{"id":"pe5","title":"5. Hāravibhaṅgapañcamabhūmi","languageCodes":["pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"pe5","title":"5. Hāravibhaṅgapañcamabhūmi","units":[{"id":"pe5:0","sourceIds":["pe5:0.1","pe5:0.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Peṭakopadesa\n5. Hāravibhaṅgapañcamabhūmi"}},{"id":"pe5:1","sourceIds":["pe5:1.1","pe5:1.2","pe5:1.3","pe5:1.4","pe5:1.5","pe5:1.6","pe5:1.7","pe5:1.8","pe5:1.9","pe5:1.10","pe5:1.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo hāravibhaṅgo?\nYattha soḷasa hārā akkharaso bhedaṁ gacchanti.\nTattha ādimhi desanāhāro.\nTattha ayaṁ gāthā kusalā vā akusalā vā saccāni vā saccekadeso vā.\nKiṁ desitanti?\nSutte vīmaṁsā desanāhāro.\nYathā ariyasaccāni nikkhepo cattāri saccāni sādhāraṇāni asādhāraṇāni ca.\nYāni ca aṭṭhārasa padāni dukkhato satta padāni saṅkhepena kāyikena cetasikena dukkhena, appiyasampayogena piyavippayogena ca tīhi ca saṅkhatāhi.\nTattha tīṇi saṅkhatalakkhaṇāni tisso dukkhatā uppādo saṅkhatalakkhaṇaṁ, saṅkhāradukkhatāya dukkhatā ca saṅkhatalakkhaṇaṁ, vipariṇāmadukkhatāya dukkhatāti aññathattaṁ ca saṅkhatalakkhaṇaṁ, dukkhadukkhatāya ca dukkhatā, imesaṁ tiṇṇaṁ saṅkhatalakkhaṇānaṁ tīsu vedanābhūmīsu adukkhamasukhā vedanā uppādo saṅkhatalakkhaṇaṁ, saṅkhāradukkhatāya ca dukkhatā tayo saṅkhatalakkhaṇaṁ, sukhā vedanāya ca vipariṇāmadukkhatāya ca dukkhatāti aññathattaṁ saṅkhatalakkhaṇaṁ, dukkhāvedanā dukkhadukkhatā ca dukkhatā imamhi imesu navapadesu paṭhamakesu sattasu padesu soḷasasu padesu dukkhā pariyesitabbā, ekādasa dukkhatāya ca lakkhaṇaṁ niddese niddiṭṭhaṁ.\nPātubhāvalakkhaṇā jātiyā ca pātubhāvacutilakkhaṇo cutoti vitthārena pannarasapadāni kattabbāni, evaṁ sādhāraṇāni asādhāraṇāni ca sattasu dasasu padesu paññāsa tividhe ca sāsanappaṭṭhāne aṭṭhārasavidhesu ca suttādhiṭṭhānesu dasavidhesu ca suttavidheyyesu soḷasavidhesu ca hāresu ekavīsatividhāya ca pavicayavīmaṁsāyāti idaṁ desitaṁ.\nYathābhūtañca desitanti, ayaṁ vuccati desanāhāro."}},{"id":"pe5:2","sourceIds":["pe5:2.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vicayo hāro?"}},{"id":"pe5:3","sourceIds":["pe5:3.1","pe5:3.2","pe5:3.3","pe5:3.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Padaṁ pañhā ca pucchā ca,\nkiṁ pubbaṁ kiñca pacchimaṁ;\nAnugīti sā ca vicayo,\nhāro vicayoti niddiṭṭho”."}},{"id":"pe5:4","sourceIds":["pe5:4.1","pe5:4.2","pe5:4.3","pe5:4.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Padanti paṭhamaṁ padaṁ.\nTassa ko attho?\nYaṁ bhagavā puṭṭho āyasmatā ajitena taṁ gahetabbaṁ, katipadāni puṭṭhāni yathā kiṁ kenassu nivuto lokoti gāthā, imāni katipadāni cattāri iti visajjanāya pucchā.\nYattakehi padehi bhagavatā visajjitāni padāni iti pucchāya ca yā padānaṁ saṅkāsanā, idaṁ vuccati padanti."}},{"id":"pe5:5","sourceIds":["pe5:5.1","pe5:5.2","pe5:5.3","pe5:5.4","pe5:5.5","pe5:5.6","pe5:5.7","pe5:5.8","pe5:5.9","pe5:5.10","pe5:5.11","pe5:5.12","pe5:5.13","pe5:5.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Pañhāti imāni cattāri padāni.\nKati pañhā?\nEko vā dve vā taduttari vā imāni cattāri padāni eko pañho, atthānuparivatti byañjanaṁ hoti, sambahulānipi padāni ekamevatthaṁ pucchati.\nImāni cattāri padāni anuparivattīni taṁ byañjanena eko pañhova hoti.\nKenassu nivuto lokoti lokaṁ sandhāya pucchati, kenassu nappakāsati kissābhilepanaṁ brūsīti taṁyeva pucchati.\nKiṁsu tassa mahabbhayanti taṁyeva pucchati.\nEvaṁ atthānuparivatti byañjanaṁ eko pañho hoti, so pañho catubbidho ekaṁsabyākaraṇīyo vibhajjabyākaraṇīyo paṭipucchābyākaraṇīyo ṭhapaniyoti.\nTattha cakkhu aniccanti ekaṁsabyākaraṇīyo, yaṁ aniccaṁ taṁ dukkhanti vibhajjabyākaraṇīyo, siyā aniccaṁ na cakkhu, yānipi āyatanāni ca na cakkhu, tānipi aniccanti na cakkhuyeva, ayaṁ vibhajjabyākaraṇīyo, yaṁ cakkhu taṁ cakkhundriyaṁ neti paṭipucchābyākaraṇīyo, taṁ cakkhu tathāgatoti ṭhapaniyo.\nAññatra cakkhunāti ṭhapaniyo pañho.\nIdaṁ pañhaṁ bhagavā kiṁ pucchito, lokassa saṅkileso pucchito.\nKiṅkāraṇaṁ?\nTividho hi saṅkileso taṇhāsaṅkileso ca diṭṭhisaṅkileso ca duccaritasaṅkileso ca.\nTattha avijjāya nivutoti avijjaṁ dasseti, jappāti taṇhaṁ dasseti, mahabbhayanti akusalassa kammassa vipākaṁ dasseti, sotaṁ nāma sukhavedanīyassa kammassa dukkhavedanīyo vipāko bhavissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjatīti bhagavā visajjeti, catūhi yo padehi avijjāya nivuto lokoti …pe…\nevaṁ vuccati."}},{"id":"pe5:6","sourceIds":["pe5:6.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Taduttari paṭipucchati, savanti sabbadhi sotāti gāthā, cattāri padāni pucchati taṁ bhagavā dvīhi padehi visajjeti."}},{"id":"pe5:7","sourceIds":["pe5:7.1","pe5:7.2","pe5:7.3","pe5:7.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yāni sotāni lokasmiṁ,\nsati tesaṁ nivāraṇaṁ;\nSotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,\npaññāyete pidhīyare”."}},{"id":"pe5:8","sourceIds":["pe5:8.1","pe5:8.2","pe5:8.3","pe5:8.4","pe5:8.5","pe5:8.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Imāni cattāri padāni dvīhi padehi visajjeti.\nIdaṁ padanti pucchito, tassa saṅkiliṭṭhassa lokassa vodānaṁ pucchito, sotāni cha taṇhākāyā bahulādhivacanena niddiṭṭhā bhavanti sabbehi āyatanehi.\nTāni sotāni kena nivāriyantīti pariyuṭṭhānapahānaṁ pucchati, kena sotā pidhīyareti anusayasamugghātaṁ pucchati.\nTattha bhagavā chasu dvāresu satiyā deseti, yo hi sampajāno viharati satidovārikena ca tassa indriyāni guttāni sambhavanti.\nTattha guttesu indriyesu yā yā vipassanā, sā sā tesaṁ tesaṁ sotānaṁ tassā ca avijjāya yo loko nivuto accantapahānāya saṁvattati.\nEvaṁ sotāni pihitānipi bhavanti tato uttari pucchati."}},{"id":"pe5:9","sourceIds":["pe5:9.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Paññā ca sati ca nāmarūpassa kho tassa bhagavantaṁ puṭṭhumāgamma katthetaṁ upasammati imāni cattāri padāni bhagavā ekena padena visajjeti."}},{"id":"pe5:10","sourceIds":["pe5:10.1","pe5:10.2","pe5:10.3","pe5:10.4","pe5:10.5"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yametaṁ pañhaṁ apucchi,\nAjita taṁ vadāmi te;\n…pe…\nViññāṇassa nirodhena,\nEtthetaṁ upasammati”."}},{"id":"pe5:11","sourceIds":["pe5:11.1","pe5:11.2","pe5:11.3","pe5:11.4","pe5:11.5","pe5:11.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Iminā pañhena kiṁ pucchati?\nAnupādisesanibbānadhātuṁ pucchati, taṁ bhagavā anupādisesāya nibbānadhātuyā visajjeti.\nTattha paṭhamena pañhena saṅkilesaṁ pucchati.\nDutiyena pañhena vodānaṁ pucchati.\nTatiyena pañhena sopādisesanibbānadhātuṁ pucchati.\nCatutthena pañhena anupādisesanibbānadhātuṁ paṭipucchati tato uttari paṭipucchati."}},{"id":"pe5:12","sourceIds":["pe5:12.1","pe5:12.2","pe5:12.3","pe5:12.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Ye ca saṅkhātadhammāse,\nye ca sekhā puthū idha;\nTesaṁ me nipako iriyaṁ,\npuṭṭho pabrūhi mārisa”."}},{"id":"pe5:13","sourceIds":["pe5:13.1","pe5:13.2","pe5:13.3","pe5:13.4","pe5:13.5","pe5:13.6","pe5:13.7","pe5:13.8","pe5:13.9","pe5:13.10","pe5:13.11","pe5:13.12","pe5:13.13","pe5:13.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Imāni cattāri padāni pucchati.\nKati ca pana te pañhe saṅkhātadhammā ca arahantā sekkhā ca?\nKiṁ pubbaṁ kiñca pacchimanti ayamattho.\nTattha kataraṁ paṭhamaṁ pucchati, kataraṁ pacchā?\nArahantaṁ paṭhamaṁ pucchati.\nSekkhadhamme tattha kena padena saṅkhātadhammāti arahanto gahitā, puthūti sekkhā gahitā.\nTesaṁ me nipakoti sādhāraṇaṁ padaṁ bhagavantaṁ pucchati.\nTassa sādhāraṇāni ca asādhāraṇāni ca pañhesu pucchitabbāni.\nTaṁ bhagavā visajjeti.\nNa tathā puṭṭhaṁ, paṭhamaṁ puṭṭhaṁ, taṁ pucchā visajjeti.\nYaṁ pacchā pucchitaṁ paṭhamaṁ visajjeti.\nKiñca idaṁ pucchitaṁ visuddhānaṁ visujjhantānañca kā iriyāti idaṁ pucchi, taṁ kāmesu nābhigijjheyya.\nManasānāvilo siyāti pariyuṭṭhānāni vitakkena ca bhagavā nivāreti, dve pana vitakkaanāvilatāya pariyuṭṭhānaṁ, yathā nīvaraṇesu niddiṭṭhaṁ.\nKusalā sabbadhammesūti arahantaṁ visajjeti."}},{"id":"pe5:14","sourceIds":["pe5:14.1","pe5:14.2","pe5:14.3","pe5:14.4","pe5:14.5","pe5:14.6","pe5:14.7","pe5:14.8","pe5:14.9","pe5:14.10","pe5:14.11","pe5:14.12","pe5:14.13","pe5:14.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Kenassu tarati oghanti gāthā, imāni cattāri padāni.\nCattāroyeva pañhā.\nKiṅkāraṇaṁ, na hi ettha atthānuparivatti byañjanaṁ yathā paṭhamaṁ ajitapañhesu, tassa na ekaṁsena bahūni visajjanāni, bahukā pañhā, ekova na cāpi, sabbe pucchati, pubbe visajjito, yathā catuttho ajitapañhe, yaṁ ettha yathābhūtaṁ pariyesanāpadabandhena visajjanāyo evaṁ yathābhūtaṁ pariyesati.\nYo puna ettha yaṁ evaṁ pucchati tattha ayamākāro pucchanāyaṁ antojaṭā bahijaṭāti gāthā pucchitavisajjanāya maggitabbā.\nKathaṁ visajjitāti bhagavāti visajjeti?\nSīle patiṭṭhāya naro sapaññoti gāthā.\nTattha cittabhāvanāya samathā, paññābhāvanāya vipassanā.\nTattha evaṁ anumīyati, ye dhammā samathena ca vipassanāya ca pahīyanti, te ime antojaṭā bahijaṭā.\nTattha visajjanaṁ samathena rāgo pahīyati, vipassanāya avijjā.\nAjjhattavatthuko rāgo antojaṭā, bāhiravatthuko rāgo bahijaṭā.\nAjjhattavatthukā sakkāyadiṭṭhi, ayaṁ antojaṭā.\nEkasaṭṭhi diṭṭhigatāni ca bāhiravatthukāni bahijaṭā, yā hi ajjhattavatthukā yā diṭṭhibhāgiyena bhavissati, ayaṁ jaṭā.\nTathā saṅkhittena yā kāci ajjhattavatthukā taṇhā ca diṭṭhi ca, ayaṁ antojaṭā.\nYā kāci bāhiravatthukā taṇhā ca diṭṭhi ca, ayaṁ bahijaṭā."}},{"id":"pe5:15","sourceIds":["pe5:15.1","pe5:15.2","pe5:15.3","pe5:15.4","pe5:15.5","pe5:15.6","pe5:15.7","pe5:15.8","pe5:15.9","pe5:15.10","pe5:15.11","pe5:15.12","pe5:15.13","pe5:15.14","pe5:15.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā devatā bhagavantaṁ pucchati “catucakkaṁ navadvāran”ti gāthā.\nTattha bhagavā visajjeti “chetvā naddhiṁ varattaṁ cā”ti gāthā, idaṁ bhagavā dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ visajjeti.\nImāya visajjanāya bhagavā anumīyati kilese ettha purimāya gāthāya niddisitabbena.\nTaṁ hi catucakkanti cattāro vā hatthapādā.\nNavadvāranti nava vaṇamukhāni.\nYathā catucakkanti cattāro upādānā, upādānappaccayā bhavo, upādānanirodhā bhavanirodho.\nNavadvāranti nava mānavidhā, mānajātikāya hi dukkhaṁ seyyenamhi paraso tīṇi tikāni puṇṇaṁ.\nTikena saṁyuttaṁ hi pañcakāmaguṇiko rāgo.\nTattha naddhīti taṇhā visajjīyati.\nVarattanti mānaṁ visajjeti, icchā lobho ca pāpakoti pañcakāmaguṇiko rāgo.\nTattha visamalobho pāpakoti niddisiyati samūlataṇhanti.\nAññāṇamūlakā taṇhāti aññāṇamūlakā taṇhā, taṇhāya ca diṭṭhiyā ca pahānaṁ.\nYe ca puna aññepi keci catucakkayogena teneva kāraṇena ca yujjanti, saṁsāragāmino dhammā sabbe niddisitabbā.\nTatthāyaṁ gāthā visajjanā pucchāya ca visajjanāya sameti.\nYaṁ yadi sandena atha saha byākaraṇena anugītiyaṁ ca so vicayoti bhagavā yattakāni padāni nikkhipati, tattakehi anugāyati."}},{"id":"pe5:16","sourceIds":["pe5:16.1","pe5:16.2","pe5:16.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Aṭṭhahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato bhikkhu dūteyyaṁ gantumarahati.\nImāni aṭṭha padāni nikkhittāni.\nChahi padehi bhagavā anugāyati."}},{"id":"pe5:17","sourceIds":["pe5:17.1","pe5:17.2","pe5:17.3","pe5:17.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yo ve na byathati patvā,\nparisaṁ uggavādiniṁ;\nNa ca hāpeti vacanaṁ,\nna ca chādeti sāsanaṁ."}},{"id":"pe5:18","sourceIds":["pe5:18.1","pe5:18.2","pe5:18.3","pe5:18.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Asandiddhiṁ ca bhaṇati,\nPucchito na ca kuppati;\nSa ve tādisako bhikkhu,\nDūteyyaṁ gantumarahatī”ti."}},{"id":"pe5:19","sourceIds":["pe5:19.1","pe5:19.2","pe5:19.3","pe5:19.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha pana bhagavā yattakāni padāni nikkhipati, tattakehi anugāyati.\nSattahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato kalyāṇamitto piyo garubhāvanīyoti vitthārena, idaṁ bhagavā sattahi padehi anugāyati.\nIti bahussutavā anugāyati, appatarakathaṁ padaṁ vā nikkhepo, bahussutavā nava padāni nikkhepo, appatarikā anugītiyā bahutarikā anugāyati.\nAyaṁ vuccati te anugīti ca vicayo, ayaṁ vicayo nāma hāro."}},{"id":"pe5:20","sourceIds":["pe5:20.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo yuttihāro?"}},{"id":"pe5:21","sourceIds":["pe5:21.1","pe5:21.2","pe5:21.3","pe5:21.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Sabbesaṁ hārānaṁ,\nYā bhūmī yo ca gocaro tesaṁ;\nYuttāyutti parikkhā,\nHāro yuttīti niddiṭṭho”."}},{"id":"pe5:22","sourceIds":["pe5:22.1","pe5:22.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Hārānaṁ soḷasannaṁ yathā desanā yathā vicayo yo ca niddisiyati, ayaṁ niddeso.\nAyaṁ pucchā suttesu na yujjatīti yā tattha vīmaṁsā, ayaṁ yutti."}},{"id":"pe5:23","sourceIds":["pe5:23.1","pe5:23.2","pe5:23.3","pe5:23.4","pe5:23.5","pe5:23.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā hi sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti, atthi hetu atthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya, sahetū sappaccayā sattā visujjhanti, atthi hetu atthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā.\nSīlavatā, ānanda, puggalena na veyyākaraṇiyā kinti me vippaṭisāro uppādeyya …pe… abyākaraṇaṁ kattabbaṁ, ayaṁ visuddhiyā maggo.\nTassa hetu ko paccayo, sīlakkhandhassa cattāri cattāri hetu ca paccayo ca.\nSappurisasaṁsevo yo ca patirūpadesavāso ca, ayaṁ upādāpaccayatā sappaccayo.\nYaṁ porāṇakammaṁ assa vipāko paccayo, tāya paccayāya attasammāpaṇidhi, ayaṁ hetu.\nIti sīlakkhandho sahetu sappaccayoti idaṁ lokikaṁ sīlaṁ."}},{"id":"pe5:24","sourceIds":["pe5:24.1","pe5:24.2","pe5:24.3","pe5:24.4","pe5:24.5","pe5:24.6","pe5:24.7","pe5:24.8","pe5:24.9","pe5:24.10","pe5:24.11","pe5:24.12","pe5:24.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ pana lokuttaraṁ sīlaṁ, tassa tīṇi indriyāni paccayo—\nsaddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ samādhindriyaṁ—\nayaṁ paccayo.\nSatindriyañca paññindriyañca hetu.\nPaññāya nibbedhagāminiyā, yaṁ sīlaṁ jāyati.\nSotāpannassa ca sīlaṁ tenāyaṁ hetu ayaṁ paccayo.\nYaṁ puna samādhino passaddhi ca pīti ca pāmojjaṁ paccayo.\nYaṁ sukhaṁ hetu tena samādhikkhandho sahetu sappaccayo.\nYaṁ samāhito yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ paññā.\nTassa paratoghoso ajjhattaṁ ca yoniso manasikāro hetu ca paccayo ca, iti ime tayo khandhā sahetū sappaccayā evaṁ satta paññā.\nSattabyākaraṇīsu ca suttesu na yujjati.\nAyaṁ yuttihāro.\nSo catūsu mahāpadesesu daṭṭhabbo."}},{"id":"pe5:25","sourceIds":["pe5:25.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ padaṭṭhānaṁ?"}},{"id":"pe5:26","sourceIds":["pe5:26.1","pe5:26.2","pe5:26.3","pe5:26.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Dhammaṁ deseti jino,\nTassa ca dhammassa yaṁ padaṭṭhānaṁ;\nIti yāva sabbadhammā,\nEso hāro padaṭṭhāno”."}},{"id":"pe5:27","sourceIds":["pe5:27.1","pe5:27.2","pe5:27.3","pe5:27.4","pe5:27.5","pe5:27.6","pe5:27.7","pe5:27.8","pe5:27.9","pe5:27.10","pe5:27.11","pe5:27.12","pe5:27.13","pe5:27.14","pe5:27.15","pe5:27.16","pe5:27.17","pe5:27.18","pe5:27.19","pe5:27.20","pe5:27.21","pe5:27.22","pe5:27.23","pe5:27.24","pe5:27.25","pe5:27.26","pe5:27.27"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha pañca kāmaguṇā kāmarāgassa padaṭṭhānaṁ.\nYesaṁ kesañci kāmarāgo uppajjati uppanno vā uppajjissati vā, etesu yepi pañcasu rūpesu āyatanesu nāññatra etehi kāmarāgassa padaṭṭhānanti.\nVuccate, tena pañca kāmaguṇā kāmarāgassa padaṭṭhānaṁ.\nPañcindriyāni rūparāgassa padaṭṭhānaṁ.\nManindriyaṁ bhavarāgassa padaṭṭhānaṁ.\nPañcakkhandhā sakkāyadiṭṭhiyā padaṭṭhānaṁ.\nEkasaṭṭhi diṭṭhigatāni diṭṭhirāgassa padaṭṭhānaṁ.\nKāmadhātu kāmarāgassa padaṭṭhānaṁ.\nArūpadhātu arūparāgassa padaṭṭhānaṁ.\nSukhasaññā kāmarāgassa padaṭṭhānaṁ.\nByāpādasaññā byāpādassa padaṭṭhānaṁ.\nAsampajaññatā sammohassa padaṭṭhānaṁ.\nNava āghātavatthūni byāpādassa padaṭṭhānaṁ.\nNavavidhaṁ mānaṁ mānassa padaṭṭhānaṁ.\nSukhā vedanā rāgānusayassa padaṭṭhānaṁ.\nDukkhā vedanā paṭighānusayassa padaṭṭhānaṁ.\nAdukkhamasukhā vedanā avijjānusayassa padaṭṭhānaṁ.\nAttavādupādānañca musāvādo ca lobhassa padaṭṭhānaṁ.\nPāṇātipāto ca pisuṇavācā ca pharusavācā ca byāpādassa padaṭṭhānaṁ.\nMicchattañca samphappalāpo ca mohassa padaṭṭhānaṁ.\nBhavaṁ bhogañca vokāro ahaṅkārassa padaṭṭhānaṁ.\nBāhirānaṁ pariggaho mamaṅkārassa padaṭṭhānaṁ.\nKāyassa saṅgaṁ diṭṭhiyā padaṭṭhānaṁ.\nKāyikadoso dosassa padaṭṭhānaṁ.\nKāyikakāsāvo lobhassa padaṭṭhānaṁ.\nYo yo vā pana dhammo yena yena ārammaṇena uppajjati saccādhiṭṭhānena vā dhammādhiṭṭhānena vā anusayanena vā, so dhammo tassa padaṭṭhānaṁ.\nTena sārammaṇena so dhammo uppajjati."}},{"id":"pe5:28","sourceIds":["pe5:28.1","pe5:28.2","pe5:28.3","pe5:28.4","pe5:28.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā manusso purimassa padassa padaṭṭhānaṁ alabhanto dutiyaṁ padaṁ uddharati, so pacchānupadaṁ saṁharati.\nYadi pana yo na dutiyapadassa padaṭṭhānaṁ labhati, aparaṁ padaṁ uddharati.\nTassa yo ceso paccayo bhavati.\nEvaṁ dhammo kusalo vā akusalo vā abyākato vā padaṭṭhānaṁ alabhanto na pavattati.\nYathā payuttassa dhammassa yonilābho, ayaṁ vuccati padaṭṭhāno hāro."}},{"id":"pe5:29","sourceIds":["pe5:29.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo lakkhaṇo hāro?"}},{"id":"pe5:30","sourceIds":["pe5:30.1","pe5:30.2","pe5:30.3","pe5:30.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Vuttamhi ekadhamme,\nYe dhammā ekalakkhaṇā tena;\nSabbe bhavanti vuttā,\nSo hāro lakkhaṇo nāma”."}},{"id":"pe5:31","sourceIds":["pe5:31.1","pe5:31.2","pe5:31.3","pe5:31.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yesañca susamāraddhā, niccaṁ kāyagatāsatīti gāthāya vuttāya kāyagatāsatiyā vuttā vedanāgatā cittagatā dhammagatā ca sati catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ ekena satipaṭṭhānena.\nNa hi cittaṁ ekasmiṁ viññāṇaṭṭhitiyā pavattati, nānāsu gatīsu pavattati, kāyagatāsatiyā vuttāya vuttā vedanāgatā cittadhammagatā ca.\nNa hi kāyagatāsatiyā bhāvitāya satipaṭṭhānā cattāro bhāvanāpāripūriṁ na gacchanti.\nEvaṁ tassadisesu dhammesu vuttesu sabbadhammā vuttā ca bhavanti."}},{"id":"pe5:32","sourceIds":["pe5:32.1","pe5:32.2","pe5:32.3","pe5:32.4","pe5:32.5","pe5:32.6","pe5:32.7","pe5:32.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Sacittapariyodāpanaṁ, etaṁ buddhāna sāsananti gāthā cetasikā dhammā vuttā, citte rūpaṁ vuttaṁ.\nIdaṁ nāmarūpaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ.\nTato sacittapariyodāpanā yaṁ yaṁ odapeti, taṁ dukkhaṁ.\nYena odapeti, so maggo.\nYato odapanā, so nirodho.\nCakkhuṁ ca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tattha sahajātā vedanā saññā cetanā phasso manasikāro etete dhammā ekalakkhaṇā uppādalakkhaṇena.\nYo ca rūpe nibbindati, vedanāya so nibbindati, saññāsaṅkhāraviññāṇesupi so nibbindati.\nIti ye ekalakkhaṇā dhammā, tesaṁ ekamhi dhamme niddiṭṭhe sabbe dhammā niddiṭṭhā honti, ayaṁ vuccati lakkhaṇo hāro."}},{"id":"pe5:33","sourceIds":["pe5:33.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho hāro?"}},{"id":"pe5:34","sourceIds":["pe5:34.1","pe5:34.2","pe5:34.3","pe5:34.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Nirutti adhippāyo ca,\nbyañjanā desanāya ca;\nSuttattho pubbāparasandhi,\neso hāro catubyūho”."}},{"id":"pe5:35","sourceIds":["pe5:35.1","pe5:35.2","pe5:35.3","pe5:35.4","pe5:35.5","pe5:35.6","pe5:35.7","pe5:35.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā nirutti, sā kathaṁ pariyesitabbā?\nYathā vuttaṁ bhagavatā ekādasahi aṅgehi samannāgato bhikkhu khippaṁ dhammesu mahattaṁ pāpuṇāti, atthakusalo ca hoti, dhammakusalo ca hoti, niruttikusalo ca hoti, itthādhivacanakusalo ca hoti, purisādhivacanakusalo ca, vipurisādhivacanakusalo ca, atītādhivacanakusalo ca, anāgatādhivacanakusalo ca, paccuppannādhivacanakusalo ca.\nEkādhippāyena kusalo nānādhippāyena kusalo.\nKimhi desitaṁ, atītānāgatapaccuppannaṁ.\nItthādhivacanena purisādhivacanena vipurisādhivacanena sabbaṁ yathāsuttaṁ niddiṭṭhaṁ.\nTaṁ byañjanato niruttikosallato yo yaṁ suttassa suniruttidunniruttitaṁ avekkhati, idaṁ evaṁ niropayitabbaṁ.\nIdampi na niropayitabbaṁ.\nIdaṁ vuccate niruttikosallaṁ."}},{"id":"pe5:36","sourceIds":["pe5:36.1","pe5:36.2","pe5:36.3","pe5:36.4","pe5:36.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ adhippāyakosallaṁ?\nYathādesitassa suttassa sabbassa vāraṁ gacchati imena bhagavatā desitabbanti.\nYathā kiṁ appamādo amataṁ padaṁ, pamādo maccuno padanti gāthā.\nEttha bhagavato ko adhippāyo?\nYe asītimeva ākaṅkhanti te appamattā viharissanti, ayaṁ adhippāyo."}},{"id":"pe5:37","sourceIds":["pe5:37.1","pe5:37.2","pe5:37.3","pe5:37.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Yogassa kālaṁ na nivattati yā ca,\nSo na tattha pāpintave bhavanti;\nVedanāmaggaisinā paveditaṁ,\nDhutarajāsavā dukkhā pamokkhātā”."}},{"id":"pe5:38","sourceIds":["pe5:38.1","pe5:38.2","pe5:38.3","pe5:38.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Ettha bhagavato ko adhippāyo?\nYe dukkhe nāssādakā, te vīriyamārabhissanti dukkhakkhayāyāti.\nAyaṁ tattha bhagavato adhippāyo.\nIti gāthāya vā byākaraṇena vā desite iminā suttena sādhakā, yo evaṁ dhammānudhammaṁ paṭipajjatīti so adhippāyo, ayaṁ vuccati desanādhippāyo."}},{"id":"pe5:39","sourceIds":["pe5:39.1","pe5:39.2","pe5:39.3","pe5:39.4","pe5:39.5","pe5:39.6","pe5:39.7","pe5:39.8","pe5:39.9","pe5:39.10","pe5:39.11","pe5:39.12","pe5:39.13","pe5:39.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo pubbāparasandhi?\nYaṁ gāthāyaṁ vā suttesu vā padāni asīti tāni bhavanti evaṁ vā evameti tassā gāthāya suttassa vā yāni purimāni padāni yāni ca pacchimakāni, tāni samosāretabbāni.\nEvaṁ so pubbāparena sandhi ñāyati.\nYā ekā samāraddhā gāthā dve tīṇi vā tassa mekadese bhāsitānaṁ abhāsitāhi gāthāhi aniddiṭṭho attho bhavati tadupadhāritabbaṁ.\nYaṁva sabbā itissa pariyesamānassa pariyesanā kaṅkhā, tassa vā puggalassa paññattīnaṁ apare pariyesitabbaṁ.\nIdaṁ vuccate pubbāparena sandhi.\nKosallanti vatthuto nidānakosallaṁ.\nByañjanato niruttikosallaṁ.\nDesanādhippāyakosallaṁ.\nPubbāparena sandhikosallaṁ.\nTattha tassa gāthā pariyesitā nidānaṁ vā.\nUpalabbhituṁ na attho niddisitabbo vatthuto nidānakosallaṁ atthakosallaṁ imehi catūhi padehi attho pariyesiyanto yathābhūtaṁ pariyiṭṭho hoti.\nAtha ca sabbo vatthuto vā nidānena vā yo adhippāyo byañjano nirutti sandhi ca anuttaro eso pubbāparena evaṁ suttatthena desitabbaṁ.\nAyaṁ catubyūho hāro."}},{"id":"pe5:40","sourceIds":["pe5:40.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo āvaṭṭo hāro?"}},{"id":"pe5:41","sourceIds":["pe5:41.1","pe5:41.2","pe5:41.3","pe5:41.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Ekamhi padaṭṭhāne,\nPariyesati sesakaṁ padaṭṭhānaṁ;\nĀvaṭṭati paṭipakkhe,\nĀvaṭṭo nāma so hāro”."}},{"id":"pe5:42","sourceIds":["pe5:42.1","pe5:42.2","pe5:42.3","pe5:42.4","pe5:42.5","pe5:42.6","pe5:42.7","pe5:42.8","pe5:42.9","pe5:42.10","pe5:42.11","pe5:42.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā kiṁ unnaḷānaṁ pamattānanti gāthāyo.\nYaṁ pamādo, idaṁ kissa padaṭṭhānaṁ?\nKusalānaṁ dhammānaṁ osaggassa.\nKusaladhammosaggo pana kissa padaṭṭhānaṁ?\nAkusaladhammapaṭisevanāya.\nKissa padaṭṭhānaṁ, kusaladhammapaṭisevanāya?\nKissa padaṭṭhānaṁ, kilesavatthupaṭisevanāya?\nIti pamādena mohapakkhiyā diṭṭhi avijjā chandarāgapakkhiyā.\nTattha taṇhā ca diṭṭhi cattāro āsavā taṇhā kāmāsavo ca bhavāsavo ca diṭṭhāsavo ca avijjāsavo ca.\nTattha citte atthīti diṭṭhi cetasikesu niccanti pañcasu kāmaguṇesu ajjhāvahanena kāmāsavo, upapattīsu āsatti bhavāsavo.\nTattha rūpakāyo kāmāsavassa bhavāsavassa ca padaṭṭhānaṁ.\nNāmakāyo diṭṭhāsavassa avijjāsavassa ca padaṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe5:43","sourceIds":["pe5:43.1","pe5:43.2","pe5:43.3","pe5:43.4","pe5:43.5","pe5:43.6","pe5:43.7","pe5:43.8","pe5:43.9","pe5:43.10","pe5:43.11","pe5:43.12","pe5:43.13","pe5:43.14","pe5:43.15","pe5:43.16","pe5:43.17","pe5:43.18","pe5:43.19","pe5:43.20"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha alliyanāya ajjhattavāhanaṁ kāmāsavassa lakkhaṇaṁ.\nPatthanaganthanaabhisaṅkhārakāyasaṅkhāraṇaṁ bhavāsavassa lakkhaṇaṁ, abhiniveso ca parāmāso ca diṭṭhāsavassa lakkhaṇaṁ.\nAppaṭivedho dhammesu asampajaññā ca avijjāsavassa lakkhaṇaṁ.\nIme cattāro āsavā cattāri upādānāni.\nKāmāsavo kāmupādānaṁ, bhavāsavo bhavupādānaṁ, diṭṭhāsavo diṭṭhupādānaṁ, avijjāsavo attavādupādānaṁ, imehi catūhi upādānehi pañcakkhandhā.\nTattha avijjāsavo citte pahātabbo, so citte cittānupassissa pahīyati.\nDiṭṭhāsavo dhammesu pahātabbo, so dhammesu dhammānupassissa pahīyati.\nBhavāsavo āsattiyā pahātabbo, so vedanāsu vedanānupassissa pahīyati.\nKāmāsavo pañcasu kāmaguṇesu pahātabbo, so kāye kāyānupassissa pahīyati.\nTattha kāyānupassanā dukkhamariyasaccaṁ bhajati.\nVedanānupassanā pañcannaṁ indriyānaṁ paccayo sukhindriyassa dukkhindriyassa somanassindriyassa domanassindriyassa upekkhindriyassa, sattakilesopacāro tena samudayaṁ bhajati.\nCitte cittānupassanā nirodhaṁ bhajati.\nDhammesu dhammānupassanā maggaṁ bhajati.\nTenassa catūsu ca dassanena tasseva sabbe pahīyanti, yena niddiṭṭhā paṭhamaṁ unnaḷānaṁ pamattānaṁ tesaṁ vaḍḍhanti āsavā.\nJānato hi passato āsavānaṁ khayo dukkhaṁ samudayo nirodho maggo hi akusalā dhammā.\nEvaṁ pariyesitabbā.\nYāva tassa akusalassa gati tato paṭipakkhena akusale dhamme pariyesati tesaṁ kilesānaṁ hārena āvaṭṭati.\nAyaṁ vuccate āvaṭṭo hāro.\nEvaṁ sukkāpi dhammā pariyesitabbā.\nAkusaladhamme āgamissa."}},{"id":"pe5:44","sourceIds":["pe5:44.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha āvaṭṭassa hārassa ayaṁ bhūmi sati upaṭṭhānā ca vipallāsā ca cattāri ñāṇāni sakkāyasamuppādāyagāminī ca paṭipadā sakkāyanirodhagāminī paṭipadā."}},{"id":"pe5:45","sourceIds":["pe5:45.1","pe5:45.2","pe5:45.3","pe5:45.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vibhatti hāro?\nYaṁ kiñci vibhajjabyākaraṇīyaṁ vuccati vibhatti hāro.\nYathā kiṁ āgantvā ca puna puggalo hoti, no vāgataṁ na paribhāsati paripucchatāya pañhāya atiyanaṁ ekassa kiñci—\nayaṁ vuccate vibhatti hāro."}},{"id":"pe5:46","sourceIds":["pe5:46.1","pe5:46.2","pe5:46.3","pe5:46.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parivattano hāro?\nYaṁ kiñci paṭipakkhaniddeso, ayaṁ vuccati parivattano hāro.\nYathā vuttaṁ bhagavatā sammādiṭṭhikassa purisapuggalassa micchādiṭṭhi nijjiṇṇā hotīti vitthārena sabbāni maggaṅgāni.\nAyaṁ vuccate parivattano hāro."}},{"id":"pe5:47","sourceIds":["pe5:47.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vevacano hāro?"}},{"id":"pe5:48","sourceIds":["pe5:48.1","pe5:48.2","pe5:48.3","pe5:48.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Vevacanehi anekehi,\nEkaṁ dhammaṁ pakāsitaṁ;\nSutte yo jānāti suttavidū,\nVevacano nāma so hāro”."}},{"id":"pe5:49","sourceIds":["pe5:49.1","pe5:49.2","pe5:49.3","pe5:49.4","pe5:49.5","pe5:49.6","pe5:49.7","pe5:49.8","pe5:49.9","pe5:49.10","pe5:49.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā āyasmā sāriputto ekamhi vatthumhi vevacanena nānāvuttena bhagavatā pasaṁsito “mahāpañño sāriputto hāsapañño javanapañño”ti idaṁ paññāya vevacanaṁ.\nYathā ca maggavibhaṅge niyyānattho ekamekaṁ maggaṅgaṁ vevacanehi niddiṭṭhaṁ.\nEvaṁ avijjāya vevacanā.\nEkaṁ akusalamūlaṁ tadeva santaṁ tesu tesu janapadesu tena tena pajānanti.\nNa hi anena tadevapi ālapiyanti aññaṁ bhajati.\nSabbakāmajahassa bhikkhunoti kāmā ālapitā.\nYassa nitthiṇṇo saṅkoti teyeva kāme saṅkāti ālapati.\nSuṇamānassa puretaraṁ rajjanti teyeva kāme rajjanti ālapati.\nEvaṁ suttamhi yo dhammo desiyati tassa pariyeṭṭhi “katamassa dhammassa idaṁ nāmaṁ katamassa idaṁ vevacanan”ti.\nSabbaññū hi yesaṁ yesaṁ yā nirutti hoti, yathā gāmi tena tena desetīti tassa vevacanaṁ pariyesitabbaṁ.\nAyaṁ vevacano hāro."}},{"id":"pe5:50","sourceIds":["pe5:50.1","pe5:50.2","pe5:50.3","pe5:50.4","pe5:50.5","pe5:50.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo paññatti hāro?\nCattāri ariyasaccānīti suttaṁ niddisati, nikkhepapaññatti.\nYā samudayapaññatti.\nKabaḷīkāre āhāre atthi chando atthi rāgo yāva patiṭṭhitaṁ.\nTattha viññāṇaṁ pabhavapaññattiṁ paññapeti.\nKabaḷīkāre āhāre natthi chando …pe… samugghāti paññatti."}},{"id":"pe5:51","sourceIds":["pe5:51.1","pe5:51.2","pe5:51.3","pe5:51.4","pe5:51.5","pe5:51.6","pe5:51.7","pe5:51.8","pe5:51.9","pe5:51.10","pe5:51.11","pe5:51.12","pe5:51.13","pe5:51.14","pe5:51.15","pe5:51.16","pe5:51.17"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccatīti pahānapaññattiṁ paññapeti.\nTaṇhā yassa purakkhatā paññā parivattati gāthā manāpapaññattiṁ paññapeti.\nEvaṁ pana manāpapaññattīti ekadhammaṁ bhagavā paññapeti.\nNa hi taṇhā dukkhasamudayoti kāretvā sabbattha taṇhāsamudayo niddisitabbo.\nYathā uppannaṁ kāmavitakkaṁ nādhivāseti vinodeti pajahatīti paṭikkhepapaññatti.\nEvaṁ sabbesaṁ dhammānaṁ kusalānañca akusalānañca yañcassa dhammakkhettaṁ bhavati, so ceva dhammo tattha pavattati.\nTadavasiṭṭhā dhammā tassānuvattakā honti.\nSā duvidhā paññatti—\nparādhīnapaññatti ca sādhīnapaññatti ca.\nKatamā sādhīnapaññatti?\nSamādhiṁ, bhikkhave, bhāvetha, samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṁ pajānāti.\n“Rūpaṁ aniccan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ sādhīnapaññatti parādhīnapaññatti ca, sā paññatti paññāya ca sīlassa ca, yathā cattāri jhānāni bhāvetha.\nTassa atthi samādhindriyaṁ mudūni cattāri indriyāni tāni catuparādhīnāni, tīṇi aveccappasādeti parādhīnaṁ samādhindriyaṁ cattāri indriyāni parādhīnāti catūsu ariyasaccesu aparādhīnaṁ paññindriyaṁ satipaṭṭhānesu sammappadhānesu vīriyindriyaṁ.\nIti sake padaṭṭhāne sake khettasādhīno so dhammo, so ca tattha paññāpetabbo.\nTassa paṭipakkhā nighāto niddisitabbo.\nEtthāyaṁ anekākārapaññatti kena kāraṇena ayaṁ dhammo paññattoti.\nAyaṁ vuccate paññatti."}},{"id":"pe5:52","sourceIds":["pe5:52.1","pe5:52.2","pe5:52.3","pe5:52.4","pe5:52.5","pe5:52.6","pe5:52.7","pe5:52.8","pe5:52.9","pe5:52.10","pe5:52.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo otaraṇo hāro?\nChasu dhammesu otāretabbaṁ.\nKatamesu chasu?\nKhandhesu dhātūsu āyatanesu indriyesu saccesu paṭiccasamuppādesu.\nNatthi taṁ suttaṁ vā gāthā vā byākaraṇaṁ vā.\nImesu channaṁ dhammānaṁ aññatarasmiṁ na sandissati.\nEttāvatā esa sabbā desanā yā tā khandhā vā dhātuyo vā āyatanāni vā saccāni vā paṭiccasamuppādo vā, tattha pañcannaṁ khandhānaṁ vedanākkhandho rāgadosamohānaṁ padaṭṭhānaṁ.\nTattha tisso vedanāyo tassa sukhāya vedanāya somanasso savicāro, dukkhāya vedanāya domanasso savicāro, adukkhamasukhāya vedanāya upekkho savicāro.\nYaṁ puna tattha vedayitaṁ idaṁ dukkhasaccaṁ, khandhesu saṅkhārakkhandho tattha kāyo pamattaṁ saupavattati, tañca saṅkhāragato dvidhā ca bhavaṅgotaraṇaṁ kammaṁ tīṇi ca saṅkhārāni puññābhisaṅkhārā vā apuññā vā āneñjā vā hetu sabbasarāgassa no vītarāgassa, dosassa abhisaṅkhārāni ca avītarāgo ceteti ca pakappeti ca, vītarāgo pana ceteti ca no abhisaṅkharoti, yaṁ uṇhaṁ vajiraṁ kaṭṭhe vā rukkhe vā aññattha vā patantaṁ bhindati ca ḍahati ca, evaṁ sarāgacetanā ceteti ca abhisaṅkharoti ca.\nYathā sataṁ vajiraṁ na bhindati na ca ḍahati, evaṁ vītarāgacetanā ceteti na ca abhisaṅkharoti.\nTattha pañcannaṁ khandhānaṁ eko khandho anindriyasarīraṁ saññākkhandho."}},{"id":"pe5:53","sourceIds":["pe5:53.1","pe5:53.2","pe5:53.3","pe5:53.4","pe5:53.5","pe5:53.6","pe5:53.7","pe5:53.8","pe5:53.9","pe5:53.10","pe5:53.11","pe5:53.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha dhātūnaṁ aṭṭhārasa dhātuyo.\nTattha yā rūpī dasa dhātuyo, tāsu desiyamānāsu rūpakkhandho niddisitabbo, dukkhaṁ ariyasaccaṁ.\nYepi ca cha viññāṇakāyā manodhātusattamā, tattha viññāṇakkhandho ca niddisitabbo, dukkhaṁ ariyasaccaṁ.\nDhammadhātu pana dhammasamosaraṇā, so dhammo hetunā ca nissandena ca phalena ca kiccena ca vevacanena ca yena yena upalabbhati, tena tena niddisitabbo.\nYadi vā kusalā yadi vā akusalā yadi vā abyākatā yadi vā asaṅkhatā.\nDvādasannaṁ āyatanānaṁ dasa āyatanāni rūpāni taṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ niddisitabbaṁ.\nRūpakkhandho ca manāyatanañca viññāṇakkhandhena niddisitabbaṁ, dukkhaṁ ariyasaccaṁ.\nDhammāyatanaṁ nānādhammasamosaraṇaṁ.\nTattha ye dhammā indriyānaṁ indriyesu niddisitabbā, ye anindriyānaṁ anindriyesu niddisitabbā.\nPariyāyato ca otāretabbā.\nYathā sā dhammadhātu tathā dhammāyatanaṁ pariyesitabbaṁ.\nYāyeva hi dhammadhātu tadeva dhammāyatanaṁ anūnaṁ anadhikaṁ."}},{"id":"pe5:54","sourceIds":["pe5:54.1","pe5:54.2","pe5:54.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha paṭiccasamuppādo atthi tividho, atthi catubbidho, atthi duvidho.\nTattha tividho paṭiccasamuppādo hetuphalanissando.\nAvijjā saṅkhārā taṇhā upādānaṁ ca ayaṁ hetu, viññāṇaṁ nāmarūpaṁ saḷāyatanaṁ phasso vedanā ca ayaṁ paccayo, yo bhavo ayaṁ vipāko, yā jāti maraṇaṁ ayaṁ nissando."}},{"id":"pe5:55","sourceIds":["pe5:55.1","pe5:55.2","pe5:55.3","pe5:55.4","pe5:55.5","pe5:55.6","pe5:55.7","pe5:55.8","pe5:55.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ catubbidho hetu paccayo vipāko nissando ca?\nAvijjā ca taṇhāsaṅkhārā ca upādānaṁ ca—\nayaṁ hetu.\nViññāṇaṁ nāmarūpassa paccayo.\nNāmarūpaṁ upapajjati, tathā upapannassa saḷāyatanaṁ phasso vedanā ca—\nayaṁ paccayo.\nYo bhavo ayaṁ vipāko.\nYā jāti yā ca jarāmaraṇaṁ—\nayaṁ nissando."}},{"id":"pe5:56","sourceIds":["pe5:56.1","pe5:56.2","pe5:56.3","pe5:56.4","pe5:56.5","pe5:56.6","pe5:56.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ duvidho paṭiccasamuppādo?\nAvijjā saṅkhārā taṇhā upādānaṁ—\nayaṁ samudayo.\nViññāṇaṁ nāmarūpaṁ saḷāyatanaṁ phasso vedanā bhavo jāti maraṇañca—\nidaṁ dukkhaṁ.\nYaṁ pana avijjānirodhā saṅkhāranirodho imāni tappaṭipakkhena dve saccāni.\nTasmā paṭiccasamuppādo yena ākārena niddiṭṭho, tena tena niddisitabbo."}},{"id":"pe5:57","sourceIds":["pe5:57.1","pe5:57.2","pe5:57.3","pe5:57.4","pe5:57.5","pe5:57.6","pe5:57.7","pe5:57.8","pe5:57.9","pe5:57.10","pe5:57.11","pe5:57.12","pe5:57.13","pe5:57.14","pe5:57.15","pe5:57.16","pe5:57.17","pe5:57.18","pe5:57.19","pe5:57.20"],"kind":"text","text":{"pi":"Tathā bāvīsati indriyāni.\nDvādasa indriyāni cakkhundriyāni cakkhundriyaṁ yena domanassindriyaṁ, idaṁ dukkhaṁ.\nPurisindriyaṁ ca diṭṭhiyā ca taṇhāpadaṭṭhānaṁ.\nYato puriso purisakānaṁ taṁ evaṁ kātabbatā.\nAtha ajjhattaṁ sārajjati.\nAyaṁ ahaṅkāro taṁ yasā sāratto bahiddhā pariyesati, ayaṁ mamaṅkāro evaṁ itthī, tattha sukhindriyaṁ ca somanassindriyaṁ ca purisindriyassānuvattakā honti.\nTassa adhippāyaparipuṇṇā lobhadhammā kusalamūle pavaḍḍhenti.\nTassa ce ayamadhippāyo na pāripūriṁ gacchati.\nTassa dukkhindriyaṁ ca domanassindriyaṁ ca vattati.\nDoso ca akusalamūlaṁ pavaḍḍhati.\nSace pana upekkhā bhāveti upekkhindriyassa anuvattakāmā bhavati.\nAmoho ca kusalamūlaṁ pavaḍḍhati.\nIti satta indriyāni kilesavatthumupādāya ananvemāni avamāni sabbassa vedanā itthindriyaṁ purisindriyaṁ.\nTattha aṭṭha indriyāni saddhindriyaṁ yāva aññātāvino indriyaṁ, ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā.\nDasannaṁ paññindriyānaṁ kāmarāgassa padaṭṭhānaṁ.\nManindriyaṁ bhavarāgassa padaṭṭhānaṁ.\nPaññindriyāni rūparāgassa padaṭṭhānaṁ.\nItthindriyaṁ ca purisindriyaṁ ca satta paññattiyā padaṭṭhānaṁ.\nTattha yena yena indriyena yuttaṁ vā gāthāya otāretuṁ sakkoti, tena tena niddisitabbo.\nEvaṁ khandhesu dhātūsu āyatanesu saccesu paṭiccasamuppādesu ayaṁ otaraṇo hāro."}},{"id":"pe5:58","sourceIds":["pe5:58.1","pe5:58.2","pe5:58.3","pe5:58.4","pe5:58.5","pe5:58.6","pe5:58.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo sodhano hāro?\nYo gāthā ekena ārambho bhāsissanti.\nTattha ekissā bhāsitāya avasiṭṭhāsu bhāsitāsu so attho na niddisitabbo.\nKiṅkāraṇaṁ?\nNa hi tāva so attho bhāsito, so abhāsito na sakkā niddisituṁ.\nYathā kiṁ appamādo amataṁ padanti gāthā ayamekā gāthā niddisitabbā.\nKiṅkāraṇaṁ, atthikkhātāva imassa ārambhassa anabhāsitaṁ?"}},{"id":"pe5:59","sourceIds":["pe5:59.1","pe5:59.2","pe5:59.3","pe5:59.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Evaṁ visesato ñatvā,\nAppamādamhi paṇḍitā;\nAppamāde pamodanti,\nAriyānaṁ gocare ratāti”."}},{"id":"pe5:60","sourceIds":["pe5:60.1","pe5:60.2","pe5:60.3","pe5:60.4","pe5:60.5","pe5:60.6","pe5:60.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Idaṁ abhāsitaṁ.\nImissāpi gāthāya bhāsitāya attho niddisitabbo.\nKiṅkāraṇaṁ, atthi tattha avasiṭṭhaṁ?\nTe jhāyino sātatikā, niccaṁ daḷhaparakkamāti gāthā, evaṁ imā gāthāyo upadhāritā yadā bhavanti, tadā attho niddisitabbo.\nEvaṁ assutapubbesu suttesu byākaraṇesu vā ekuddeso bhāsito.\nYā vīmaṁsā tulanā idaṁ atthi kiccaṁ, idaṁ suttaṁ bhāsitaṁ tassa vevacanaṁ niddiṭṭhaṁ vā na vāti.\nTattha yā vīmaṁsā, ayaṁ vuccate sodhano hāro."}},{"id":"pe5:61","sourceIds":["pe5:61.1","pe5:61.2","pe5:61.3","pe5:61.4","pe5:61.5","pe5:61.6","pe5:61.7","pe5:61.8","pe5:61.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo adhiṭṭhāno hāro?\nEkattatā ca vemattatā ca.\nTattha kitapaññatti ca kiccapaññatti ca.\nSā ekattatā ca vemattatā ca yathā paññatti ekavevacanena vemattatā pajānātīti paññā, sā ca ādhipateyyaṭṭhena paññatti.\nYaṁ anomattiyaṭṭhena paññattanti.\nTaṁ anomattiyaṭṭhena paññābalaṁ.\nTanubhūtā gocarattavasā sevasati tīsu ratanesu anussati buddhānussati dhammānussati saṅghānussati aviparītānussaraṇatāya.\nSammādiṭṭhi dhammānaṁ pavicayena dhammavicayasambojjhaṅgo abhinīhārato abhiññāti.\nSaṅkhepena maggā kā vatthu avikopanatāya ekattā, yathā uṇhena saṁsaṭṭhaṁ uṇhodakaṁ, sītena saṁsaṭṭhaṁ sītodakaṁ khārodakaṁ guḷhodakanti, idaṁ ekattatā vemattatā ca."}},{"id":"pe5:62","sourceIds":["pe5:62.1","pe5:62.2","pe5:62.3","pe5:62.4","pe5:62.5","pe5:62.6","pe5:62.7","pe5:62.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Atthi puna dhammo nānādhammasaṅghato ekato yathārūpaṁ cattāro vāretabbā, tañca rūpanti ekattatā.\nPathavīdhātu āpo tejo vāyodhātūti vemattatā.\nEvaṁ sabbā catasso dhātuyo rūpanti ekattatā, pathavīdhātu āpo tejo vāyodhātūti vemattatā.\nPathavīdhātūti lakkhaṇato ekattatā, saṅkiṇṇavatthuto vemattatā.\nYaṁ kiñci kakkhaḷalakkhaṇaṁ, sabbaṁ taṁ pathavīdhātūti ekattatā.\nKesā lomā nakhā dantā chavi cammanti vemattatā.\nEvaṁ sabbaṁ catasso dhātuyo rūpanti ekattaṁ.\nSaddā gandhā rasā phoṭṭhabbāti vemattatā."}},{"id":"pe5:63","sourceIds":["pe5:63.1","pe5:63.2","pe5:63.3","pe5:63.4","pe5:63.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Atthi puna dhammo vemattatā añño nāmaṁ labhati.\nYathā kāyānupassanāya navasaññā vinīlakasaññā uddhumātakasaññā, ayaṁ asubhasaññā, yā ekattatā ārammaṇato vemattato, sā evaṁ saññāvedanāsu ādīnavaṁ samanupassato tathādhiṭṭhānaṁ samādhindriyaṁ ca sāyeva dhammesu tattha saññābhāvanā vīriyindriyaṁ ca dhammesu dhammānupassanā citte attasaññaṁ pajahato paññindriyaṁ ca citte cittānupassanā.\nIti yo koci ñāṇapacāro sabbaso paññāya gocaro paññā, ayaṁ vemattatā, yathā kāmarāgo bhavarāgo diṭṭhirāgoti vemattatā taṇhāya.\nIti yaṁ ekattatāya ca vemattatāya ca ñāṇaṁ vīmaṁsanā tulanā.\nAyaṁ adhiṭṭhāno hāro."}},{"id":"pe5:64","sourceIds":["pe5:64.1","pe5:64.2","pe5:64.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parikkhāro hāro?\nSahetu sappaccayaṁ vodānañca saṅkileso ca, yaṁ tadubhayaṁ pariyeṭṭhi, saparikkhāro hāro.\nIti dhammānaṁ sahetukānaṁ hetu pariyesitabbo, sappaccayānaṁ paccayo pariyesitabbo."}},{"id":"pe5:65","sourceIds":["pe5:65.1","pe5:65.2","pe5:65.3","pe5:65.4","pe5:65.5","pe5:65.6","pe5:65.7","pe5:65.8","pe5:65.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha kiṁ nānākaraṇaṁ, hetussa ca paccayassa ca?\nSabhāvo hetu, parabhāvo paccayo.\nParabhāvassa paccayo hetupi, sabhāvassa hetuyā parabhāvassa kassaci paccayo avutto hetu, vutto paccayo.\nAjjhattiko hetu, bāhiro paccayo.\nSabhāvo hetu, parabhāvo paccayo.\nNibbattako hetu, paṭiggāhako paccayo.\nNevāsiko hetu, āgantuko paccayo.\nAsādhāraṇo hetu, sādhāraṇo paccayo.\nEkoyeva hetu, aparāparo paccayo."}},{"id":"pe5:66","sourceIds":["pe5:66.1","pe5:66.2","pe5:66.3","pe5:66.4","pe5:66.5","pe5:66.6","pe5:66.7","pe5:66.8","pe5:66.9","pe5:66.10","pe5:66.11","pe5:66.12","pe5:66.13","pe5:66.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Hetussa upakaraṇaṁ samudānetabbo.\nSamudānaṁ hetu, tattha duvidho hetu.\nDuvidho paccayo—\nsamanantarapaccayo ca paramparapaccayo ca.\nHetupi duvidho—\nsamanantarahetu ca paramparahetu ca.\nTattha katamo paramparapaccayo?\nAvijjā nāmarūpassa paramparapaccayo, viññāṇaṁ samanantarapaccayatāya paccayo.\nYadi ādimhi avijjānirodho bhavati nāmarūpassa nirodhopi.\nTattha samanantaraṁ kiṅkāraṇaṁ paramparapaccayo samanantarapaccayo samuddānito, ayaṁ paccayato.\nTattha katamo paramparahetu?\nVijānantassa paramparahetutāya hetu, aññākāro samanantarahetutāya hetu.\nYassa hi yaṁ samanantaraṁ nibbattati, so tassa hetupi jātinirodhā bahi ākāranirodho, ākāranirodhā daṇḍanirodho, daṇḍanirodhā khaṇḍanirodho.\nEvaṁ hetupi dvidhā so tāhi passitabbo."}},{"id":"pe5:67","sourceIds":["pe5:67.1","pe5:67.2","pe5:67.3","pe5:67.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Paṭiccasamuppādo yathā avijjāpaccayo tassa puna kiṁpaccayo, ayoniso manasikāro.\nSo kassa paccayo saṅkhārānaṁ, iti paccayo ca samuppannaṁ ca tassa ko hetu avijjāyeva.\nTathā hi purimā koṭi na paññāyati.\nTattha avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānassa hetu purimā hetu pacchā paccayo, sāpi avijjāsaṅkhārānaṁ paccayo catūhi kāraṇehi sahajātapaccayatāya samanantarapaccayatāya abhisandanapaccayatāya patiṭṭhānapaccayatāya."}},{"id":"pe5:68","sourceIds":["pe5:68.1","pe5:68.2","pe5:68.3","pe5:68.4","pe5:68.5","pe5:68.6","pe5:68.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ sahajātapaccayatāya avijjāsaṅkhārānaṁ paccayo?\nYaṁ cittaṁ rāgapariyuṭṭhaṁ, tattha avijjāpariyuṭṭhānena sabbaṁ paññāya gocaraṁ hanti.\nTattha saṅkhārā tipaccayaṭṭhikā addhābhūmikāramahattassa ayaṁ avijjāsahasamuppannaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullatamāpajjantī catūhi kāraṇehi paññā pahīyati.\nKatamehi catūhi?\nAnusayo pariyuṭṭhānaṁ saṁyojanaṁ upādānaṁ.\nTattha anusayo pariyuṭṭhānaṁ jāti pariyuṭṭhitā saṁyujjati saṁyuttā upādiyati upādānapaccayā bhavo.\nEvaṁ te saṅkhārā tividhā uppannā bhūmigatā nāsaññattha ayaṁ maggena vinītattāyāti te thāmagatā apativinītātipi te saṅkhārāti vuccati, evaṁ sahetusamuppannaṭṭhena atthi meva paccayā saṅkhārānaṁ paccayo niddiṭṭhaṁ apanetvā kusalaṁ akusalaṁ kusalo ca akusalo ca pakkhipitabbo, vipākadhammā apanetvā vacanīyaṁ avacanīyaṁ vacanīyañca avacanīyañca pakkhipitabbaṁ, bhavaapevirittā, sabbasuttaṁ parikkhipitabbaṁ."}},{"id":"pe5:69","sourceIds":["pe5:69.1","pe5:69.2","pe5:69.3","pe5:69.4","pe5:69.5","pe5:69.6","pe5:69.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Dasa tathāgatabalāni cattāri vesārajjāni puññāni anaññākataṁ avijjā samanantarapaccayatāya saṅkhārānaṁ paccayo yena cittena saha samuppannā avijjā tassa cittassa samanantaracittaṁ samuppannanti, tassa yaṁ samanantaracittaṁ samuppannanti, tassa pacchimassa cittassa purimacittaṁ hetupaccayatāya paccayo, tena avijjā hetu tena cittena upādānaṁ anokāsakatā ñāṇaṁ na uppajjanti.\nYā tassa appamādā dhātu abhijjhābhisanditā tahiṁ vipallāsā uppajjanti “asubhe subhan”ti “dukkhe sukhan”ti, tattha saṅkhārā uppajjanti rattā duṭṭhā mūlassa cetanā rāgapariyuṭṭhānena byāpādapariyuṭṭhānena avijjāpariyuṭṭhānena diṭṭhivipallāso vatthuniddese niddisitabbo, yaṁ viparītacitto vijānāti ayaṁ cittavipallāso, yā viparītasaññā upaggaṇhāti ayaṁ saññāvipallāso.\nYaṁ viparītadiṭṭhi abhinivisati ayaṁ diṭṭhivipallāso.\nAṭṭha micchattāni vaḍḍhanti, tīṇi akusalāni ayoniso manasikāre uppannaṁ viññāṇañca vijjañca karonti.\nIti pubbāparante akusalānātaritaro saṅkhārā vuddhiṁ vepullataṁ gacchanti.\nTe ca mahatā ca appaṭividitā ponobhavikā saṅkhārā bhavanti.\nIti evaṁ avijjā sahajātapaccayatāya saṅkhārānaṁ paccayo samanantarapaccayatāya ca."}},{"id":"pe5:70","sourceIds":["pe5:70.1","pe5:70.2","pe5:70.3","pe5:70.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ abhisandanākārena avijjā saṅkhārānaṁ paccayo?\nSā avijjā te saṅkhāre abhisanneti parippharati.\nSeyyathāpi nāma uppalaṁ vā padumaṁ vā taṁ udake vaḍḍhaṁ assa, sītena vārinā abhisannaṁ parisandanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullataṁ āpajjati.\nEvaṁ abhisandanaṭṭhena avijjā saṅkhārānaṁ paccayo."}},{"id":"pe5:71","sourceIds":["pe5:71.1","pe5:71.2","pe5:71.3","pe5:71.4","pe5:71.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ patiṭṭhahanaṭṭhena avijjā saṅkhārānaṁ paccayo?\nTe saṅkhārā avijjāyaṁ nissāya vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullataṁ āpajjanti.\nSeyyathāpi nāma uppalaṁ vā padumaṁ vā pathaviṁ nissāya pathaviṁ patiṭṭhāya vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullataṁ āpajjati.\nEte saṅkhārā avijjāyaṁ patiṭṭhitā avijjāyaṁ nissāya vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullataṁ gacchanti.\nEvaṁ patiṭṭhahanaṭṭhena avijjā saṅkhārānaṁ paccayo."}},{"id":"pe5:72","sourceIds":["pe5:72.1","pe5:72.2","pe5:72.3","pe5:72.4","pe5:72.5","pe5:72.6","pe5:72.7","pe5:72.8","pe5:72.9","pe5:72.10","pe5:72.11","pe5:72.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Puna rāgasahagatassa kammassa vipākena paṭisandhimhi bhavo nibbattati, taṁ kammassa sabbaṁ abhiniviṭṭhaṁ aññāṇavasena ponobhavikā saṅkhārāti vuccanti, evampi avijjāpaccayā saṅkhārā atthi.\nPuna pañcasu ye ca sekkhā puggalā, ye ca asaññisamāpattiṁ samāpannā, ye ca bhavagatā, ye ca antogatāyeva saṁsedajā, ye ca vā pana añño hi koci anāgāmibhūtā na cetenti na ca patthenti, tesaṁ kiṁ paccayā saṅkhārā.\nPuna rāgā atthi tesaṁ saṅkhārāni upādānāni cittamanussarantiyeva avipakkavipākasamūhatā asamucchinnapaccayā tesaṁ puna ca gato bhavati.\nEvampi hi avijjāpaccayā saṅkhārā.\nPuna sā te na upādānā napi saṅkhārā atthi, puna tesaṁ satta anusayā asamūhatā asamucchinnā tadārammaṇaṁ bhavati.\nViññāṇassa patiṭṭhāya viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ.\nEvampi avijjāpaccayā saṅkhārā.\nPuna sā yaṁ kiñci kammaṁ ācayagāmi sabbaṁ taṁ avijjāvasena abhisaṅkhariyati taṇhāvasena ca allīyati aññāṇavasena ca tattha ādīnavampi na jānāti.\nTadeva viññāṇabījaṁ bhavati, sāyeva taṇhāsineho bhavati.\nSāyeva avijjā sammohoti.\nEvampi avijjāpaccayā saṅkhārā vattabbā.\nIti imehi ākārehi avijjā saṅkhārānaṁ paccayo."}},{"id":"pe5:73","sourceIds":["pe5:73.1","pe5:73.2","pe5:73.3","pe5:73.4","pe5:73.5","pe5:73.6","pe5:73.7","pe5:73.8","pe5:73.9","pe5:73.10","pe5:73.11","pe5:73.12","pe5:73.13","pe5:73.14","pe5:73.15","pe5:73.16"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha avijjāya hetu ayoniso manasikāro paccayo hoti.\nTattha abhicchedo ayaṁ tattha tatiyaṁ balaṁ nivatti, ayaṁ paṭisandhi.\nTattha punabbhavo yo avecchedo asamugghātanaṭṭhena ayaṁ anusayo.\nYathā paṭākaṁ vā sāṭakaṁ vā dve janā pīḷesu ca ekā vā balaṁ vā assa nivāṭassesu, na pana pīḷesu soseyya.\nTattha yaṁ sinehā āpodhātu anupullanā sosetabbā.\nUṇhadhātumāgamma sace puna taṁ ākāse nikkhipeyya taṁ ussāvena yebhuyyataraṁ sinehamāpajjeyya, na hi anāgamma tejodhātuṁ parisesaṁ gaccheyya.\nEvameva bhavaggaparamāpi samāpatti na anurūpassa samugghātāya saṁvattati.\nTe hi ālayanti sammasanti, na ca taṇhāya taṇhāpahānaṁ gacchanti.\nTattha so asamugghāto.\nAvijjāya anusayo ca cittassa sampalibodho, idaṁ pariyuṭṭhānaṁ.\nYathābhūtaṁ viññāṇassa appaṭivedho ayaṁ avijjāāsavo avijjāviññāṇabījaṁ bhavati.\nYaṁ bījaṁ so hetu na samucchijjati, asamucchijjanto paṭisandehati.\nPaṭisandahanto na samugghātaṁ gacchati.\nAsamugghātaṁ cittaṁ pariyonahati, pariyonaddhacitto yathābhūtaṁ nappajānāti, iti saññāṇassa sāsavattho, avijjattho, hetuattho, avacchedattho, anivattiattho, phalattho paṭisandhiattho, punabbhavattho, asamugghātattho, anusayattho, pariyuṭṭhānattho, apaṭivedhanattho.\nEttāvatā avijjāya khettaṁ niddiṭṭhaṁ bhavati.\nAyaṁ vuccate parikkhāro nāma hāro."}},{"id":"pe5:74","sourceIds":["pe5:74.1","pe5:74.2","pe5:74.3","pe5:74.4","pe5:74.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samāropano hāro?\nUgghaṭitamhi tamhi santañceva ca naṁ vitthāraṁ pana vattabbaṁ.\nVitthāravidhaṁ cittaññā ayaṁ samāropano hāro.\nTattha nāmaniddeso upaghaṭakā vatthuniddeso vevacanaṁ vatthubhūto vitthāro.\nYathā kiṁ, yā bhikkhūnaṁ vattato pahātabbo, ayaṁ upaghaṭanā."}},{"id":"pe5:75","sourceIds":["pe5:75.1","pe5:75.2","pe5:75.3","pe5:75.4","pe5:75.5","pe5:75.6","pe5:75.7","pe5:75.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samāropano?\nKiñci na vattabbaṁ, rūparāgaṁ vā nāmavantapahātabbaṁ.\nYāva viññāṇanti vitthārena kātabbāni.\nAvijjā tā opammena paññāpetabbā, ayaṁ samāropano.\nNissitacittassa ca mattiko ca nissayo taṇhā ca diṭṭhi ca.\nTattha diṭṭhi avijjā taṇhā saṅkhārā.\nTattha diṭṭhipaccayā taṇhā ime avijjāpaccayā saṅkhārā.\nTattha nissitaṁ viññāṇaṁ idaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ yāva jarāmaraṇaṁ, idaṁ saṅkhittena bhāsite avasiṭṭhaṁ paropayati."}},{"id":"pe5:76","sourceIds":["pe5:76.1","pe5:76.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Anissitassa calitaṁ natthīti tassa evaṁ diṭṭhiyā taṇhāya ca pahānaṁ tattha diṭṭhiavijjānirodhāya bhūtaṁ viññāṇaṁ sarāgaṭṭhāniyesu dhammesu taṁ taṁ dhammaṁ upecca aññaṁ dhammaṁ dhāvati makkaṭopamatāya, atha khvassa parittesu dhammesu sarāgaṭṭhāniyesu chandarāgo natthi kuto tato calanā, adhimattesu sattesu cittaṁ nivessayati taṁ apatiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ anāhāraṁ nirujjhati viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho yāva jarāmaraṇanirodho.\nAyaṁ samāropano."}},{"id":"pe5:77","sourceIds":["pe5:77.1","pe5:77.2","pe5:77.3","pe5:77.4","pe5:77.5","pe5:77.6","pe5:77.7","pe5:77.8","pe5:77.9","pe5:77.10","pe5:77.11","pe5:77.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha rāgavasena viññāṇassa calitaṁ sapariggaho, tasmiṁ calite asati yo parikilesopacāro tividho aggi paṭippassaddho bhavati.\nTenāha calite asante passaddhi hoti.\nTattha yaṁ samāropanā passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati.\nYāva vimuttitamiti ñāṇadassanaṁ bhavati.\nSo āsavānaṁ khayā ca vimutti no upapajjati.\nTassa upapattissa āgatigatiyā asantiyā nevidha na huraṁ na ubhayamantarena.\nEsevanto dukkhassāti anupādisesā nibbānadhātu.\nIdamassa suttassa majjhe samāropitaṁ paṭiccasamuppāde ca vimuttiyaṁ ca yogo na ca etaṁ tassa saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ vibhajjanti.\nAyaṁ vuccate samāropano hāro.\nNa ca saṅkilesabhāgiyena suttena saṅkilesabhāgiyo ye ca dhammā samāropayitabbā nāññe.\nEvaṁ vāsanābhāgiye nibbedhabhāgiye, ayaṁ samāropano hāro.\nIme soḷasa hārā."}},{"id":"pe5:78","sourceIds":["pe5:78.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Suvīrassa mahākaccāyanassa jambuvanavāsino peṭakopadese hāravibhaṅgo nāma pañcamā bhūmi."}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/pe5/pli/ms","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
