{"id":"pe1","title":"1. Ariyasaccappakāsanapaṭhamabhūmi","languageCodes":["pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"pe1","title":"1. Ariyasaccappakāsanapaṭhamabhūmi","units":[{"id":"pe1:0","sourceIds":["pe1:0.1","pe1:0.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Peṭakopadesa\n1. Ariyasaccappakāsanapaṭhamabhūmi"}},{"id":"pe1:1","sourceIds":["pe1:1.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa."}},{"id":"pe1:2","sourceIds":["pe1:2.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Namo sammāsambuddhānaṁ paramatthadassīnaṁ sīlādiguṇapāramippattānaṁ."}},{"id":"pe1:3","sourceIds":["pe1:3.1","pe1:3.2","pe1:3.3","pe1:3.4","pe1:3.5","pe1:3.6","pe1:3.7","pe1:3.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Duve hetū duve paccayā sāvakassa sammādiṭṭhiyā uppādāya—\nparato ca ghoso saccānusandhi, ajjhattañca yoniso manasikāro.\nTattha katamo parato ghoso?\nYā parato desanā ovādo anusāsanī saccakathā saccānulomo.\nCattāri saccāni—\ndukkhaṁ samudayo nirodho maggo.\nImesaṁ catunnaṁ saccānaṁ yā desanā sandassanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkiriyā pakāsanā—\nayaṁ vuccati saccānulomo ghosoti."}},{"id":"pe1:4","sourceIds":["pe1:4.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo ajjhattaṁ yoniso manasikāro?"}},{"id":"pe1:5","sourceIds":["pe1:5.1","pe1:5.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Ajjhattaṁ yoniso manasikāro nāma yo yathādesite dhamme bahiddhā ārammaṇaṁ anabhinīharitvā yoniso manasikāro—\nayaṁ vuccati yoniso manasikāro."}},{"id":"pe1:6","sourceIds":["pe1:6.1","pe1:6.2","pe1:6.3","pe1:6.4","pe1:6.5","pe1:6.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṁākāro yoniso dvāro vidhi upāyo.\nYathā puriso sukkhe kaṭṭhe vigatasnehe sukkhāya uttarāraṇiyā thale abhimanthamānaṁ bhabbo jotissa adhigamāya.\nTaṁ kissa hetu.\nYoniso aggissa adhigamāya.\nEvamevassa yamidaṁ dukkhasamudayanirodhamaggānaṁ aviparītadhammadesanaṁ manasikaroti—\nayaṁ vuccati yoniso manasikāro."}},{"id":"pe1:7","sourceIds":["pe1:7.1","pe1:7.2","pe1:7.3","pe1:7.4","pe1:7.5","pe1:7.6","pe1:7.7","pe1:7.8","pe1:7.9","pe1:7.10","pe1:7.11","pe1:7.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā tisso upamā pubbe assutā ca assutapubbā ca paṭibhanti.\nYo hi koci kāmesu avītarāgoti …pe…\nduve upamā ayoniso kātabbā pacchimesu vuttaṁ.\nTattha yo ca parato ghoso yo ca ajjhattaṁ yoniso manasikāro—\nime dve paccayā.\nParato ghosena yā uppajjati paññā—\nayaṁ vuccati sutamayī paññā.\nYā ajjhattaṁ yoniso manasikārena uppajjati paññā—\nayaṁ vuccati cintāmayī paññāti.\nImā dve paññā veditabbā.\nPurimakā ca dve paccayā.\nIme dve hetū dve paccayā sāvakassa sammādiṭṭhiyā uppādāya."}},{"id":"pe1:8","sourceIds":["pe1:8.1","pe1:8.2","pe1:8.3","pe1:8.4","pe1:8.5","pe1:8.6","pe1:8.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha parato ghosassa saccānusandhissa desitassa atthaṁ avijānanto atthappaṭisaṁvedī bhavissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.\nNa ca atthappaṭisaṁvedī yoniso manasikarissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.\nParato ghosassa saccānusandhissa desitassa atthaṁ vijānanto atthappaṭisaṁvedī bhavissatīti ṭhānametaṁ vijjati.\nAtthappaṭisaṁvedī ca yoniso manasikarissatīti ṭhānametaṁ vijjati.\nEsa hetu etaṁ ārammaṇaṁ eso upāyo sāvakassa niyyānassa, natthañño.\nSoyaṁ na ca suttassa atthavijānanāya saha yutto nāpi ghosānuyogena parato ghosassa atthaṁ avijānantena sakkā uttari manussadhammaṁ alamariyañāṇadassanaṁ adhigantuṁ, tasmā nibbāyitukāmena sutamayena atthā pariyesitabbā.\nTattha pariyesanāya ayaṁ anupubbī bhavati soḷasa hārā, pañca nayā, aṭṭhārasa mūlapadāni."}},{"id":"pe1:9","sourceIds":["pe1:9.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tatthāyaṁ uddānagāthā"}},{"id":"pe1:10","sourceIds":["pe1:10.1","pe1:10.2","pe1:10.3","pe1:10.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Soḷasahārā nettī,\nPañcanayā sāsanassa pariyeṭṭhi;\nAṭṭhārasamūlapadā,\nKaccāyanagottaniddiṭṭhā."}},{"id":"pe1:11","sourceIds":["pe1:11.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katame soḷasahārā?"}},{"id":"pe1:12","sourceIds":["pe1:12.1","pe1:12.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Desanā vicayo yutti padaṭṭhānaṁ lakkhaṇaṁ catubyūho āvaṭṭo vibhatti parivattano vevacano paññatti otaraṇo sodhano adhiṭṭhāno parikkhāro samāropano—\nime soḷasa hārā."}},{"id":"pe1:13","sourceIds":["pe1:13.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha uddānagāthā"}},{"id":"pe1:14","sourceIds":["pe1:14.1","pe1:14.2","pe1:14.3","pe1:14.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Desanā vicayo yutti,\npadaṭṭhāno ca lakkhaṇo;\nCatubyūho ca āvaṭṭo,\nvibhatti parivattano."}},{"id":"pe1:15","sourceIds":["pe1:15.1","pe1:15.2","pe1:15.3","pe1:15.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Vevacano ca paññatti,\notaraṇo ca sodhano;\nAdhiṭṭhāno parikkhāro,\nsamāropano soḷaso."}},{"id":"pe1:16","sourceIds":["pe1:16.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katame pañca nayā?"}},{"id":"pe1:17","sourceIds":["pe1:17.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Nandiyāvaṭṭo tipukkhalo sīhavikkīḷito disālocano aṅkusoti."}},{"id":"pe1:18","sourceIds":["pe1:18.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha uddānagāthā"}},{"id":"pe1:19","sourceIds":["pe1:19.1","pe1:19.2","pe1:19.3","pe1:19.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Paṭhamo nandiyāvaṭṭo,\ndutiyo ca tipukkhalo;\nSīhavikkīḷito nāma,\ntatiyo hoti so nayo."}},{"id":"pe1:20","sourceIds":["pe1:20.1","pe1:20.2","pe1:20.3","pe1:20.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Disālocanamāhaṁsu,\ncatuttho nayalañjako;\nPañcamo aṅkuso nāma,\nsabbe pañca nayā gatā."}},{"id":"pe1:21","sourceIds":["pe1:21.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamāni aṭṭhārasa mūlapadāni?"}},{"id":"pe1:22","sourceIds":["pe1:22.1","pe1:22.2","pe1:22.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Avijjā taṇhā lobho doso moho subhasaññā sukhasaññā niccasaññā attasaññā samatho vipassanā alobho adoso amoho asubhasaññā dukkhasaññā aniccasaññā anattasaññā, imāni aṭṭhārasa mūlapadāni.\nTattha nava padāni akusalāni yattha sabbaṁ akusalaṁ samosarati.\nNava padāni kusalāni yattha sabbaṁ kusalaṁ samosarati."}},{"id":"pe1:23","sourceIds":["pe1:23.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamāni nava padāni akusalāni yattha sabbaṁ akusalaṁ samosarati?"}},{"id":"pe1:24","sourceIds":["pe1:24.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Avijjā yāva attasaññā, imāni nava padāni akusalāni, yattha sabbaṁ akusalaṁ samosarati."}},{"id":"pe1:25","sourceIds":["pe1:25.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Katamāni nava padāni kusalāni yattha sabbaṁ kusalaṁ samosarati?"}},{"id":"pe1:26","sourceIds":["pe1:26.1","pe1:26.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Samatho yāva anattasaññā, imāni nava padāni kusalāni yattha sabbaṁ kusalaṁ samosarati.\nImāni aṭṭhārasa mūlapadāni."}},{"id":"pe1:27","sourceIds":["pe1:27.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha imā uddānagāthā"}},{"id":"pe1:28","sourceIds":["pe1:28.1","pe1:28.2","pe1:28.3","pe1:28.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṇhā ca avijjā lobho,\nDoso tatheva moho ca;\nCattāro ca vipallāsā,\nKilesabhūmi nava padāni."}},{"id":"pe1:29","sourceIds":["pe1:29.1","pe1:29.2","pe1:29.3","pe1:29.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Ye ca satipaṭṭhānā samatho,\nVipassanā kusalamūlaṁ;\nEtaṁ sabbaṁ kusalaṁ,\nIndriyabhūmi navapadāni."}},{"id":"pe1:30","sourceIds":["pe1:30.1","pe1:30.2","pe1:30.3","pe1:30.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sabbaṁ kusalaṁ navahi padehi yujjati,\nNavahi ceva akusalaṁ;\nEkake nava mūlapadāni,\nUbhayato aṭṭhārasa mūlapadāni."}},{"id":"pe1:31","sourceIds":["pe1:31.1","pe1:31.2","pe1:31.3","pe1:31.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Imesaṁ aṭṭhārasannaṁ mūlapadānaṁ yāni nava padāni akusalāni, ayaṁ dukkhasamudayo;\nyāni nava padāni kusalāni, ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā.\nIti samudayassa dukkhaṁ phalaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya nirodhaṁ phalaṁ.\nImāni cattāri ariyasaccāni bhagavatā bārāṇasiyaṁ desitāni."}},{"id":"pe1:32","sourceIds":["pe1:32.1","pe1:32.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha dukkhassa ariyasaccassa aparimāṇāni akkharāni padāni byañjanāni ākārāni niruttiyo niddesā desitā etassevatthassa saṅkāsanāya pakāsanāya vivaraṇāya vibhajanāya uttānīkammatāya paññāpanāyāti.\nYā evaṁ sabbesaṁ saccānaṁ iti ekamekaṁ saccaṁ aparimāṇehi akkharapadabyañjanaākāraniruttiniddesehi pariyesitabbaṁ, tañca byañjanaṁ atthaputhuttena pana attheva byañjanaputhuttena."}},{"id":"pe1:33","sourceIds":["pe1:33.1","pe1:33.2","pe1:33.3","pe1:33.4","pe1:33.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Yo hi koci samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁ vadeyya “ahaṁ idaṁ dukkhaṁ paccakkhāya aññaṁ dukkhaṁ paññapessāmī”ti tassa taṁ vācāvatthukamevassa pucchito ca na sampāyissati.\nEvaṁ saccāni.\nYañca rattiṁ bhagavā abhisambuddho, yañca rattiṁ anupādāya parinibbuto, etthantare yaṁ kiñci bhagavatā bhāsitaṁ suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ, sabbaṁ taṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ.\nNa kiñci buddhānaṁ bhagavantānaṁ dhammadesanāya dhammacakkato bahiddhā, tassa sabbaṁ suttaṁ ariyadhammesu pariyesitabbaṁ.\nTattha pariggaṇhanāya ālokasabhāni cattāri ariyasaccāni thāvarāni imāni."}},{"id":"pe1:34","sourceIds":["pe1:34.1","pe1:34.2","pe1:34.3","pe1:34.4","pe1:34.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ dukkhaṁ?\nJāti jarā byādhi maraṇaṁ saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.\nTatthāyaṁ lakkhaṇaniddeso, pātubhāvalakkhaṇā jāti, paripākalakkhaṇā jarā, dukkhadukkhatālakkhaṇo byādhi, cutilakkhaṇaṁ maraṇaṁ, piyavippayogavipariṇāmaparitāpanalakkhaṇo soko, lālappanalakkhaṇo paridevo, kāyasampīḷanalakkhaṇaṁ dukkhaṁ, cittasampīḷanalakkhaṇaṁ domanassaṁ, kilesaparidahanalakkhaṇo upāyāso, amanāpasamodhānalakkhaṇo appiyasampayogo, manāpavinābhāvalakkhaṇo piyavippayogo, adhippāyavivattanalakkhaṇo alābho, apariññālakkhaṇā pañcupādānakkhandhā, paripākacutilakkhaṇaṁ jarāmaraṇaṁ, pātubhāvacutilakkhaṇaṁ cutopapatti, paṭisandhinibbattanalakkhaṇo samudayo, samudayaparijahanalakkhaṇo nirodho, anusayasamucchedalakkhaṇo maggo.\nByādhilakkhaṇaṁ dukkhaṁ, sañjānanalakkhaṇo samudayo, niyyānikalakkhaṇo maggo, santilakkhaṇo nirodho.\nAppaṭisandhibhāvanirodhalakkhaṇā anupādisesā nibbānadhātu, dukkhañca samudayo ca, dukkhañca nirodho ca, dukkhañca maggo ca, samudayo ca dukkhañca, samudayo ca nirodho ca, samudayo ca maggo ca, nirodho ca samudayo ca, nirodho ca dukkhañca, nirodho ca maggo ca, maggo ca nirodho ca, maggo ca samudayo ca, maggo ca dukkhañca."}},{"id":"pe1:35","sourceIds":["pe1:35.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tatthimāni suttāni."}},{"id":"pe1:36","sourceIds":["pe1:36.1","pe1:36.2","pe1:36.3","pe1:36.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yamekarattiṁ paṭhamaṁ,\ngabbhe vasati māṇavo;\nAbbhuṭṭhitova so yāti,\nsa gacchaṁ na nivattatī”ti."}},{"id":"pe1:37","sourceIds":["pe1:37.1","pe1:37.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Aṭṭhimā, ānanda, dānūpapattiyo ekuttarike suttaṁ—\nayaṁ jāti."}},{"id":"pe1:38","sourceIds":["pe1:38.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā jarā?"}},{"id":"pe1:39","sourceIds":["pe1:39.1","pe1:39.2","pe1:39.3","pe1:39.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Acaritvā brahmacariyaṁ,\naladdhā yobbane dhanaṁ;\nJiṇṇakoñcāva jhāyanti,\nkhīṇamaccheva pallale”."}},{"id":"pe1:40","sourceIds":["pe1:40.1","pe1:40.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Pañca pubbanimittāni devesu—\nayaṁ jarā."}},{"id":"pe1:41","sourceIds":["pe1:41.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo byādhi?"}},{"id":"pe1:42","sourceIds":["pe1:42.1","pe1:42.2","pe1:42.3","pe1:42.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sāmaṁ tena kuto rāja,\nTuvampi jarāyanti vedesi;\nKhattiya kammassa phalo,\nLoko na hi kammaṁ panayati."}},{"id":"pe1:43","sourceIds":["pe1:43.1","pe1:43.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tayo gilānā—\nayaṁ byādhi."}},{"id":"pe1:44","sourceIds":["pe1:44.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ maraṇaṁ?"}},{"id":"pe1:45","sourceIds":["pe1:45.1","pe1:45.2","pe1:45.3","pe1:45.4","pe1:45.5","pe1:45.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathāpi kumbhakārassa,\nkataṁ mattikabhājanaṁ;\nKhuddakañca mahantañca,\nyaṁ pakkaṁ yañca āmakaṁ;\nSabbaṁ bhedanapariyantaṁ,\nevaṁ maccāna jīvitaṁ."}},{"id":"pe1:46","sourceIds":["pe1:46.1","pe1:46.2","pe1:46.3","pe1:46.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Mamāyite passatha phandamāne,\nMaccheva appodake khīṇasote;\nEtampi disvā amamo careyya,\nBhavesu āsattimakubbamāno."}},{"id":"pe1:47","sourceIds":["pe1:47.1","pe1:47.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Udakappanasuttaṁ—\nidaṁ maraṇaṁ."}},{"id":"pe1:48","sourceIds":["pe1:48.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo soko?"}},{"id":"pe1:49","sourceIds":["pe1:49.1","pe1:49.2","pe1:49.3","pe1:49.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Idha socati pecca socati,\nPāpakārī ubhayattha socati;\nSo socati so vihaññati,\nDisvā kammakiliṭṭhamattano."}},{"id":"pe1:50","sourceIds":["pe1:50.1","pe1:50.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tīṇi duccaritāni—\nayaṁ soko."}},{"id":"pe1:51","sourceIds":["pe1:51.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo paridevo?"}},{"id":"pe1:52","sourceIds":["pe1:52.1","pe1:52.2","pe1:52.3","pe1:52.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kāmesu giddhā pasutā pamūḷhā,\nAvadāniyā te visame niviṭṭhā;\nDukkhūpanītā paridevayanti,\nKiṁsu bhavissāma ito cutāse."}},{"id":"pe1:53","sourceIds":["pe1:53.1","pe1:53.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tisso vipattiyo—\nayaṁ paridevo."}},{"id":"pe1:54","sourceIds":["pe1:54.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ dukkhaṁ?"}},{"id":"pe1:55","sourceIds":["pe1:55.1","pe1:55.2","pe1:55.3","pe1:55.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sataṁ āsi ayosaṅkū,\nsabbe paccattavedanā;\nJalitā jātavedāva,\naccisaṅghasamākulā."}},{"id":"pe1:56","sourceIds":["pe1:56.1","pe1:56.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Mahā vata so pariḷāho saṁyuttake suttaṁ saccasaṁyuttesu—\nidaṁ dukkhaṁ."}},{"id":"pe1:57","sourceIds":["pe1:57.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ domanassaṁ?"}},{"id":"pe1:58","sourceIds":["pe1:58.1","pe1:58.2","pe1:58.3","pe1:58.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Saṅkappehi pareto so,\nkapaṇo viya jhāyati;\nSutvā paresaṁ nigghosaṁ,\nmaṅku hoti tathāvidho."}},{"id":"pe1:59","sourceIds":["pe1:59.1","pe1:59.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Dveme tapanīyā dhammā—\nidaṁ domanassaṁ."}},{"id":"pe1:60","sourceIds":["pe1:60.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo upāyāso?"}},{"id":"pe1:61","sourceIds":["pe1:61.1","pe1:61.2","pe1:61.3","pe1:61.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kammārānaṁ yathā ukkā,\nanto ḍayhati no bahi;\nEvaṁ ḍayhati me hadayaṁ,\nsutvā nibbattamambujaṁ."}},{"id":"pe1:62","sourceIds":["pe1:62.1","pe1:62.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tayo aggī—\nayaṁ upāyāso."}},{"id":"pe1:63","sourceIds":["pe1:63.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo appiyasampayogo?"}},{"id":"pe1:64","sourceIds":["pe1:64.1","pe1:64.2","pe1:64.3","pe1:64.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Ayasāva malaṁ samuṭṭhitaṁ,\nTatuṭṭhāya tameva khādati;\nEvaṁ atidhonacārinaṁ,\nSāni kammāni nayanti duggatiṁ."}},{"id":"pe1:65","sourceIds":["pe1:65.1","pe1:65.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Dveme tathāgataṁ abbhācikkhanti, ekuttarike suttaṁ dukesu—\nayaṁ appiyasampayogo."}},{"id":"pe1:66","sourceIds":["pe1:66.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo piyavippayogo?"}},{"id":"pe1:67","sourceIds":["pe1:67.1","pe1:67.2","pe1:67.3","pe1:67.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Supinena yathāpi saṅgataṁ,\nPaṭibuddho puriso na passati;\nEvampi piyāyitaṁ janaṁ,\nPetaṁ kālaṅkataṁ na passati."}},{"id":"pe1:68","sourceIds":["pe1:68.1","pe1:68.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Te devā cavanadhammaṁ viditvā tīhi vācāhi anusāsanti.\nAyaṁ piyavippayogo."}},{"id":"pe1:69","sourceIds":["pe1:69.1","pe1:69.2","pe1:69.3","pe1:69.4","pe1:69.5","pe1:69.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Yampicchaṁ na labhati,\ntisso māradhītaro;\nTassa ce kāmayānassa,\nchandajātassa jantuno;\nTe kāmā parihāyanti,\nsallaviddhova ruppati."}},{"id":"pe1:70","sourceIds":["pe1:70.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā."}},{"id":"pe1:71","sourceIds":["pe1:71.1","pe1:71.2","pe1:71.3","pe1:71.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Cakkhu sotañca ghānañca,\njivhā kāyo tato manaṁ;\nEte lokāmisā ghorā,\nyattha sattā puthujjanā."}},{"id":"pe1:72","sourceIds":["pe1:72.1","pe1:72.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Pañcime bhikkhave khandhā—\nidaṁ dukkhaṁ."}},{"id":"pe1:73","sourceIds":["pe1:73.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā jarā ca maraṇañca?"}},{"id":"pe1:74","sourceIds":["pe1:74.1","pe1:74.2","pe1:74.3","pe1:74.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Appaṁ vata jīvitaṁ idaṁ,\nOraṁ vassasatāpi mīyate;\nAtha vāpi akicchaṁ jīvitaṁ,\nAtha kho so jarasāpi mīyate."}},{"id":"pe1:75","sourceIds":["pe1:75.1","pe1:75.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Saṁyuttake pasenadisaṁyuttake suttaṁ ayyikā me kālaṅkatā—\nayaṁ jarā ca maraṇañca."}},{"id":"pe1:76","sourceIds":["pe1:76.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā cuti ca upapatti ca?"}},{"id":"pe1:77","sourceIds":["pe1:77.1","pe1:77.2","pe1:77.3","pe1:77.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Sabbe sattā marissanti,\nMaraṇantaṁ hi jīvitaṁ;\nYathākammaṁ gamissanti,\nAttakammaphalūpagā”ti.—"}},{"id":"pe1:78","sourceIds":["pe1:78.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Ayaṁ cuti ca upapatti ca."}},{"id":"pe1:79","sourceIds":["pe1:79.1","pe1:79.2","pe1:79.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Imehi suttehi ekasadisehi ca aññehi navavidhaṁ suttaṁ taṁ anupaviṭṭhehi lakkhaṇato dukkhaṁ ñatvā sādhāraṇañca asādhāraṇañca dukkhaṁ ariyasaccaṁ niddisitabbaṁ.\nGāthāhi gāthā anuminitabbā, byākaraṇehi vā byākaraṇaṁ—\nidaṁ dukkhaṁ."}},{"id":"pe1:80","sourceIds":["pe1:80.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo dukkhasamudayo?"}},{"id":"pe1:81","sourceIds":["pe1:81.1","pe1:81.2","pe1:81.3","pe1:81.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kāmesu sattā kāmasaṅgasattā,\nSaṁyojane vajjamapassamānā;\nNa hi jātu saṁyojanasaṅgasattā,\nOghaṁ tareyyuṁ vipulaṁ mahantaṁ."}},{"id":"pe1:82","sourceIds":["pe1:82.1","pe1:82.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Cattāro āsavā suttaṁ—\nayaṁ dukkhasamudayo."}},{"id":"pe1:83","sourceIds":["pe1:83.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo dukkhanirodho?"}},{"id":"pe1:84","sourceIds":["pe1:84.1","pe1:84.2","pe1:84.3","pe1:84.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yamhi na māyā vasatī na māno,\nYo vītalobho amamo nirāso;\nPanuṇṇakodho abhinibbutatto,\nSo brāhmaṇo so samaṇo sa bhikkhu."}},{"id":"pe1:85","sourceIds":["pe1:85.1","pe1:85.2","pe1:85.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Dvemā vimuttiyo, rāgavirāgā ca cetovimutti;\navijjāvirāgā ca paññāvimutti—\nayaṁ nirodho."}},{"id":"pe1:86","sourceIds":["pe1:86.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo maggo?"}},{"id":"pe1:87","sourceIds":["pe1:87.1","pe1:87.2","pe1:87.3","pe1:87.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Eseva maggo natthañño,\ndassanassa visuddhiyā;\nAriyo aṭṭhaṅgiko maggo,\nmārassetaṁ pamohanaṁ."}},{"id":"pe1:88","sourceIds":["pe1:88.1","pe1:88.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā—\nayaṁ maggo."}},{"id":"pe1:89","sourceIds":["pe1:89.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamāni cattāri ariyasaccāni?"}},{"id":"pe1:90","sourceIds":["pe1:90.1","pe1:90.2","pe1:90.3","pe1:90.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Ye dhammā hetuppabhavā,\nTesaṁ hetuṁ tathāgato āha;\nTesañca yo nirodho,\nEvaṁvādī mahāsamaṇo”ti."}},{"id":"pe1:91","sourceIds":["pe1:91.1","pe1:91.2","pe1:91.3","pe1:91.4","pe1:91.5","pe1:91.6","pe1:91.7","pe1:91.8","pe1:91.9","pe1:91.10","pe1:91.11","pe1:91.12","pe1:91.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Hetuppabhavā dhammā dukkhaṁ, hetusamudayo, yaṁ bhagavato vacanaṁ.\nAyaṁ dhammo yo nirodho, ye hi keci saṁyojaniyesu dhammesu assadānupassino viharanti.\nKilesā taṇhā pavaḍḍhati, taṇhāpaccayā upādānaṁ …pe…\nevametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.\nTattha yaṁ saṁyojanaṁ—\nayaṁ samudayo.\nYe saṁyojaniyā dhammā ye ca sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti—\nidaṁ dukkhaṁ.\nYā saṁyojaniyesu dhammesu ādīnavānupassanā—\nayaṁ maggo.\nParimuccati jātiyā jarāya byādhīhi maraṇehi sokehi paridevehi yāva upāyāsehi—\nidaṁ nibbānaṁ.\nImāni cattāri saccāni."}},{"id":"pe1:92","sourceIds":["pe1:92.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā anupādisesā nibbānadhātu?"}},{"id":"pe1:93","sourceIds":["pe1:93.1","pe1:93.2","pe1:93.3","pe1:93.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi,\nTaṁ hi vā natthi yena naṁ paññapeyya;\nSabbasaṅgānaṁ samūhatattā vidū,\nSitā vādasatassu sabbe."}},{"id":"pe1:94","sourceIds":["pe1:94.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Saṁyuttake godhikasaṁyuttaṁ."}},{"id":"pe1:95","sourceIds":["pe1:95.1","pe1:95.2","pe1:95.3","pe1:95.4","pe1:95.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Imāni asādhāraṇāni suttāni.\nYahiṁ yahiṁ saccāni niddiṭṭhāni, tahiṁ tahiṁ saccalakkhaṇato otāretvā aparimāṇehi byañjanehi so attho pariyesitabbo.\nTattha atthānuparivatti byañjanena puna byañjanānuparivatti atthena tassa ekamekassa aparimāṇāni byañjanāni imehi suttehi yathānikkhittehi cattāri ariyasaccāni niddisitabbāni.\nPañcanikāye anupaviṭṭhāhi gāthāhi gāthā anuminitabbā, byākaraṇena byākaraṇaṁ.\nImāni asādhāraṇāni suttāni."}},{"id":"pe1:96","sourceIds":["pe1:96.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tesaṁ imā uddānagāthā"}},{"id":"pe1:97","sourceIds":["pe1:97.1","pe1:97.2","pe1:97.3","pe1:97.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yamekarattiṁ paṭhamaṁ,\naṭṭha dānūpapattiyo;\nPañca pubbanimittāni,\nkhīṇamacchaṁva pallalaṁ."}},{"id":"pe1:98","sourceIds":["pe1:98.1","pe1:98.2","pe1:98.3","pe1:98.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sāmaṁ tena kuto rāja,\ntayo devā gilānakā;\nYathāpi kumbhakārassa,\nyathā nadidakappanaṁ."}},{"id":"pe1:99","sourceIds":["pe1:99.1","pe1:99.2","pe1:99.3","pe1:99.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Idha socati pecca socati,\nTīṇi duccaritāni ca;\nKāmesu giddhā pasutā,\nYāva tisso vipattiyo."}},{"id":"pe1:100","sourceIds":["pe1:100.1","pe1:100.2","pe1:100.3","pe1:100.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sataṁ āsi ayosaṅkū,\npariḷāho mahattaro;\nSaṅkappehi pareto so,\ntattha tapaniyehi ca."}},{"id":"pe1:101","sourceIds":["pe1:101.1","pe1:101.2","pe1:101.3","pe1:101.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kammārānaṁ yathā ukkā,\ntayo aggī pakāsitā;\nAyato malamuppannaṁ,\nabbhakkhānaṁ tathāgate."}},{"id":"pe1:102","sourceIds":["pe1:102.1","pe1:102.2","pe1:102.3","pe1:102.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tividhaṁ devānusāsanti,\nsupinena saṅgamo yathā;\nTisso ceva māradhītā,\nsallaviddhova ruppati."}},{"id":"pe1:103","sourceIds":["pe1:103.1","pe1:103.2","pe1:103.3","pe1:103.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Cakkhu sotañca ghānañca,\npañcakkhandhā pakāsitā;\nAppaṁ vata jīvitaṁ idaṁ,\nayyikā me mahallikā."}},{"id":"pe1:104","sourceIds":["pe1:104.1","pe1:104.2","pe1:104.3","pe1:104.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sabbe sattā marissanti,\nupapatti cuticayaṁ;\nKāmesu sattā pasutā,\nāsavehi catūhi ca."}},{"id":"pe1:105","sourceIds":["pe1:105.1","pe1:105.2","pe1:105.3","pe1:105.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yamhi na māyā vasati,\ndvemā cetovimuttiyo;\nEseva maggo natthañño,\nbojjhaṅgā ca sudesitā."}},{"id":"pe1:106","sourceIds":["pe1:106.1","pe1:106.2","pe1:106.3","pe1:106.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi,\nGodhiko parinibbuto;\nYe dhammā hetuppabhavā,\nSaṁyojanānupassino."}},{"id":"pe1:107","sourceIds":["pe1:107.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Imā dasa tesaṁ uddānagāthā."}},{"id":"pe1:108","sourceIds":["pe1:108.1","pe1:108.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tatthimāni sādhāraṇāni suttāni yesu suttesu sādhāraṇāni saccāni desitāni anulomampi paṭilomampi vomissakampi.\nTattha ayaṁ ādi."}},{"id":"pe1:109","sourceIds":["pe1:109.1","pe1:109.2","pe1:109.3","pe1:109.4","pe1:109.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Avijjāya nivuto loko,\n(ajitāti bhagavā)\nVivicchā pamādā nappakāsati;\nJappābhilepanaṁ brūmi,\nDukkhamassa mahabbhayaṁ."}},{"id":"pe1:110","sourceIds":["pe1:110.1","pe1:110.2","pe1:110.3","pe1:110.4","pe1:110.5","pe1:110.6","pe1:110.7","pe1:110.8","pe1:110.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yā avijjā ca vivicchā ca, ayaṁ samudayo.\nYaṁ mahabbhayaṁ, idaṁ dukkhaṁ.\nImāni dve saccāni—\ndukkhañca samudayo ca.\n“Saṁyojanaṁ saṁyojaniyā ca dhammā”ti saṁyuttake cittasaṁyuttakesu byākaraṇaṁ.\nTattha yaṁ saṁyojanaṁ, ayaṁ samudayo.\nYe saṁyojaniyā dhammā, idaṁ dukkhaṁ.\nImāni dve saccāni—\ndukkhañca samudayo ca."}},{"id":"pe1:111","sourceIds":["pe1:111.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ dukkhañca nirodho ca?"}},{"id":"pe1:112","sourceIds":["pe1:112.1","pe1:112.2","pe1:112.3","pe1:112.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Ucchinnabhavataṇhassa,\nnetticchinnassa bhikkhuno;\nVikkhīṇo jātisaṁsāro,\nnatthi dāni punabbhavo."}},{"id":"pe1:113","sourceIds":["pe1:113.1","pe1:113.2","pe1:113.3","pe1:113.4","pe1:113.5","pe1:113.6","pe1:113.7","pe1:113.8","pe1:113.9","pe1:113.10","pe1:113.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ cittaṁ, idaṁ dukkhaṁ.\nYo bhavataṇhāya upacchedo, ayaṁ dukkhanirodho.\nVikkhīṇo jātisaṁsāro, natthi dāni punabbhavoti niddeso.\nImāni dve saccāni—\ndukkhañca nirodho ca.\nDvemā, bhikkhave, vimuttiyo;\nrāgavirāgā ca cetovimutti, avijjāvirāgā ca paññāvimutti.\nYaṁ cittaṁ, idaṁ dukkhaṁ.\nYā vimutti, ayaṁ nirodho.\nImāni dve saccāni—\ndukkhañca nirodho ca."}},{"id":"pe1:114","sourceIds":["pe1:114.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ dukkhañca maggo ca?"}},{"id":"pe1:115","sourceIds":["pe1:115.1","pe1:115.2","pe1:115.3","pe1:115.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kumbhūpamaṁ kāyamimaṁ viditvā,\nNagarūpamaṁ cittamidaṁ ṭhapetvā;\nYodhetha māraṁ paññāvudhena,\nJitañca rakkhe anivesano siyā."}},{"id":"pe1:116","sourceIds":["pe1:116.1","pe1:116.2","pe1:116.3","pe1:116.4","pe1:116.5","pe1:116.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yañca kumbhūpamo kāyo yañca nagarūpamaṁ cittaṁ, idaṁ dukkhaṁ.\nYaṁ paññāvudhena māraṁ yodhethāti ayaṁ maggo.\nImāni dve saccāni.\nYaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahitabbaṁ.\nYā saṁyojanā, ayaṁ maggo.\nYe te dhammā anattaniyā pahātabbā, rūpaṁ yāva viññāṇaṁ, idaṁ dukkhañca maggo ca."}},{"id":"pe1:117","sourceIds":["pe1:117.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ dukkhañca samudayo ca nirodho ca?"}},{"id":"pe1:118","sourceIds":["pe1:118.1","pe1:118.2","pe1:118.3","pe1:118.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Ye keci sokā paridevitā vā,\nDukkhā ca lokasmimanekarūpā;\nPiyaṁ paṭiccappabhavanti ete,\nPiye asante na bhavanti ete."}},{"id":"pe1:119","sourceIds":["pe1:119.1","pe1:119.2","pe1:119.3","pe1:119.4","pe1:119.5","pe1:119.6","pe1:119.7","pe1:119.8","pe1:119.9","pe1:119.10","pe1:119.11","pe1:119.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Ye sokaparidevā, yaṁ ca anekarūpaṁ dukkhaṁ, yaṁ pemato bhavati, idaṁ dukkhaṁ.\nYaṁ pemaṁ, ayaṁ samudayo.\nYo tattha chandarāgavinayo piyassa akiriyā, ayaṁ nirodho.\nImāni tīṇi saccāni.\nTimbaruko paribbājako pacceti “sayaṅkataṁ paraṅkatan”ti.\nYathesā vīmaṁsā, idaṁ dukkhaṁ.\nYā ete dve ante anupagamma majjhimā paṭipadā avijjāpaccayā saṅkhārā yāva jātipaccayā jarāmaraṇaṁ, idampi dukkhañca samudayo ca.\nViññāṇaṁ nāmarūpaṁ saḷāyatanaṁ phasso vedanā bhavo jāti jarāmaraṇaṁ, idaṁ dukkhaṁ.\nAvijjā saṅkhārā taṇhā upādānaṁ, ayaṁ samudayo.\nIti idaṁ sayaṅkataṁ vīmaṁseyyāti yañca paṭiccasamuppāde dukkhaṁ, idaṁ eso samudayo niddiṭṭho.\nAvijjānirodhā saṅkhāranirodho ca yāva ca jarāmaraṇanirodhoti ayaṁ nirodho.\nImāni tīṇi saccāni dukkhañca samudayo ca nirodho ca."}},{"id":"pe1:120","sourceIds":["pe1:120.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ dukkhañca samudayo ca maggo ca?"}},{"id":"pe1:121","sourceIds":["pe1:121.1","pe1:121.2","pe1:121.3","pe1:121.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yo dukkhamaddakkhi yatonidānaṁ,\nKāmesu so jantu kathaṁ nameyya;\nKāmā hi loke saṅgāti ñatvā,\nTesaṁ satīmā vinayāya sikkhe”ti."}},{"id":"pe1:122","sourceIds":["pe1:122.1","pe1:122.2","pe1:122.3","pe1:122.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yo dukkhamaddakkhi, idaṁ dukkhaṁ.\nYato bhavati, ayaṁ samudayo.\nSandiṭṭhaṁ yato bhavati yāva tassa vinayāya sikkhā, ayaṁ maggo.\nImāni tīṇi saccāni."}},{"id":"pe1:123","sourceIds":["pe1:123.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Ekādasaṅguttaresu gopālakopamasuttaṁ."}},{"id":"pe1:124","sourceIds":["pe1:124.1","pe1:124.2","pe1:124.3","pe1:124.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yāva rūpasaññuttā yañca saḷāyatanaṁ yathā vaṇaṁ paṭicchādeti yañca titthaṁ yathā ca labhati dhammūpasañhitaṁ uḷāraṁ pītipāmojjaṁ catubbidhaṁ ca attabhāvato ca vatthu, idaṁ dukkhaṁ.\nYāva āsāṭikaṁ hāretā hoti, ayaṁ samudayo.\nRūpasaññuttā āsāṭakaharaṇaṁ vaṇapaṭicchādanaṁ vīthiññutā gocarakusalañca, ayaṁ maggo.\nAvasesā dhammā atthi hetū atthi paccayā atthi nissayā sāvasesadohitā anekapūjā ca kalyāṇamittatappaccayā dhammā vīthiññutā ca hetu, imāni tīṇi saccāni."}},{"id":"pe1:125","sourceIds":["pe1:125.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ dukkhañca maggo ca nirodho ca?"}},{"id":"pe1:126","sourceIds":["pe1:126.1","pe1:126.2","pe1:126.3","pe1:126.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sati kāyagatā upaṭṭhitā,\nChasu phassāyatanesu saṁvuto;\nSatataṁ bhikkhu samāhito,\nJaññā nibbānamattano."}},{"id":"pe1:127","sourceIds":["pe1:127.1","pe1:127.2","pe1:127.3","pe1:127.4","pe1:127.5","pe1:127.6","pe1:127.7","pe1:127.8","pe1:127.9","pe1:127.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yā ca kāyagatā sati yañca saḷāyatanaṁ yattha sabbañcetaṁ dukkhaṁ.\nYā ca kāyagatā sati yo ca sīlasaṁvaro yo ca samādhi yattha yā sati, ayaṁ paññākkhandho.\nSabbampi sīlakkhandho samādhikkhandho, ayaṁ maggo.\nEvaṁvihārinā ñātabbaṁ nibbānaṁ.\nAyaṁ nirodho, imāni tīṇi saccāni.\nSīle patiṭṭhāya dve dhammā bhāvetabbā samatho ca vipassanā ca.\nTattha yaṁ cittasahajātā dhammā, idaṁ dukkhaṁ.\nYo ca samatho yā ca vipassanā, ayaṁ maggo.\nRāgavirāgā ca cetovimutti, avijjāvirāgā ca paññāvimutti, ayaṁ nirodho.\nImāni tīṇi saccāni."}},{"id":"pe1:128","sourceIds":["pe1:128.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samudayo ca nirodho ca?"}},{"id":"pe1:129","sourceIds":["pe1:129.1","pe1:129.2","pe1:129.3","pe1:129.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Āsā ca pīhā abhinandanā ca,\nAnekadhātūsu sarā patiṭṭhitā;\nAññāṇamūlappabhavā pajappitā,\nSabbā mayā byantikatā samūlikā."}},{"id":"pe1:130","sourceIds":["pe1:130.1","pe1:130.2","pe1:130.3","pe1:130.4","pe1:130.5","pe1:130.6","pe1:130.7","pe1:130.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Aññāṇamūlappabhavāti purimakehi samudayo.\nSabbā mayā byantikatā samūlikāti nirodho.\nImāni dve saccāni.\nCatunnaṁ dhammānaṁ ananubodhā appaṭivedhā vitthārena kātabbaṁ.\nAriyassa sīlassa samādhino paññāya vimuttiyā.\nTattha yo imesaṁ catunnaṁ dhammānaṁ ananubodhā appaṭivedhā, ayaṁ samudayo.\nPaṭivedho bhavanettiyā, ayaṁ nirodho.\nAyaṁ samudayo ca nirodho ca."}},{"id":"pe1:131","sourceIds":["pe1:131.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samudayo ca maggo ca?"}},{"id":"pe1:132","sourceIds":["pe1:132.1","pe1:132.2","pe1:132.3","pe1:132.4","pe1:132.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Yāni sotāni lokasmiṁ,\n(ajitāti bhagavā)\nSati tesaṁ nivāraṇaṁ;\nSotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,\nPaññāyete pidhīyare."}},{"id":"pe1:133","sourceIds":["pe1:133.1","pe1:133.2","pe1:133.3","pe1:133.4","pe1:133.5","pe1:133.6","pe1:133.7","pe1:133.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Yāni sotānīti ayaṁ samudayo.\nYā ca paññā yā ca sati nivāraṇaṁ pidhānañca, ayaṁ maggo.\nImāni dve saccāni.\nSañcetaniyaṁ suttaṁ daḷhanemiyānākāro chahi māsehi niddiṭṭho.\nTattha yaṁ kāyaṁ kāyakammaṁ savaṅkaṁ sadosaṁ sakasāvaṁ yā savaṅkatā sadosatā sakasāvatā, ayaṁ samudayo.\nEvaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ avaṅkaṁ adosaṁ akasāvaṁ, yā avaṅkatā adosatā akasāvatā, ayaṁ maggo.\nEvaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ.\nImāni dve saccāni samudayo ca maggo ca."}},{"id":"pe1:134","sourceIds":["pe1:134.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samudayo ca nirodho ca maggo ca?"}},{"id":"pe1:135","sourceIds":["pe1:135.1","pe1:135.2"],"kind":"text","text":{"pi":"“Nissitassa calitaṁ, anissitassa calitaṁ natthi, calite asati passaddhi, passaddhiyā sati nati na hoti, natiyā asati āgatigati na hoti, āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti, cutūpapāte asati nevidha na huraṁ na ubhayamantarena.\nEsevanto dukkhassā”ti."}},{"id":"pe1:136","sourceIds":["pe1:136.1","pe1:136.2","pe1:136.3","pe1:136.4","pe1:136.5","pe1:136.6","pe1:136.7","pe1:136.8","pe1:136.9","pe1:136.10","pe1:136.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha dve nissayā, ayaṁ samudayo.\nYo ca anissayo, yā ca anati, ayaṁ maggo.\nYā āgatigati na hoti cutūpapāto ca yo esevanto dukkhassāti, ayaṁ nirodho.\nImāni tīṇi saccāni.\nAnupaṭṭhitakāyagatā sati …pe…\nyaṁ vimuttiñāṇadassanaṁ, ayaṁ samudayo.\nEkārasaupanissayā vimuttiyo yāva upanissayaupasampadā upaṭṭhitakāyagatāsatissa viharati.\nSīlasaṁvaro sosāniyo hoti, yañca vimuttiñāṇadassanaṁ, ayaṁ maggo.\nYā ca vimutti, ayaṁ nirodho.\nImāni tīṇi saccāni.\nSamudayo ca nirodho ca maggo ca."}},{"id":"pe1:137","sourceIds":["pe1:137.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo nirodho ca maggo ca?"}},{"id":"pe1:138","sourceIds":["pe1:138.1","pe1:138.2","pe1:138.3","pe1:138.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sayaṁ katena saccena,\nTena attanā abhinibbānagato vitiṇṇakaṅkho;\nVibhavañca ñatvā lokasmiṁ,\nTāva khīṇapunabbhavo sa bhikkhu."}},{"id":"pe1:139","sourceIds":["pe1:139.1","pe1:139.2","pe1:139.3","pe1:139.4","pe1:139.5","pe1:139.6","pe1:139.7","pe1:139.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ saccena, ayaṁ maggo.\nYaṁ khīṇapunabbhavo, ayaṁ nirodho.\nImāni dve saccāni.\nPañca vimuttāyatanāni satthā vā dhammaṁ desesi aññataro vā viññū sabrahmacārīti vitthārena kātabbā.\nTassa atthappaṭisaṁvedissa pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, yāva nibbindanto virajjati, ayaṁ maggo.\nYā vimutti, ayaṁ nirodho.\nEvaṁ pañca vimuttāyatanāni vitthārena.\nImāni dve saccāni nirodho ca maggo ca."}},{"id":"pe1:140","sourceIds":["pe1:140.1","pe1:140.2","pe1:140.3","pe1:140.4","pe1:140.5","pe1:140.6","pe1:140.7","pe1:140.8","pe1:140.9","pe1:140.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Imāni sādhāraṇāni suttāni.\nImehi sādhāraṇehi suttehi yathānikkhittehi paṭivedhato ca lakkhaṇato ca otāretvā aññāni suttāni niddisitabbāni aparihāyantena.\nGāthāhi gāthā anuminitabbā, byākaraṇehi byākaraṇaṁ.\nIme ca sādhāraṇā dasa parivaḍḍhakā eko ca catukko niddeso sādhāraṇo.\nAyañca pakiṇṇakaniddeso.\nEkaṁ pañca cha ca savekadeso sabbaṁ.\nIme dve parivajjanā purimakā ca dasa.\nIme dvādasa parivaḍḍhakā saccāni.\nEttāvatā sabbaṁ suttaṁ natthi, taṁ byākaraṇaṁ vā gāthā viya.\nImehi dvādasahi parivaḍḍhakehi na otarituṁ appamattena pariyesitvā niddisitabbā."}},{"id":"pe1:141","sourceIds":["pe1:141.1","pe1:141.2","pe1:141.3","pe1:141.4","pe1:141.5","pe1:141.6","pe1:141.7","pe1:141.8","pe1:141.9","pe1:141.10","pe1:141.11","pe1:141.12","pe1:141.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Tatthāyaṁ saṅkhepo.\nSabbaṁ dukkhaṁ sattahi padehi samosaraṇaṁ gacchati.\nKatarehi sattahi?\nAppiyasampayogo ca piyavippayogo ca, imehi dvīhi padehi sabbaṁ dukkhaṁ niddisitabbaṁ.\nTassa dve nissayā—\nkāyo ca cittañca.\nTena vuccati “kāyikaṁ dukkhaṁ cetasikañce”ti, natthi taṁ dukkhaṁ na kāyikaṁ vā na cetasikaṁ, sabbaṁ dukkhaṁ dvīhi dukkhehi niddisitabbaṁ kāyikena ca cetasikena ca.\nTīhi dukkhatāhi saṅgahitaṁ dukkhadukkhatāya saṅkhāradukkhatāya vipariṇāmadukkhatāya.\nIti taṁ sabbaṁ dukkhaṁ tīhi dukkhatāhi saṅgahitaṁ.\nIti idañca dukkhaṁ tividhaṁ.\nDuvidhaṁ dukkhaṁ kāyikañca cetasikañca.\nDuvidhaṁ appiyasampayogo ca piyavippayogo ca.\nIdaṁ sattavidhaṁ dukkhaṁ."}},{"id":"pe1:142","sourceIds":["pe1:142.1","pe1:142.2","pe1:142.3","pe1:142.4","pe1:142.5","pe1:142.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha tividho samudayo acatuttho apañcamo.\nKatamo tividho?\nTaṇhā ca diṭṭhi ca kammaṁ.\nTattha taṇhā ca bhavasamudayo kammaṁ.\nTathā nibbattassa hīnapaṇītatā, ayaṁ samudayo.\nIti yāpi bhavagatīsu hīnatā ca paṇītatā ca, yāpi tīhi dukkhatāhi saṅgahitā, yopi dvīhi mūlehi samudānīto avijjāya nivutassa bhavataṇhāsaṁyuttassa saviññāṇako kāyo, sopi tīhi dukkhatāhi saṅgahito."}},{"id":"pe1:143","sourceIds":["pe1:143.1","pe1:143.2","pe1:143.3","pe1:143.4","pe1:143.5","pe1:143.6","pe1:143.7","pe1:143.8","pe1:143.9","pe1:143.10","pe1:143.11","pe1:143.12","pe1:143.13","pe1:143.14","pe1:143.15","pe1:143.16","pe1:143.17","pe1:143.18","pe1:143.19","pe1:143.20","pe1:143.21"],"kind":"text","text":{"pi":"Tathā vipallāsato diṭṭhi āgantabbā.\nSā sattavidhā niddisitabbā.\nEko vipallāso tīṇi niddisīyati, cattāri vipallāsavatthūni.\nTattha katamo eko vipallāso?\nYo viparītaggāho paṭikkhepena, otaraṇaṁ yathā “anicce niccam”iti viparītaṁ gaṇhāti.\nEvaṁ cattāro vipallāsā.\nAyameko vipallāsīyati saññā cittaṁ diṭṭhi.\nKatamāni cattāri vipallāsavatthūni?\nKāyo vedanā cittaṁ dhammā.\nEvaṁ vipallāsagatassa akusalañca pavaḍḍheti.\nTattha saññāvipallāso dosaṁ akusalamūlaṁ pavaḍḍheti.\nCittavipallāso lobhaṁ akusalamūlaṁ pavaḍḍheti.\nDiṭṭhivipallāso mohaṁ akusalamūlaṁ pavaḍḍheti.\nTattha dosassa akusalamūlassa tīṇi micchattāni phalaṁ—\nmicchāvācā micchākammanto micchāājīvo;\nlobhassa akusalamūlassa tīṇi micchattāni phalaṁ—\nmicchāsaṅkappo micchāvāyāmo micchāsamādhi;\nmohassa akusalamūlassa dve micchattāni phalaṁ—\nmicchādiṭṭhi ca micchāsati ca.\nEvaṁ akusalaṁ sahetu sappaccayaṁ vipallāsā ca paccayo, akusalamūlāni sahetū eteyeva paṭipakkhena anūnā anadhikā dvīhi paccayehi niddisitabbā.\nNirodhe ca magge ca vipallāsamupādāya parato paṭipakkhena catasso."}},{"id":"pe1:144","sourceIds":["pe1:144.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tatthimā uddānagāthā"}},{"id":"pe1:145","sourceIds":["pe1:145.1","pe1:145.2","pe1:145.3","pe1:145.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Avijjāya nivuto loko,\ncittaṁ saṁyojanampi;\nSā pacchinnabhavataṇhā,\ndvemā ceva vimuttiyo."}},{"id":"pe1:146","sourceIds":["pe1:146.1","pe1:146.2","pe1:146.3","pe1:146.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kumbhūpamaṁ kāyamimaṁ,\nYaṁ na tumhākaṁ taṁ pajaha;\nYe keci sokaparidevā,\nTimbaruko ca sayaṅkataṁ."}},{"id":"pe1:147","sourceIds":["pe1:147.1","pe1:147.2","pe1:147.3","pe1:147.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Dukkhaṁ diṭṭhi ca uppannaṁ,\nyañca gopālakopamaṁ;\nSati kāyagatā māhu,\nsamatho ca vipassanā."}},{"id":"pe1:148","sourceIds":["pe1:148.1","pe1:148.2","pe1:148.3","pe1:148.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Āsā pihā ca abhinandanā ca,\nCatunnamananubodhanā;\nYāni sotāni lokasmiṁ,\nDaḷhaṁ nemiyānākāro."}},{"id":"pe1:149","sourceIds":["pe1:149.1","pe1:149.2","pe1:149.3","pe1:149.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ nissitassa calitaṁ,\nAnupaṭṭhitakāyagatāsati;\nSayaṁ katena saccena,\nVimuttāyatanehi ca."}},{"id":"pe1:150","sourceIds":["pe1:150.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Peṭakopadese mahākaccāyanena bhāsite paṭhamabhūmi ariyasaccappakāsanā nāma taṁ jīvatā bhagavatā mādisena samuddanena tathāgatenāti."}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/pe1/pli/ms","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
