{"id":"ne9","title":"Catubyūhahāravibhaṅga","languageCodes":["pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"ne9","title":"Catubyūhahāravibhaṅga","units":[{"id":"ne9:0","sourceIds":["ne9:0.1","ne9:0.2","ne9:0.3","ne9:0.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Netti\nPaṭiniddesavāra\nVibhaṅga 6\nCatubyūhahāravibhaṅga"}},{"id":"ne9:1","sourceIds":["ne9:1.1","ne9:1.2","ne9:1.3","ne9:1.4","ne9:1.5","ne9:1.6","ne9:1.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho hāro?\n“Neruttamadhippāyo”ti ayaṁ.\nByañjanena suttassa neruttañca adhippāyo ca nidānañca pubbāparasandhi ca gavesitabbo.\nTattha katamaṁ neruttaṁ, yā niruttipadasaṁhitā, yaṁ dhammānaṁ nāmaso ñāṇaṁ.\nYadā hi bhikkhu atthassa ca nāmaṁ jānāti, dhammassa ca nāmaṁ jānāti, tathā tathā naṁ abhiniropeti.\nAyañca vuccati atthakusalo dhammakusalo byañjanakusalo niruttikusalo pubbāparakusalo desanākusalo atītādhivacanakusalo anāgatādhivacanakusalo paccuppannādhivacanakusalo itthādhivacanakusalo purisādhivacanakusalo napuṁsakādhivacanakusalo ekādhivacanakusalo anekādhivacanakusalo, evaṁ sabbāni kātabbāni janapadaniruttāni sabbā ca janapadaniruttiyo.\nAyaṁ niruttipadasaṁhitā."}},{"id":"ne9:2","sourceIds":["ne9:2.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo adhippāyo?"}},{"id":"ne9:3","sourceIds":["ne9:3.1","ne9:3.2","ne9:3.3","ne9:3.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Dhammo have rakkhati dhammacāriṁ,\nChattaṁ mahantaṁ yatha vassakāle;\nEsānisaṁso dhamme suciṇṇe,\nNa duggatiṁ gacchati dhammacārī”ti."}},{"id":"ne9:4","sourceIds":["ne9:4.1","ne9:4.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Idha bhagavato ko adhippāyo?\nYe apāyehi parimuccitukāmā bhavissanti, te dhammacārino bhavissantīti ayaṁ ettha bhagavato adhippāyo."}},{"id":"ne9:5","sourceIds":["ne9:5.1","ne9:5.2","ne9:5.3","ne9:5.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Coro yathā sandhimukhe gahīto,\nSakammunā haññati bajjhate ca;\nEvaṁ ayaṁ pecca pajā parattha,\nSakammunā haññati bajjhate cā”ti."}},{"id":"ne9:6","sourceIds":["ne9:6.1","ne9:6.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Idha bhagavato ko adhippāyo?\nSañcetanikānaṁ katānaṁ kammānaṁ upacitānaṁ dukkhavedanīyānaṁ aniṭṭhaṁ asātaṁ vipākaṁ paccanubhavissatīti ayaṁ ettha bhagavato adhippāyo."}},{"id":"ne9:7","sourceIds":["ne9:7.1","ne9:7.2","ne9:7.3","ne9:7.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Sukhakāmāni bhūtāni,\nYo daṇḍena vihiṁsati;\nAttano sukhamesāno,\nPecca so na labhate sukhan”ti."}},{"id":"ne9:8","sourceIds":["ne9:8.1","ne9:8.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Idha bhagavato ko adhippāyo?\nYe sukhena atthikā bhavissanti, te pāpakammaṁ na karissantīti ayaṁ ettha bhagavato adhippāyo."}},{"id":"ne9:9","sourceIds":["ne9:9.1","ne9:9.2","ne9:9.3","ne9:9.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Middhī yadā hoti mahagghaso ca,\nNiddāyitā samparivattasāyī;\nMahāvarāhova nivāpapuṭṭho,\nPunappunaṁ gabbhamupeti mando”ti."}},{"id":"ne9:10","sourceIds":["ne9:10.1","ne9:10.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Idha bhagavato ko adhippāyo?\nYe jarāmaraṇena aṭṭiyitukāmā bhavissanti, te bhavissanti bhojane mattaññuno indriyesu guttadvārā pubbarattāpararattaṁ jāgariyānuyogamanuyuttā vipassakā kusalesu dhammesu sagāravā ca sabrahmacārīsu theresu navesu majjhimesūti ayaṁ ettha bhagavato adhippāyo."}},{"id":"ne9:11","sourceIds":["ne9:11.1","ne9:11.2","ne9:11.3","ne9:11.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Appamādo amatapadaṁ,\nPamādo maccuno padaṁ;\nAppamattā na mīyanti,\nYe pamattā yathā matā”ti."}},{"id":"ne9:12","sourceIds":["ne9:12.1","ne9:12.2","ne9:12.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Idha bhagavato ko adhippāyo?\nYe amatapariyesanaṁ pariyesitukāmā bhavissanti, te appamattā viharissantīti ayaṁ ettha bhagavato adhippāyo.\nAyaṁ adhippāyo."}},{"id":"ne9:13","sourceIds":["ne9:13.1","ne9:13.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ nidānaṁ?\nYathā so dhaniyo gopālako bhagavantaṁ āha—"}},{"id":"ne9:14","sourceIds":["ne9:14.1","ne9:14.2","ne9:14.3","ne9:14.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Nandati puttehi puttimā,\nGomā gohi tatheva nandati;\nUpadhī hi narassa nandanā,\nNa hi so nandati yo nirūpadhī”ti."}},{"id":"ne9:15","sourceIds":["ne9:15.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Bhagavā āha—"}},{"id":"ne9:16","sourceIds":["ne9:16.1","ne9:16.2","ne9:16.3","ne9:16.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Socati puttehi puttimā,\nGopiko gohi tatheva socati;\nUpadhī hi narassa socanā,\nNa hi so socati yo nirūpadhī”ti."}},{"id":"ne9:17","sourceIds":["ne9:17.1","ne9:17.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Iminā vatthunā iminā nidānena evaṁ ñāyati “idha bhagavā bāhiraṁ pariggahaṁ upadhiṁ āhā”ti.\nYathā ca māro pāpimā gijjhakūṭā pabbatā puthusilaṁ pātesi, bhagavā āha—"}},{"id":"ne9:18","sourceIds":["ne9:18.1","ne9:18.2","ne9:18.3","ne9:18.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Sacepi kevalaṁ sabbaṁ,\ngijjhakūṭaṁ calessasi;\nNeva sammāvimuttānaṁ,\nbuddhānaṁ atthi iñjitaṁ."}},{"id":"ne9:19","sourceIds":["ne9:19.1","ne9:19.2","ne9:19.3","ne9:19.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Nabhaṁ phaleyyappathavī caleyya,\nSabbeva pāṇā uda santaseyyuṁ;\nSallampi ce urasi pakappayeyyuṁ,\nUpadhīsu tāṇaṁ na karonti buddhā”ti."}},{"id":"ne9:20","sourceIds":["ne9:20.1","ne9:20.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Iminā vatthunā iminā nidānena evaṁ ñāyati “idha bhagavā kāyaṁ upadhiṁ āhā”ti.\nYathā cāha—"}},{"id":"ne9:21","sourceIds":["ne9:21.1","ne9:21.2","ne9:21.3","ne9:21.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Na taṁ daḷhaṁ bandhanamāhu dhīrā,\nYadāyasaṁ dārujapabbajañca;\nSārattarattā maṇikuṇḍalesu,\nPuttesu dāresu ca yā apekkhā”ti."}},{"id":"ne9:22","sourceIds":["ne9:22.1","ne9:22.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Iminā vatthunā iminā nidānena evaṁ ñāyati “idha bhagavā bāhiresu vatthūsu taṇhaṁ āhā”ti.\nYathā cāha—"}},{"id":"ne9:23","sourceIds":["ne9:23.1","ne9:23.2","ne9:23.3","ne9:23.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Etaṁ daḷhaṁ bandhanamāhu dhīrā,\nOhārinaṁ sithilaṁ duppamuñcaṁ;\nEtampi chetvāna paribbajanti,\nAnapekkhino kāmasukhaṁ pahāyā”ti."}},{"id":"ne9:24","sourceIds":["ne9:24.1","ne9:24.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Iminā vatthunā iminā nidānena evaṁ ñāyati “idha bhagavā bāhiravatthukāya taṇhāya pahānaṁ āhā”ti.\nYathā cāha—"}},{"id":"ne9:25","sourceIds":["ne9:25.1","ne9:25.2","ne9:25.3","ne9:25.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Āturaṁ asuciṁ pūtiṁ,\nduggandhaṁ dehanissitaṁ;\nPaggharantaṁ divā rattiṁ,\nbālānaṁ abhinanditan”ti."}},{"id":"ne9:26","sourceIds":["ne9:26.1","ne9:26.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Iminā vatthunā iminā nidānena evaṁ ñāyati “idha bhagavā ajjhattikavatthukāya taṇhāya pahānaṁ āhā”ti.\nYathā cāha—"}},{"id":"ne9:27","sourceIds":["ne9:27.1","ne9:27.2","ne9:27.3","ne9:27.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Ucchinda sinehamattano,\nKumudaṁ sāradikaṁva pāṇinā;\nSantimaggameva brūhaya,\nNibbānaṁ sugatena desitan”ti."}},{"id":"ne9:28","sourceIds":["ne9:28.1","ne9:28.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Iminā vatthunā iminā nidānena evaṁ ñāyati “idha bhagavā ajjhattikavatthukāya taṇhāya pahānaṁ āhā”ti.\nIdaṁ nidānaṁ."}},{"id":"ne9:29","sourceIds":["ne9:29.1","ne9:29.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo pubbāparasandhi.\nYathāha—"}},{"id":"ne9:30","sourceIds":["ne9:30.1","ne9:30.2","ne9:30.3","ne9:30.4","ne9:30.5","ne9:30.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Kāmandhā jālasañchannā,\nTaṇhāchadanachāditā;\nPamattabandhanā baddhā,\nMacchāva kumināmukhe;\nJarāmaraṇamanventi,\nVaccho khīrapakova mātaran”ti."}},{"id":"ne9:31","sourceIds":["ne9:31.1","ne9:31.2","ne9:31.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Ayaṁ kāmataṇhā vuttā.\nSā katamena pubbāparena yujjati?\nYathāha—"}},{"id":"ne9:32","sourceIds":["ne9:32.1","ne9:32.2","ne9:32.3","ne9:32.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Ratto atthaṁ na jānāti,\nratto dhammaṁ na passati;\nAndhantamaṁ tadā hoti,\nyaṁ rāgo sahate naran”ti."}},{"id":"ne9:33","sourceIds":["ne9:33.1","ne9:33.2","ne9:33.3","ne9:33.4","ne9:33.5","ne9:33.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Iti andhatāya ca sañchannatāya ca sāyeva taṇhā abhilapitā.\nYañcāha kāmandhā jālasañchannā, taṇhāchadanachāditāti.\nYañcāha ratto atthaṁ na jānāti, ratto dhammaṁ na passatīti, imehi padehi pariyuṭṭhānehi sāyeva taṇhā abhilapitā.\nYaṁ andhakāraṁ, ayaṁ dukkhasamudayo, yā ca taṇhā ponobhavikā, yañcāha kāmāti ime kilesakāmā.\nYañcāha jālasañchannāti tesaṁyeva kāmānaṁ payogena pariyuṭṭhānaṁ dasseti, tasmā kilesavasena ca pariyuṭṭhānavasena ca taṇhābandhanaṁ vuttaṁ.\nYe edisikā, te jarāmaraṇaṁ anventi, ayaṁ bhagavatā yathānikkhittagāthābalena dassitā jarāmaraṇamanventīti."}},{"id":"ne9:34","sourceIds":["ne9:34.1","ne9:34.2","ne9:34.3","ne9:34.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yassa papañcā ṭhitī ca natthi,\nSandānaṁ palighañca vītivatto;\nTaṁ nittaṇhaṁ muniṁ carantaṁ,\nNa vijānāti sadevakopi loko”ti."}},{"id":"ne9:35","sourceIds":["ne9:35.1","ne9:35.2","ne9:35.3","ne9:35.4","ne9:35.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Papañcā nāma taṇhādiṭṭhimānā, tadabhisaṅkhatā ca saṅkhārā.\nṬhiti nāma anusayā.\nSandānaṁ nāma taṇhāya pariyuṭṭhānaṁ, yāni chattiṁsataṇhāya jāliniyā vicaritāni.\nPaligho nāma moho.\nYe ca papañcā saṅkhārā yā ca ṭhiti yaṁ sandānañca yaṁ palighañca yo etaṁ sabbaṁ samatikkanto, ayaṁ vuccati nittaṇho iti."}},{"id":"ne9:36","sourceIds":["ne9:36.1","ne9:36.2","ne9:36.3","ne9:36.4","ne9:36.5","ne9:36.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha pariyuṭṭhānasaṅkhārā diṭṭhadhammavedanīyā vā upapajjavedanīyā vā aparāpariyavedanīyā vā, evaṁ taṇhā tividhaṁ phalaṁ deti diṭṭhe vā dhamme upapajje vā apare vā pariyāye.\nEvaṁ bhagavā āha—\n“yaṁ lobhapakataṁ kammaṁ karoti kāyena vā vācāya vā manasā vā, tassa vipākaṁ anubhoti diṭṭhe vā dhamme upapajje vā apare vā pariyāye”ti.\nIdaṁ bhagavato pubbāparena yujjati.\nTattha pariyuṭṭhānaṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ vā kammaṁ upapajjavedanīyaṁ vā kammaṁ aparāpariyāyavedanīyaṁ vā kammaṁ, evaṁ kammaṁ tidhā vipaccati diṭṭhe vā dhamme upapajje vā apare vā pariyāye.\nYathāha—"}},{"id":"ne9:37","sourceIds":["ne9:37.1","ne9:37.2","ne9:37.3","ne9:37.4","ne9:37.5","ne9:37.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yañce bālo idha pāṇātipātī hoti …pe…\nmicchādiṭṭhi hoti, tassa diṭṭhe vā dhamme vipākaṁ paṭisaṁvedeti upapajje vā apare vā pariyāye”ti.\nIdaṁ bhagavato pubbāparena yujjati.\nTattha pariyuṭṭhānaṁ paṭisaṅkhānabalena pahātabbaṁ, saṅkhārā dassanabalena, chattiṁsa taṇhāvicaritāni bhāvanābalena pahātabbānīti evaṁ taṇhāpi tidhā pahīyati.\nYā nittaṇhātā ayaṁ saupādisesā nibbānadhātu.\nBhedā kāyassa ayaṁ anupādisesā nibbānadhātu."}},{"id":"ne9:38","sourceIds":["ne9:38.1","ne9:38.2","ne9:38.3","ne9:38.4","ne9:38.5","ne9:38.6","ne9:38.7","ne9:38.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Papañco nāma vuccati anubandho.\nYañcāha bhagavā “papañceti atītānāgatapaccuppannaṁ cakkhuviññeyyaṁ rūpaṁ ārabbhā”ti.\nYañcāha bhagavā—\n“atīte, rādha, rūpe anapekkho hohi, anāgataṁ rūpaṁ mā abhinandi, paccuppannassa rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭinissaggāya paṭipajjā”ti.\nIdaṁ bhagavato pubbāparena yujjati.\nYo cāpi papañco ye ca saṅkhārā yā ca atītānāgatapaccuppannassa abhinandanā, idaṁ ekatthaṁ.\nApi ca aññamaññehi padehi aññamaññehi akkharehi aññamaññehi byañjanehi aparimāṇā dhammadesanā vuttā bhagavatā.\nEvaṁ suttena suttaṁ saṁsandayitvā pubbāparena saddhiṁ yojayitvā suttaṁ niddiṭṭhaṁ bhavati."}},{"id":"ne9:39","sourceIds":["ne9:39.1"],"kind":"text","text":{"pi":"So cāyaṁ pubbāparo sandhi catubbidho atthasandhi byañjanasandhi desanāsandhi niddesasandhīti."}},{"id":"ne9:40","sourceIds":["ne9:40.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha atthasandhi chappadāni saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammatā paññattīti."}},{"id":"ne9:41","sourceIds":["ne9:41.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Byañjanasandhi chappadāni akkharaṁ padaṁ byañjanaṁ ākāro nirutti niddesoti."}},{"id":"ne9:42","sourceIds":["ne9:42.1","ne9:42.2","ne9:42.3","ne9:42.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Desanāsandhi na ca pathaviṁ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca.\nNa ca āpaṁ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca, na ca tejaṁ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca, na ca vāyuṁ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca …pe… na ca ākāsānañcāyatanaṁ nissāya … na ca viññāṇañcāyatanaṁ nissāya … na ca ākiñcaññāyatanaṁ nissāya … na ca nevasaññānāsaññāyatanaṁ nissāya … na ca imaṁ lokaṁ nissāya … na ca paralokaṁ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca.\nYamidaṁ ubhayamantarena diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ vitakkitaṁ vicāritaṁ manasānucintitaṁ, tampi nissāya na jhāyati jhāyī jhāyati ca.\nAyaṁ sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anissitena cittena na ñāyati jhāyanto."}},{"id":"ne9:43","sourceIds":["ne9:43.1","ne9:43.2","ne9:43.3","ne9:43.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā māro pāpimā godhikassa kulaputtassa viññāṇaṁ samanvesanto na jānāti na passati.\nSo hi papañcātīto taṇhāpahānena diṭṭhinissayopissa natthi.\nYathā ca godhikassa, evaṁ vakkalissa sadevakena lokena samārakena sabrahmakena sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anissitacittā na ñāyanti jhāyamānā.\nAyaṁ desanāsandhi."}},{"id":"ne9:44","sourceIds":["ne9:44.1","ne9:44.2","ne9:44.3","ne9:44.4","ne9:44.5","ne9:44.6","ne9:44.7","ne9:44.8","ne9:44.9","ne9:44.10","ne9:44.11","ne9:44.12","ne9:44.13","ne9:44.14","ne9:44.15","ne9:44.16","ne9:44.17"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā niddesasandhi?\nNissitacittā akusalapakkhena niddisitabbā, anissitacittā kusalapakkhena niddisitabbā.\nNissitacittā kilesena niddisitabbā, anissitacittā vodānena niddisitabbā.\nNissitacittā saṁsārappavattiyā niddisitabbā, anissitacittā saṁsāranivattiyā niddisitabbā.\nNissitacittā taṇhāya ca avijjāya ca niddisitabbā, anissitacittā samathena ca vipassanāya ca niddisitabbā.\nNissitacittā ahirikena ca anottappena ca niddisitabbā, anissitacittā hiriyā ca ottappena ca niddisitabbā.\nNissitacittā asatiyā ca asampajaññena ca niddisitabbā, anissitacittā satiyā ca sampajaññena ca niddisitabbā.\nNissitacittā ayoniyā ca ayonisomanasikārena ca niddisitabbā, anissitacittā yoniyā ca yonisomanasikārena ca niddisitabbā.\nNissitacittā kosajjena ca dovacassena ca niddisitabbā, anissitacittā vīriyārambhena ca sovacassena ca niddisitabbā.\nNissitacittā assaddhiyena ca pamādena ca niddisitabbā, anissitacittā saddhāya ca appamādena ca niddisitabbā.\nNissitacittā asaddhammassavanena ca asaṁvaraṇena ca niddisitabbā, anissitacittā saddhammassavanena ca saṁvarena ca niddisitabbā.\nNissitacittā abhijjhāya ca byāpādena ca niddisitabbā, anissitacittā anabhijjhāya ca abyāpādena ca niddisitabbā.\nNissitacittā nīvaraṇehi ca saṁyojaniyehi ca niddisitabbā, anissitacittā rāgavirāgāya ca cetovimuttiyā avijjāvirāgāya ca paññāvimuttiyā niddisitabbā.\nNissitacittā ucchedadiṭṭhiyā ca sassatadiṭṭhiyā ca niddisitabbā, anissitacittā saupādisesāya ca anupādisesāya ca nibbānadhātuyā niddisitabbā.\nAyaṁ niddesasandhi.\nTenāha āyasmā mahākaccāyano “neruttamadhippāyo”ti.\nNiyutto catubyūho hāro."}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/ne9/pli/ms","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
