{"id":"pe3","title":"3. Suttādhiṭṭhānatatiyabhūmi","languageCodes":["pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"pe3","title":"3. Suttādhiṭṭhānatatiyabhūmi","units":[{"id":"pe3:0","sourceIds":["pe3:0.1","pe3:0.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Peṭakopadesa\n3. Suttādhiṭṭhānatatiyabhūmi"}},{"id":"pe3:1","sourceIds":["pe3:1.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ suttādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:2","sourceIds":["pe3:2.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Lobhādhiṭṭhānaṁ dosādhiṭṭhānaṁ mohādhiṭṭhānaṁ alobhādhiṭṭhānaṁ adosādhiṭṭhānaṁ amohādhiṭṭhānaṁ kāyakammādhiṭṭhānaṁ vācākammādhiṭṭhānaṁ manokammādhiṭṭhānaṁ saddhindriyādhiṭṭhānaṁ vīriyindriyādhiṭṭhānaṁ satindriyādhiṭṭhānaṁ samādhindriyādhiṭṭhānaṁ paññindriyādhiṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe3:3","sourceIds":["pe3:3.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ lobhādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:4","sourceIds":["pe3:4.1","pe3:4.2","pe3:4.3","pe3:4.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Vitakkamathitassa jantuno,\nTibbarāgassa subhānupassino;\nBhiyyo taṇhā pavaḍḍhati,\nEsa kho gāḷhaṁ karoti bandhanaṁ”."}},{"id":"pe3:5","sourceIds":["pe3:5.1","pe3:5.2","pe3:5.3","pe3:5.4","pe3:5.5","pe3:5.6","pe3:5.7","pe3:5.8","pe3:5.9","pe3:5.10","pe3:5.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Vitakkamathitassāti kāmarāgo.\nSubhānupassinoti kāmarāgavatthu.\nBhiyyo taṇhā pavaḍḍhatīti kāmataṇhā.\nEsa gāḷhaṁ karoti bandhananti rāgaṁ, iti yo yo dhammo mūlanikkhitto, so yevettha dhammo uggāvahitabbo.\nNa bhagavā ekaṁ dhammaṁ ārabbha aññaṁ dhammaṁ deseti.\nYassa vitakketi kāmavitakko tameva vitakkaṁ kāmavitakkena niddisīyati.\nTibbarāgassāti tasseva vitakkassa vatthuṁ niddisati.\nSubhānupassino bhiyyo taṇhā pavaḍḍhatīti tameva rāgaṁ kāmataṇhāti niddisati.\nEsa gāḷhaṁ karoti bandhananti tameva taṇhāsaṁyojanaṁ niddisati.\nEvaṁ gāthāsu anuminitabbaṁ.\nEvaṁ saveyyākaraṇesu."}},{"id":"pe3:6","sourceIds":["pe3:6.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha bhagavā ekaṁ dhammaṁ tividhaṁ niddisati, nissandato hetuto phalato."}},{"id":"pe3:7","sourceIds":["pe3:7.1","pe3:7.2","pe3:7.3","pe3:7.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Dadaṁ piyo hoti bhajanti naṁ bahū,\nKittiñca pappoti yaso ca vaḍḍhati;\nAmaṅkubhūto parisaṁ vigāhati,\nVisārado hoti naro amaccharī”."}},{"id":"pe3:8","sourceIds":["pe3:8.1","pe3:8.2","pe3:8.3","pe3:8.4","pe3:8.5","pe3:8.6","pe3:8.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Dadanti yaṁ yaṁ dānaṁ, idaṁ dānamayikaṁ puññakriyaṁ.\nTattha hetu.\nYañcetaṁ.\nBhajanti naṁ bahū, kittinti yo ca kalyāṇo kittisaddo loke abbhuggacchati, yaṁ bahukassa janassa piyo bhavati manāpo ca.\nYañca avippaṭisārī kālaṁ karoti ayaṁ nissando.\nYaṁ kāyassa bhedā devesu upapajjatīti idaṁ phalaṁ.\nIdaṁ lobhādhiṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe3:9","sourceIds":["pe3:9.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ dosādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:10","sourceIds":["pe3:10.1","pe3:10.2","pe3:10.3","pe3:10.4","pe3:10.5","pe3:10.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yo pāṇamatipāteti,\nmusāvādañca bhāsati;\nLoke adinnaṁ ādiyati,\nparadārañca gacchati;\nSurāmerayapānañca,\nyo naro anuyuñjati."}},{"id":"pe3:11","sourceIds":["pe3:11.1","pe3:11.2","pe3:11.3","pe3:11.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Appahāya pañca verāni,\ndussīlo iti vuccati;\nKāyassa bhedā duppañño,\nnirayaṁ sopapajjati”."}},{"id":"pe3:12","sourceIds":["pe3:12.1","pe3:12.2","pe3:12.3","pe3:12.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yo pāṇamatipātetīti duṭṭho pāṇamatipāteti.\nMusāvādañca bhāsatīti dosopaghātāya musāvādañca bhāsati.\nSurāmerayapānañca, yo naro anuyuñjatīti doso nidānaṁ.\nYo ca surāmerayapānaṁ anuyuñjati yathāparadāravihārī amittā janayanti."}},{"id":"pe3:13","sourceIds":["pe3:13.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Pañca verāni appahāyāti pañcannaṁ bhikkhāpadānaṁ samatikkamanaṁ sabbesaṁ dosajānaṁ sā paṇṇatti, teneva dosajanitena kammena dussīlo iti vuccati sopi dhammo hetunā niddisitabbo, nissandena phalena ca."}},{"id":"pe3:14","sourceIds":["pe3:14.1","pe3:14.2","pe3:14.3","pe3:14.4","pe3:14.5","pe3:14.6","pe3:14.7","pe3:14.8","pe3:14.9","pe3:14.10","pe3:14.11","pe3:14.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Tīṇi bālassa bālalakkhaṇāni—\ndubbhāsitabhāsī ca hoti, duccintitacintī ca dukkaṭakammakārī ca.\nTattha yaṁ kāyena ca vācāya ca parakkamati, idamassa dukkaṭakammakārī.\nTāyaṁ yathā ca musāvādaṁ bhāsati yathā pubbaniddiṭṭhaṁ, idamassa dubbhāsitā.\nYañca saṅkappeti manoduccaritaṁ byāpādaṁ, idamassa duccintitacintitā.\nYaṁ so imehi tīhi bālalakkhaṇehi samannāgato tīṇi tajjāni dukkhāni domanassāni anubhavati, so ca hoti sabhaggato vā parisaggato vā tajjaṁ kathaṁ kathanti.\nYadā bhavati so ca pāṇātipātādidasaakusalakammapatho, so tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedetīti.\nPuna caparaṁ yadā passati coraṁ rājāparādhikaṁ raññā gahitaṁ jīvitā voropetaṁ, tassevaṁ bhavati sace mamampi rājā jāneyya mamampi rājā gāhāpetvā jīvitā voropeyyāti, so tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.\nPuna caparaṁ bālo yadā bhavati āsanā samārūḷho yāva yā me gati bhavissati ito pecca paraṁ maraṇāti so tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti iti bālalakkhaṇaṁ hetu.\nTīṇi tajjāni dukkhāni nissando.\nKāyassa bhedā nirayesu upapajjati, idaṁ phalaṁ.\nIdaṁ dosādhiṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe3:15","sourceIds":["pe3:15.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ mohādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:16","sourceIds":["pe3:16.1","pe3:16.2","pe3:16.3","pe3:16.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Satañceva sahassānaṁ,\nkappānaṁ saṁsarissati;\nAtha vāpi tato bhiyyo,\ngabbhā gabbhaṁ gamissatha."}},{"id":"pe3:17","sourceIds":["pe3:17.1","pe3:17.2","pe3:17.3","pe3:17.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Anupādāya buddhavacanaṁ,\nSaṅkhāre attato upādāya;\nDukkhassantaṁ karissanti,\nṬhānametaṁ na vijjati”."}},{"id":"pe3:18","sourceIds":["pe3:18.1","pe3:18.2","pe3:18.3","pe3:18.4","pe3:18.5","pe3:18.6","pe3:18.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Yo yaṁ anamataggasaṁsāraṁ samāpanno jāyate ca mīyate ca, ayaṁ avijjāhetukā.\nYānipi ca saṅkhārānaṁ payojanāni, tānipi avijjāpaccayāni, yaṁ adassanaṁ buddhavacanassa, ayaṁ avijjāsutteyeva niddiṭṭhaṁ.\nYo ca saṅkhāre attato harati pañcakkhandhe pañca diṭṭhiyo upagacchati.\n“Etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā”ti idaṁ suttaṁ avijjāya nikkhittaṁ, avijjāya nikkhipitaṁ.\nEvaṁ satthā sutte nayena dhammena niddisati.\nAsādhāraṇena taṁyeva tattha niddisitabbaṁ.\nNa aññaṁ."}},{"id":"pe3:19","sourceIds":["pe3:19.1","pe3:19.2","pe3:19.3","pe3:19.4","pe3:19.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā “idaṁ dukkhan”ti nappajānanti cattāri saccāni vitthārena, yaṁ tattha appajānanā, idaṁ dukkhaṁ, ayaṁ hetu.\nAppajānanto vividhe saṅkhāre abhisaṅkharoti, ayaṁ nissando.\nYañca diṭṭhigatāni parāmasati “idameva saccaṁ moghamaññan”ti ayaṁ nissando.\nYaṁ punabbhavaṁ nibbatteti, idaṁ phalaṁ.\nAyampi dhammo saniddiṭṭho hetuto ca phalato ca nissandato ca."}},{"id":"pe3:20","sourceIds":["pe3:20.1","pe3:20.2","pe3:20.3","pe3:20.4","pe3:20.5","pe3:20.6","pe3:20.7","pe3:20.8","pe3:20.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Ettha pana keci dhammā sādhāraṇā bhavanti.\nHetu khalu āditoyeva sutte nikkhipissanti.\nYathā kiṁ bhave cattārimāni, bhikkhave, agatigamanāni.\nTattha yañca chandāgatiṁ gacchati yañca bhayāgatiṁ gacchati, ayaṁ lobho akusalamūlaṁ.\nYaṁ dosā, ayaṁ dosoyeva.\nYaṁ mohā, ayaṁ mohoyeva.\nEvaṁ imāni tīṇi akusalamūlāni āditoyeva upaparikkhitabbāni.\nYattha ekaṁ niddisitabbaṁ, tattha ekaṁ niddisīyati.\nTathā dve yathā tīṇi, na hi ādīhi anikkhitte hetu vā nissando vā phalaṁ vā niddisitabbaṁ."}},{"id":"pe3:21","sourceIds":["pe3:21.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Ayañcettha gāthā—"}},{"id":"pe3:22","sourceIds":["pe3:22.1","pe3:22.2","pe3:22.3","pe3:22.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Chandā dosā bhayā mohā,\nyo dhammaṁ ativattati;\nNihīyati tassa yaso,\nkāḷapakkheva candimā”."}},{"id":"pe3:23","sourceIds":["pe3:23.1","pe3:23.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Kattha chandā ca ayaṁ lobho yathā niddiṭṭhaṁ pubbe.\nIdaṁ mohādhiṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe3:24","sourceIds":["pe3:24.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ alobhādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:25","sourceIds":["pe3:25.1","pe3:25.2","pe3:25.3","pe3:25.4","pe3:25.5","pe3:25.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Asubhānupassiṁ viharantaṁ,\nIndriyesu susaṁvutaṁ;\nBhojanamhi ca mattaññuṁ,\nSaddhaṁ āraddhavīriyaṁ;\nTaṁ ve nappasahati māro,\nVāto selaṁva pabbatan”ti."}},{"id":"pe3:26","sourceIds":["pe3:26.1","pe3:26.2","pe3:26.3","pe3:26.4","pe3:26.5","pe3:26.6","pe3:26.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yā asubhāya upaparikkhā, ayaṁ kāmesu ādīnavadassanena pariccāgo.\nIndriyesu susaṁvuto tasseva alobhassa pāripūriyaṁ mama āyatanasocitaṁ anupādāya.\nBhojanamhi ca mattaññunti rasataṇhāpahānaṁ.\nIti ayaṁ alobho asubhānupassitāya vatthuto dhārayati, so alobho hetu.\nIndriyesu guttadvāratāya gocarato dhārayati, bhojanemattaññutāya parato dhārayati, ayaṁ nissando.\nTaṁ ve nappasahati māro, vāto selaṁ va pabbatanti, idaṁ phalaṁ.\nIti yoyeva dhammo ādimhi nikkhitto, soyeva majjhe ceva avasāne ca."}},{"id":"pe3:27","sourceIds":["pe3:27.1","pe3:27.2","pe3:27.3","pe3:27.4","pe3:27.5","pe3:27.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekadhammampi samanupassāmi asamuppannassa kāmacchandassa anuppādāya uppannassa vā pahānāya, yathayidaṁ asubhanimittaṁ.\nTattha asubhanimittaṁ manasikarontassa anuppanno ceva kāmacchando na uppajjati, uppanno ca kāmacchando pahīyati.\nIdaṁ alobhassa vatthu.\nYaṁ puna anuppanno kāmarāgo pariyādiyati rūparāgaṁ arūparāgaṁ, iti phalaṁ.\nIti ayampi ca dhammo niddiṭṭho hetuto ca nissandato ca phalato ca.\nIdaṁ alobhādhiṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe3:28","sourceIds":["pe3:28.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ adosādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:29","sourceIds":["pe3:29.1","pe3:29.2","pe3:29.3","pe3:29.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Ekampi ce pāṇamaduṭṭhacitto,\nMettāyati kusalo tena hoti;\nSabbe ca pāṇe manasānukampaṁ,\nPahūtamariyo pakaroti puññaṁ”."}},{"id":"pe3:30","sourceIds":["pe3:30.1","pe3:30.2","pe3:30.3","pe3:30.4","pe3:30.5","pe3:30.6","pe3:30.7","pe3:30.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Ekampi ce pāṇamaduṭṭhacitto mettāyatīti ayaṁ adoso.\nNigghātena assādo, kusalo tena hotīti tena kusalena dhammena saṁyutto dhammapaññattiṁ gacchati.\nKusaloti yathā paññāya pañño paṇḍiccena paṇḍito.\nPahūtamariyo pakaroti puññanti tassāyeva vipāko ayaṁ lokiyassa, na hi lokuttarassa.\nTattha yā mettāyanā, ayaṁ hetu.\nYaṁ kusalo bhavati ayaṁ nissando.\nYāva abyāpajjo bhūmiyaṁ bahupuññaṁ pasavati, idaṁ phalaṁ.\nIti adoso niddiṭṭho hetuto ca nissandato ca phalato ca."}},{"id":"pe3:31","sourceIds":["pe3:31.1","pe3:31.2","pe3:31.3","pe3:31.4","pe3:31.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Ekādasānisaṁsā mettāya cetovimuttiyā.\nTattha yā mettācetovimutti, ayaṁ ariyadhammesu rāgavirāgā cetovimutti, lokikāya bhūmikā hetu, yaṁ sukhaṁ āyatiṁ manāpo hoti manussānaṁ, ime ekādasa dhammā nissando.\nYañca akatāvī brahmakāye upapajjati.\nIdaṁ phalaṁ.\nIdaṁ adosādhiṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe3:32","sourceIds":["pe3:32.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ amohādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:33","sourceIds":["pe3:33.1","pe3:33.2","pe3:33.3","pe3:33.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Paññā hi seṭṭhā lokasmiṁ,\nyāyaṁ nibbedhagāminī;\nYāya sammā pajānāti,\njātimaraṇasaṅkhayaṁ”."}},{"id":"pe3:34","sourceIds":["pe3:34.1","pe3:34.2","pe3:34.3","pe3:34.4","pe3:34.5","pe3:34.6","pe3:34.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Paññā hi seṭṭhāti vatthuṁ.\nNibbedhagāminīti nibbānagāminiyaṁ yathābhūtaṁ paṭivijjhati.\nSammā pajānāti, jātimaraṇasaṅkhayanti amoho.\nPaññāti hetu.\nYaṁ pajānāti ayaṁ nissando.\nYo jātimaraṇasaṅkhayo, idaṁ phalaṁ.\nIti amoho niddiṭṭho hetunā ca nissandena ca phalena ca."}},{"id":"pe3:35","sourceIds":["pe3:35.1","pe3:35.2","pe3:35.3","pe3:35.4","pe3:35.5","pe3:35.6","pe3:35.7","pe3:35.8","pe3:35.9","pe3:35.10","pe3:35.11","pe3:35.12","pe3:35.13","pe3:35.14","pe3:35.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Tīṇimāni, bhikkhave, indriyāni anaññātaññassāmītindriyaṁ aññindriyaṁ aññātāvindriyaṁ.\nTattha katamaṁ anaññātaññassāmītindriyaṁ?\nIdha, bhikkhave, bhikkhu anabhisametassa dukkhassa ariyasaccassa abhisamayāya chandaṁ janeti vāyamati, vīriyaṁ ārabhati, cittaṁ paggaṇhāti padahati.\nEvaṁ catunnaṁ ariyasaccānaṁ kātabbaṁ.\nTattha katamaṁ aññindriyaṁ?\nIdha, bhikkhave, bhikkhu “idaṁ dukkhaṁ ariyasaccan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, yā ca maggo, idaṁ aññindriyaṁ.\nĀsavakkhayā anāsavo hoti, idaṁ vuccati aññātāvindriyaṁ.\nTathāyaṁ paññā, ayaṁ hetu.\nYaṁ chandaṁ janeti vāyamati, yā pajānāti, ayaṁ nissando.\nYena sabbaso āsavānaṁ khayā hetu, yaṁ khaye ñāṇamuppajjati, anuppāde ñāṇañca, ayaṁ nissando.\nYaṁ arahattaṁ, idaṁ phalaṁ.\nTattha khīṇā me jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyanti, idaṁ khaye ñāṇaṁ.\nNāparaṁ itthattāyāti pajānāmīti idaṁ anuppāde ñāṇaṁ.\nIti imāni indriyāni amoho niddiṭṭho hetunā ca nissandena ca phalena ca.\nImāni asādhāraṇāni niddiṭṭhāni."}},{"id":"pe3:36","sourceIds":["pe3:36.1","pe3:36.2","pe3:36.3","pe3:36.4","pe3:36.5","pe3:36.6","pe3:36.7","pe3:36.8","pe3:36.9","pe3:36.10","pe3:36.11","pe3:36.12","pe3:36.13","pe3:36.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamāni kusalamūlāni sādhāraṇāni?\nKusalañca vo, bhikkhave, desessāmi kusalamūlañceva.\nTattha katamaṁ kusalamūlaṁ?\nAlobho adoso amoho.\nTattha katamaṁ kusalaṁ?\nAṭṭha sammattāni sammādiṭṭhi yāva sammāsamādhi.\nTattha yāni kusalamūlāni, ayaṁ hetu.\nYañca alobho tīṇi kammāni samuṭṭhāpeti saṅkappaṁ vāyāmaṁ samādhiñca, ayaṁ alobhassa nissando.\nTattha yo adoso, ayaṁ hetu.\nYaṁ tayo dhamme paṭṭhapeti sammāvācaṁ sammākammantaṁ sammāājīvañca, ayaṁ nissando.\nTattha yo amoho hetu, yaṁ dve dhamme upaṭṭhapeti aviparītadassanampi ca anabhilāpanaṁ, ayaṁ nissando.\nImassa brahmacariyassa yaṁ phalaṁ, tā dve vimuttiyo rāgavirāgā cetovimutti avijjā virāgā ca paññāvimutti, idaṁ phalaṁ.\nIti imāni tīṇi kusalamūlāni niddiṭṭhāni hetuto ca nissandato ca phalato ca.\nEvaṁ sādhāraṇāni kusalāni paṭivijjhitabbāni."}},{"id":"pe3:37","sourceIds":["pe3:37.1","pe3:37.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Yattha duve yattha tīṇi.\nAyañcettha gāthā."}},{"id":"pe3:38","sourceIds":["pe3:38.1","pe3:38.2","pe3:38.3","pe3:38.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Tulamatulañca sambhavaṁ,\nBhavasaṅkhāramavassaji muni;\nAjjhattarato samāhito,\nAbhindi kavacamivattasambhavan”ti."}},{"id":"pe3:39","sourceIds":["pe3:39.1","pe3:39.2","pe3:39.3","pe3:39.4","pe3:39.5","pe3:39.6","pe3:39.7","pe3:39.8","pe3:39.9","pe3:39.10","pe3:39.11","pe3:39.12","pe3:39.13","pe3:39.14","pe3:39.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Tulamatulañca sambhavanti tulasaṅkhataṁ atulasaṅkhataṁ.\nTattha ye saṅkhatā tulaṁ, te dve dhammā assādo ca ādīnavo ca tulitā bhavanti.\nEttako kāmesu assādo.\nEttako ādīnavo imassa, idaṁ nissaraṇanti iti nibbānaṁ pajānāti.\nDvīhi kāraṇehi atulaṁ na ca sakkā tulayituṁ.\nEttakaṁ etaṁ netaṁ paramatthīti tena atulaṁ.\nAtha pāpuṇā ratanaṁ karitvā acchariyabhāvena atulaṁ.\nTattha kusalassa ca abhisambhavā jānanā passanā, ayaṁ amoho.\nYaṁ tattha ñātā osiraṇā bhavasaṅkhārānaṁ, ayaṁ alobho.\nYaṁ ajjhattarato samāhitoti vikkhepapaṭisaṁharaṇā, ayaṁ adoso.\nIti imāni tīṇi kusalamūlāni.\nTulamatulasambhavanti ayaṁ amoho.\nYo bhavasaṅkhārānaṁ samosaraṇaṁ lobho sammāsamādhīnaṁ assādo, ayaṁ hetu.\nYaṁ ajjhattarato avijjaṇḍakosaṁ sambhedo, ayaṁ nissando.\nSā pavatti imāni tīṇi niddiṭṭhāni kusalamūlāni hetuto ca nissandato ca phalato ca."}},{"id":"pe3:40","sourceIds":["pe3:40.1","pe3:40.2","pe3:40.3","pe3:40.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Ettāvatā esā pavatti ca nivatti ca akusalamūlehi pavattati, kusalamūlehi nivattatīti imehi ca tīhi sabbaṁ akusalamūlaṁ samosaraṇaṁ gacchati.\nSo dhamme vā vacanato niddiṭṭho taṇhāti vā kodhoti vā asampajaññanti vā anusayoti vā makkhoti vā paḷāsoti vā assatīti vā issāti vā macchariyanti vā aññāṇanti vā, tehi ye ca vatthūhi niddisitabbaṁ.\nYassimāni dve vacanāni dhammapadāni niddiṭṭhāni na so atthi kilesā, yo imesu navasu padesu samodhānaṁ samosaraṇaṁ gacchati.\nAyaṁ kileso, na ca lobho, na ca doso, na ca moho."}},{"id":"pe3:41","sourceIds":["pe3:41.1","pe3:41.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā akusalamūlāni, evaṁ kusalāni paṭikkhepena niddisitabbāni.\nIdaṁ amohādhiṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe3:42","sourceIds":["pe3:42.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ kāyakammādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:43","sourceIds":["pe3:43.1","pe3:43.2","pe3:43.3","pe3:43.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Kāyena kusalaṁ kare,\nassa kāyena saṁvuto;\nKāyaduccaritaṁ hitvā,\nkāyena sucaritaṁ care”."}},{"id":"pe3:44","sourceIds":["pe3:44.1","pe3:44.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tīṇimāni, bhikkhave, sucaritāni.\nPāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, idaṁ kāyakammādhiṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe3:45","sourceIds":["pe3:45.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ vācākammādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:46","sourceIds":["pe3:46.1","pe3:46.2","pe3:46.3","pe3:46.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Subhāsitaṁ uttamamāhu santo,\nDhammaṁ bhaṇe nādhammaṁ taṁ dutiyaṁ;\nPiyaṁ bhaṇe nāppiyaṁ taṁ tatiyaṁ,\nSaccaṁ bhaṇe nālikaṁ taṁ catutthaṁ”."}},{"id":"pe3:47","sourceIds":["pe3:47.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Cattārimāni ca vacīsucaritāni idaṁ vācākammādhiṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe3:48","sourceIds":["pe3:48.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ manokammādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:49","sourceIds":["pe3:49.1","pe3:49.2","pe3:49.3","pe3:49.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Manena kusalaṁ kammaṁ,\nmanasā saṁvuto bhave;\nManoduccaritaṁ hitvā,\nmanasā sucaritaṁ care”."}},{"id":"pe3:50","sourceIds":["pe3:50.1","pe3:50.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tīṇimāni manosucaritāni, anabhijjhā, abyāpādo, sammādiṭṭhi, idaṁ manokammādhiṭṭhānaṁ.\nImāni asādhāraṇāni suttāni."}},{"id":"pe3:51","sourceIds":["pe3:51.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamāni sādhāraṇāni suttāni?"}},{"id":"pe3:52","sourceIds":["pe3:52.1","pe3:52.2","pe3:52.3","pe3:52.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Vācānurakkhī manasā susaṁvuto,\nKāyena ca nākusalaṁ kayirā;\nEte tayo kammapathe visodhaye,\nĀrādhaye maggamisippaveditaṁ”."}},{"id":"pe3:53","sourceIds":["pe3:53.1","pe3:53.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tisso imā, bhikkhave, pārisuddhiyo—\nkāyakammapārisuddhi, vācākammapārisuddhi, manokammapārisuddhi."}},{"id":"pe3:54","sourceIds":["pe3:54.1","pe3:54.2","pe3:54.3","pe3:54.4","pe3:54.5","pe3:54.6","pe3:54.7","pe3:54.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā kāyakammapārisuddhi?\nPāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī.\nTattha katamā vacīkammapārisuddhi?\nMusāvādā veramaṇī …pe…\nsamphappalāpā veramaṇī.\nTattha katamā manokammapārisuddhi?\nAnabhijjhā abyāpādo sammādiṭṭhi.\nIdaṁ sādhāraṇasuttaṁ."}},{"id":"pe3:55","sourceIds":["pe3:55.1","pe3:55.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Iti sādhāraṇāni ca suttāni asādhāraṇāni ca suttāni paṭivijjhitabbāni.\nPaṭivijjhitvā vācāya kāyena ca suttassa attho niddisitabbo."}},{"id":"pe3:56","sourceIds":["pe3:56.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ saddhindriyādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:57","sourceIds":["pe3:57.1","pe3:57.2","pe3:57.3","pe3:57.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yassa saddhā tathāgate,\nacalā suppatiṭṭhitā;\nSīlañca yassa kalyāṇaṁ,\nariyakantaṁ pasaṁsitaṁ."}},{"id":"pe3:58","sourceIds":["pe3:58.1","pe3:58.2","pe3:58.3","pe3:58.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Saṅghe pasādo yassatthi,\nujubhūtañca dassanaṁ;\nAdaliddoti taṁ āhu,\namoghaṁ tassa jīvitaṁ."}},{"id":"pe3:59","sourceIds":["pe3:59.1","pe3:59.2","pe3:59.3","pe3:59.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Saddhā ve nandikā ārādhiko,\nNo tassa saddhoti;\nSabbaṁ siyāti bhagavantaṁ,\nTathārūpo dhammasampasādo”."}},{"id":"pe3:60","sourceIds":["pe3:60.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Idaṁ saddhindriyādhiṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe3:61","sourceIds":["pe3:61.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ vīriyādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:62","sourceIds":["pe3:62.1","pe3:62.2","pe3:62.3","pe3:62.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Ārambhatha nikkamatha,\nyuñjatha buddhasāsane;\nDhunātha maccuno senaṁ,\nnaḷāgāraṁva kuñjaro”."}},{"id":"pe3:63","sourceIds":["pe3:63.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Cattārome, bhikkhave, sammappadhānā, idaṁ vīriyādhiṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe3:64","sourceIds":["pe3:64.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ satindriyādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:65","sourceIds":["pe3:65.1","pe3:65.2","pe3:65.3","pe3:65.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Satīmato sadā bhaddaṁ,\nbhaddamatthu satīmato;\nSatīmato sadā seyyo,\nsatīmā sukhamedhati”."}},{"id":"pe3:66","sourceIds":["pe3:66.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Cattāro satipaṭṭhānā vitthārena kātabbā, idaṁ satindriyādhiṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe3:67","sourceIds":["pe3:67.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ samādhindriyādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:68","sourceIds":["pe3:68.1","pe3:68.2","pe3:68.3","pe3:68.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Ākaṅkhato te naradammasārathi,\nDevā manussā manasā vicintitaṁ;\nSabbe na jaññā kasiṇāpi pāṇino,\nSantaṁ samādhiṁ araṇaṁ nisevato”."}},{"id":"pe3:69","sourceIds":["pe3:69.1","pe3:69.2","pe3:69.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tayome, bhikkhave, samādhī—\nsavitakko savicāro, avitakko vicāramatto, avitakko avicāro.\nIdaṁ samādhindriyādhiṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe3:70","sourceIds":["pe3:70.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ paññindriyādhiṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe3:71","sourceIds":["pe3:71.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Paññā hi seṭṭhā lokasminti vitthārena."}},{"id":"pe3:72","sourceIds":["pe3:72.1","pe3:72.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tisso imā, bhikkhave, paññā—\nsutamayī, cintāmayī, bhāvanāmayī, idaṁ paññindriyādhiṭṭhānaṁ suttaṁ, imāni indriyādhiṭṭhānāni asādhāraṇāni suttāni."}},{"id":"pe3:73","sourceIds":["pe3:73.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamāni sādhāraṇāni indriyādhiṭṭhānāni suttāni?"}},{"id":"pe3:74","sourceIds":["pe3:74.1","pe3:74.2","pe3:74.3","pe3:74.4","pe3:74.5","pe3:74.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Avītarāgo kāmesu,\nyassa pañcindriyā mudū;\nSaddhā sati ca vīriyaṁ,\nsamatho ca vipassanā;\nTādisaṁ bhikkhumāsajja,\npubbeva upahaññati”."}},{"id":"pe3:75","sourceIds":["pe3:75.1","pe3:75.2","pe3:75.3","pe3:75.4","pe3:75.5","pe3:75.6","pe3:75.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Pañcimāni indriyāni.\nSaddhindriyādiindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.\nTīsu aveccappasāde vitthārena suttaṁ kātabbaṁ.\nImāni sādhāraṇāni indriyādhiṭṭhānāni suttāni.\nYaṁ yassa sambandhaṁ kusalassa vā akusalassa vā tena tena adhiṭṭhānena taṁ suttaṁ niddisitabbaṁ, natthañño dhammo niddisitabbo.\nTattha sādhāraṇaṁ kusalaṁ nāpi kusalaṁ akusalaṁ yathā sādhāraṇāni ca kusalamūlāni sādhāraṇāni ca akusalamūlāni uppannaṁ kāmavitakkaṁ pajahati …pe…\ncattāro sammappadhānā kusalaṁ akusalañca."}},{"id":"pe3:76","sourceIds":["pe3:76.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tatthimā uddānagāthā"}},{"id":"pe3:77","sourceIds":["pe3:77.1","pe3:77.2","pe3:77.3","pe3:77.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Vitakko hi mamatthiko,\ndadaṁ piyo naro iti;\nYo pāṇamatipāteti,\ntīṇi tassa bālalakkhaṇaṁ."}},{"id":"pe3:78","sourceIds":["pe3:78.1","pe3:78.2","pe3:78.3","pe3:78.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Satañceva sahassānaṁ,\nye ca samaṇabrāhmaṇā;\nChandā dosā bhayā mohā,\ncatūhi agatīhi ca."}},{"id":"pe3:79","sourceIds":["pe3:79.1","pe3:79.2","pe3:79.3","pe3:79.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Asubhānupassiṁ viharantaṁ,\nNimittesu asubhā ca;\nEkampi ce piyaṁ pāṇaṁ,\nMittā sace subhāsitā."}},{"id":"pe3:80","sourceIds":["pe3:80.1","pe3:80.2","pe3:80.3","pe3:80.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Paññā hi seṭṭhā lokasmiṁ,\nAnuññā tīṇi indriyāni;\nKusalākusalamūlāni ca,\nTulamatulañca sambhavaṁ."}},{"id":"pe3:81","sourceIds":["pe3:81.1","pe3:81.2","pe3:81.3","pe3:81.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kāyena kusalaṁ kare,\nTīṇi sucaritāni ca;\nSubhāsitaṁ uttamamāhu,\nSanto vacīsucaritāni ca."}},{"id":"pe3:82","sourceIds":["pe3:82.1","pe3:82.2","pe3:82.3","pe3:82.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kāyena ca kusalaṁ kayirā,\nManoduccaritāni ca;\nKāyānurakkhī ca sadā,\nTisso ca pārisuddhiyo."}},{"id":"pe3:83","sourceIds":["pe3:83.1","pe3:83.2","pe3:83.3","pe3:83.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yassa saddhā tathāgate,\nsamuppāde ca desito;\nĀrambhatha nikkamatha,\nyā ca sammappadhānatā."}},{"id":"pe3:84","sourceIds":["pe3:84.1","pe3:84.2","pe3:84.3","pe3:84.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Satīmato sadā bhaddaṁ,\nsatipaṭṭhānabhāvanā;\nĀkaṅkhato ca anaññāṇaṁ,\nye ca tīṇi samādhayo."}},{"id":"pe3:85","sourceIds":["pe3:85.1","pe3:85.2","pe3:85.3","pe3:85.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Paññā hi seṭṭhā lokasmiṁ,\ntisso paññā pakāsitā;\nAvītarāgo kāmesu,\ntatheva pañcindriyā."}},{"id":"pe3:86","sourceIds":["pe3:86.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Iti therassa mahākaccāyanassa jambuvanavāsino peṭakopadese tatiyabhūmi suttādhiṭṭhānaṁ nāma."}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/pe3/pli/ms","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
