{"id":"mnd5","title":"5. Paramaṭṭhakasuttaniddesa","languageCodes":["pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"mnd5","title":"5. Paramaṭṭhakasuttaniddesa","units":[{"id":"mnd5:0","sourceIds":["mnd5:0.1","mnd5:0.2","mnd5:0.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Mahāniddesa\nAṭṭhakavagga\n5. Paramaṭṭhakasuttaniddesa"}},{"id":"mnd5:1","sourceIds":["mnd5:1.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha paramaṭṭhakasuttaniddesaṁ vakkhati—"}},{"id":"mnd5:2","sourceIds":["mnd5:2.1","mnd5:2.2","mnd5:2.3","mnd5:2.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Paramanti diṭṭhīsu paribbasāno,\nYaduttariṁ kurute jantu loke;\nHīnāti aññe tato sabbamāha,\nTasmā vivādāni avītivatto."}},{"id":"mnd5:3","sourceIds":["mnd5:3.1","mnd5:3.2","mnd5:3.3","mnd5:3.4","mnd5:3.5","mnd5:3.6","mnd5:3.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Paramanti diṭṭhīsu paribbasānoti.\nSanteke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā.\nTe dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ “idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaran”ti gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti pavasanti āvasanti parivasanti.\nYathā āgārikā vā gharesu vasanti, sāpattikā vā āpattīsu vasanti, sakilesā vā kilesesu vasanti;\nevamevaṁ santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā.\nTe dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ “idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaran”ti gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti pavasanti āvasanti parivasantīti—\nparamanti diṭṭhīsu paribbasāno."}},{"id":"mnd5:4","sourceIds":["mnd5:4.1","mnd5:4.2","mnd5:4.3","mnd5:4.4","mnd5:4.5","mnd5:4.6","mnd5:4.7","mnd5:4.8","mnd5:4.9","mnd5:4.10","mnd5:4.11","mnd5:4.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaduttariṁ kurute jantu loketi.\nYaditi yaṁ.\nUttariṁ kuruteti uttariṁ karoti, aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ karoti\n“ayaṁ satthā sabbaññū”ti uttariṁ karoti, aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ karoti.\n“Ayaṁ dhammo svākkhāto …,\nayaṁ gaṇo suppaṭipanno …,\nayaṁ diṭṭhi bhaddikā …,\nayaṁ paṭipadā supaññattā …,\nayaṁ maggo niyyāniko”ti uttariṁ karoti, aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ karoti nibbatteti abhinibbatteti.\nJantūti satto naro …pe… manujo.\nLoketi apāyaloke …pe… āyatanaloketi—\nyaduttariṁ kurute jantu loke."}},{"id":"mnd5:5","sourceIds":["mnd5:5.1","mnd5:5.2","mnd5:5.3","mnd5:5.4","mnd5:5.5","mnd5:5.6","mnd5:5.7","mnd5:5.8","mnd5:5.9","mnd5:5.10","mnd5:5.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Hīnāti aññe tato sabbamāhāti attano satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ ṭhapetvā sabbe parappavāde khipati ukkhipati parikkhipati.\n“So satthā na sabbaññū ,\ndhammo na svākkhāto ,\ngaṇo na suppaṭipanno ,\ndiṭṭhi na bhaddikā ,\npaṭipadā na supaññattā ,\nmaggo na niyyāniko ,\nnatthettha suddhi vā visuddhi vā parisuddhi vā mutti vā vimutti vā parimutti vā ,\nnatthettha sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā muccanti vā vimuccanti vā parimuccanti vā ,\nhīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittā”ti evamāha evaṁ katheti evaṁ bhaṇati evaṁ dīpayati evaṁ voharatīti—\nhīnāti aññe tato sabbamāha."}},{"id":"mnd5:6","sourceIds":["mnd5:6.1","mnd5:6.2","mnd5:6.3","mnd5:6.4","mnd5:6.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tasmā vivādāni avītivattoti.\nTasmāti taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā.\nVivādānīti diṭṭhikalahāni diṭṭhibhaṇḍanāni diṭṭhiviggahāni diṭṭhivivādāni diṭṭhimedhagāni ca.\nAvītivattoti anatikkanto asamatikkanto avītivattoti—\ntasmā vivādāni avītivatto."}},{"id":"mnd5:7","sourceIds":["mnd5:7.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd5:8","sourceIds":["mnd5:8.1","mnd5:8.2","mnd5:8.3","mnd5:8.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Paramanti diṭṭhīsu paribbasāno,\nYaduttariṁ kurute jantu loke;\nHīnāti aññe tato sabbamāha,\nTasmā vivādāni avītivatto”ti."}},{"id":"mnd5:9","sourceIds":["mnd5:9.1","mnd5:9.2","mnd5:9.3","mnd5:9.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yadattanī passati ānisaṁsaṁ,\nDiṭṭhe sute sīlavate mute vā;\nTadeva so tattha samuggahāya,\nNihīnato passati sabbamaññaṁ."}},{"id":"mnd5:10","sourceIds":["mnd5:10.1","mnd5:10.2","mnd5:10.3","mnd5:10.4","mnd5:10.5","mnd5:10.6","mnd5:10.7","mnd5:10.8","mnd5:10.9","mnd5:10.10","mnd5:10.11","mnd5:10.12","mnd5:10.13","mnd5:10.14","mnd5:10.15","mnd5:10.16","mnd5:10.17","mnd5:10.18","mnd5:10.19","mnd5:10.20","mnd5:10.21","mnd5:10.22","mnd5:10.23","mnd5:10.24","mnd5:10.25"],"kind":"text","text":{"pi":"Yadattanī passati ānisaṁsaṁ, diṭṭhe sute sīlavate mute vāti.\nYadattanīti yaṁ attani.\nAttā vuccati diṭṭhigataṁ.\nAttano diṭṭhiyā dve ānisaṁse passati—\ndiṭṭhadhammikañca ānisaṁsaṁ, samparāyikañca ānisaṁsaṁ.\nKatamo diṭṭhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṁso?\nYaṁdiṭṭhiko satthā hoti, taṁdiṭṭhikā sāvakā honti.\nTaṁdiṭṭhikaṁ satthāraṁ sāvakā sakkaronti garuṁ karonti mānenti pūjenti, labhati ca tatonidānaṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ.\nAyaṁ diṭṭhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṁso.\nKatamo diṭṭhiyā samparāyiko ānisaṁso?\nAyaṁ diṭṭhi alaṁ nāgattāya vā supaṇṇattāya vā yakkhattāya vā asurattāya vā gandhabbattāya vā mahārājattāya vā indattāya vā brahmattāya vā devattāya vā;\nayaṁ diṭṭhi alaṁ suddhiyā visuddhiyā parisuddhiyā muttiyā vimuttiyā parimuttiyā;\nimāya diṭṭhiyā sujjhanti visujjhanti parisujjhanti muccanti vimuccanti parimuccanti;\nimāya diṭṭhiyā sujjhissāmi visujjhissāmi parisujjhissāmi muccissāmi vimuccissāmi parimuccissāmi āyatiṁ phalapāṭikaṅkhī hoti.\nAyaṁ diṭṭhiyā samparāyiko ānisaṁso.\nAttano diṭṭhiyā ime dve ānisaṁse passati, diṭṭhasuddhiyāpi dve ānisaṁse passati, sutasuddhiyāpi dve ānisaṁse passati, sīlasuddhiyāpi dve ānisaṁse passati, vatasuddhiyāpi dve ānisaṁse passati, mutasuddhiyāpi dve ānisaṁse passati—\ndiṭṭhadhammikañca ānisaṁsaṁ samparāyikañca ānisaṁsaṁ.\nKatamo mutasuddhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṁso?\nYaṁdiṭṭhiko satthā hoti taṁdiṭṭhikā sāvakā honti …pe…\nayaṁ mutasuddhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṁso.\nKatamo mutasuddhiyā samparāyiko ānisaṁso?\nAyaṁ diṭṭhi alaṁ nāgattāya vā …pe…\nayaṁ mutasuddhiyā samparāyiko ānisaṁso.\nMutasuddhiyāpi ime dve ānisaṁse passati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti—\nyadattanī passati ānisaṁsaṁ diṭṭhe sute sīlavate mute vā."}},{"id":"mnd5:11","sourceIds":["mnd5:11.1","mnd5:11.2","mnd5:11.3","mnd5:11.4","mnd5:11.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tadeva so tattha samuggahāyāti.\nTadevāti taṁ diṭṭhigataṁ.\nTatthāti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā.\nSamuggahāyāti idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaranti gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvāti—\ntadeva so tattha samuggahāya."}},{"id":"mnd5:12","sourceIds":["mnd5:12.1","mnd5:12.2","mnd5:12.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Nihīnato passati sabbamaññanti.\nAññaṁ satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato dissati passati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti—\nnihīnato passati sabbamaññaṁ."}},{"id":"mnd5:13","sourceIds":["mnd5:13.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd5:14","sourceIds":["mnd5:14.1","mnd5:14.2","mnd5:14.3","mnd5:14.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yadattanī passati ānisaṁsaṁ,\nDiṭṭhe sute sīlavate mute vā;\nTadeva so tattha samuggahāya,\nNihīnato passati sabbamaññan”ti."}},{"id":"mnd5:15","sourceIds":["mnd5:15.1","mnd5:15.2","mnd5:15.3","mnd5:15.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṁ vāpi ganthaṁ kusalā vadanti,\nYaṁ nissito passati hīnamaññaṁ;\nTasmā hi diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,\nSīlabbataṁ bhikkhu na nissayeyya."}},{"id":"mnd5:16","sourceIds":["mnd5:16.1","mnd5:16.2","mnd5:16.3","mnd5:16.4","mnd5:16.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṁ vāpi ganthaṁ kusalā vadantīti.\nKusalāti ye te khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhipādakusalā indriyakusalā balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā, te kusalā evaṁ vadanti—\n“gantho eso, lagganaṁ etaṁ, bandhanaṁ etaṁ, palibodho eso”ti.\nEvaṁ vadanti evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—\ntaṁ vāpi ganthaṁ kusalā vadanti."}},{"id":"mnd5:17","sourceIds":["mnd5:17.1","mnd5:17.2","mnd5:17.3","mnd5:17.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ nissito passati hīnamaññanti.\nYaṁ nissitoti yaṁ satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ nissito sannissito allīno upagato ajjhosito adhimutto.\nPassati hīnamaññanti aññaṁ satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato dissati passati dakkhati oloketi nijjhāyati upanijjhāyati upaparikkhatīti—\nyaṁ nissito passati hīnamaññaṁ."}},{"id":"mnd5:18","sourceIds":["mnd5:18.1","mnd5:18.2","mnd5:18.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tasmā hi diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ bhikkhu na nissayeyyāti.\nTasmāti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā diṭṭhaṁ vā diṭṭhasuddhiṁ vā sutaṁ vā sutasuddhiṁ vā mutaṁ vā mutasuddhiṁ vā sīlaṁ vā sīlasuddhiṁ vā vataṁ vā vatasuddhiṁ vā na nissayeyya na gaṇheyya na parāmaseyya nābhiniveseyyāti—\ntasmā hi diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā sīlabbataṁ bhikkhu na nissayeyya."}},{"id":"mnd5:19","sourceIds":["mnd5:19.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd5:20","sourceIds":["mnd5:20.1","mnd5:20.2","mnd5:20.3","mnd5:20.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Taṁ vāpi ganthaṁ kusalā vadanti,\nYaṁ nissito passati hīnamaññaṁ;\nTasmā hi diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,\nSīlabbataṁ bhikkhu na nissayeyyā”ti."}},{"id":"mnd5:21","sourceIds":["mnd5:21.1","mnd5:21.2","mnd5:21.3","mnd5:21.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Diṭṭhimpi lokasmiṁ na kappayeyya,\nÑāṇena vā sīlavatena vāpi;\nSamoti attānamanūpaneyya,\nHīno na maññetha visesi vāpi."}},{"id":"mnd5:22","sourceIds":["mnd5:22.1","mnd5:22.2","mnd5:22.3","mnd5:22.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Diṭṭhimpi lokasmiṁ na kappayeyya, ñāṇena vā sīlavatena vāpīti.\nAṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā micchāñāṇena vā, sīlena vā vatena vā sīlabbatena vā, diṭṭhiṁ na kappayeyya na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya na abhinibbatteyya.\nLokasminti apāyaloke …pe… āyatanaloketi—\ndiṭṭhimpi lokasmiṁ na kappayeyya ñāṇena vā sīlavatena vāpi."}},{"id":"mnd5:23","sourceIds":["mnd5:23.1","mnd5:23.2","mnd5:23.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Samoti attānamanūpaneyyāti.\nSadisohamasmīti attānaṁ na upaneyya jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunāti—\nsamoti attānamanūpaneyya."}},{"id":"mnd5:24","sourceIds":["mnd5:24.1","mnd5:24.2","mnd5:24.3","mnd5:24.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Hīno na maññetha visesi vāpīti.\nHīnohamasmīti attānaṁ na upaneyya jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunā.\nSeyyohamasmīti attānaṁ na upaneyya jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunāti—\nhīno na maññetha visesi vāpi."}},{"id":"mnd5:25","sourceIds":["mnd5:25.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd5:26","sourceIds":["mnd5:26.1","mnd5:26.2","mnd5:26.3","mnd5:26.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Diṭṭhimpi lokasmiṁ na kappayeyya,\nÑāṇena vā sīlavatena vāpi;\nSamoti attānamanūpaneyya,\nHīno na maññetha visesi vāpī”ti."}},{"id":"mnd5:27","sourceIds":["mnd5:27.1","mnd5:27.2","mnd5:27.3","mnd5:27.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Attaṁ pahāya anupādiyāno,\nÑāṇenapi so nissayaṁ no karoti;\nSa ve viyattesu na vaggasārī,\nDiṭṭhimpi so na pacceti kiñci."}},{"id":"mnd5:28","sourceIds":["mnd5:28.1","mnd5:28.2","mnd5:28.3","mnd5:28.4","mnd5:28.5","mnd5:28.6","mnd5:28.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Attaṁ pahāya anupādiyānoti.\nAttaṁ pahāyāti attadiṭṭhiṁ pahāya.\nAttaṁ pahāyāti gāhaṁ pahāya.\nAttaṁ pahāyāti taṇhāvasena diṭṭhivasena gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvāti—\nattaṁ pahāya.\nAnupādiyānoti catūhi upādānehi anupādiyamāno agaṇhamāno aparāmāsamāno anabhinivisamānoti—\nattaṁ pahāya anupādiyāno."}},{"id":"mnd5:29","sourceIds":["mnd5:29.1","mnd5:29.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Ñāṇenapi so nissayaṁ no karotīti aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā micchāñāṇena vā taṇhānissayaṁ vā diṭṭhinissayaṁ vā na karoti na janeti na sañjaneti na nibbatteti na abhinibbattetīti—\nñāṇenapi so nissayaṁ no karoti."}},{"id":"mnd5:30","sourceIds":["mnd5:30.1","mnd5:30.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Sa ve viyattesu na vaggasārīti sa ve viyattesu bhinnesu dvejjhāpannesu dveḷhakajātesu nānādiṭṭhikesu nānākhantikesu nānārucikesu nānāladdhikesu nānādiṭṭhinissayaṁ nissitesu chandāgatiṁ gacchantesu dosāgatiṁ gacchantesu mohāgatiṁ gacchantesu bhayāgatiṁ gacchantesu na chandāgatiṁ gacchati na dosāgatiṁ gacchati na mohāgatiṁ gacchati na bhayāgatiṁ gacchati na rāgavasena gacchati na dosavasena gacchati na mohavasena gacchati na mānavasena gacchati na diṭṭhivasena gacchati na uddhaccavasena gacchati na vicikicchāvasena gacchati na anusayavasena gacchati na vaggehi dhammehi yāyati niyyati vuyhati saṁharīyatīti—\nsa ve viyattesu na vaggasārī."}},{"id":"mnd5:31","sourceIds":["mnd5:31.1","mnd5:31.2","mnd5:31.3","mnd5:31.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Diṭṭhimpi so na pacceti kiñcīti.\nTassa dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni.\nSo kiñci diṭṭhigataṁ na pacceti na paccāgacchatīti—\ndiṭṭhimpi so na pacceti kiñci."}},{"id":"mnd5:32","sourceIds":["mnd5:32.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd5:33","sourceIds":["mnd5:33.1","mnd5:33.2","mnd5:33.3","mnd5:33.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Attaṁ pahāya anupādiyāno,\nÑāṇenapi so nissayaṁ no karoti;\nSa ve viyattesu na vaggasārī,\nDiṭṭhimpi so na pacceti kiñcī”ti."}},{"id":"mnd5:34","sourceIds":["mnd5:34.1","mnd5:34.2","mnd5:34.3","mnd5:34.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yassūbhayante paṇidhīdha natthi,\nBhavābhavāya idha vā huraṁ vā;\nNivesanā tassa na santi keci,\nDhammesu niccheyya samuggahītaṁ."}},{"id":"mnd5:35","sourceIds":["mnd5:35.1","mnd5:35.2","mnd5:35.3","mnd5:35.4","mnd5:35.5","mnd5:35.6","mnd5:35.7","mnd5:35.8","mnd5:35.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Yassūbhayante paṇidhīdha natthi, bhavābhavāya idha vā huraṁ vāti yassāti arahato khīṇāsavassa.\nAntoti phasso eko anto, phassasamudayo dutiyo anto;\natīto eko anto, anāgato dutiyo anto;\nsukhā vedanā eko anto, dukkhā vedanā dutiyo anto;\nnāmaṁ eko anto, rūpaṁ dutiyo anto;\ncha ajjhattikāni āyatanāni eko anto, cha bāhirāni āyatanāni dutiyo anto;\nsakkāyo eko anto, sakkāyasamudayo dutiyo anto.\nPaṇidhi vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ."}},{"id":"mnd5:36","sourceIds":["mnd5:36.1","mnd5:36.2","mnd5:36.3","mnd5:36.4","mnd5:36.5","mnd5:36.6","mnd5:36.7","mnd5:36.8","mnd5:36.9","mnd5:36.10","mnd5:36.11","mnd5:36.12","mnd5:36.13","mnd5:36.14","mnd5:36.15","mnd5:36.16"],"kind":"text","text":{"pi":"Bhavābhavāyāti bhavābhavāya kammabhavāya punabbhavāya kāmabhavāya, kammabhavāya kāmabhavāya punabbhavāya rūpabhavāya, kammabhavāya rūpabhavāya punabbhavāya arūpabhavāya, kammabhavāya arūpabhavāya punabbhavāya punappunabbhavāya punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā.\nIdhāti sakattabhāvo,\nhurāti parattabhāvo;\nidhāti sakarūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ,\nhurāti pararūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ;\nidhāti cha ajjhattikāni āyatanāni,\nhurāti cha bāhirāni āyatanāni;\nidhāti manussaloko,\nhurāti devaloko;\nidhāti kāmadhātu,\nhurāti rūpadhātu arūpadhātu;\nidhāti kāmadhātu rūpadhātu.\nHurāti arūpadhātu.\nYassūbhayante paṇidhīdha natthi bhavābhavāya idha vā huraṁ vāti.\nYassa ubho ante ca bhavābhavāya ca idha hurañca paṇidhi taṇhā natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—\nyassūbhayante paṇidhīdha natthi bhavābhavāya idha vā huraṁ vā."}},{"id":"mnd5:37","sourceIds":["mnd5:37.1","mnd5:37.2","mnd5:37.3","mnd5:37.4","mnd5:37.5","mnd5:37.6","mnd5:37.7","mnd5:37.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Nivesanā tassa na santi kecīti.\nNivesanāti dve nivesanā—\ntaṇhānivesanā ca diṭṭhinivesanā ca …pe…\nayaṁ taṇhānivesanā …pe…\nayaṁ diṭṭhinivesanā.\nTassāti arahato khīṇāsavassa.\nNivesanā tassa na santi kecīti nivesanā tassa na santi keci natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—\nnivesanā tassa na santi keci."}},{"id":"mnd5:38","sourceIds":["mnd5:38.1","mnd5:38.2","mnd5:38.3","mnd5:38.4","mnd5:38.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Dhammesu niccheyya samuggahītanti.\nDhammesūti dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatesu.\nNiccheyyāti nicchinitvā vinicchinitvā vicinitvā pavicinitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.\nSamuggahītanti odhiggāho bilaggāho varaggāho koṭṭhāsaggāho uccayaggāho samuccayaggāho, “idaṁ saccaṁ tacchaṁ tathaṁ bhūtaṁ yāthāvaṁ aviparītan”ti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhanti—\ndhammesu niccheyya samuggahītaṁ."}},{"id":"mnd5:39","sourceIds":["mnd5:39.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd5:40","sourceIds":["mnd5:40.1","mnd5:40.2","mnd5:40.3","mnd5:40.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yassūbhayante paṇidhīdha natthi,\nBhavābhavāya idha vā huraṁ vā;\nNivesanā tassa na santi keci,\nDhammesu niccheyya samuggahītan”ti."}},{"id":"mnd5:41","sourceIds":["mnd5:41.1","mnd5:41.2","mnd5:41.3","mnd5:41.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassīdha diṭṭhe va sute mute vā,\nPakappitā natthi aṇūpi saññā;\nTaṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhimanādiyānaṁ,\nKenīdha lokasmiṁ vikappayeyya."}},{"id":"mnd5:42","sourceIds":["mnd5:42.1","mnd5:42.2","mnd5:42.3","mnd5:42.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassīdha diṭṭhe va sute mute vā, pakappitā natthi aṇūpi saññāti.\nTassāti arahato khīṇāsavassa.\nTassa diṭṭhe vā diṭṭhasuddhiyā vā sute vā sutasuddhiyā vā mute vā mutasuddhiyā vā saññāpubbaṅgamatā saññāvikappayeyyatā saññāviggahena saññāya uṭṭhapitā samuṭṭhapitā kappitā pakappitā saṅkhatā abhisaṅkhatā saṇṭhapitā, diṭṭhi natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—\ntassīdha diṭṭhe va sute mute vā pakappitā natthi aṇūpi saññā."}},{"id":"mnd5:43","sourceIds":["mnd5:43.1","mnd5:43.2","mnd5:43.3","mnd5:43.4","mnd5:43.5","mnd5:43.6","mnd5:43.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhimanādiyānanti.\nBrāhmaṇoti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo—\nsakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti …pe…\nasito tādi pavuccate sa brahmā.\nTaṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhimanādiyānanti.\nTaṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhimanādiyantaṁ agaṇhantaṁ aparāmasantaṁ anabhinivesantanti—\ntaṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhimanādiyānaṁ."}},{"id":"mnd5:44","sourceIds":["mnd5:44.1","mnd5:44.2","mnd5:44.3","mnd5:44.4","mnd5:44.5","mnd5:44.6","mnd5:44.7","mnd5:44.8","mnd5:44.9","mnd5:44.10","mnd5:44.11","mnd5:44.12","mnd5:44.13","mnd5:44.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Kenīdha lokasmiṁ vikappayeyyāti.\nKappāti dve kappā—\ntaṇhākappo ca diṭṭhikappo ca …pe…\nayaṁ taṇhākappo …pe…\nayaṁ diṭṭhikappo.\nTassa taṇhākappo pahīno, diṭṭhikappo paṭinissaṭṭho.\nTaṇhākappassa pahīnattā, diṭṭhikappassa paṭinissaṭṭhattā kena rāgena kappeyya kena dosena kappeyya kena mohena kappeyya kena mānena kappeyya kāya diṭṭhiyā kappeyya kena uddhaccena kappeyya kāya vicikicchāya kappeyya kehi anusayehi kappeyya—\nrattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā.\nTe abhisaṅkhārā pahīnā.\nAbhisaṅkhārānaṁ pahīnattā gatiyo kena kappeyya—\nnerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā devoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā.\nSo hetu natthi paccayo natthi kāraṇaṁ natthi, yena kappeyya vikappeyya vikappaṁ āpajjeyya.\nLokasminti apāyaloke …pe… āyatanaloketi—\nkenīdha lokasmiṁ vikappayeyya."}},{"id":"mnd5:45","sourceIds":["mnd5:45.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd5:46","sourceIds":["mnd5:46.1","mnd5:46.2","mnd5:46.3","mnd5:46.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Tassīdha diṭṭhe va sute mute vā,\nPakappitā natthi aṇūpi saññā;\nTaṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhimanādiyānaṁ,\nKenīdha lokasmiṁ vikappayeyyā”ti."}},{"id":"mnd5:47","sourceIds":["mnd5:47.1","mnd5:47.2","mnd5:47.3","mnd5:47.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Na kappayanti na purekkharonti,\nDhammāpi tesaṁ na paṭicchitāse;\nNa brāhmaṇo sīlavatena neyyo,\nPāraṅgato na pacceti tādī."}},{"id":"mnd5:48","sourceIds":["mnd5:48.1","mnd5:48.2","mnd5:48.3","mnd5:48.4","mnd5:48.5","mnd5:48.6","mnd5:48.7","mnd5:48.8","mnd5:48.9","mnd5:48.10","mnd5:48.11","mnd5:48.12","mnd5:48.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Na kappayanti na purekkharontīti.\nKappāti dve kappā—\ntaṇhākappo ca diṭṭhikappo ca.\nKatamo taṇhākappo?\nYāvatā taṇhāsaṅkhātena sīmakataṁ mariyādikataṁ odhikataṁ pariyantakataṁ pariggahitaṁ mamāyitaṁ—\nidaṁ mamaṁ, etaṁ mamaṁ, ettakaṁ mamaṁ, ettāvatā mamaṁ, mama rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṁ vatthu hiraññaṁ suvaṇṇaṁ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca, kevalampi mahāpathaviṁ taṇhāvasena mamāyati, yāvatā aṭṭhasatataṇhāvicaritaṁ—\nayaṁ taṇhākappo.\nKatamo diṭṭhikappo?\nVīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikādiṭṭhi, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāraṁ diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho, ayāthāvakasmiṁ yāthāvakanti gāho, yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni—\nayaṁ diṭṭhikappo.\nTesaṁ taṇhākappo pahīno, diṭṭhikappo paṭinissaṭṭho.\nTaṇhākappassa pahīnattā, diṭṭhikappassa paṭinissaṭṭhattā taṇhākappaṁ vā diṭṭhikappaṁ vā na kappenti na janenti na sañjanenti na nibbattenti na abhinibbattentīti—\nna kappayanti."}},{"id":"mnd5:49","sourceIds":["mnd5:49.1","mnd5:49.2","mnd5:49.3","mnd5:49.4","mnd5:49.5","mnd5:49.6","mnd5:49.7","mnd5:49.8","mnd5:49.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Na purekkharontīti.\nPurekkhārāti dve purekkhārā—\ntaṇhāpurekkhāro ca diṭṭhipurekkhāro ca …pe…\nayaṁ taṇhāpurekkhāro …pe…\nayaṁ diṭṭhipurekkhāro.\nTesaṁ taṇhāpurekkhāro pahīno, diṭṭhipurekkhāro paṭinissaṭṭho.\nTaṇhāpurekkhārassa pahīnattā, diṭṭhipurekkhārassa paṭinissaṭṭhattā na taṇhaṁ vā na diṭṭhiṁ vā purato katvā caranti na taṇhādhajā na taṇhāketū na taṇhādhipateyyā na diṭṭhidhajā na diṭṭhiketū na diṭṭhādhipateyyā.\nNa taṇhāya vā na diṭṭhiyā vā parivāretvā carantīti—\nna kappayanti na purekkharonti."}},{"id":"mnd5:50","sourceIds":["mnd5:50.1","mnd5:50.2","mnd5:50.3","mnd5:50.4","mnd5:50.5","mnd5:50.6","mnd5:50.7","mnd5:50.8","mnd5:50.9","mnd5:50.10","mnd5:50.11","mnd5:50.12","mnd5:50.13","mnd5:50.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Dhammāpi tesaṁ na paṭicchitāseti.\nDhammā vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni.\nTesanti tesaṁ arahantānaṁ khīṇāsavānaṁ.\nNa paṭicchitāseti “sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti na paṭicchitāse.\n“Asassato loko …\nantavā loko …\nanantavā loko …\ntaṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …\naññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …\nhoti tathāgato paraṁ maraṇā …\nna hoti tathāgato paraṁ maraṇā …\nhoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …\nneva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti na paṭicchitāseti—\ndhammāpi tesaṁ na paṭicchitāse."}},{"id":"mnd5:51","sourceIds":["mnd5:51.1","mnd5:51.2","mnd5:51.3","mnd5:51.4","mnd5:51.5","mnd5:51.6","mnd5:51.7","mnd5:51.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Na brāhmaṇo sīlavatena neyyoti.\nNāti paṭikkhepo.\nBrāhmaṇoti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo—\nsakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti …pe…\nasito tādi vuccate sa brahmā.\nNa brāhmaṇo sīlavatena neyyoti.\nBrāhmaṇo sīlena vā vatena vā sīlabbatena vā na yāyati na niyyati na vuyhati na saṁharīyatīti—\nna brāhmaṇo sīlavatena neyyo."}},{"id":"mnd5:52","sourceIds":["mnd5:52.1","mnd5:52.2","mnd5:52.3","mnd5:52.4","mnd5:52.5","mnd5:52.6","mnd5:52.7","mnd5:52.8","mnd5:52.9","mnd5:52.10","mnd5:52.11","mnd5:52.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Pāraṅgato na pacceti tādīti.\nPāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.\nYo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.\nSo pāraṅgato pārappatto antagato antappatto koṭigato koṭippatto (vitthāro) jātimaraṇasaṁsāro, natthi tassa punabbhavoti—\npāraṅgato.\nNa paccetīti sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati.\nSakadāgāmimaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati.\nAnāgāmimaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati.\nArahattamaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchatīti—\npāraṅgato na pacceti.\nTādīti arahā pañcahākārehi tādī—\niṭṭhāniṭṭhe tādī, cattāvīti tādī, tiṇṇāvīti tādī, muttāvīti tādī, taṁniddesā tādī."}},{"id":"mnd5:53","sourceIds":["mnd5:53.1","mnd5:53.2","mnd5:53.3","mnd5:53.4","mnd5:53.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ arahā iṭṭhāniṭṭhe tādī?\nArahā lābhepi tādī, alābhepi tādī, yasepi tādī, ayasepi tādī, pasaṁsāyapi tādī, nindāyapi tādī, sukhepi tādī, dukkhepi tādī.\nEkañce bāhaṁ gandhena limpeyyuṁ, ekañce bāhaṁ vāsiyā taccheyyuṁ—\namusmiṁ natthi rāgo, amusmiṁ natthi paṭighaṁ, anunayapaṭighavippahīno ugghātinighātivītivatto anurodhavirodhasamatikkanto.\nEvaṁ arahā iṭṭhāniṭṭhe tādī."}},{"id":"mnd5:54","sourceIds":["mnd5:54.1","mnd5:54.2","mnd5:54.3","mnd5:54.4","mnd5:54.5","mnd5:54.6","mnd5:54.7","mnd5:54.8","mnd5:54.9","mnd5:54.10","mnd5:54.11","mnd5:54.12","mnd5:54.13","mnd5:54.14","mnd5:54.15","mnd5:54.16","mnd5:54.17","mnd5:54.18","mnd5:54.19","mnd5:54.20","mnd5:54.21","mnd5:54.22","mnd5:54.23","mnd5:54.24","mnd5:54.25"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ arahā cattāvīti tādī?\nArahato rāgo catto vanto mutto pahīno paṭinissaṭṭho.\nDoso …\nmoho …\nkodho …\nupanāho …\nmakkho …\npaḷāso …\nissā …\nmacchariyaṁ …\nmāyā …\nsāṭheyyaṁ …\nthambho …\nsārambho …\nmāno …\natimāno …\nmado …\npamādo …\nsabbe kilesā …\nsabbe duccaritā …\nsabbe darathā …\nsabbe pariḷāhā …\nsabbe santāpā …\nsabbākusalābhisaṅkhārā cattā vantā muttā pahīnā paṭinissaṭṭhā.\nEvaṁ arahā cattāvīti tādī."}},{"id":"mnd5:55","sourceIds":["mnd5:55.1","mnd5:55.2","mnd5:55.3","mnd5:55.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ arahā tiṇṇāvīti tādī?\nArahā kāmoghaṁ tiṇṇo bhavoghaṁ tiṇṇo diṭṭhoghaṁ tiṇṇo avijjoghaṁ tiṇṇo sabbaṁ saṁsārapathaṁ tiṇṇo uttiṇṇo nittiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivatto.\nSo vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo jātimaraṇasaṁsāro, natthi tassa punabbhavoti.\nEvaṁ arahā tiṇṇāvīti tādī."}},{"id":"mnd5:56","sourceIds":["mnd5:56.1","mnd5:56.2","mnd5:56.3","mnd5:56.4","mnd5:56.5","mnd5:56.6","mnd5:56.7","mnd5:56.8","mnd5:56.9","mnd5:56.10","mnd5:56.11","mnd5:56.12","mnd5:56.13","mnd5:56.14","mnd5:56.15","mnd5:56.16","mnd5:56.17","mnd5:56.18","mnd5:56.19","mnd5:56.20","mnd5:56.21","mnd5:56.22","mnd5:56.23","mnd5:56.24","mnd5:56.25"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ arahā muttāvīti tādī?\nArahato rāgā cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ,\ndosā cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ,\nmohā cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ,\nkodhā …\nupanāhā …\nmakkhā …\npaḷāsā …\nissāya …\nmacchariyā …\nmāyāya …\nsāṭheyyā …\nthambhā …\nsārambhā …\nmānā …\natimānā …\nmadā …\npamādā …\nsabbakilesehi …\nsabbaduccaritehi …\nsabbadarathehi …\nsabbapariḷāhehi …\nsabbasantāpehi …\nsabbākusalābhisaṅkhārehi cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ.\nEvaṁ arahā muttāvīti tādī."}},{"id":"mnd5:57","sourceIds":["mnd5:57.1","mnd5:57.2","mnd5:57.3","mnd5:57.4","mnd5:57.5","mnd5:57.6","mnd5:57.7","mnd5:57.8","mnd5:57.9","mnd5:57.10","mnd5:57.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ arahā taṁniddesā tādī?\nArahā sīle sati sīlavāti taṁniddesā tādī;\nsaddhāya sati saddhoti taṁniddesā tādī;\nvīriye sati vīriyavāti taṁniddesā tādī;\nsatiyā sati satimāti taṁniddesā tādī;\nsamādhimhi sati samāhitoti taṁniddesā tādī;\npaññāya sati paññavāti taṁniddesā tādī;\nvijjāya sati tevijjoti taṁniddesā tādī;\nabhiññāya sati chaḷabhiññoti taṁniddesā tādī.\nEvaṁ arahā taṁniddesā tādīti—\npāraṅgato na pacceti tādī."}},{"id":"mnd5:58","sourceIds":["mnd5:58.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd5:59","sourceIds":["mnd5:59.1","mnd5:59.2","mnd5:59.3","mnd5:59.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Na kappayanti na purekkharonti,\nDhammāpi tesaṁ na paṭicchitāse;\nNa brāhmaṇo sīlavatena neyyo,\nPāraṅgato na pacceti tādī”ti."}},{"id":"mnd5:60","sourceIds":["mnd5:60.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Paramaṭṭhakasuttaniddeso pañcamo."}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/mnd5/pli/ms","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
