{"id":"mnd3","title":"3. Duṭṭhaṭṭhakasuttaniddesa","languageCodes":["pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"mnd3","title":"3. Duṭṭhaṭṭhakasuttaniddesa","units":[{"id":"mnd3:0","sourceIds":["mnd3:0.1","mnd3:0.2","mnd3:0.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Mahāniddesa\nAṭṭhakavagga\n3. Duṭṭhaṭṭhakasuttaniddesa"}},{"id":"mnd3:1","sourceIds":["mnd3:1.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha duṭṭhaṭṭhakasuttaniddesaṁ vakkhati—"}},{"id":"mnd3:2","sourceIds":["mnd3:2.1","mnd3:2.2","mnd3:2.3","mnd3:2.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Vadanti ve duṭṭhamanāpi eke,\nAthopi ve saccamanā vadanti;\nVādañca jātaṁ muni no upeti,\nTasmā munī natthi khilo kuhiñci."}},{"id":"mnd3:3","sourceIds":["mnd3:3.1","mnd3:3.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Vadanti ve duṭṭhamanāpi eketi te titthiyā duṭṭhamanā paduṭṭhamānā viruddhamanā paṭiviruddhamanā āhatamanā paccāhatamanā āghātitamanā paccāghātitamanā vadanti upavadanti bhagavantañca bhikkhusaṅghañca abhūtenāti—\nvadanti ve duṭṭhamanāpi eke."}},{"id":"mnd3:4","sourceIds":["mnd3:4.1","mnd3:4.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Athopi ve saccamanā vadantīti ye tesaṁ titthiyānaṁ saddahantā okappentā adhimuccantā saccamanā saccasaññino bhūtamanā bhūtasaññino tathamanā tathasaññino yāthāvamanā yāthāvasaññino aviparītamanā aviparītasaññino vadanti upavadanti bhagavantañca bhikkhusaṅghañca abhūtenāti—\nathopi ve saccamanā vadanti."}},{"id":"mnd3:5","sourceIds":["mnd3:5.1","mnd3:5.2","mnd3:5.3","mnd3:5.4","mnd3:5.5","mnd3:5.6","mnd3:5.7","mnd3:5.8","mnd3:5.9","mnd3:5.10","mnd3:5.11","mnd3:5.12","mnd3:5.13","mnd3:5.14","mnd3:5.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Vādañca jātaṁ muni no upetīti.\nSo vādo jāto hoti sañjāto nibbatto abhinibbatto pātubhūto paratoghoso akkoso upavādo bhagavato ca bhikkhusaṅghassa ca abhūtenāti—\nvādañca jātaṁ.\nMuni no upetīti.\nMunīti.\nMonaṁ vuccati ñāṇaṁ.\nYā paññā pajānanā amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi, tena ñāṇena samannāgato muni monappatto …pe…\nsaṅgajālamaticca so muni.\nYo vādaṁ upeti so dvīhi kāraṇehi vādaṁ upeti—\nkārako kārakatāya vādaṁ upeti, atha vā vuccamāno upavadiyamāno kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.\nAkārakomhīti yo vādaṁ upeti so imehi dvīhi kāraṇehi vādaṁ upeti.\nMuni dvīhi kāraṇehi vādaṁ na upeti—\nakārako muni akārakatāya vādaṁ na upeti, atha vā vuccamāno upavadiyamāno na kuppati na byāpajjati na patitthīyati na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.\nAkārakomhīti muni imehi dvīhi kāraṇehi vādaṁ na upeti na upagacchati na gaṇhāti na parāmasati na abhinivisatīti—\nvādañca jātaṁ muni no upeti."}},{"id":"mnd3:6","sourceIds":["mnd3:6.1","mnd3:6.2","mnd3:6.3","mnd3:6.4","mnd3:6.5","mnd3:6.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tasmā munī natthi khilo kuhiñcīti.\nTasmāti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānaṁ munino āhatacittatā khilajātatāpi natthi.\nPañcapi cetokhilā natthi, tayopi khilā natthi.\nRāgakhilo dosakhilo mohakhilo natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīno samucchinno vūpasanto paṭipassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho.\nKuhiñcīti kuhiñci kimhici katthaci ajjhattaṁ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vāti—\ntasmā munī natthi khilo kuhiñcīti."}},{"id":"mnd3:7","sourceIds":["mnd3:7.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd3:8","sourceIds":["mnd3:8.1","mnd3:8.2","mnd3:8.3","mnd3:8.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Vadanti ve duṭṭhamanāpi eke,\nAthopi ve saccamanā vadanti;\nVādañca jātaṁ muni no upeti,\nTasmā munī natthi khilo kuhiñcī”ti."}},{"id":"mnd3:9","sourceIds":["mnd3:9.1","mnd3:9.2","mnd3:9.3","mnd3:9.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sakañhi diṭṭhiṁ kathamaccayeyya,\nChandānunīto ruciyā niviṭṭho;\nSayaṁ samattāni pakubbamāno,\nYathā hi jāneyya tathā vadeyya."}},{"id":"mnd3:10","sourceIds":["mnd3:10.1","mnd3:10.2","mnd3:10.3","mnd3:10.4","mnd3:10.5","mnd3:10.6","mnd3:10.7","mnd3:10.8","mnd3:10.9","mnd3:10.10","mnd3:10.11","mnd3:10.12","mnd3:10.13","mnd3:10.14","mnd3:10.15","mnd3:10.16","mnd3:10.17","mnd3:10.18","mnd3:10.19","mnd3:10.20","mnd3:10.21","mnd3:10.22"],"kind":"text","text":{"pi":"Sakañhi diṭṭhiṁ kathamaccayeyyāti.\nYaṁ te titthiyā sundariparibbājikaṁ hantvā samaṇānaṁ sakyaputtiyānaṁ avaṇṇaṁ pakāsayitvā “evaṁ etaṁ lābhaṁ yasasakkāraṁ sammānaṁ paccāharissāmā”ti te evaṁdiṭṭhikā evaṅkhantikā evaṁrucikā evaṁladdhikā evaṁajjhāsayā evaṁadhippāyā, te nāsakkhiṁsu sakaṁ diṭṭhiṁ sakaṁ khantiṁ sakaṁ ruciṁ sakaṁ laddhiṁ sakaṁ ajjhāsayaṁ sakaṁ adhippāyaṁ atikkamituṁ;\natha kho sveva ayaso te paccāgatoti, evampi—\nsakañhi diṭṭhiṁ kathamaccayeyya.\nAtha vā “sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti yo so evaṁvādo, so sakaṁ diṭṭhiṁ sakaṁ khantiṁ sakaṁ ruciṁ sakaṁ laddhiṁ sakaṁ ajjhāsayaṁ sakaṁ adhippāyaṁ kathaṁ accayeyya atikkameyya samatikkameyya vītivatteyya?\nTaṁ kissa hetu?\nTassa sā diṭṭhi tathā samattā samādinnā gahitā parāmaṭṭhā abhiniviṭṭhā ajjhositā adhimuttāti.\nEvampi—\nsakañhi diṭṭhiṁ kathamaccayeyya?\n“Asassato loko …pe…\nantavā loko …\nanantavā loko …\ntaṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …\naññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …\nhoti tathāgato paraṁ maraṇā …\nna hoti tathāgato paraṁ maraṇā …\nhoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …\nneva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti yo so evaṁ vādo, so sakaṁ diṭṭhiṁ sakaṁ khantiṁ sakaṁ ruciṁ sakaṁ laddhiṁ sakaṁ ajjhāsayaṁ sakaṁ adhippāyaṁ kathaṁ accayeyya atikkameyya samatikkameyya vītivatteyya?\nTaṁ kissa hetu?\nTassa sā diṭṭhi tathā samattā samādinnā gahitā parāmaṭṭhā abhiniviṭṭhā ajjhositā adhimuttāti.\nEvampi—\nsakañhi diṭṭhiṁ kathamaccayeyya."}},{"id":"mnd3:11","sourceIds":["mnd3:11.1","mnd3:11.2","mnd3:11.3","mnd3:11.4","mnd3:11.5","mnd3:11.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Chandānunīto ruciyā niviṭṭhoti.\nChandānunītoti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā yāyati niyyati vuyhati saṁharīyati.\nYathā hatthiyānena vā assayānena vā rathayānena vā goyānena vā ajayānena vā meṇḍayānena vā oṭṭhayānena vā kharayānena vā yāyati niyyati vuyhati saṁharīyati, evamevaṁ sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā yāyati niyyati vuyhati saṁharīyatīti—\nchandānunīto.\nRuciyā niviṭṭhoti sakāya diṭṭhiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā niviṭṭho patiṭṭhito allīno upagato ajjhosito adhimuttoti—\nchandānunīto ruciyā niviṭṭho."}},{"id":"mnd3:12","sourceIds":["mnd3:12.1","mnd3:12.2","mnd3:12.3","mnd3:12.4","mnd3:12.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Sayaṁ samattāni pakubbamānoti.\nSayaṁ samattaṁ karoti paripuṇṇaṁ karoti anomaṁ karoti aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ karoti.\n“Ayaṁ satthā sabbaññū”ti sayaṁ samattaṁ karoti paripuṇṇaṁ karoti anomaṁ karoti aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ karoti.\n“Ayaṁ dhammo svākkhāto, ayaṁ gaṇo suppaṭipanno, ayaṁ diṭṭhi bhaddikā, ayaṁ paṭipadā supaññattā, ayaṁ maggo niyyāniko”ti sayaṁ samattaṁ karoti paripuṇṇaṁ karoti anomaṁ karoti aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ karoti janeti sañjaneti nibbatteti abhinibbattetīti—\nsayaṁ samattāni pakubbamāno."}},{"id":"mnd3:13","sourceIds":["mnd3:13.1","mnd3:13.2","mnd3:13.3","mnd3:13.4","mnd3:13.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā hi jāneyya tathā vadeyyāti yathā jāneyya, tathā vadeyya katheyya bhaṇeyya dīpayeyya vohareyya.\n“Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti yathā jāneyya, tathā vadeyya katheyya bhaṇeyya dīpayeyya vohareyya.\n“Asassato loko …pe…\nneva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti yathā jāneyya, tathā vadeyya katheyya bhaṇeyya dīpayeyya vohareyyāti—\nyathā hi jāneyya tathā vadeyya."}},{"id":"mnd3:14","sourceIds":["mnd3:14.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd3:15","sourceIds":["mnd3:15.1","mnd3:15.2","mnd3:15.3","mnd3:15.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Sakañhi diṭṭhiṁ kathamaccayeyya,\nChandānunīto ruciyā niviṭṭho;\nSayaṁ samattāni pakubbamāno,\nYathā hi jāneyya tathā vadeyyā”ti."}},{"id":"mnd3:16","sourceIds":["mnd3:16.1","mnd3:16.2","mnd3:16.3","mnd3:16.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yo attano sīlavatāni jantu,\nAnānupuṭṭhova paresa pāva;\nAnariyadhammaṁ kusalā tamāhu,\nYo ātumānaṁ sayameva pāva."}},{"id":"mnd3:17","sourceIds":["mnd3:17.1","mnd3:17.2","mnd3:17.3","mnd3:17.4","mnd3:17.5","mnd3:17.6","mnd3:17.7","mnd3:17.8","mnd3:17.9","mnd3:17.10","mnd3:17.11","mnd3:17.12","mnd3:17.13","mnd3:17.14","mnd3:17.15","mnd3:17.16","mnd3:17.17","mnd3:17.18","mnd3:17.19","mnd3:17.20"],"kind":"text","text":{"pi":"Yo attano sīlavatāni jantūti.\nYoti yo yādiso yathāyutto yathāvihito yathāpakāro yaṁṭhānappatto yaṁdhammasamannāgato khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā devo vā manusso vā.\nSīlavatānīti atthi sīlañceva vatañca, atthi vataṁ na sīlaṁ.\nKatamaṁ sīlañceva vatañca?\nIdha bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.\nYo tattha saṁyamo saṁvaro avītikkamo, idaṁ sīlaṁ.\nYaṁ samādānaṁ taṁ vataṁ.\nSaṁvaraṭṭhena sīlaṁ;\nsamādānaṭṭhena vataṁ—\nidaṁ vuccati sīlañceva vatañca.\nKatamaṁ vataṁ, na sīlaṁ?\nAṭṭha dhutaṅgāni—\nāraññikaṅgaṁ, piṇḍapātikaṅgaṁ, paṁsukūlikaṅgaṁ, tecīvarikaṅgaṁ, sapadānacārikaṅgaṁ, khalupacchābhattikaṅgaṁ, nesajjikaṅgaṁ, yathāsanthatikaṅgaṁ—\nidaṁ vuccati vataṁ, na sīlaṁ.\nVīriyasamādānampi vuccati vataṁ, na sīlaṁ.\n“Kāmaṁ taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatu, sarīre upassussatu maṁsalohitaṁ.\nYaṁ taṁ purisathāmena purisabalena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṁ, na taṁ apāpuṇitvā vīriyassa saṇṭhānaṁ bhavissatī”ti—\ncittaṁ paggaṇhāti padahati.\nEvarūpaṁ vīriyasamādānaṁ—\nidaṁ vuccati vataṁ, na sīlaṁ."}},{"id":"mnd3:18","sourceIds":["mnd3:18.1","mnd3:18.2","mnd3:18.3","mnd3:18.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Nāsissaṁ na pivissāmi,\nvihārato na nikkhame;\nNapi passaṁ nipātessaṁ,\ntaṇhāsalle anūhate”ti."}},{"id":"mnd3:19","sourceIds":["mnd3:19.1","mnd3:19.2","mnd3:19.3","mnd3:19.4","mnd3:19.5","mnd3:19.6","mnd3:19.7","mnd3:19.8","mnd3:19.9","mnd3:19.10","mnd3:19.11","mnd3:19.12","mnd3:19.13","mnd3:19.14","mnd3:19.15","mnd3:19.16","mnd3:19.17","mnd3:19.18","mnd3:19.19","mnd3:19.20","mnd3:19.21","mnd3:19.22","mnd3:19.23"],"kind":"text","text":{"pi":"Cittaṁ paggaṇhāti padahati.\nEvarūpampi vīriyasamādānaṁ vuccati vataṁ, na sīlaṁ.\n“Na tāvāhaṁ imaṁ pallaṅkaṁ bhindissāmi yāva me na anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccissatī”ti—\ncittaṁ paggaṇhāti padahati.\nEvarūpampi vīriyasamādānaṁ vuccati vataṁ, na sīlaṁ.\n“Na tāvāhaṁ imamhā āsanā vuṭṭhahissāmi,\ncaṅkamā orohissāmi,\nvihārā nikkhamissāmi,\naḍḍhayogā nikkhamissāmi,\npāsādā nikkhamissāmi,\nhammiyā nikkhamissāmi,\nguhāya nikkhamissāmi,\nleṇā nikkhamissāmi,\nkuṭiyā nikkhamissāmi,\nkūṭāgārā nikkhamissāmi,\naṭṭā nikkhamissāmi,\nmāḷā nikkhamissāmi,\nuddaṇḍā nikkhamissāmi,\nupaṭṭhānasālāya nikkhamissāmi,\nmaṇḍapā nikkhamissāmi,\nrukkhamūlā nikkhamissāmi yāva me na anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccissatī”ti—\ncittaṁ paggaṇhāti padahati.\nEvarūpampi vīriyasamādānaṁ vuccati vataṁ, na sīlaṁ."}},{"id":"mnd3:20","sourceIds":["mnd3:20.1","mnd3:20.2","mnd3:20.3","mnd3:20.4","mnd3:20.5","mnd3:20.6","mnd3:20.7","mnd3:20.8","mnd3:20.9","mnd3:20.10","mnd3:20.11","mnd3:20.12","mnd3:20.13","mnd3:20.14","mnd3:20.15","mnd3:20.16","mnd3:20.17","mnd3:20.18","mnd3:20.19","mnd3:20.20","mnd3:20.21","mnd3:20.22"],"kind":"text","text":{"pi":"“Imasmiññeva pubbaṇhasamayaṁ ariyadhammaṁ āharissāmi samāharissāmi adhigacchissāmi phassayissāmi sacchikarissāmī”ti—\ncittaṁ paggaṇhāti padahati.\nEvarūpampi vīriyasamādānaṁ vuccati vataṁ, na sīlaṁ.\n“Imasmiññeva majjhanhikasamayaṁ,\nsāyanhasamayaṁ,\npurebhattaṁ,\npacchābhattaṁ,\npurimaṁ yāmaṁ,\nmajjhimaṁ yāmaṁ,\npacchimaṁ yāmaṁ,\nkāḷe,\njuṇhe,\nvasse,\nhemante,\ngimhe,\npurime vayokhandhe,\nmajjhime vayokhandhe,\npacchime vayokhandhe ariyadhammaṁ āharissāmi samāharissāmi adhigacchissāmi phassayissāmi sacchikarissāmī”ti—\ncittaṁ paggaṇhāti padahati.\nEvarūpampi vīriyasamādānaṁ vuccati vataṁ, na sīlaṁ.\nJantūti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujoti—\nyo attano sīlavatāni jantu."}},{"id":"mnd3:21","sourceIds":["mnd3:21.1","mnd3:21.2","mnd3:21.3","mnd3:21.4","mnd3:21.5","mnd3:21.6","mnd3:21.7","mnd3:21.8","mnd3:21.9","mnd3:21.10","mnd3:21.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Anānupuṭṭhova paresa pāvāti.\nParesanti paresaṁ khattiyānaṁ brāhmaṇānaṁ vessānaṁ suddānaṁ gahaṭṭhānaṁ pabbajitānaṁ devānaṁ manussānaṁ.\nAnānupuṭṭhoti apuṭṭho apucchito ayācito anajjhesito apasādito.\nPāvāti attano sīlaṁ vā vataṁ vā sīlabbataṁ vā pāvadati.\nAhamasmi sīlasampannoti vā, vatasampannoti vā, sīlabbatasampannoti vā\njātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā,\nuccā kulā pabbajitoti vā, mahākulā pabbajitoti vā, mahābhogakulā pabbajitoti vā, uḷārabhogakulā pabbajitoti vā, ñāto yasassī sagahaṭṭhapabbajitānanti vā,\nlābhimhi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti vā,\nsuttantikoti vā, vinayadharoti vā, dhammakathikoti vā, āraññikoti vā, piṇḍapātikoti vā, paṁsukūlikoti vā, tecīvarikoti vā, sapadānacārikoti vā, khalupacchābhattikoti vā, nesajjikoti vā, yathāsanthatikoti vā,\npaṭhamassa jhānassa lābhīti vā, dutiyassa jhānassa lābhīti vā, tatiyassa jhānassa lābhīti vā, catutthassa jhānassa lābhīti vā, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, ākiñcaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā pāvadati katheti bhaṇati dīpayati voharatīti—\nanānupuṭṭhova paresaṁ pāva."}},{"id":"mnd3:22","sourceIds":["mnd3:22.1","mnd3:22.2","mnd3:22.3","mnd3:22.4","mnd3:22.5","mnd3:22.6","mnd3:22.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Anariyadhammaṁ kusalā tamāhūti.\nKusalāti ye te khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhipādakusalā indriyakusalā balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā, te kusalā evamāhaṁsu—\n“anariyānaṁ eso dhammo, neso dhammo ariyānaṁ;\nbālānaṁ eso dhammo, neso dhammo paṇḍitānaṁ;\nasappurisānaṁ eso dhammo, neso dhammo sappurisānan”ti.\nEvamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—\nanariyadhammaṁ kusalā tamāhu."}},{"id":"mnd3:23","sourceIds":["mnd3:23.1","mnd3:23.2","mnd3:23.3","mnd3:23.4","mnd3:23.5","mnd3:23.6","mnd3:23.7","mnd3:23.8","mnd3:23.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Yo ātumānaṁ sayameva pāvāti.\nĀtumā vuccati attā.\nSayameva pāvāti sayameva attānaṁ pāvadati—\nahamasmi sīlasampannoti vā, vatasampannoti vā, sīlabbatasampannoti vā,\njātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā,\nuccā kulā pabbajitoti vā, mahākulā pabbajitoti vā, mahābhogakulā pabbajitoti vā, uḷārabhogakulā pabbajitoti vā, ñāto yasassī sagahaṭṭhapabbajitānanti vā,\nlābhimhi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti vā, suttantikoti vā, vinayadharoti vā, dhammakathikoti vā, āraññikoti vā, piṇḍapātikoti vā, paṁsukūlikoti vā, tecīvarikoti vā, sapadānacārikoti vā, khalupacchābhattikoti vā, nesajjikoti vā, yathāsanthatikoti vā,\npaṭhamassa jhānassa lābhīti vā, dutiyassa jhānassa lābhīti vā, tatiyassa jhānassa lābhīti vā, catutthassa jhānassa lābhīti vā, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, ākiñcaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā pāvadati katheti bhaṇati dīpayati voharatīti—\nyo ātumānaṁ sayameva pāvāti."}},{"id":"mnd3:24","sourceIds":["mnd3:24.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd3:25","sourceIds":["mnd3:25.1","mnd3:25.2","mnd3:25.3","mnd3:25.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yo attano sīlavatāni jantu,\nAnānupuṭṭhova paresa pāva;\nAnariyadhammaṁ kusalā tamāhu,\nYo ātumānaṁ sayameva pāvā”ti."}},{"id":"mnd3:26","sourceIds":["mnd3:26.1","mnd3:26.2","mnd3:26.3","mnd3:26.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Santo ca bhikkhu abhinibbutatto,\nItihanti sīlesu akatthamāno;\nTamariyadhammaṁ kusalā vadanti,\nYassussadā natthi kuhiñci loke."}},{"id":"mnd3:27","sourceIds":["mnd3:27.1","mnd3:27.2","mnd3:27.3","mnd3:27.4","mnd3:27.5","mnd3:27.6","mnd3:27.7","mnd3:27.8","mnd3:27.9","mnd3:27.10","mnd3:27.11","mnd3:27.12","mnd3:27.13","mnd3:27.14","mnd3:27.15","mnd3:27.16","mnd3:27.17","mnd3:27.18","mnd3:27.19","mnd3:27.20","mnd3:27.21","mnd3:27.22","mnd3:27.23","mnd3:27.24","mnd3:27.25","mnd3:27.26","mnd3:27.27","mnd3:27.28"],"kind":"text","text":{"pi":"Santo ca bhikkhu abhinibbutattoti.\nSantoti rāgassa samitattā santo,\ndosassa samitattā santo,\nmohassa samitattā santo,\nkodhassa …\nupanāhassa …\nmakkhassa …\npaḷāsassa …\nissāya …\nmacchariyassa …\nmāyāya …\nsāṭheyyassa …\nthambhassa …\nsārambhassa …\nmānassa …\natimānassa …\nmadassa …\npamādassa …\nsabbakilesānaṁ …\nsabbaduccaritānaṁ …\nsabbadarathānaṁ …\nsabbapariḷāhānaṁ …\nsabbasantāpānaṁ …\nsabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā vūpasamitattā vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭipassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti—\nsanto.\nBhikkhūti sattannaṁ dhammānaṁ bhinnattā bhikkhu—\nsakkāyadiṭṭhi bhinnā hoti, vicikicchā bhinnā hoti, sīlabbataparāmāso bhinno hoti, rāgo bhinno hoti, doso bhinno hoti, moho bhinno hoti, māno bhinno hoti.\nBhinnāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā."}},{"id":"mnd3:28","sourceIds":["mnd3:28.1","mnd3:28.2","mnd3:28.3","mnd3:28.4","mnd3:28.5"],"kind":"text","text":{"pi":"“Pajjena katena attanā,\n(sabhiyāti bhagavā)\nParinibbānagato vitiṇṇakaṅkho;\nVibhavañca bhavañca vippahāya,\nVusitavā khīṇapunabbhavo sa bhikkhū”ti."}},{"id":"mnd3:29","sourceIds":["mnd3:29.1","mnd3:29.2","mnd3:29.3","mnd3:29.4","mnd3:29.5","mnd3:29.6","mnd3:29.7","mnd3:29.8","mnd3:29.9","mnd3:29.10","mnd3:29.11","mnd3:29.12","mnd3:29.13","mnd3:29.14","mnd3:29.15","mnd3:29.16","mnd3:29.17","mnd3:29.18","mnd3:29.19","mnd3:29.20","mnd3:29.21"],"kind":"text","text":{"pi":"Santo ca bhikkhu abhinibbutattoti rāgassa nibbāpitattā abhinibbutatto, dosassa nibbāpitattā abhinibbutatto, mohassa nibbāpitattā abhinibbutatto, kodhassa …\nupanāhassa …\nmakkhassa …\npaḷāsassa …\nissāya …\nmacchariyassa …\nmāyāya …\nsāṭheyyassa …\nthambhassa …\nsārambhassa …\nmānassa …\natimānassa …\nmadassa …\npamādassa …\nsabbakilesānaṁ …\nsabbaduccaritānaṁ …\nsabbadarathānaṁ …\nsabbapariḷāhānaṁ …\nsabbasantāpānaṁ …\nsabbākusalābhisaṅkhārānaṁ nibbāpitattā abhinibbutattoti—\nsanto ca bhikkhu abhinibbutatto."}},{"id":"mnd3:30","sourceIds":["mnd3:30.1","mnd3:30.2","mnd3:30.3","mnd3:30.4","mnd3:30.5","mnd3:30.6","mnd3:30.7","mnd3:30.8","mnd3:30.9","mnd3:30.10","mnd3:30.11","mnd3:30.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Itihanti sīlesu akatthamānoti.\nItīti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatā metaṁ—\nitihanti.\nSīlesu akatthamānoti.\nIdhekacco katthī hoti vikatthī.\nSo katthati vikatthati.\nAhamasmi sīlasampannoti vā, vatasampannoti vā, sīlabbatasampannoti vā,\njātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā …pe…\nnevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā katthati vikatthati.\nEvaṁ na katthati na vikatthati.\nKatthanā ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—\nitihanti sīlesu akatthamāno."}},{"id":"mnd3:31","sourceIds":["mnd3:31.1","mnd3:31.2","mnd3:31.3","mnd3:31.4","mnd3:31.5","mnd3:31.6","mnd3:31.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tamariyadhammaṁ kusalā vadantīti.\nKusalāti ye te khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhipādakusalā indriyakusalā balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā, te kusalā evaṁ vadanti—\n“ariyānaṁ eso dhammo, neso dhammo anariyānaṁ;\npaṇḍitānaṁ eso dhammo, neso dhammo bālānaṁ;\nsappurisānaṁ eso dhammo, neso dhammo asappurisānan”ti.\nEvaṁ vadanti, ariyānaṁ evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—\ntamariyadhammaṁ kusalā vadanti."}},{"id":"mnd3:32","sourceIds":["mnd3:32.1","mnd3:32.2","mnd3:32.3","mnd3:32.4","mnd3:32.5","mnd3:32.6","mnd3:32.7","mnd3:32.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Yassussadā natthi kuhiñci loketi.\nYassāti arahato khīṇāsavassa.\nUssadāti sattussadā—\nrāgussado, dosussado, mohussado, mānussado, diṭṭhussado, kilesussado, kammussado.\nYassime ussadā natthi na santi na vijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā.\nKuhiñcīti kuhiñci kimhici katthaci ajjhattaṁ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vā.\nLoketi apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloketi—\nyassussadā natthi kuhiñci loke."}},{"id":"mnd3:33","sourceIds":["mnd3:33.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd3:34","sourceIds":["mnd3:34.1","mnd3:34.2","mnd3:34.3","mnd3:34.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Santo ca bhikkhu abhinibbutatto,\nItihanti sīlesu akatthamāno;\nTamariyadhammaṁ kusalā vadanti,\nYassussadā natthi kuhiñci loke”ti."}},{"id":"mnd3:35","sourceIds":["mnd3:35.1","mnd3:35.2","mnd3:35.3","mnd3:35.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Pakappitā saṅkhatā yassa dhammā,\nPurakkhatā santi avīvadātā;\nYadattani passati ānisaṁsaṁ,\nTaṁ nissito kuppapaṭiccasantiṁ."}},{"id":"mnd3:36","sourceIds":["mnd3:36.1","mnd3:36.2","mnd3:36.3","mnd3:36.4","mnd3:36.5","mnd3:36.6","mnd3:36.7","mnd3:36.8","mnd3:36.9","mnd3:36.10","mnd3:36.11","mnd3:36.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Pakappitā saṅkhatā yassa dhammāti.\nPakappanāti dve pakappanā—\ntaṇhāpakappanā ca diṭṭhipakappanā ca …pe…\nayaṁ taṇhāpakappanā …pe…\nayaṁ diṭṭhipakappanā.\nSaṅkhatāti saṅkhatā abhisaṅkhatā saṇṭhapitātipi—\nsaṅkhatā.\nAtha vā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammātipi—\nsaṅkhatā.\nYassāti diṭṭhigatikassa.\nDhammā vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatānīti—\npakappitā saṅkhatā yassa dhammā."}},{"id":"mnd3:37","sourceIds":["mnd3:37.1","mnd3:37.2","mnd3:37.3","mnd3:37.4","mnd3:37.5","mnd3:37.6","mnd3:37.7","mnd3:37.8","mnd3:37.9","mnd3:37.10","mnd3:37.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Purakkhatā santi avīvadātāti.\nPurakkhatāti dve purekkhārā—\ntaṇhāpurekkhāro ca diṭṭhipurekkhāro ca …pe…\nayaṁ taṇhāpurekkhāro …pe…\nayaṁ diṭṭhipurekkhāro.\nTassa taṇhāpurekkhāro appahīno, diṭṭhipurekkhāro appaṭinissaṭṭho.\nTassa taṇhāpurekkhārassa appahīnattā, diṭṭhipurekkhārassa appaṭinissaṭṭhattā so taṇhaṁ vā diṭṭhiṁ vā purato katvā carati taṇhādhajo taṇhāketu taṇhādhipateyyo, diṭṭhidhajo diṭṭhiketu diṭṭhādhipateyyo, taṇhāya vā diṭṭhiyā vā parivārito caratīti—\npurakkhatā.\nSantīti santi saṁvijjanti atthi upalabbhanti.\nAvīvadātāti avevadātā avodātā aparisuddhā saṅkiliṭṭhā saṅkilesikāti—\npurakkhatā santi avīvadātā."}},{"id":"mnd3:38","sourceIds":["mnd3:38.1","mnd3:38.2","mnd3:38.3","mnd3:38.4","mnd3:38.5","mnd3:38.6","mnd3:38.7","mnd3:38.8","mnd3:38.9","mnd3:38.10","mnd3:38.11","mnd3:38.12","mnd3:38.13","mnd3:38.14","mnd3:38.15","mnd3:38.16","mnd3:38.17","mnd3:38.18"],"kind":"text","text":{"pi":"Yadattani passati ānisaṁsanti.\nYadattanīti yaṁ attani.\nAttā vuccati diṭṭhigataṁ.\nAttano diṭṭhiyā dve ānisaṁse passati—\ndiṭṭhadhammikañca ānisaṁsaṁ, samparāyikañca ānisaṁsaṁ.\nKatamo diṭṭhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṁso?\nYaṁdiṭṭhiko satthā hoti, taṁdiṭṭhikā sāvakā honti.\nTaṁdiṭṭhikaṁ satthāraṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti apacitiṁ karonti.\nLabhati ca tatonidānaṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ—\nayaṁ diṭṭhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṁso.\nKatamo diṭṭhiyā samparāyiko ānisaṁso?\nAyaṁ diṭṭhi alaṁ nāgattāya vā supaṇṇattāya vā yakkhattāya vā asurattāya vā gandhabbattāya vā mahārājattāya vā indattāya vā brahmattāya vā devattāya vā.\nAyaṁ diṭṭhi suddhiyā visuddhiyā parisuddhiyā, muttiyā vimuttiyā parimuttiyā.\nImāya diṭṭhiyā sujjhanti visujjhanti parisujjhanti muccanti vimuccanti parimuccanti.\nImāya diṭṭhiyā sujjhissāmi visujjhissāmi parisujjhissāmi, muccissāmi vimuccissāmi parimuccissāmīti āyatiṁ phalapāṭikaṅkhī hoti—\nayaṁ diṭṭhiyā samparāyiko ānisaṁso.\nAttano diṭṭhiyā ime dve ānisaṁse passati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti—\nyadattani passati ānisaṁsaṁ."}},{"id":"mnd3:39","sourceIds":["mnd3:39.1","mnd3:39.2","mnd3:39.3","mnd3:39.4","mnd3:39.5","mnd3:39.6","mnd3:39.7","mnd3:39.8","mnd3:39.9","mnd3:39.10","mnd3:39.11","mnd3:39.12","mnd3:39.13","mnd3:39.14","mnd3:39.15","mnd3:39.16","mnd3:39.17","mnd3:39.18","mnd3:39.19","mnd3:39.20","mnd3:39.21","mnd3:39.22","mnd3:39.23"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṁ nissito kuppapaṭiccasantinti.\nTisso santiyo—\naccantasanti, tadaṅgasanti, sammutisanti.\nKatamā accantasanti?\nAccantasanti vuccati amataṁ nibbānaṁ.\nYo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.\nAyaṁ accantasanti.\nKatamā tadaṅgasanti?\nPaṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa nīvaraṇā santā honti;\ndutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārā santā honti;\ntatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pīti santā hoti;\ncatutthaṁ jhānaṁ samāpannassa sukhadukkhā santā honti;\nākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa rūpasaññā paṭighasaññā nānattasaññā santā hoti;\nviññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā santā hoti;\nākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā santā hoti;\nnevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā santā hoti.\nAyaṁ tadaṅgasanti.\nKatamā sammutisanti?\nSammutisantiyo vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni diṭṭhisantiyo.\nApi ca sammutisanti imasmiṁ atthe adhippetā santīti.\nTaṁ nissito kuppapaṭiccasantinti.\nKuppasantiṁ pakuppasantiṁ eritasantiṁ sameritasantiṁ calitasantiṁ ghaṭṭitasantiṁ kappitasantiṁ pakappitasantiṁ aniccaṁ saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ khayadhammaṁ vayadhammaṁ virāgadhammaṁ nirodhadhammaṁ, santiṁ nissito asito allīno upagato ajjhosito adhimuttoti—\ntaṁ nissito kuppapaṭiccasantiṁ."}},{"id":"mnd3:40","sourceIds":["mnd3:40.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd3:41","sourceIds":["mnd3:41.1","mnd3:41.2","mnd3:41.3","mnd3:41.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Pakappitā saṅkhatā yassa dhammā,\nPurakkhatā santi avīvadātā;\nYadattani passati ānisaṁsaṁ,\nTaṁ nissito kuppapaṭiccasantin”ti."}},{"id":"mnd3:42","sourceIds":["mnd3:42.1","mnd3:42.2","mnd3:42.3","mnd3:42.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Diṭṭhīnivesā na hi svātivattā,\nDhammesu niccheyya samuggahītaṁ;\nTasmā naro tesu nivesanesu,\nNirassatī ādiyatī ca dhammaṁ."}},{"id":"mnd3:43","sourceIds":["mnd3:43.1","mnd3:43.2","mnd3:43.3","mnd3:43.4","mnd3:43.5","mnd3:43.6","mnd3:43.7","mnd3:43.8","mnd3:43.9","mnd3:43.10","mnd3:43.11","mnd3:43.12","mnd3:43.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Diṭṭhīnivesā na hi svātivattāti.\nDiṭṭhīnivesāti “sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti abhinivesaparāmāso diṭṭhinivesanaṁ.\n“Asassato loko …\nantavā loko …\nanantavā loko …\ntaṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …\naññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …\nhoti tathāgato paraṁ maraṇā …\nna hoti tathāgato paraṁ maraṇā …\nhoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …\nneva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti abhinivesaparāmāso diṭṭhinivesananti.\nDiṭṭhīnivesā na hi svātivattāti diṭṭhinivesā na hi svātivattā durativattā duttarā duppatarā dussamatikkamā dubbinivattāti—\ndiṭṭhīnivesā na hi svātivattā."}},{"id":"mnd3:44","sourceIds":["mnd3:44.1","mnd3:44.2","mnd3:44.3","mnd3:44.4","mnd3:44.5","mnd3:44.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Dhammesu niccheyya samuggahītanti.\nDhammesūti dvāsaṭṭhidiṭṭhigatesu.\nNiccheyyāti nicchinitvā vinicchinitvā vicinitvā pavicinitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.\nSamuggahītanti nivesanesu odhiggāho bilaggāho varaggāho koṭṭhāsaggāho uccayaggāho samuccayaggāho.\nIdaṁ saccaṁ tacchaṁ tathaṁ bhūtaṁ yāthāvaṁ aviparītanti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttanti—\ndhammesu niccheyya samuggahītaṁ."}},{"id":"mnd3:45","sourceIds":["mnd3:45.1","mnd3:45.2","mnd3:45.3","mnd3:45.4","mnd3:45.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tasmā naro tesu nivesanesūti.\nTasmāti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānaṁ.\nNaroti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo.\nTesu nivesanesūti tesu diṭṭhinivesanesūti—\ntasmā naro tesu nivesanesu."}},{"id":"mnd3:46","sourceIds":["mnd3:46.1","mnd3:46.2","mnd3:46.3","mnd3:46.4","mnd3:46.5","mnd3:46.6","mnd3:46.7","mnd3:46.8","mnd3:46.9","mnd3:46.10","mnd3:46.11","mnd3:46.12","mnd3:46.13","mnd3:46.14","mnd3:46.15","mnd3:46.16","mnd3:46.17","mnd3:46.18","mnd3:46.19","mnd3:46.20"],"kind":"text","text":{"pi":"Nirassatī ādiyatī ca dhammanti.\nNirassatīti dvīhi kāraṇehi nirassati—\nparavicchindanāya vā nirassati, anabhisambhuṇanto vā nirassati.\nKathaṁ paravicchindanāya nirassati?\nParo vicchindeti—\nso satthā na sabbaññū,\ndhammo na svākkhāto,\ngaṇo na suppaṭipanno,\ndiṭṭhi na bhaddikā,\npaṭipadā na supaññattā,\nmaggo na niyyāniko, natthettha suddhi vā visuddhi vā parisuddhi vā mutti vā vimutti vā parimutti vā, natthettha sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā muccanti vā vimuccanti vā parimuccanti vā, hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittāti—\nevaṁ paro vicchindeti.\nEvaṁ vicchindiyamāno satthāraṁ nirassati, dhammakkhānaṁ nirassati, gaṇaṁ nirassati, diṭṭhiṁ nirassati, paṭipadaṁ nirassati, maggaṁ nirassati.\nEvaṁ paravicchindanāya nirassati.\nKathaṁ anabhisambhuṇanto nirassati?\nSīlaṁ anabhisambhuṇanto sīlaṁ nirassati, vataṁ anabhisambhuṇanto vataṁ nirassati, sīlabbataṁ anabhisambhuṇanto sīlabbataṁ nirassati.\nEvaṁ anabhisambhuṇanto nirassati.\nĀdiyatī ca dhammanti.\nSatthāraṁ gaṇhāti, dhammakkhānaṁ gaṇhāti, gaṇaṁ gaṇhāti, diṭṭhiṁ gaṇhāti, paṭipadaṁ gaṇhāti, maggaṁ gaṇhāti parāmasati abhinivisatīti—\nnirassatī ādiyatī ca dhammaṁ."}},{"id":"mnd3:47","sourceIds":["mnd3:47.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd3:48","sourceIds":["mnd3:48.1","mnd3:48.2","mnd3:48.3","mnd3:48.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Diṭṭhīnivesā na hi svātivattā,\nDhammesu niccheyya samuggahītaṁ;\nTasmā naro tesu nivesanesu,\nNirassatī ādiyatī ca dhamman”ti."}},{"id":"mnd3:49","sourceIds":["mnd3:49.1","mnd3:49.2","mnd3:49.3","mnd3:49.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Dhonassa hi natthi kuhiñci loke,\nPakappitā diṭṭhi bhavābhavesu;\nMāyañca mānañca pahāya dhono,\nSa kena gaccheyya anūpayo so."}},{"id":"mnd3:50","sourceIds":["mnd3:50.1","mnd3:50.2","mnd3:50.3","mnd3:50.4","mnd3:50.5","mnd3:50.6","mnd3:50.7","mnd3:50.8","mnd3:50.9","mnd3:50.10","mnd3:50.11","mnd3:50.12","mnd3:50.13","mnd3:50.14","mnd3:50.15","mnd3:50.16","mnd3:50.17","mnd3:50.18","mnd3:50.19","mnd3:50.20","mnd3:50.21","mnd3:50.22","mnd3:50.23","mnd3:50.24","mnd3:50.25","mnd3:50.26","mnd3:50.27"],"kind":"text","text":{"pi":"Dhonassa hi natthi kuhiñci loke pakappitā diṭṭhi bhavābhavesūti.\nDhonoti.\nDhonā vuccati paññā—\nyā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūri medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.\nKiṅkāraṇā dhonā vuccati paññā?\nTāya paññāya kāyaduccaritaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca;\nvacīduccaritaṁ …\nmanoduccaritaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca;\nrāgo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;\ndoso …\nmoho …\nkodho …\nupanāho …\nmakkho …\npaḷāso dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;\nissā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca;\nmacchariyaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca;\nmāyā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca;\nsāṭheyyaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca;\nthambho dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;\nsārambho …\nmāno …\natimāno …\nmado …\npamādo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;\nsabbe kilesā, sabbe duccaritā, sabbe darathā, sabbe pariḷāhā, sabbe santāpā, sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.\nTaṅkāraṇā dhonā vuccati paññā."}},{"id":"mnd3:51","sourceIds":["mnd3:51.1","mnd3:51.2","mnd3:51.3","mnd3:51.4","mnd3:51.5","mnd3:51.6","mnd3:51.7","mnd3:51.8","mnd3:51.9","mnd3:51.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha vā sammādiṭṭhiyā micchādiṭṭhi dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca;\nsammāsaṅkappena micchāsaṅkappo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;\nsammāvācāya micchāvācā dhutā ca dhotā ca …pe…\nsammākammantena micchākammanto dhuto ca …\nsammāājīvena micchāājīvo dhuto ca …\nsammāvāyāmena micchāvāyāmo dhuto ca …\nsammāsatiyā micchāsati dhutā ca …\nsammāsamādhinā micchāsamādhi dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;\nsammāñāṇena micchāñāṇaṁ dhutaṁ ca …\nsammāvimuttiyā micchāvimutti dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca."}},{"id":"mnd3:52","sourceIds":["mnd3:52.1","mnd3:52.2","mnd3:52.3","mnd3:52.4","mnd3:52.5","mnd3:52.6","mnd3:52.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha vā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena sabbe kilesā, sabbe duccaritā, sabbe darathā, sabbe pariḷāhā, sabbe santāpā, sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.\nArahā imehi dhoneyyehi dhammehi upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato;\ntasmā arahā dhono.\nSo dhutarāgo dhutapāpo dhutakileso dhutapariḷāhoti—\ndhono.\nKuhiñcīti kuhiñci kimhici katthaci ajjhattaṁ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vā.\nLoketi apāyaloke …pe… āyatanaloke."}},{"id":"mnd3:53","sourceIds":["mnd3:53.1","mnd3:53.2","mnd3:53.3","mnd3:53.4","mnd3:53.5","mnd3:53.6","mnd3:53.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Pakappitāti dve pakappanā—\ntaṇhāpakappanā ca diṭṭhipakappanā ca …pe…\nayaṁ taṇhāpakappanā …pe…\nayaṁ diṭṭhipakappanā.\nBhavābhavesūti bhavābhave kammabhave punabbhave kāmabhave, kammabhave kāmabhave punabbhave rūpabhave, kammabhave rūpabhave punabbhave arūpabhave, kammabhave arūpabhave punabbhave punappunabbhave punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā.\nDhonassa hi natthi kuhiñci loke pakappitā diṭṭhi bhavābhavesūti dhonassa kuhiñci loke bhavābhavesu ca kappitā pakappitā abhisaṅkhatā saṇṭhapitā diṭṭhi natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—\ndhonassa hi natthi kuhiñci loke pakappitā diṭṭhi bhavābhavesu."}},{"id":"mnd3:54","sourceIds":["mnd3:54.1","mnd3:54.2","mnd3:54.3","mnd3:54.4","mnd3:54.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Māyañca mānañca pahāya dhonoti.\nMāyā vuccati vañcanikā cariyā.\nIdhekacco kāyena duccaritaṁ caritvā, vācāya duccaritaṁ caritvā, manasā duccaritaṁ caritvā tassa paṭicchādanahetu pāpikaṁ icchaṁ paṇidahati—\n“mā maṁ jaññā”ti icchati, “mā maṁ jaññā”ti saṅkappeti, “mā maṁ jaññā”ti vācaṁ bhāsati, “mā maṁ jaññā”ti kāyena parakkamati.\nYā evarūpā māyā māyāvitā accasarā vañcanā nikati nikiraṇā pariharaṇā gūhanā parigūhanā chādanā paricchādanā anuttānikammaṁ anāvikammaṁ vocchādanā pāpakiriyā, ayaṁ vuccati māyā."}},{"id":"mnd3:55","sourceIds":["mnd3:55.1","mnd3:55.2","mnd3:55.3","mnd3:55.4","mnd3:55.5","mnd3:55.6","mnd3:55.7","mnd3:55.8","mnd3:55.9","mnd3:55.10","mnd3:55.11","mnd3:55.12","mnd3:55.13","mnd3:55.14","mnd3:55.15","mnd3:55.16","mnd3:55.17","mnd3:55.18","mnd3:55.19","mnd3:55.20","mnd3:55.21","mnd3:55.22","mnd3:55.23","mnd3:55.24","mnd3:55.25","mnd3:55.26","mnd3:55.27","mnd3:55.28","mnd3:55.29","mnd3:55.30","mnd3:55.31","mnd3:55.32"],"kind":"text","text":{"pi":"Mānoti ekavidhena māno—\nyā cittassa unnati.\nDuvidhena māno—\nattukkaṁsanamāno, paravambhanamāno.\nTividhena māno—\n“seyyohamasmī”ti māno, “sadisohamasmī”ti māno, “hīnohamasmī”ti māno.\nCatubbidhena māno—\nlābhena mānaṁ janeti, yasena mānaṁ janeti, pasaṁsāya mānaṁ janeti, sukhena mānaṁ janeti.\nPañcavidhena māno—\n“lābhimhi manāpikānaṁ rūpānan”ti mānaṁ janeti, “lābhimhi manāpikānaṁ saddānaṁ …\ngandhānaṁ …\nrasānaṁ …\nphoṭṭhabbānan”ti mānaṁ janeti.\nChabbidhena māno—\ncakkhusampadāya mānaṁ janeti, sotasampadāya …\nghānasampadāya …\njivhāsampadāya …\nkāyasampadāya …\nmanosampadāya mānaṁ janeti.\nSattavidhena māno—\nmāno, atimāno, mānātimāno, omāno, adhimāno, asmimāno, micchāmāno.\nAṭṭhavidhena māno—\nlābhena mānaṁ janeti, alābhena omānaṁ janeti, yasena mānaṁ janeti, ayasena omānaṁ janeti, pasaṁsāya mānaṁ janeti, nindāya omānaṁ janeti, sukhena mānaṁ janeti, dukkhena omānaṁ janeti.\nNavavidhena māno—\nseyyassa seyyohamasmīti māno, seyyassa sadisohamasmīti māno, seyyassa hīnohamasmīti māno, sadisassa seyyohamasmīti māno, sadisassa sadisohamasmīti māno, sadisassa hīnohamasmīti māno, hīnassa seyyohamasmīti māno, hīnassa sadisohamasmīti māno, hīnassa hīnohamasmīti māno.\nDasavidhena māno—\nidhekacco mānaṁ janeti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā.\nYo evarūpo māno maññanā maññitattaṁ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa—\nayaṁ vuccati māno.\nMāyañca mānañca pahāya dhonoti.\nDhono māyañca mānañca pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvāti—\nmāyañca mānañca pahāya dhono."}},{"id":"mnd3:56","sourceIds":["mnd3:56.1","mnd3:56.2","mnd3:56.3","mnd3:56.4","mnd3:56.5","mnd3:56.6","mnd3:56.7","mnd3:56.8","mnd3:56.9","mnd3:56.10","mnd3:56.11","mnd3:56.12","mnd3:56.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Sa kena gaccheyya anūpayo soti.\nUpayāti dve upayā—\ntaṇhūpayo ca diṭṭhūpayo ca …pe…\nayaṁ taṇhūpayo …pe…\nayaṁ diṭṭhūpayo.\nTassa taṇhūpayo pahīno, diṭṭhūpayo paṭinissaṭṭho.\nTaṇhūpayassa pahīnattā, diṭṭhūpayassa paṭinissaṭṭhattā anūpayo puggalo kena rāgena gaccheyya, kena dosena gaccheyya, kena mohena gaccheyya, kena mānena gaccheyya, kāya diṭṭhiyā gaccheyya, kena uddhaccena gaccheyya, kāya vicikicchāya gaccheyya, kehi anusayehi gaccheyya—\nrattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā.\nTe abhisaṅkhārā pahīnā.\nAbhisaṅkhārānaṁ pahīnattā gatiyo kena gaccheyya—\nnerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā devoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā.\nSo hetu natthi paccayo natthi kāraṇaṁ natthi, yena gaccheyyāti—\nsa kena gaccheyya anūpayo so."}},{"id":"mnd3:57","sourceIds":["mnd3:57.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd3:58","sourceIds":["mnd3:58.1","mnd3:58.2","mnd3:58.3","mnd3:58.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Dhonassa hi natthi kuhiñci loke,\nPakappitā diṭṭhi bhavābhavesu;\nMāyañca mānañca pahāya dhono,\nSa kena gaccheyya anūpayo so”ti."}},{"id":"mnd3:59","sourceIds":["mnd3:59.1","mnd3:59.2","mnd3:59.3","mnd3:59.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Upayo hi dhammesu upeti vādaṁ,\nAnūpayaṁ kena kathaṁ vadeyya;\nAttā nirattā na hi tassa atthi,\nAdhosi so diṭṭhimidheva sabbaṁ."}},{"id":"mnd3:60","sourceIds":["mnd3:60.1","mnd3:60.2","mnd3:60.3","mnd3:60.4","mnd3:60.5","mnd3:60.6","mnd3:60.7","mnd3:60.8","mnd3:60.9","mnd3:60.10","mnd3:60.11","mnd3:60.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Upayo hi dhammesu upeti vādanti.\nUpayāti dve upayā—\ntaṇhūpayo ca diṭṭhūpayo ca …pe…\nayaṁ taṇhūpayo …pe…\nayaṁ diṭṭhūpayo.\nTassa taṇhūpayo appahīno, diṭṭhūpayo appaṭinissaṭṭho.\nTaṇhūpayassa appahīnattā, diṭṭhūpayassa appaṭinissaṭṭhattā dhammesu vādaṁ upeti—\nrattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā.\nTe abhisaṅkhārā appahīnā.\nAbhisaṅkhārānaṁ appahīnattā gatiyā vādaṁ upeti.\nNerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā devoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā vādaṁ upeti upagacchati gaṇhāti parāmasati abhinivisatīti—\nupayo hi dhammesu upeti vādaṁ."}},{"id":"mnd3:61","sourceIds":["mnd3:61.1","mnd3:61.2","mnd3:61.3","mnd3:61.4","mnd3:61.5","mnd3:61.6","mnd3:61.7","mnd3:61.8","mnd3:61.9","mnd3:61.10","mnd3:61.11","mnd3:61.12","mnd3:61.13","mnd3:61.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Anūpayaṁ kena kathaṁ vadeyyāti.\nUpayāti dve upayā—\ntaṇhūpayo ca diṭṭhūpayo ca …pe…\nayaṁ taṇhūpayo …pe…\nayaṁ diṭṭhūpayo.\nTassa taṇhūpayo pahīno, diṭṭhūpayo paṭinissaṭṭho.\nTaṇhūpayassa pahīnattā, diṭṭhūpayassa paṭinissaṭṭhattā anūpayaṁ puggalaṁ kena rāgena vadeyya, kena dosena vadeyya, kena mohena vadeyya, kena mānena vadeyya, kāya diṭṭhiyā vadeyya, kena uddhaccena vadeyya, kāya vicikicchāya vadeyya, kehi anusayehi vadeyya—\nrattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā.\nTe abhisaṅkhārā pahīnā.\nAbhisaṅkhārānaṁ pahīnattā gatiyo kena vadeyya—\nnerayikoti vā …pe…\nnevasaññīnāsaññīti vā.\nSo hetu natthi, paccayo natthi, kāraṇaṁ natthi, yena vadeyya katheyya bhaṇeyya dīpayeyya vohareyyāti—\nanūpayaṁ kena kathaṁ vadeyya."}},{"id":"mnd3:62","sourceIds":["mnd3:62.1","mnd3:62.2","mnd3:62.3","mnd3:62.4","mnd3:62.5","mnd3:62.6","mnd3:62.7","mnd3:62.8","mnd3:62.9","mnd3:62.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Attā nirattā na hi tassa atthīti.\nAttāti attānudiṭṭhi natthi.\nNirattāti ucchedadiṭṭhi natthi.\nAttāti gahitaṁ natthi.\nNirattāti muñcitabbaṁ natthi.\nYassatthi gahitaṁ, tassatthi muñcitabbaṁ;\nyassatthi muñcitabbaṁ, tassatthi gahitaṁ.\nGahaṇaṁ muñcanā samatikkanto arahā buddhiparihānivītivatto.\nSo vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo gataddho gatadiso jātimaraṇasaṁsāro, natthi tassa punabbhavoti—\nattā nirattā na hi tassa atthi."}},{"id":"mnd3:63","sourceIds":["mnd3:63.1","mnd3:63.2","mnd3:63.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Adhosi so diṭṭhimidheva sabbanti tassa dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni.\nSo sabbadiṭṭhigataṁ idheva adhosi dhuni sandhuni niddhuni pajahi vinodesi byantiṁ akāsi anabhāvaṁ gamesīti—\nadhosi so diṭṭhimidheva sabbaṁ."}},{"id":"mnd3:64","sourceIds":["mnd3:64.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd3:65","sourceIds":["mnd3:65.1","mnd3:65.2","mnd3:65.3","mnd3:65.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Upayo hi dhammesu upeti vādaṁ,\nAnūpayaṁ kena kathaṁ vadeyya;\nAttā nirattā na hi tassa atthi,\nAdhosi so diṭṭhimidheva sabban”ti."}},{"id":"mnd3:66","sourceIds":["mnd3:66.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Duṭṭhaṭṭhakasuttaniddeso tatiyo."}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/mnd3/pli/ms","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
