na calati na vedhati nappavedhati na sampavedhatīti—\nanejo.\nSabbadhī samoti sabbaṁ vuccati dvādasāyatanāni.\nCakkhu ceva rūpā ca …pe…\nmano ceva dhammā ca.\nYato ajjhattikabāhiresu āyatanesu chandarāgo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo, so vuccati sabbadhi samo.\nSo sabbattha tādi sabbattha majjhatto sabbattha upekkhakoti—\nanejo sabbadhī samo."}},{"id":"mnd15:191","sourceIds":["mnd15:191.1","mnd15:191.2","mnd15:191.3","mnd15:191.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tamānisaṁsaṁ pabrūmi, pucchito avikampinanti.\nAvikampinaṁ puggalaṁ puṭṭho pucchito yācito ajjhesito pasādito ime cattāro ānisaṁse pabrūmi.\nYo so aniṭṭhurī ananugiddho anejo sabbadhi samoti brūmi ācikkhāmi …pe… pakāsemīti—\ntamānisaṁsaṁ pabrūmi pucchito avikampinaṁ."}},{"id":"mnd15:192","sourceIds":["mnd15:192.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:193","sourceIds":["mnd15:193.1","mnd15:193.2","mnd15:193.3","mnd15:193.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Aniṭṭhurī ananugiddho,\nanejo sabbadhī samo;\nTamānisaṁsaṁ pabrūmi,\npucchito avikampinan”ti."}},{"id":"mnd15:194","sourceIds":["mnd15:194.1","mnd15:194.2","mnd15:194.3","mnd15:194.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Anejassa vijānato,\nnatthi kāci nisaṅkhati;\nVirato so viyārabbhā,\nkhemaṁ passati sabbadhi."}},{"id":"mnd15:195","sourceIds":["mnd15:195.1","mnd15:195.2","mnd15:195.3","mnd15:195.4","mnd15:195.5","mnd15:195.6","mnd15:195.7","mnd15:195.8","mnd15:195.9","mnd15:195.10","mnd15:195.11","mnd15:195.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Anejassa vijānatoti.\nEjā vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nYassesā ejā taṇhā pahīnā samucchinnā …pe… ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati anejo.\nEjāya pahīnattā anejo.\nSo lābhepi na iñjati, alābhepi na iñjati, yasepi na iñjati, ayasepi na iñjati, pasaṁsāyapi na iñjati, nindāyapi na iñjati, sukhepi na iñjati, dukkhepi na iñjati na calati na vedhati nappavedhati na sampavedhatīti—\nanejassa.\nVijānatoti jānato ājānato vijānato paṭivijānato paṭivijjhato.\n“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti jānato ājānato vijānato paṭivijānato paṭivijjhato,\n“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…\n“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti jānato ājānato vijānato paṭivijānato paṭivijjhatoti—\nanejassa vijānato."}},{"id":"mnd15:196","sourceIds":["mnd15:196.1","mnd15:196.2","mnd15:196.3","mnd15:196.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Natthi kāci nisaṅkhatīti.\nNisaṅkhatiyo vuccanti puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro.\nYato puññābhisaṅkhāro ca apuññābhisaṅkhāro ca āneñjābhisaṅkhāro ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, ettāvatā nisaṅkhatiyo natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—\nnatthi kāci nisaṅkhati."}},{"id":"mnd15:197","sourceIds":["mnd15:197.1","mnd15:197.2","mnd15:197.3","mnd15:197.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Virato so viyārabbhāti.\nViyārabbho vuccati puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro.\nYato puññābhisaṅkhāro ca apuññābhisaṅkhāro ca āneñjābhisaṅkhāro ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, ettāvatā ārabbhā viyārabbhā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—\nvirato so viyārabbhā."}},{"id":"mnd15:198","sourceIds":["mnd15:198.1","mnd15:198.2","mnd15:198.3","mnd15:198.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Khemaṁ passati sabbadhīti.\nBhayakaro rāgo bhayakaro doso bhayakaro moho …pe… bhayakarā kilesā.\nBhayakarassa rāgassa pahīnattā …pe… bhayakarānaṁ kilesānaṁ pahīnattā sabbattha khemaṁ passati sabbattha abhayaṁ passati sabbattha anītikaṁ passati sabbattha anupaddavaṁ passati sabbattha anupasaggaṁ passati sabbattha anupasaṭṭhattaṁ passatīti—\nkhemaṁ passati sabbadhi."}},{"id":"mnd15:199","sourceIds":["mnd15:199.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:200","sourceIds":["mnd15:200.1","mnd15:200.2","mnd15:200.3","mnd15:200.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Anejassa vijānato,\nnatthi kāci nisaṅkhati;\nVirato so viyārabbhā,\nkhemaṁ passati sabbadhī”ti."}},{"id":"mnd15:201","sourceIds":["mnd15:201.1","mnd15:201.2","mnd15:201.3","mnd15:201.4","mnd15:201.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Na samesu na omesu,\nNa ussesu vadate muni;\nSanto so vītamaccharo,\nNādeti na nirassati.\n(Iti bhagavā.)"}},{"id":"mnd15:202","sourceIds":["mnd15:202.1","mnd15:202.2","mnd15:202.3","mnd15:202.4","mnd15:202.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Na samesu na omesu, na ussesu vadate munīti.\nMunīti.\nMonaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.\n“Seyyohamasmī”ti vā “sadisohamasmī”ti vā “hīnohamasmī”ti vā na vadati na katheti na bhaṇati na dīpayati na voharatīti—\nna samesu na omesu, na ussesu vadate muni."}},{"id":"mnd15:203","sourceIds":["mnd15:203.1","mnd15:203.2","mnd15:203.3","mnd15:203.4","mnd15:203.5","mnd15:203.6","mnd15:203.7","mnd15:203.8","mnd15:203.9","mnd15:203.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Santo so vītamaccharoti.\nSantoti rāgassa santattā samitattā santo,\ndosassa …pe…\nmohassa …\nsabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā vūpasamitattā vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭipassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti—\nsanto.\nSo vītamaccharoti.\nPañca macchariyāni āvāsamacchariyaṁ …pe… gāho vuccati macchariyaṁ.\nYassetaṁ macchariyaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ …pe… ñāṇagginā daḍḍhaṁ, so vuccati vītamaccharo vigatamaccharo cattamaccharo vantamaccharo muttamaccharo pahīnamaccharo paṭinissaṭṭhamaccharoti—\nsanto so vītamaccharo."}},{"id":"mnd15:204","sourceIds":["mnd15:204.1","mnd15:204.2","mnd15:204.3","mnd15:204.4","mnd15:204.5","mnd15:204.6","mnd15:204.7","mnd15:204.8","mnd15:204.9","mnd15:204.10","mnd15:204.11","mnd15:204.12","mnd15:204.13","mnd15:204.14","mnd15:204.15","mnd15:204.16","mnd15:204.17","mnd15:204.18","mnd15:204.19","mnd15:204.20","mnd15:204.21","mnd15:204.22","mnd15:204.23","mnd15:204.24","mnd15:204.25"],"kind":"text","text":{"pi":"Nādeti na nirassati, iti bhagavāti.\nNādetīti rūpaṁ nādiyati na upādiyati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisati,\nvedanaṁ …\nsaññaṁ …\nsaṅkhāre …\nviññāṇaṁ …\ngatiṁ …\nupapattiṁ …\npaṭisandhiṁ …\nbhavaṁ …\nsaṁsāraṁ …\nvaṭṭaṁ nādiyati na upādiyati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti—\nnādeti.\nNa nirassatīti rūpaṁ na pajahati na vinodeti na byantiṁ karoti na anabhāvaṁ gameti,\nvedanaṁ …\nsaññaṁ …\nsaṅkhāre …\nviññāṇaṁ …\ngatiṁ …\nupapattiṁ …\npaṭisandhiṁ …\nbhavaṁ …\nsaṁsāraṁ …\nvaṭṭaṁ na pajahati na vinodeti na byantiṁ karoti na anabhāvaṁ gameti.\nBhagavāti gāravādhivacanaṁ …pe… sacchikā paññatti yadidaṁ bhagavāti."}},{"id":"mnd15:205","sourceIds":["mnd15:205.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd15:206","sourceIds":["mnd15:206.1","mnd15:206.2","mnd15:206.3","mnd15:206.4","mnd15:206.5"],"kind":"text","text":{"pi":"“Na samesu na omesu,\nNa ussesu vadate muni;\nSanto so vītamaccharo,\nNādeti na nirassati”.\n(Iti bhagavā.)"}},{"id":"mnd15:207","sourceIds":["mnd15:207.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Attadaṇḍasuttaniddeso pannarasamo."}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/mnd15/pli/ms","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
