{"id":"mnd6","title":"6. Jarāsuttaniddesa","languageCodes":["pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"mnd6","title":"6. Jarāsuttaniddesa","units":[{"id":"mnd6:0","sourceIds":["mnd6:0.1","mnd6:0.2","mnd6:0.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Mahāniddesa\nAṭṭhakavagga\n6. Jarāsuttaniddesa"}},{"id":"mnd6:1","sourceIds":["mnd6:1.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha jarāsuttaniddesaṁ vakkhati—"}},{"id":"mnd6:2","sourceIds":["mnd6:2.1","mnd6:2.2","mnd6:2.3","mnd6:2.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Appaṁ vata jīvitaṁ idaṁ,\nOraṁ vassasatāpi miyyati;\nYo cepi aticca jīvati,\nAtha kho so jarasāpi miyyati."}},{"id":"mnd6:3","sourceIds":["mnd6:3.1","mnd6:3.2","mnd6:3.3","mnd6:3.4","mnd6:3.5","mnd6:3.6","mnd6:3.7","mnd6:3.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Appaṁ vata jīvitaṁ idanti.\nJīvitanti āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṁ jīvitindriyaṁ.\nApi ca dvīhi kāraṇehi appakaṁ jīvitaṁ thokaṁ jīvitaṁ—\nṭhitiparittatāya vā appakaṁ jīvitaṁ, sarasaparittatāya vā appakaṁ jīvitaṁ.\nKathaṁ ṭhitiparittatāya vā appakaṁ jīvitaṁ?\nAtīte cittakkhaṇe jīvittha, na jīvati na jīvissati;\nanāgate cittakkhaṇe jīvissati, na jīvati na jīvittha;\npaccuppanne cittakkhaṇe jīvati, na jīvittha na jīvissati."}},{"id":"mnd6:4","sourceIds":["mnd6:4.1","mnd6:4.2","mnd6:4.3","mnd6:4.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Jīvitaṁ attabhāvo ca,\nsukhadukkhā ca kevalā;\nEkacittasamāyuttā,\nlahuso vattate khaṇo."}},{"id":"mnd6:5","sourceIds":["mnd6:5.1","mnd6:5.2","mnd6:5.3","mnd6:5.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Cullāsītisahassāni,\nkappā tiṭṭhanti ye marū;\nNa tveva tepi jīvanti,\ndvīhi cittehi saṁyutā."}},{"id":"mnd6:6","sourceIds":["mnd6:6.1","mnd6:6.2","mnd6:6.3","mnd6:6.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Ye niruddhā marantassa,\ntiṭṭhamānassa vā idha;\nSabbepi sadisā khandhā,\ngatā appaṭisandhikā."}},{"id":"mnd6:7","sourceIds":["mnd6:7.1","mnd6:7.2","mnd6:7.3","mnd6:7.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Anantarā ca ye bhaggā,\nye ca bhaggā anāgatā;\nTadantare niruddhānaṁ,\nvesamaṁ natthi lakkhaṇe."}},{"id":"mnd6:8","sourceIds":["mnd6:8.1","mnd6:8.2","mnd6:8.3","mnd6:8.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Anibbattena na jāto,\npaccuppannena jīvati;\nCittabhaggā mato loko,\npaññatti paramatthiyā."}},{"id":"mnd6:9","sourceIds":["mnd6:9.1","mnd6:9.2","mnd6:9.3","mnd6:9.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā ninnā pavattanti,\nchandena pariṇāmitā;\nAcchinnadhārā vattanti,\nsaḷāyatanapaccayā."}},{"id":"mnd6:10","sourceIds":["mnd6:10.1","mnd6:10.2","mnd6:10.3","mnd6:10.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Anidhānagatā bhaggā,\npuñjo natthi anāgate;\nNibbattā ye ca tiṭṭhanti,\nāragge sāsapūpamā."}},{"id":"mnd6:11","sourceIds":["mnd6:11.1","mnd6:11.2","mnd6:11.3","mnd6:11.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Nibbattānañca dhammānaṁ,\nbhaṅgo nesaṁ purakkhato;\nPalokadhammā tiṭṭhanti,\npurāṇehi amissitā."}},{"id":"mnd6:12","sourceIds":["mnd6:12.1","mnd6:12.2","mnd6:12.3","mnd6:12.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Adassanato āyanti,\nbhaṅgā gacchantyadassanaṁ;\nVijjuppādova ākāse,\nuppajjanti vayanti cā”ti."}},{"id":"mnd6:13","sourceIds":["mnd6:13.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ ṭhitiparittatāya appakaṁ jīvitaṁ."}},{"id":"mnd6:14","sourceIds":["mnd6:14.1","mnd6:14.2","mnd6:14.3","mnd6:14.4","mnd6:14.5","mnd6:14.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ sarasaparittatāya appakaṁ jīvitaṁ?\nAssāsūpanibaddhaṁ jīvitaṁ, passāsūpanibaddhaṁ jīvitaṁ, assāsapassāsūpanibaddhaṁ jīvitaṁ, mahābhūtūpanibaddhaṁ jīvitaṁ, kabaḷīkārāhārūpanibaddhaṁ jīvitaṁ, usmūpanibaddhaṁ jīvitaṁ, viññāṇūpanibaddhaṁ jīvitaṁ.\nMūlampi imesaṁ dubbalaṁ, pubbahetūpi imesaṁ dubbalā, ye paccayā tepi dubbalā, yepi pabhāvikā tepi dubbalā, sahabhūpi imesaṁ dubbalā, sampayogāpi imesaṁ dubbalā, sahajāpi imesaṁ dubbalā, yāpi payojikā sāpi dubbalā.\nAññamaññaṁ ime niccadubbalā, aññamaññaṁ anavaṭṭhitā ime.\nAññamaññaṁ paripātayanti ime, aññamaññassa hi natthi tāyitā, na cāpi ṭhapenti aññamaññaṁ ime.\nYopi nibbattako so na vijjati."}},{"id":"mnd6:15","sourceIds":["mnd6:15.1","mnd6:15.2","mnd6:15.3","mnd6:15.4","mnd6:15.5","mnd6:15.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Na ca kenaci koci hāyati,\nGandhabbā ca ime hi sabbaso;\nPurimehi pabhāvikā ime,\nYepi pabhāvikā te pure matā;\nPurimāpi ca pacchimāpi ca,\nAññamaññaṁ na kadāci maddasaṁsū”ti."}},{"id":"mnd6:16","sourceIds":["mnd6:16.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ sarasaparittatāya appakaṁ jīvitaṁ."}},{"id":"mnd6:17","sourceIds":["mnd6:17.1","mnd6:17.2","mnd6:17.3","mnd6:17.4","mnd6:17.5","mnd6:17.6","mnd6:17.7","mnd6:17.8","mnd6:17.9","mnd6:17.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Api ca cātumahārājikānaṁ devānaṁ jīvitaṁ upādāya manussānaṁ appakaṁ jīvitaṁ parittaṁ jīvitaṁ thokaṁ jīvitaṁ khaṇikaṁ jīvitaṁ lahukaṁ jīvitaṁ ittaraṁ jīvitaṁ anaddhanīyaṁ jīvitaṁ naciraṭṭhitikaṁ jīvitaṁ.\nTāvatiṁsānaṁ devānaṁ …pe…\nyāmānaṁ devānaṁ …\ntusitānaṁ devānaṁ …\nnimmānaratīnaṁ devānaṁ …\nparanimmitavasavattīnaṁ devānaṁ …\nbrahmakāyikānaṁ devānaṁ jīvitaṁ upādāya manussānaṁ appakaṁ jīvitaṁ parittaṁ jīvitaṁ thokaṁ jīvitaṁ khaṇikaṁ jīvitaṁ lahukaṁ jīvitaṁ ittaraṁ jīvitaṁ anaddhanīyaṁ jīvitaṁ naciraṭṭhitikaṁ jīvitaṁ.\nVuttañhetaṁ bhagavatā—\n“appamidaṁ, bhikkhave, manussānaṁ āyu, gamaniyo samparāyo, mantāya boddhabbaṁ, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ, natthi jātassa amaraṇaṁ.\nYo, bhikkhave, ciraṁ jīvati, so vassasataṁ appaṁ vā bhiyyo."}},{"id":"mnd6:18","sourceIds":["mnd6:18.1","mnd6:18.2","mnd6:18.3","mnd6:18.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Appamāyu manussānaṁ,\nhīḷeyya naṁ suporiso;\nCareyyādittasīsova,\nnatthi maccussanāgamo."}},{"id":"mnd6:19","sourceIds":["mnd6:19.1","mnd6:19.2","mnd6:19.3","mnd6:19.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Accayanti ahorattā,\njīvitaṁ uparujjhati;\nĀyu khiyyati maccānaṁ,\nkunnadīnaṁva odakan”ti."}},{"id":"mnd6:20","sourceIds":["mnd6:20.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Appaṁ vata jīvitaṁ idaṁ."}},{"id":"mnd6:21","sourceIds":["mnd6:21.1","mnd6:21.2","mnd6:21.3","mnd6:21.4","mnd6:21.5","mnd6:21.6","mnd6:21.7","mnd6:21.8","mnd6:21.9","mnd6:21.10","mnd6:21.11","mnd6:21.12","mnd6:21.13","mnd6:21.14","mnd6:21.15","mnd6:21.16","mnd6:21.17","mnd6:21.18","mnd6:21.19","mnd6:21.20","mnd6:21.21","mnd6:21.22","mnd6:21.23","mnd6:21.24","mnd6:21.25","mnd6:21.26","mnd6:21.27","mnd6:21.28","mnd6:21.29","mnd6:21.30","mnd6:21.31","mnd6:21.32","mnd6:21.33","mnd6:21.34","mnd6:21.35","mnd6:21.36","mnd6:21.37","mnd6:21.38"],"kind":"text","text":{"pi":"Oraṁ vassasatāpi miyyatīti.\nKalalakālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,\nabbudakālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,\npesikālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,\nghanakālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,\npasākhakālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,\njātamattopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,\nsūtigharepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,\naddhamāsikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,\nmāsikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,\ndvemāsikopi …\ntemāsikopi …\ncatumāsikopi …\npañcamāsikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,\nchamāsikopi …\nsattamāsikopi …\naṭṭhamāsikopi …\nnavamāsikopi …\ndasamāsikopi …\nsaṁvaccharikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati,\ndvevassikopi …\ntivassikopi …\ncatuvassikopi …\npañcavassikopi …\nchavassikopi …\nsattavassikopi …\naṭṭhavassikopi …\nnavavassikopi …\ndasavassikopi …\nvīsativassikopi …\ntiṁsavassikopi …\ncattārīsavassikopi …\npaññāsavassikopi …\nsaṭṭhivassikopi …\nsattativassikopi …\nasītivassikopi …\nnavutivassikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjatīti—\noraṁ vassasatāpi miyyati."}},{"id":"mnd6:22","sourceIds":["mnd6:22.1","mnd6:22.2","mnd6:22.3","mnd6:22.4","mnd6:22.5","mnd6:22.6","mnd6:22.7","mnd6:22.8","mnd6:22.9","mnd6:22.10","mnd6:22.11","mnd6:22.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Yo cepi aticca jīvatīti.\nYo vassasataṁ atikkamitvā jīvati so ekaṁ vā vassaṁ jīvati,\ndve vā vassāni jīvati,\ntīṇi vā vassāni jīvati,\ncattāri vā vassāni jīvati,\npañca vā vassāni jīvati …pe…\ndasa vā vassāni jīvati,\nvīsati vā vassāni jīvati,\ntiṁsaṁ vā vassāni jīvati, cattārīsaṁ vā vassāni jīvatīti—\nyo cepi aticca jīvati.\nAtha kho so jarasāpi miyyatīti.\nYadā jiṇṇo hoti vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto khaṇḍadanto palitakeso vilūnaṁ khalitasiro valinaṁ tilakāhatagatto vaṅko bhoggo daṇḍaparāyano, so jarāyapi cavati marati antaradhāyati vippalujjati, natthi maraṇamhā mokkho."}},{"id":"mnd6:23","sourceIds":["mnd6:23.1","mnd6:23.2","mnd6:23.3","mnd6:23.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Phalānamiva pakkānaṁ,\npāto patanato bhayaṁ;\nEvaṁ jātāna maccānaṁ,\nniccaṁ maraṇato bhayaṁ."}},{"id":"mnd6:24","sourceIds":["mnd6:24.1","mnd6:24.2","mnd6:24.3","mnd6:24.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathāpi kumbhakārassa,\nkataṁ mattikabhājanaṁ;\nSabbaṁ bhedanapariyantaṁ,\nevaṁ maccāna jīvitaṁ."}},{"id":"mnd6:25","sourceIds":["mnd6:25.1","mnd6:25.2","mnd6:25.3","mnd6:25.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Daharā ca mahantā ca,\nye bālā ye ca paṇḍitā;\nSabbe maccuvasaṁ yanti,\nsabbe maccuparāyanā."}},{"id":"mnd6:26","sourceIds":["mnd6:26.1","mnd6:26.2","mnd6:26.3","mnd6:26.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tesaṁ maccuparetānaṁ,\ngacchataṁ paralokato;\nNa pitā tāyate puttaṁ,\nñātī vā pana ñātake."}},{"id":"mnd6:27","sourceIds":["mnd6:27.1","mnd6:27.2","mnd6:27.3","mnd6:27.4","mnd6:27.5","mnd6:27.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Pekkhataññeva ñātīnaṁ,\npassa lālappataṁ puthu;\nEkamekova maccānaṁ,\ngovajjho viya niyyati;\nEvamabbhāhato loko,\nmaccunā ca jarāya cā”ti."}},{"id":"mnd6:28","sourceIds":["mnd6:28.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha kho so jarasāpi miyyati."}},{"id":"mnd6:29","sourceIds":["mnd6:29.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd6:30","sourceIds":["mnd6:30.1","mnd6:30.2","mnd6:30.3","mnd6:30.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Appaṁ vata jīvitaṁ idaṁ,\nOraṁ vassasatāpi miyyati;\nYo cepi aticca jīvati,\nAtha kho so jarasāpi miyyatī”ti."}},{"id":"mnd6:31","sourceIds":["mnd6:31.1","mnd6:31.2","mnd6:31.3","mnd6:31.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Socanti janā mamāyite,\nNa hi santi niccā pariggahā;\nVinābhāvaṁ santamevidaṁ,\nIti disvā nāgāramāvase."}},{"id":"mnd6:32","sourceIds":["mnd6:32.1","mnd6:32.2","mnd6:32.3","mnd6:32.4","mnd6:32.5","mnd6:32.6","mnd6:32.7","mnd6:32.8","mnd6:32.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Socanti janā mamāyiteti.\nJanāti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca.\nMamattāti dve mamattā—\ntaṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…\nidaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…\nidaṁ diṭṭhimamattaṁ.\nMamāyitaṁ vatthuṁ acchedasaṅkinopi socanti, acchijjantepi socanti, acchinnepi socanti.\nMamāyitaṁ vatthuṁ vipariṇāmasaṅkinopi socanti, vipariṇāmantepi socanti, vipariṇatepi socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṁ kandanti sammohaṁ āpajjantīti—\nsocanti janā mamāyite."}},{"id":"mnd6:33","sourceIds":["mnd6:33.1","mnd6:33.2","mnd6:33.3","mnd6:33.4","mnd6:33.5","mnd6:33.6","mnd6:33.7","mnd6:33.8","mnd6:33.9","mnd6:33.10","mnd6:33.11","mnd6:33.12","mnd6:33.13","mnd6:33.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Na hi santi niccā pariggahāti.\nDve pariggahā—\ntaṇhāpariggaho ca diṭṭhipariggaho ca …pe…\nayaṁ taṇhāpariggaho …pe…\nayaṁ diṭṭhipariggaho.\nTaṇhāpariggaho anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammo.\nDiṭṭhipariggahopi anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammo.\nVuttañhetaṁ bhagavatā—\n“passatha no tumhe, bhikkhave, taṁ pariggahaṁ yvāyaṁ pariggaho nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva tiṭṭheyyā”ti?\n“No hetaṁ, bhante”.\n“Sādhu, bhikkhave.\nAhampi kho taṁ, bhikkhave, pariggahaṁ na samanupassāmi, yvāyaṁ pariggaho nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva tiṭṭheyyā”ti.\nPariggahā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā natthi na santi na saṁvijjanti na labbhantīti—\nna hi santi niccā pariggahā."}},{"id":"mnd6:34","sourceIds":["mnd6:34.1","mnd6:34.2","mnd6:34.3","mnd6:34.4","mnd6:34.5","mnd6:34.6","mnd6:34.7","mnd6:34.8","mnd6:34.9","mnd6:34.10","mnd6:34.11","mnd6:34.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Vinābhāvaṁ santamevidanti.\nNānābhāve vinābhāve aññathābhāve sante saṁvijjamāne upalabbhiyamāne.\nVuttañhetaṁ bhagavatā —\n“alaṁ, ānanda.\nMā soci mā paridevi.\nNanu etaṁ, ānanda, mayā paṭikacceva akkhātaṁ—\n‘sabbeheva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo.\nTaṁ kutettha, ānanda, labbhā—\nyaṁ taṁ jātaṁ bhūtaṁ saṅkhataṁ palokadhammaṁ taṁ vata mā palujjī’ti.\nNetaṁ ṭhānaṁ vijjati.\nPurimānaṁ purimānaṁ khandhānaṁ dhātūnaṁ āyatanānaṁ vipariṇāmaññathābhāvā pacchimā pacchimā khandhā ca dhātuyo ca āyatanāni ca pavattantī”ti—\nvinābhāvaṁ santamevidaṁ."}},{"id":"mnd6:35","sourceIds":["mnd6:35.1","mnd6:35.2","mnd6:35.3","mnd6:35.4","mnd6:35.5","mnd6:35.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Iti disvā nāgāramāvaseti.\nItīti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatā metaṁ.\nItīti iti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā mamattesūti—\niti disvā.\nNāgāramāvaseti sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyyāti—\niti disvā nāgāramāvase."}},{"id":"mnd6:36","sourceIds":["mnd6:36.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd6:37","sourceIds":["mnd6:37.1","mnd6:37.2","mnd6:37.3","mnd6:37.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Socanti janā mamāyite,\nNa hi santi niccā pariggahā;\nVinābhāvaṁ santamevidaṁ,\nIti disvā nāgāramāvase”ti."}},{"id":"mnd6:38","sourceIds":["mnd6:38.1","mnd6:38.2","mnd6:38.3","mnd6:38.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Maraṇenapi taṁ pahīyati,\nYaṁ puriso mamidanti maññati;\nEtampi viditvāna paṇḍito,\nNa mamattāya nametha māmako."}},{"id":"mnd6:39","sourceIds":["mnd6:39.1","mnd6:39.2","mnd6:39.3","mnd6:39.4","mnd6:39.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Maraṇenapi taṁ pahīyatīti.\nMaraṇanti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccumaraṇaṁ kālaṅkiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo.\nTanti rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ.\nPahīyatīti pahīyati jahīyati vijahīyati antaradhāyati vippalujjati.\nBhāsitampi hetaṁ—"}},{"id":"mnd6:40","sourceIds":["mnd6:40.1","mnd6:40.2","mnd6:40.3","mnd6:40.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Pubbeva maccaṁ vijahanti bhogā,\nMaccova ne pubbataraṁ jahāti;\nAsassatā bhogino kāmakāmī,\nTasmā na socāmahaṁ sokakāle."}},{"id":"mnd6:41","sourceIds":["mnd6:41.1","mnd6:41.2","mnd6:41.3","mnd6:41.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Udeti āpūrati veti cando,\nAtthaṁ tapetvāna paleti sūriyo;\nViditā mayā sattuka lokadhammā,\nTasmā na socāmahaṁ sokakāle”ti."}},{"id":"mnd6:42","sourceIds":["mnd6:42.1","mnd6:42.2","mnd6:42.3","mnd6:42.4","mnd6:42.5","mnd6:42.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Maraṇenapi taṁ pahīyati.\nYaṁ puriso mamidanti maññatīti.\nYanti rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ.\nPurisoti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpo.\nMamidanti maññatīti taṇhāmaññanāya maññati, diṭṭhimaññanāya maññati, mānamaññanāya maññati, kilesamaññanāya maññati, duccaritamaññanāya maññati, payogamaññanāya maññati, vipākamaññanāya maññatīti—\nyaṁ puriso mamidanti maññati."}},{"id":"mnd6:43","sourceIds":["mnd6:43.1","mnd6:43.2","mnd6:43.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Etampi viditvāna paṇḍitoti.\nEtaṁ ādīnavaṁ ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā mamattesūti, etampi viditvā paṇḍito dhīro paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti—\netampi viditvāna paṇḍito."}},{"id":"mnd6:44","sourceIds":["mnd6:44.1","mnd6:44.2","mnd6:44.3","mnd6:44.4","mnd6:44.5","mnd6:44.6","mnd6:44.7","mnd6:44.8","mnd6:44.9","mnd6:44.10","mnd6:44.11","mnd6:44.12","mnd6:44.13","mnd6:44.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Na mamattāya nametha māmakoti.\nMamattāti dve mamattā—\ntaṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…\nidaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…\nidaṁ diṭṭhimamattaṁ.\nMāmakoti buddhamāmako dhammamāmako saṅghamāmako.\nSo bhagavantaṁ mamāyati, bhagavā taṁ puggalaṁ pariggaṇhāti.\nVuttañhetaṁ bhagavatā—\n“ye te, bhikkhave, bhikkhū kuhā thaddhā lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā, na me te, bhikkhave, bhikkhū māmakā;\napagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā.\nNa ca te imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti.\nYe ca kho te, bhikkhave, bhikkhū nikkuhā nillapā dhīrā atthaddhā susamāhitā, te kho me, bhikkhave, bhikkhū māmakā;\nanapagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā.\nTe ca imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti."}},{"id":"mnd6:45","sourceIds":["mnd6:45.1","mnd6:45.2","mnd6:45.3","mnd6:45.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kuhā thaddhā lapā siṅgī,\nunnaḷā asamāhitā;\nNa te dhamme virūhanti,\nsammāsambuddhadesite."}},{"id":"mnd6:46","sourceIds":["mnd6:46.1","mnd6:46.2","mnd6:46.3","mnd6:46.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Nikkuhā nillapā dhīrā,\natthaddhā susamāhitā;\nTe ve dhamme virūhanti,\nsammāsambuddhadesite”."}},{"id":"mnd6:47","sourceIds":["mnd6:47.1","mnd6:47.2","mnd6:47.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Na mamattāya nametha māmakoti.\nMāmako taṇhāmamattaṁ pahāya diṭṭhimamattaṁ paṭinissajjitvā mamattāya na nameyya na onameyya, na tanninno assa na tappoṇo na tappabbhāro na tadadhimutto na tadadhipateyyoti—\nna mamattāya nametha māmako."}},{"id":"mnd6:48","sourceIds":["mnd6:48.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd6:49","sourceIds":["mnd6:49.1","mnd6:49.2","mnd6:49.3","mnd6:49.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Maraṇenapi taṁ pahīyati,\nYaṁ puriso mamidanti maññati;\nEtampi viditvāna paṇḍito,\nNa mamattāya nametha māmako”ti."}},{"id":"mnd6:50","sourceIds":["mnd6:50.1","mnd6:50.2","mnd6:50.3","mnd6:50.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Supinena yathāpi saṅgataṁ,\nPaṭibuddho puriso na passati;\nEvampi piyāyitaṁ janaṁ,\nPetaṁ kālaṅkataṁ na passati."}},{"id":"mnd6:51","sourceIds":["mnd6:51.1","mnd6:51.2","mnd6:51.3","mnd6:51.4","mnd6:51.5","mnd6:51.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Supinena yathāpi saṅgatanti.\nSaṅgataṁ samāgataṁ samāhitaṁ sannipatitanti—\nsupinena yathāpi saṅgataṁ.\nPaṭibuddho puriso na passatīti yathā puriso supinagato candaṁ passati, sūriyaṁ passati, mahāsamuddaṁ passati, sineruṁ pabbatarājānaṁ passati, hatthiṁ passati, assaṁ passati, rathaṁ passati, pattiṁ passati, senābyūhaṁ passati, ārāmarāmaṇeyyakaṁ passati, vanarāmaṇeyyakaṁ … bhūmirāmaṇeyyakaṁ … pokkharaṇīrāmaṇeyyakaṁ passati;\npaṭibuddho na kiñci passatīti—\npaṭibuddho puriso na passati."}},{"id":"mnd6:52","sourceIds":["mnd6:52.1","mnd6:52.2","mnd6:52.3","mnd6:52.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Evampi piyāyitaṁ jananti.\nEvanti opammasampaṭipādanaṁ.\nPiyāyitaṁ jananti mamāyitaṁ janaṁ mātaraṁ vā pitaraṁ vā bhātaraṁ vā bhaginiṁ vā puttaṁ vā dhītaraṁ vā mittaṁ vā amaccaṁ vā ñātiṁ vā sālohitaṁ vāti—\nevampi piyāyitaṁ janaṁ."}},{"id":"mnd6:53","sourceIds":["mnd6:53.1","mnd6:53.2","mnd6:53.3","mnd6:53.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Petaṁ kālaṅkataṁ na passatīti.\nPeto vuccati mato.\nKālaṅkataṁ na passati na dakkhati nādhigacchati na vindati na paṭilabhatīti—\npetaṁ kālaṅkataṁ na passati."}},{"id":"mnd6:54","sourceIds":["mnd6:54.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd6:55","sourceIds":["mnd6:55.1","mnd6:55.2","mnd6:55.3","mnd6:55.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Supinena yathāpi saṅgataṁ,\nPaṭibuddho puriso na passati;\nEvampi piyāyitaṁ janaṁ,\nPetaṁ kālaṅkataṁ na passatī”ti."}},{"id":"mnd6:56","sourceIds":["mnd6:56.1","mnd6:56.2","mnd6:56.3","mnd6:56.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Diṭṭhāpi sutāpi te janā,\nYesaṁ nāmamidaṁ pavuccati;\nNāmaṁyevāvasissati,\nAkkheyyaṁ petassa jantuno."}},{"id":"mnd6:57","sourceIds":["mnd6:57.1","mnd6:57.2","mnd6:57.3","mnd6:57.4","mnd6:57.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Diṭṭhāpi sutāpi te janāti.\nDiṭṭhāti ye cakkhuviññāṇābhisambhūtā.\nSutāti ye sotaviññāṇābhisambhūtā.\nTe janāti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā cāti—\ndiṭṭhāpi sutāpi te janā."}},{"id":"mnd6:58","sourceIds":["mnd6:58.1","mnd6:58.2","mnd6:58.3","mnd6:58.4","mnd6:58.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Yesaṁ nāmamidaṁ pavuccatīti.\nYesanti yesaṁ khattiyānaṁ brāhmaṇānaṁ vessānaṁ suddānaṁ gahaṭṭhānaṁ pabbajitānaṁ devānaṁ manussānaṁ.\nNāmanti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpo.\nPavuccatīti vuccati pavuccati kathīyati bhaṇīyati dīpīyati voharīyatīti—\nyesaṁ nāmamidaṁ pavuccati."}},{"id":"mnd6:59","sourceIds":["mnd6:59.1","mnd6:59.2","mnd6:59.3","mnd6:59.4","mnd6:59.5","mnd6:59.6","mnd6:59.7","mnd6:59.8","mnd6:59.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Nāmaṁyevāvasissati akkheyyanti.\nRūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ pahīyati jahīyati vijahīyati antaradhāyati vippalujjati, nāmaṁyevāvasissati.\nAkkheyyanti.\nAkkhātuṁ kathetuṁ bhaṇituṁ dīpayituṁ voharitunti—\nnāmaṁ evāvasissati akkheyyaṁ.\nPetassa jantunoti.\nPetassāti matassa kālaṅkatassa.\nJantunoti sattassa narassa mānavassa posassa puggalassa jīvassa jāgussa jantussa indagussa manujassāti—\npetassa jantuno."}},{"id":"mnd6:60","sourceIds":["mnd6:60.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd6:61","sourceIds":["mnd6:61.1","mnd6:61.2","mnd6:61.3","mnd6:61.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Diṭṭhāpi sutāpi te janā,\nYesaṁ nāmamidaṁ pavuccati;\nNāmaṁyevāvasissati,\nAkkheyyaṁ petassa jantuno”ti."}},{"id":"mnd6:62","sourceIds":["mnd6:62.1","mnd6:62.2","mnd6:62.3","mnd6:62.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sokapparidevamaccharaṁ,\nNa pajahanti giddhā mamāyite;\nTasmā munayo pariggahaṁ,\nHitvā acariṁsu khemadassino."}},{"id":"mnd6:63","sourceIds":["mnd6:63.1","mnd6:63.2","mnd6:63.3","mnd6:63.4","mnd6:63.5","mnd6:63.6","mnd6:63.7","mnd6:63.8","mnd6:63.9","mnd6:63.10","mnd6:63.11","mnd6:63.12","mnd6:63.13","mnd6:63.14","mnd6:63.15","mnd6:63.16","mnd6:63.17","mnd6:63.18","mnd6:63.19","mnd6:63.20","mnd6:63.21"],"kind":"text","text":{"pi":"Sokapparidevamaccharaṁ na pajahanti giddhā mamāyiteti.\nSokoti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko antodāho antoparidāho cetaso parijjhāyanā domanassaṁ sokasallaṁ.\nParidevoti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa …pe…\ndiṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattaṁ.\nMacchariyanti pañca macchariyāni—\nāvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.\nYaṁ evarūpaṁ macchariyaṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—\nidaṁ vuccati macchariyaṁ.\nApi ca khandhamacchariyampi macchariyaṁ, dhātumacchariyampi macchariyaṁ, āyatanamacchariyampi macchariyaṁ gāho—\nidaṁ vuccati macchariyaṁ.\nGedho vuccati taṇhā.\nYo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.\nMamattāti dve mamattā—\ntaṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…\nidaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…\nidaṁ diṭṭhimamattaṁ.\nMamāyitaṁ vatthuṁ acchedasaṅkinopi socanti, acchijjantepi socanti, acchinnepi socanti, mamāyitaṁ vatthuṁ vipariṇāmasaṅkinopi socanti, vipariṇāmantepi socanti, vipariṇatepi socanti, mamāyitaṁ vatthuṁ acchedasaṅkinopi paridevanti, acchijjantepi paridevanti, acchinnepi paridevanti.\nMamāyitaṁ vatthuṁ vipariṇāmasaṅkinopi paridevanti, vipariṇāmantepi paridevanti, vipariṇatepi paridevanti.\nMamāyitaṁ vatthuṁ rakkhanti gopenti pariggaṇhanti mamāyanti maccharāyanti;\nmamāyitasmiṁ vatthusmiṁ sokaṁ na jahanti, paridevaṁ na jahanti, macchariyaṁ na jahanti, gedhaṁ na jahanti na pajahanti na vinodenti na byantiṁ karonti na anabhāvaṁ gamentīti—\nsokapparidevamaccharaṁ na pajahanti giddhā mamāyite."}},{"id":"mnd6:64","sourceIds":["mnd6:64.1","mnd6:64.2","mnd6:64.3","mnd6:64.4","mnd6:64.5","mnd6:64.6","mnd6:64.7","mnd6:64.8","mnd6:64.9","mnd6:64.10","mnd6:64.11","mnd6:64.12","mnd6:64.13","mnd6:64.14","mnd6:64.15","mnd6:64.16","mnd6:64.17","mnd6:64.18"],"kind":"text","text":{"pi":"Tasmā munayo pariggahaṁ, hitvā acariṁsu khemadassinoti.\nTasmāti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā etaṁ ādīnavaṁ sampassamānā mamattesūti—\ntasmā.\nMunayoti monaṁ vuccati ñāṇaṁ.\nYā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.\nTena ñāṇena samannāgatā munayo monappattā.\nTīṇi moneyyāni—\nkāyamoneyyaṁ, vacīmoneyyaṁ, manomoneyyaṁ …pe…\nsaṅgajālamaticca so muni.\nPariggahoti dve pariggahā—\ntaṇhāpariggaho ca diṭṭhipariggaho ca …pe…\nayaṁ taṇhāpariggaho …pe…\nayaṁ diṭṭhipariggaho.\nMunayo taṇhāpariggahaṁ pariccajitvā diṭṭhipariggahaṁ paṭinissajjitvā cajitvā pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvā acariṁsu vihariṁsu iriyiṁsu vattiṁsu pāliṁsu yapiṁsu yāpiṁsu.\nKhemadassinoti khemaṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.\nYo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.\nKhemadassinoti khemadassino tāṇadassino leṇadassino saraṇadassino abhayadassino accutadassino amatadassino nibbānadassinoti—\ntasmā munayo pariggahaṁ hitvā acariṁsu khemadassino."}},{"id":"mnd6:65","sourceIds":["mnd6:65.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd6:66","sourceIds":["mnd6:66.1","mnd6:66.2","mnd6:66.3","mnd6:66.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Sokapparidevamaccharaṁ,\nNa jahanti giddhā mamāyite;\nTasmā munayo pariggahaṁ,\nHitvā acariṁsu khemadassino”ti."}},{"id":"mnd6:67","sourceIds":["mnd6:67.1","mnd6:67.2","mnd6:67.3","mnd6:67.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Patilīnacarassa bhikkhuno,\nBhajamānassa vivittamāsanaṁ;\nSāmaggiyamāhu tassa taṁ,\nYo attānaṁ bhavane na dassaye."}},{"id":"mnd6:68","sourceIds":["mnd6:68.1","mnd6:68.2","mnd6:68.3","mnd6:68.4","mnd6:68.5","mnd6:68.6","mnd6:68.7","mnd6:68.8","mnd6:68.9","mnd6:68.10","mnd6:68.11","mnd6:68.12","mnd6:68.13","mnd6:68.14","mnd6:68.15","mnd6:68.16","mnd6:68.17","mnd6:68.18","mnd6:68.19","mnd6:68.20"],"kind":"text","text":{"pi":"Patilīnacarassa bhikkhunoti.\nPatilīnacarā vuccanti satta sekkhā.\nArahā patilīno.\nKiṅkāraṇā patilīnacarā vuccanti satta sekkhā?\nTe tato tato cittaṁ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti, cakkhudvāre cittaṁ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti,\nsotadvāre cittaṁ …pe…\nghānadvāre cittaṁ …\njivhādvāre cittaṁ …\nkāyadvāre cittaṁ …\nmanodvāre cittaṁ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti.\nYathā kukkuṭapattaṁ vā nhārudaddulaṁ vā aggimhi pakkhittaṁ patilīyati patikuṭati pativaṭṭati na sampasāriyati;\nevamevaṁ tato tato cittaṁ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti, cakkhudvāre cittaṁ …\nsotadvāre cittaṁ …\nghānadvāre cittaṁ …\njivhādvāre cittaṁ …\nkāyadvāre cittaṁ …\nmanodvāre cittaṁ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti.\nTaṅkāraṇā patilīnacarā vuccanti satta sekkhā.\nBhikkhunoti puthujjanakalyāṇakassa vā bhikkhuno sekkhassa vā bhikkhunoti—\npatilīnacarassa bhikkhuno."}},{"id":"mnd6:69","sourceIds":["mnd6:69.1","mnd6:69.2","mnd6:69.3","mnd6:69.4","mnd6:69.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Bhajamānassa vivittamāsananti āsanaṁ vuccati yattha nisīdanti—\nmañco pīṭhaṁ bhisi taṭṭikā cammakhaṇḍo tiṇasanthāro paṇṇasanthāro palālasanthāro.\nTaṁ āsanaṁ asappāyarūpadassanena rittaṁ vivittaṁ pavivittaṁ, asappāyasaddassavanena rittaṁ vivittaṁ pavivittaṁ, asappāyagandhaghāyanena … asappāyarasasāyanena … asappāyaphoṭṭhabbaphusanena … asappāyehi pañcahi kāmaguṇehi rittaṁ vivittaṁ pavivittaṁ.\nTaṁ vivittaṁ āsanaṁ bhajato sambhajato sevato nisevato saṁsevato paṭisevatoti—\nbhajamānassa vivittamāsanaṁ."}},{"id":"mnd6:70","sourceIds":["mnd6:70.1","mnd6:70.2","mnd6:70.3","mnd6:70.4","mnd6:70.5","mnd6:70.6","mnd6:70.7","mnd6:70.8","mnd6:70.9","mnd6:70.10","mnd6:70.11","mnd6:70.12","mnd6:70.13","mnd6:70.14","mnd6:70.15","mnd6:70.16","mnd6:70.17","mnd6:70.18","mnd6:70.19"],"kind":"text","text":{"pi":"Sāmaggiyamāhu tassa taṁ, yo attānaṁ bhavane na dassayeti.\nSāmaggiyoti tisso sāmaggiyo—\ngaṇasāmaggī, dhammasāmaggī, anabhinibbattisāmaggī.\nKatamā gaṇasāmaggī?\nBahū cepi bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā viharanti—\nayaṁ gaṇasāmaggī.\nKatamā dhammasāmaggī?\nCattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.\nTe ekato pakkhandanti pasīdanti sampatiṭṭhanti vimuccanti;\nna tesaṁ dhammānaṁ vivādo pavivādo atthi—\nayaṁ dhammasāmaggī.\nKatamā anabhinibbattisāmaggī?\nBahū cepi bhikkhū anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyanti;\nna tesaṁ nibbānadhātuyā ūnattaṁ vā puṇṇattaṁ vā paññāyati—\nayaṁ anabhinibbattisāmaggī.\nBhavaneti nerayikānaṁ nirayo bhavanaṁ, tiracchānayonikānaṁ tiracchānayoni bhavanaṁ, pettivisayikānaṁ pettivisayo bhavanaṁ, manussānaṁ manussaloko bhavanaṁ, devānaṁ devaloko bhavananti.\nSāmaggiyamāhu tassa taṁ, yo attānaṁ bhavane na dassayeti.\nTassesā sāmaggī etaṁ channaṁ etaṁ patirūpaṁ etaṁ anucchavikaṁ etaṁ anulomaṁ, yo evaṁ paṭicchanne niraye attānaṁ na dasseyya, tiracchānayoniyaṁ attānaṁ na dasseyya, pettivisaye attānaṁ na dasseyya, manussaloke attānaṁ na dasseyya, devaloke attānaṁ na dasseyyāti evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—\nsāmaggiyamāhu tassa taṁ, yo attānaṁ bhavane na dassaye."}},{"id":"mnd6:71","sourceIds":["mnd6:71.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd6:72","sourceIds":["mnd6:72.1","mnd6:72.2","mnd6:72.3","mnd6:72.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Patilīnacarassa bhikkhuno,\nBhajamānassa vivittamāsanaṁ;\nSāmaggiyamāhu tassa taṁ,\nYo attānaṁ bhavane na dassaye”ti."}},{"id":"mnd6:73","sourceIds":["mnd6:73.1","mnd6:73.2","mnd6:73.3","mnd6:73.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sabbattha munī anissito,\nNa piyaṁ kubbati nopi appiyaṁ;\nTasmiṁ paridevamaccharaṁ,\nPaṇṇe vāri yathā na limpati."}},{"id":"mnd6:74","sourceIds":["mnd6:74.1","mnd6:74.2","mnd6:74.3","mnd6:74.4","mnd6:74.5","mnd6:74.6","mnd6:74.7","mnd6:74.8","mnd6:74.9","mnd6:74.10","mnd6:74.11","mnd6:74.12","mnd6:74.13","mnd6:74.14","mnd6:74.15","mnd6:74.16","mnd6:74.17","mnd6:74.18"],"kind":"text","text":{"pi":"Sabbattha munī anissitoti.\nSabbaṁ vuccati dvādasāyatanāni—\ncakkhuñceva rūpā ca, sotañca saddā ca, ghānañca gandhā ca, jivhā ca rasā ca, kāyo ca phoṭṭhabbā ca, mano ca dhammā ca.\nMunīti.\nMonaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.\nAnissitoti.\nDve nissayā—\ntaṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca …pe…\nayaṁ taṇhānissayo …pe…\nayaṁ diṭṭhinissayo.\nMuni taṇhānissayaṁ pahāya diṭṭhinissayaṁ paṭinissajjitvā cakkhuṁ anissito sotaṁ anissito ghānaṁ anissito jivhaṁ anissito kāyaṁ anissito manaṁ anissito\nrūpe … sadde … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … dhamme …\nkulaṁ … gaṇaṁ … āvāsaṁ … lābhaṁ … yasaṁ … pasaṁsaṁ … sukhaṁ … cīvaraṁ … piṇḍapātaṁ … senāsanaṁ … gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ …\nkāmadhātuṁ … rūpadhātuṁ … arūpadhātuṁ … kāmabhavaṁ … rūpabhavaṁ … arūpabhavaṁ … saññābhavaṁ … asaññābhavaṁ … nevasaññānāsaññābhavaṁ …\nekavokārabhavaṁ … catuvokārabhavaṁ … pañcavokārabhavaṁ …\natītaṁ … anāgataṁ … paccuppannaṁ …\ndiṭṭhaṁ … sutaṁ … mutaṁ … viññātaṁ … sabbe dhamme anissito anallīno anupagato anajjhosito anadhimutto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—\nsabbattha muni anissito."}},{"id":"mnd6:75","sourceIds":["mnd6:75.1","mnd6:75.2","mnd6:75.3","mnd6:75.4","mnd6:75.5","mnd6:75.6","mnd6:75.7","mnd6:75.8","mnd6:75.9","mnd6:75.10","mnd6:75.11","mnd6:75.12","mnd6:75.13","mnd6:75.14","mnd6:75.15","mnd6:75.16","mnd6:75.17","mnd6:75.18","mnd6:75.19","mnd6:75.20","mnd6:75.21"],"kind":"text","text":{"pi":"Na piyaṁ kubbati nopi appiyanti.\nPiyāti dve piyā—\nsattā vā saṅkhārā vā.\nKatame sattā piyā?\nIdha yassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā puttā vā dhītarā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā—\nime sattā piyā.\nKatame saṅkhārā piyā?\nManāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā—\nime saṅkhārā piyā.\nAppiyāti dve appiyā—\nsattā vā saṅkhārā vā.\nKatame sattā appiyā?\nIdha yassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukāmā ayogakkhemakāmā jīvitā voropetukāmā—\nime sattā appiyā.\nKatame saṅkhārā appiyā?\nAmanāpikā rūpā amanāpikā saddā amanāpikā gandhā amanāpikā rasā amanāpikā phoṭṭhabbā—\nime saṅkhārā appiyā.\nNa piyaṁ kubbati nopi appiyanti.\n“Ayaṁ me satto piyo, ime ca saṅkhārā manāpā”ti rāgavasena piyaṁ na karoti;\n“ayaṁ me satto appiyo, ime ca saṅkhārā amanāpā”ti paṭighavasena appiyaṁ na karoti na janeti na sañjaneti na nibbatteti nābhinibbattetīti—\nna piyaṁ kubbati nopi appiyaṁ."}},{"id":"mnd6:76","sourceIds":["mnd6:76.1","mnd6:76.2","mnd6:76.3","mnd6:76.4","mnd6:76.5","mnd6:76.6","mnd6:76.7","mnd6:76.8","mnd6:76.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tasmiṁ paridevamaccharaṁ paṇṇe vāri yathā na limpatīti.\nTasminti tasmiṁ puggale arahante khīṇāsave.\nParidevoti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattaṁ.\nMacchariyanti pañca macchariyāni—\nāvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.\nYaṁ evarūpaṁ macchariyaṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—\nidaṁ vuccati macchariyaṁ.\nApi ca khandhamacchariyampi macchariyaṁ, dhātumacchariyampi macchariyaṁ, āyatanamacchariyampi macchariyaṁ gāho—\nidaṁ vuccati macchariyaṁ."}},{"id":"mnd6:77","sourceIds":["mnd6:77.1","mnd6:77.2","mnd6:77.3","mnd6:77.4","mnd6:77.5","mnd6:77.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Paṇṇe vāri yathā na limpatīti.\nPaṇṇaṁ vuccati padumapattaṁ.\nVāri vuccati udakaṁ.\nYathā vāri padumapattaṁ na limpati na palimpati na upalimpati alittaṁ apalittaṁ anupalittaṁ, evamevaṁ tasmiṁ puggale arahante khīṇāsave paridevo macchariyañca na limpati na palimpati na upalimpati alittā apalittā anupalittā.\nSo ca puggalo arahanto tehi kilesehi na limpati na palimpati na upalimpati alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—\ntasmiṁ paridevamaccharaṁ paṇṇe vāri yathā na limpati."}},{"id":"mnd6:78","sourceIds":["mnd6:78.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd6:79","sourceIds":["mnd6:79.1","mnd6:79.2","mnd6:79.3","mnd6:79.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Sabbattha munī anissito,\nNa piyaṁ kubbati nopi appiyaṁ;\nTasmiṁ paridevamaccharaṁ,\nPaṇṇe vāri yathā na limpatī”ti."}},{"id":"mnd6:80","sourceIds":["mnd6:80.1","mnd6:80.2","mnd6:80.3","mnd6:80.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Udabindu yathāpi pokkhare,\nPadume vāri yathā na limpati;\nEvaṁ muni nopalimpati,\nYadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā."}},{"id":"mnd6:81","sourceIds":["mnd6:81.1","mnd6:81.2","mnd6:81.3","mnd6:81.4","mnd6:81.5","mnd6:81.6","mnd6:81.7","mnd6:81.8","mnd6:81.9","mnd6:81.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Udabindu yathāpi pokkhareti.\nUdabindu vuccati udakathevo.\nPokkharaṁ vuccati padumapattaṁ.\nYathā udabindu padumapatte na limpati na palimpati na upalimpati alittaṁ apalittaṁ anupalittanti—\nudabindu yathāpi pokkhare.\nPadume vāri yathā na limpatīti.\nPadumaṁ vuccati padumapupphaṁ.\nVāri vuccati udakaṁ.\nYathā vāri padumapupphaṁ na limpati na palimpati na upalimpati alittaṁ apalittaṁ anupalittanti—\npadume vāri yathā na limpati."}},{"id":"mnd6:82","sourceIds":["mnd6:82.1","mnd6:82.2","mnd6:82.3","mnd6:82.4","mnd6:82.5","mnd6:82.6","mnd6:82.7","mnd6:82.8","mnd6:82.9","mnd6:82.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ muni nopalimpati, yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vāti.\nEvanti opammasampaṭipādanaṁ.\nMunīti.\nMonaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.\nLepāti dve lepā—\ntaṇhālepo ca diṭṭhilepo ca …pe…\nayaṁ taṇhālepo …pe…\nayaṁ diṭṭhilepo.\nMuni taṇhālepaṁ pahāya diṭṭhilepaṁ paṭinissajjitvā diṭṭhe na limpati, sute na limpati, mute na limpati, viññāte na limpati na palimpati na upalimpati alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—\nevaṁ muni nopalimpati, yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā."}},{"id":"mnd6:83","sourceIds":["mnd6:83.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd6:84","sourceIds":["mnd6:84.1","mnd6:84.2","mnd6:84.3","mnd6:84.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Udabindu yathāpi pokkhare,\nPadume vāri yathā na limpati;\nEvaṁ muni nopalimpati,\nYadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā”ti."}},{"id":"mnd6:85","sourceIds":["mnd6:85.1","mnd6:85.2","mnd6:85.3","mnd6:85.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Dhono na hi tena maññati,\nYadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā;\nNāññena visuddhimicchati,\nNa hi so rajjati no virajjati."}},{"id":"mnd6:86","sourceIds":["mnd6:86.1","mnd6:86.2","mnd6:86.3","mnd6:86.4","mnd6:86.5","mnd6:86.6","mnd6:86.7","mnd6:86.8","mnd6:86.9","mnd6:86.10","mnd6:86.11","mnd6:86.12","mnd6:86.13","mnd6:86.14","mnd6:86.15","mnd6:86.16","mnd6:86.17","mnd6:86.18","mnd6:86.19","mnd6:86.20","mnd6:86.21","mnd6:86.22","mnd6:86.23","mnd6:86.24","mnd6:86.25","mnd6:86.26","mnd6:86.27","mnd6:86.28","mnd6:86.29","mnd6:86.30","mnd6:86.31"],"kind":"text","text":{"pi":"Dhono na hi tena maññati, yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vāti.\nDhonoti dhonā vuccati paññā.\nYā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.\nKiṅkāraṇā dhonā vuccati paññā?\nTāya paññāya kāyaduccaritaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca,\nvacīduccaritaṁ …\nmanoduccaritaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca,\nrāgo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca,\ndoso …\nmoho …\nkodho …\nupanāho …\nmakkho …\npaḷāso …\nissā …\nmacchariyaṁ …\nmāyā …\nsāṭheyyaṁ …\nthambho …\nsārambho …\nmāno …\natimāno …\nmado …\npamādo …\nsabbe kilesā …\nsabbe duccaritā …\nsabbe darathā …\nsabbe pariḷāhā …\nsabbe santāpā …\nsabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.\nTaṅkāraṇā dhonā vuccati paññā."}},{"id":"mnd6:87","sourceIds":["mnd6:87.1","mnd6:87.2","mnd6:87.3","mnd6:87.4","mnd6:87.5","mnd6:87.6","mnd6:87.7","mnd6:87.8","mnd6:87.9","mnd6:87.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha vā sammādiṭṭhiyā micchādiṭṭhi dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca,\nsammāsaṅkappena micchāsaṅkappo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca,\nsammāvācāya micchāvācā dhutā ca …\nsammākammantena micchākammanto dhuto ca …\nsammāājīvena micchāājīvo dhuto ca …\nsammāvāyāmena micchāvāyāmo dhuto ca …\nsammāsatiyā micchāsati dhutā ca …\nsammāsamādhinā micchāsamādhi dhuto ca …\nsammāñāṇena micchāñāṇaṁ dhutañca …\nsammāvimuttiyā micchāvimutti dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca."}},{"id":"mnd6:88","sourceIds":["mnd6:88.1","mnd6:88.2","mnd6:88.3","mnd6:88.4","mnd6:88.5","mnd6:88.6","mnd6:88.7","mnd6:88.8","mnd6:88.9","mnd6:88.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha vā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena sabbe kilesā …\nsabbe duccaritā …\nsabbe darathā …\nsabbe pariḷāhā …\nsabbe santāpā …\nsabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.\nArahā imehi dhonehi dhammehi upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato.\nTasmā arahā dhono.\nSo dhutarāgo dhutapāpo dhutakileso dhutapariḷāhoti—\ndhono."}},{"id":"mnd6:89","sourceIds":["mnd6:89.1","mnd6:89.2","mnd6:89.3","mnd6:89.4","mnd6:89.5","mnd6:89.6","mnd6:89.7","mnd6:89.8","mnd6:89.9","mnd6:89.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Dhono na hi tena maññati, yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vāti.\nDhono diṭṭhaṁ na maññati, diṭṭhasmiṁ na maññati, diṭṭhato na maññati, diṭṭhā meti na maññati;\nsutaṁ na maññati, sutasmiṁ na maññati, sutato na maññati, sutaṁ meti na maññati;\nmutaṁ na maññati, mutasmiṁ na maññati, mutato na maññati, mutaṁ meti na maññati;\nviññātaṁ na maññati, viññātasmiṁ na maññati, viññātato na maññati, viññātaṁ meti na maññati.\nVuttampi hetaṁ bhagavatā—\n“asmīti, bhikkhave, maññitametaṁ, ayamahamasmīti maññitametaṁ, bhavissanti maññitametaṁ, na bhavissanti maññitametaṁ, rūpī bhavissanti maññitametaṁ, arūpī bhavissanti maññitametaṁ, saññī bhavissanti maññitametaṁ, asaññī bhavissanti maññitametaṁ, nevasaññīnāsaññī bhavissanti maññitametaṁ.\nMaññitaṁ, bhikkhave, rogo, maññitaṁ gaṇḍo, maññitaṁ sallaṁ, maññitaṁ upaddavo.\nTasmātiha, bhikkhave, amaññamānena cetasā viharissāmāti, evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti—\ndhono na hi tena maññati yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā."}},{"id":"mnd6:90","sourceIds":["mnd6:90.1","mnd6:90.2","mnd6:90.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Nāññena visuddhimicchatīti.\nDhono aññena asuddhimaggena micchāpaṭipadāya aniyyānikapathena aññatra satipaṭṭhānehi aññatra sammappadhānehi aññatra iddhipādehi aññatra indriyehi aññatra balehi aññatra bojjhaṅgehi aññatra ariyā aṭṭhaṅgikā maggā suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ na icchati na sādiyati na pattheti na piheti nābhijappatīti—\nnāññena visuddhimicchati."}},{"id":"mnd6:91","sourceIds":["mnd6:91.1","mnd6:91.2","mnd6:91.3","mnd6:91.4","mnd6:91.5","mnd6:91.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Na hi so rajjati no virajjatīti.\nSabbe bālaputhujjanā rajjanti, puthujjanakalyāṇakaṁ upādāya satta sekkhā virajjanti;\narahā neva rajjati no virajjati.\nViratto so khayā rāgassa vītarāgattā, khayā dosassa vītadosattā, khayā mohassa vītamohattā.\nSo vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātijarāmaraṇasaṁsāro, natthi tassa punabbhavoti—\nna hi so rajjati no virajjati."}},{"id":"mnd6:92","sourceIds":["mnd6:92.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tenāha bhagavā—"}},{"id":"mnd6:93","sourceIds":["mnd6:93.1","mnd6:93.2","mnd6:93.3","mnd6:93.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Dhono na hi tena maññati,\nYadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā;\nNāññena visuddhimicchati,\nNa hi so rajjati no virajjatī”ti."}},{"id":"mnd6:94","sourceIds":["mnd6:94.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Jarāsuttaniddeso chaṭṭho."}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/mnd6/pli/ms","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
