{"id":"pe8","title":"Hārasampātabhūmi","languageCodes":["pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"pe8","title":"Hārasampātabhūmi","units":[{"id":"pe8:0","sourceIds":["pe8:0.1","pe8:0.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Peṭakopadesa\nHārasampātabhūmi"}},{"id":"pe8:1","sourceIds":["pe8:1.1","pe8:1.2","pe8:1.3","pe8:1.4","pe8:1.5","pe8:1.6","pe8:1.7","pe8:1.8","pe8:1.9","pe8:1.10","pe8:1.11","pe8:1.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Yāni cattāri jhānāni, tesaṁ jhānānaṁ imāni aṅgāni, tesaṁ aṅgānaṁ samūho assa aṅgā, ayaṁ jhānabhūmi ko visesoti assa viseso.\nIme sambhārā tehi ayaṁ samudāgamo, tassa samudāgamassa ayaṁ upanisā, tāya upanisāya ayaṁ bhāvanā.\nTassā bhāvanāya ayaṁ ādīnavo.\nTena ayaṁ parihāni.\nKassa parihānīti tadupagajjhāyino.\nTaṁ yathā bhaṇitaṁ paccavekkhanto ayaṁ viseso.\nTena visesena ayaṁ assādo, so kassa assādo ajhāniyā jhāyino, tassā ajhāniyā jhāyino, idaṁ kallitā kosalle ṭhitajjhānaṁ anomaddiyataṁ gacchati jhānabalaṁ, jhānabale ṭhitassa ayaṁ pāramippattassa imāni jhānaṅgāni anāvilasaṅkappo paṭhame jhāne jhānaṅgāni bhāvī.\nSo pīti tadanusārittāva paṭhame jhāne jhānaṅgaṁ tassaṅguno ca dhammā tadabhisannitāya ca.\nPīti dutiye jhāne jhānaṅgadhammatā kho pana tathā pavattassa sahagataṁ jhānaṅgadhammaṁ sasukhatāya ajjhattaṁ sampasādo dutiye jhāne jhānaṅgaṁ manosampasādanatāya tadabhisannitāya ca.\nPīti dutiye jhāne jhānaṅgaṁ ajjhattaṁ sampasādanaṁ samādhitā pīti dutiye jhāne jhānaṅgaṁ, cetaso ekodibhāvo dutiye jhāne jhānaṅgaṁ, upekkhā phassatā tatiye jhāne jhānaṅgaṁ, sukhaṁ tassa aṅganti ca.\nCetaso ekodibhāvo catutthe jhāne jhānaṅgaṁ, upekkhā adukkhamasukhā catutthe jhāne jhānaṅgaṁ, abhinisābhūmi upekkhāsatipārisuddhi catutthe jhāne jhānaṅgaṁ.\nSatipārisuddhi ca anekajjhānabhūmīsu jhānaṅgasamāyuttā pīti cetaso ekodibhāvo catutthe jhāne jhānaṅgaṁ."}},{"id":"pe8:2","sourceIds":["pe8:2.1","pe8:2.2","pe8:2.3","pe8:2.4","pe8:2.5","pe8:2.6","pe8:2.7","pe8:2.8","pe8:2.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā jhānabhūmi?\nSavitakke savicāre vivekā anugatā paṭhame jhāne jhānabhūmi.\nAvitakke avicāre ajjhattaṁ sampasādanaṁ janitaṁ pītimanugatā dutiye jhāne jhānabhūmi.\nSukhasātasamohitā sappītikā tatiye jhāne jhānabhūmi.\nTassa sukhadukkhasahagatā abhinīhārasahagatā catutthe jhāne jhānabhūmi.\nAppamāṇasahagatā sattārammaṇā paṭhame jhāne jhānabhūmi.\nAbhibhūmiāyatanasahagatā rūpasaññīsu dutiye jhāne jhānabhūmi.\nVimokkhasahagatānaṁ vimokkhesu tatiye jhāne jhānabhūmi.\nAnupassanāsahagatā kāyasaṅkhārā sammā catutthassa jhānassa bhūmi."}},{"id":"pe8:3","sourceIds":["pe8:3.1","pe8:3.2","pe8:3.3","pe8:3.4","pe8:3.5","pe8:3.6","pe8:3.7","pe8:3.8","pe8:3.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katame jhānavisesā?\nVivicceva kāmehi vivicca pāpakehi akusalehi dhammehi cittacetasikasahagatā kāmadhātusamatikkamanatāpi, ayaṁ jhānaviseso.\nAvitakkā ceva avicārā ca sappītikāya satisahagatāya pītisahagatā saññāmanasikārā samudācaranti.\nAyaṁ jhānaviseso.\nAvitakkāya bhūmiyā avicāreyeva sati anugatā upekkhāsahagatā manasikārā samudācaranti.\nTadanudhammatāya ca sati saṇḍahati.\nTañca bhūmiṁ upasampajja viharati, ayaṁ jhānaviseso.\nSatipārisuddhisahagatā saññāmanasikārā samudācaranti, tañca bhūmiṁ upasampajja viharati, ayaṁ jhānaviseso.\nViññāṇañcāyatanasahagatāya bhūmiyaṁ ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti, tañca bhūmiṁ upasampajja viharati, ayaṁ jhānaviseso."}},{"id":"pe8:4","sourceIds":["pe8:4.1","pe8:4.2","pe8:4.3","pe8:4.4","pe8:4.5","pe8:4.6","pe8:4.7","pe8:4.8","pe8:4.9","pe8:4.10","pe8:4.11","pe8:4.12","pe8:4.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Jhānasambhārā nekkhammavitakko sambhāro kāmavitakkavinodanādhippāyatā.\nAbyāpādavitakko sambhāro byāpādavitakkapaṭivinodanādhippāyatā.\nAvihiṁsāvitakko sambhāro vihiṁsāvitakkapaṭivinodanādhippāyatā.\nIndriyesu guttadvāratā appicchatā sambhāro parisuddhājīvo catunnaṁ samāpattīnaṁ sambhāro akammassa vihāritā.\nMaggasambhāro samāpattipajjanatā.\nPhalasambhāro jhānanibbattitāya jhānasamudāgamo.\nKusalahetu yaṁ jhānaṁ samudayaṁ gacchanti ko ca na kutoci nekkhammappattā samudāgacchanti.\nĀlambanirodhasamādhi santo samudāgacchanti.\nAvītikkantā samudāgacchanti.\nSukhindriyaṁ somanassindriyaṁ pahānāya te ca abyāpajjatāya samudāgacchanti.\nTaṁ pana sandhāya samudāgacchanti.\nAparidāhanāya samudāgacchanti.\nAyaṁ ñāṇasamudāgamo."}},{"id":"pe8:5","sourceIds":["pe8:5.1","pe8:5.2","pe8:5.3","pe8:5.4","pe8:5.5","pe8:5.6","pe8:5.7","pe8:5.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā upanisā?\nKalyāṇamittatā jhānassa upanisā.\nKalyāṇasampavaṅkatā jhānassa upanisā.\nIndriyesu guttadvāratā jhānassa upanisā.\nAsantuṭṭhitā kusalesu dhammesu jhānassa upanisā.\nSaddhammassavanaṁ jhānassa upanisā.\nSaṁvejaniye ṭhāne saṁviggassa yoniso padhānaṁ.\nAyaṁ jhānopanisā."}},{"id":"pe8:6","sourceIds":["pe8:6.1","pe8:6.2","pe8:6.3","pe8:6.4","pe8:6.5","pe8:6.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā bhāvanā?\nMettāsevanā abyāpādavitakkabhāvanā.\nKaruṇāsevanā avihiṁsāvitakkabhāvanā.\nMuditābhāvanā pītisukhasampajaññā kāritā.\nUpekkhābhāvanā passavatā upekkhābhāvanā apassavatā upekkhā ca ajjhupekkhā ca, asubhasaññābhāvanā dukkhāpaṭipadā dandhābhiññā bhavasandhābhiññā bhavasandhānaṁ, sā chabbidhā bhāvanā bhāvitā bahulīkatā anuṭṭhitā vatthukatā yānīkatā paricitā susamāraddhā.\nAyaṁ bhāvanā."}},{"id":"pe8:7","sourceIds":["pe8:7.1","pe8:7.2","pe8:7.3","pe8:7.4","pe8:7.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Evaṁ bhāvayantassa ayaṁ ādīnavo.\nPaṭhame jhāne saṅkhārasamannāgato eso dhammo assuto sāsavo.\nSace esa dhammo ayaṁ sīlo āsannapaṭipakkho ca esa dhammo kāmo paticāro pativicāro samāpattīnaṁ ca sabboḷāriko esa dhammo vitakkavicāro ca.\nTattha cittaṁ khobhenti, kāyo cettha kilamati, kāyamhi cettha kilante cittaṁ vihaññati.\nAnabhinīhārakkhamova abhiññānaṁ ime ādīnavā paṭhame jhāne."}},{"id":"pe8:8","sourceIds":["pe8:8.1","pe8:8.2","pe8:8.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Dutiye jhāne ime ādīnavā pītipharaṇasahagato ca eso dhammo, na samudācārasseti cittaṁ.\nAsodhayaṁ upagamo cesa dhammo upagamiparissayo domanassapaccatthiko cesa dhammo.\nTattha tattha yuttīnaṁ pīti parajjato cesa dhammo dukkaraṁ hoti, avattasantāsabhūmiparivajjayanto catūsu dukkhatāsu esa dhammo anuviddhāpanasaddhāya dukkhatāya ca na palibodhadukkhatāya ca abhiññādukkhatāya ca rogadukkhatāya ca, ime ādīnavā dutiye jhāne."}},{"id":"pe8:9","sourceIds":["pe8:9.1","pe8:9.2","pe8:9.3","pe8:9.4","pe8:9.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katame ādīnavā tatiye jhāne?\nUpekkhāsukhasahagatāya tattha sātāvīnaṁ pañcannaṁ upekkhāsukhaṁ parivattito esa dhammo tena niccasaññitānañca yaṁ hoti.\nDukkhopaniyaṁ sukhaṁ cittassa saṅkhobhataṁ upādāya sukhadukkhāya gato savati.\nSukhadukkhānukatañca upādāya anabhihārakkhamaṁ cittaṁ hoti.\nAbhiññāya sacchikiriyāsu sabbepi cete dhammā tīsu jhānasamāpattīsu catūhi ca dukkhatāhi anuviddhānaṁ sā bhayā dukkhatāya palibodhadukkhatāya ca abhiññāya dukkhatāya ca ime ādīnavā tatiye jhāne."}},{"id":"pe8:10","sourceIds":["pe8:10.1","pe8:10.2","pe8:10.3","pe8:10.4","pe8:10.5","pe8:10.6","pe8:10.7","pe8:10.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katame ādīnavā catutthe jhāne?\nĀkiñcaññāsamāpattikā te dhammānusamāpattikā etissā ca bhūmiyaṁ sātānaṁ bālaputhujjanānaṁ anekavidhāni diṭṭhigatāni uppajjanti.\nOḷārikā sukhumehi ca rūpasaññāhi anuvidhāni etāni jhānāni sadā anudayamettājhānakalānudanukalāya sādhāraṇā, dukkarā ca sabbe cattāro mahāsambhārā samudāgatāni ca etāni jhānāni aññamaññaṁ nissāya samudāgacchanti.\nEttha samudāgatā ca ete dhammā na samattā honti.\nAsamuggahitanimittā ca ete dhammā parihāyanti.\nNirujjhanti ca ete dhammā na upādiyanti nirujjhaṅgāni ca, etesaṁ dhammānaṁ jhānāni nimittāni na jhānanimittasaññā vokirati.\nAppaṭiladdhapubbā ca jhāyīvasena ca bhavati.\nImehi ādīnavehi ayaṁ jhānaparihāni."}},{"id":"pe8:11","sourceIds":["pe8:11.1","pe8:11.2","pe8:11.3","pe8:11.4","pe8:11.5","pe8:11.6","pe8:11.7","pe8:11.8","pe8:11.9","pe8:11.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Nirodhasamāpattiyā apaṭisaṅkhāya avasesasaññino ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti, so nirodhasamāpattito parihāyati.\nĀneñjasaññino asaññāyatanaṁ samāpannassa ākiñcaññāyatanasahagatā manasikārā samudācaranti, tañca bhūmiṁ na pajānāti, so tato parihāyati.\nĀkiñcaññāyatanaṁ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā manasikārā samudācaranti, tañca bhūmiṁ na pajānāti, so tato parihāyati.\nViññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa rūpasaññāsahagatā.\nVitthārena …pe…\nyāva paṭhame jhāne kāmasaññāsahagatā kātabbā.\nSakassa parihāyati, kalaṅkajjhāne kalaṅkaṁ jhāyati, parisamantato jhāyati, bhindanto jhāyati, na sajjhāyati, āyūhanto jhāyati, kiñci ca niparicito jhāyati.\nAtividhāvanto jhāyati, atimaññanto jhāyati, kāyasaṅkhāre appaṭisambhāre jhāyati, pariyuṭṭhānassa nissaraṇaṁ ajānanto jhāyati, nīvaraṇābhibhūto jhāyati, assāpattimanasikaronto jhānassa assādo kāmarāgapariyuṭṭhānaṁ pahānaṁ jhānassa assādo kāmarāgahetūnaṁ dhammānaṁ udayanti, nirujjhaṅgāni etesaṁ dhammānaṁ jhānāni uparimā sukhupekkhā kāmakammakilesānaṁ pahānaṁ assādo, evaṁ kho puna jhānassa assādo mahāsaṁvāsamappīḷite lokasannivāse asambodhokāsā vigamessamidaṁ jhānappahānā.\nAyaṁ palirodhamappalirodhalokasannivāse esanidhamidaṁ jhānaṁ anamataggasaṁsārasamāpannānaṁ sattānaṁ saṁsārappahānanā ānisaṁso, yamidaṁ jhānassa assādo kāyassa ajhāniyajhāyino bhavati.\nAjhāniyajhāniyajhāyīhi aparāmasanto ajhāniyajhāyitaṁ jhāyati, yāni kalaṅkajjhāyino padāni, tāni anudhitāni paṭipakkhe."}},{"id":"pe8:12","sourceIds":["pe8:12.1","pe8:12.2","pe8:12.3","pe8:12.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ jhānakosallaṁ?\nSamāpattikosallaṁ jhānakosallaṁ, jhānavisesakosallaṁ jhānakosallaṁ, jhānantarikakosallaṁ jhānakosallaṁ, samāpattivuṭṭhānakosallaṁ jhānakosallaṁ, jhāne sabhāvakosallaṁ jhānakosallaṁ, jhāne ādīnavakosallaṁ jhānakosallaṁ, jhāne nissaraṇakosallaṁ jhānakosallaṁ, jhānaphalena upādāya kosallaṁ, jhānaphalena paṭisaṅkhānaphale aparihānadhammatā nibbattijhāne ca kīḷitāpi visesabhāgiyaṁ jhānaṁ paṭilabbhati.\nIdaṁ panassāti bhavahāritā ca ārammaṇānimittaggāho anabhinīhārabalaṁ, cittekaggatā nimittāsu gatisahitā samathabalena asaṁsīdanañca jhāne maggaphalaṁ samathaṁ pavatte samādhino upekkhāpalipubbāparanimittāsayo paggāhino satibalaṁ taṁ pavattitānañca vipassanānaṁ samaññābale.\nTattha katamā jhānapāramitā?"}},{"id":"pe8:13","sourceIds":["pe8:13.1","pe8:13.2","pe8:13.3","pe8:13.4","pe8:13.5","pe8:13.6","pe8:13.7","pe8:13.8","pe8:13.9","pe8:13.10","pe8:13.11","pe8:13.12","pe8:13.13","pe8:13.14","pe8:13.15","pe8:13.16"],"kind":"text","text":{"pi":"Supāramitā mettā kāmesu sattā kāmasaṅgasattāti yamhi sutte desanāya vohārena dve saccāni niddiṭṭhāni, dukkhañca samudayo ca, vicayena hārena ye saṁyojanīyesu dhammesu vajjaṁ na passanti, te oghaṁ tarissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.\nNa tarissantīti atthi esā yutti ca vicayo ca idaṁ nu kissa padaṭṭhānaṁ, kāmesu sattāti pañca kāmaguṇā, taṁ kāmataṇhāya padaṭṭhānaṁ.\nSaṁyojane vajjamapassamānāti avijjāya padaṭṭhānaṁ, na hi jātu saṁyojanasaṅgasattā oghaṁ tareyyuṁ vipulaṁ mahantanti upādānassa padaṭṭhānaṁ.\nKāmesu sattāti kāmā dvidhā—\nvatthukāmā ca kilesakāmā ca, tattha kilesakāmā kāmataṇhā kāmataṇhāya yuttā bhavanti rūpataṇhā bhavataṇhā lakkhaṇena hārena, saṁyojane vajjamapassamānāti saṁyojanassa.\nYo tattha chandarāgo tassa kiṁ padaṭṭhānaṁ?\nSukhā vedanā dve ca indriyāni—\nsukhindriyañca somanassindriyañca.\nIti sukhāya vedanāya gahitāya tayopi vedanā gahitā honti.\nVedanākkhandhe gahite sabbe pañcakkhandhā gahitā honti.\nRūpasaddagandharasaphoṭṭhabbā gahitā, vatthukāmesu gahitesu sabbāni cha bāhirāni āyatanāni gahitāni honti.\nAjjhattikabāhiresu āyatanesu yo sato, ayaṁ vuccate lakkhaṇo hāro, tattha yo oḷārikamhi kilese ajjhāvasito sabbakilesesu yo na tato sukhumataresu na vītarāgo bhavati.\nTattha bāhirasaṁyojanaṁ mamanti ajjhattasaṁyojanaṁ ahanti.\nTattha bhagavato ko adhippāyo?\nYe oghaṁ taritukāmā te saṁyojanīyesu dhammesu ādīnavānupassino viharissantīti ayamettha bhagavato adhippāyo.\nKāmesu sattāti yesu ca sattā yena ca sattā yesañca sattā ayaṁ catubbidho ākāro sabbesaṁ hārabhāgiyo."}},{"id":"pe8:14","sourceIds":["pe8:14.1","pe8:14.2","pe8:14.3","pe8:14.4","pe8:14.5","pe8:14.6","pe8:14.7","pe8:14.8","pe8:14.9","pe8:14.10","pe8:14.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamāni tīṇi vipallāsāni padaṭṭhānāni ca?\nCittavipallāsassa diṭṭhivipallāsassa saññāvipallāsassa tayo vipallāsā tīṇi akusalamūlāni padaṭṭhānaṁ.\nTīṇi akusalamūlāni hīnappaṇītakāriyakammassa padaṭṭhānaṁ.\nCatunnañca upādānānaṁ doso akusalamūlaṁ dissati.\nHīnappaṇītakāriyakammassa padaṭṭhānaṁ.\nYathā mātuyā vā pituno vā aññatarassa vā puna uḷārassa bhikkhuno abhayaṁ deti.\nTattha añño micchā paṭipajjeyya kāyena vā vācāya vā.\nTattha so byāpādamupādāya tesaṁ uḷārānaṁ rakkhāvaraṇaguttiyā anupālayanto yo uḷārānaṁ abhayaṁ deti.\nTesaṁ abhaye dinne yo tattha micchā paṭipajjeyya.\nTattha so byāpādaṁ upādāyanto dosajaṁ kammaṁ karoti.\nYo tattha asādhu indriyā nīvaraṇaṁ yaṁ tesaṁ abhayaṁ dakkhiṇato saññaṁ idaṁ paṇītaṁ kāraṇaṁ mayā puna tattha micchāpaṭipatti ayaṁ byāpādo hīnagamivakammaṁ lobho moho ca imāni nīvaraṇāni vacanāni tāni cattāri upādānāni tehi catūhi upādānehi yo so upādāno itthī vā puriso vā tesaṁ pañcakkhandhānaṁ teyeva upādāno samudayo idaṁ dukkhañca samudayo ca soyeva desanāhāro."}},{"id":"pe8:15","sourceIds":["pe8:15.1","pe8:15.2","pe8:15.3","pe8:15.4","pe8:15.5","pe8:15.6","pe8:15.7","pe8:15.8","pe8:15.9","pe8:15.10","pe8:15.11","pe8:15.12","pe8:15.13","pe8:15.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha kāmesu ye na pajjanti, te ādīnavānupassanāya pajjanti.\nItissā kāmadhātuyā nikkhamitukāmatā, ayaṁ vuccati nekkhammacchando.\nYo tattha anabhisaṅkhārānaṁ kiñci visodheti tassa dhāvarā vā, ayaṁ abyāpādacchando.\nKiñci vihiṁsati, ayaṁ vihiṁsāchando.\nIti nekkhammābhinīhatā tayo chandā—\nnekkhammacchando abyāpādacchando avihiṁsāchando.\nTattha nekkhammacchando alobho;\nabyāpādacchando adoso;\navihiṁsāchando amoho.\nImāni tīṇi kusalamūlāni aṭṭhasu sampattesu parahitāni, tesaṁyeva catunnaṁ upādānānaṁ nirodhāya saṁvattanti.\nSace vā puna kammaṁ kareyya kaṇhaṁ vā sukkaṁ vā tassa vipākahānāya saṁvattanti.\nIdaṁ kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ kammakkhayāya saṁvattati.\nTattha yo tiṇṇaṁ akusalamūlānaṁ nirodho, ayaṁ nirodho.\nSoyeva maggo tattha paṭipadāni imāni dve saccāni imāni cattāri saccāni āvaṭṭo hāro."}},{"id":"pe8:16","sourceIds":["pe8:16.1","pe8:16.2","pe8:16.3","pe8:16.4","pe8:16.5","pe8:16.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Kāmesu sattāti ye sekkhā, te ekenevākārena sattā.\nYe puthujjanā, te dvīhākārehi sattā, tassāyaṁ pañho vibhajjabyākaraṇīyo vattabbo.\nKiñcāpi sotāpanno paṭisevanāya, no ca kho abhinivese satto yo hi apacayāya padahati, na upacayāya.\nSekkho hi kilesavasena kāme paṭisevati.\nPuthujjano pana kilesasamuṭṭhānāya kāme paṭisevati.\nTattha kāmesu sattānaṁ catuoghaṁ tarissatīti vibhajjabyākaraṇīyo, ayaṁ vibhatti."}},{"id":"pe8:17","sourceIds":["pe8:17.1","pe8:17.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Parivattanoti kāme ye neva sajjanti na ca saṁyojanehi saṁyuttā, te oghaṁ tarissanti vipulaṁ mahantanti.\nAyaṁ suttassa paṭipakkho."}},{"id":"pe8:18","sourceIds":["pe8:18.1","pe8:18.2","pe8:18.3","pe8:18.4","pe8:18.5","pe8:18.6","pe8:18.7","pe8:18.8","pe8:18.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Vevacananti yo kāmesu satto yo ca tattha kāmānaṁ guṇo, tattha viso satto.\nYepi kāmānaṁ āhārā dhammā, tattha viso satto.\nTatthimaṁ kāmānaṁ vevacanaṁ pāko rajo sallaṁ gaṇḍo īti upaddavoti.\nYāni vā pana aññāni vevacanāni tattha viso sattoti vevacanaṁ.\nSatto bandho mucchito gadhito ajjhosito kāme ajjhāpannā parimutto tabbahulavihārīti.\nYāni vā pana aññāni vevacanāni, ayaṁ vevacano nāma.\nKāmappacārapaññattiyā kilesagocarapaññattiyā paññattā cittanti vevacanaṁ.\nSatto tabbahulavihārīti yāni vā pana aññāni.\nIme kāmappacārapaññattiyā kilesagocarapaññattiyā paññattā, bījapaññattiyā paññattā, saṅkhārā saṁyojanapaññattiyā paññattā, upādānaṁ hetupaññattiyā paññattaṁ, puggalo puthupaññattiyā paññatto."}},{"id":"pe8:19","sourceIds":["pe8:19.1","pe8:19.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Otaraṇoti imāya paṭiccasamuppādo dukkhañca samudayo ca.\nYe kilesā ye saṅkhārā saṁyojanāni ca pañcasu khandhesu saṅkhārakkhandho dhammāyatanesu akusalā dhammāyatanāni indriyesu sukhindriyañca, somanassindriyañca, ayaṁ indriyotaraṇo."}},{"id":"pe8:20","sourceIds":["pe8:20.1","pe8:20.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Sodhanoti ettako.\nEseva ārambho niddisitabbo suttattho."}},{"id":"pe8:21","sourceIds":["pe8:21.1","pe8:21.2","pe8:21.3","pe8:21.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Adhiṭṭhānoti ime dhammā atthi ekattatāya paññattā atthi vemattatāya.\nYe saññā bāhiro kāme, te vemattatāya paññattā.\nPañcasu kāmaguṇesu sattāti pariyuṭṭhānavipallāsā vemattatāya paññattā oghaṁ tareyyuṁ.\nVipulaṁ mahantanti avijjā ekattatāya paññattā."}},{"id":"pe8:22","sourceIds":["pe8:22.1","pe8:22.2","pe8:22.3","pe8:22.4","pe8:22.5","pe8:22.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Parikkhāroti tassa ko hetu ko paccayo?\nĀrammaṇapaccayatāya paccayo.\nAyoniso ca manasikāro sannissayassa paccayatāya paccayo.\nAvijjā samanantarapaccayatāya paccayo.\nRāgānusayo hetupaccayatāya paccayo.\nAyaṁ hetu, ayaṁ paccayo."}},{"id":"pe8:23","sourceIds":["pe8:23.1","pe8:23.2","pe8:23.3","pe8:23.4","pe8:23.5","pe8:23.6","pe8:23.7","pe8:23.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Samāropano paccayoti ye kāmesu sattā sugatā surūpāti ayaṁ kāmadhātuyā chando rāgo te apuññamayā saṅkhārā.\nTe kiṁ paccayā?\nAvijjā paccayā.\nTe kissa paccayā?\nViññāṇassa paccayā.\nIti avijjāpaccayā saṅkhārā.\nSaṅkhārapaccayā viññāṇaṁ yāva jarāmaraṇaṁ evametassa kevalassa mahato dukkhakkhandhassa samudayo hoti ekaṁ suttaṁ gataṁ.\nPañcanīvaraṇikaṁ suttaṁ kātabbaṁ."}},{"id":"pe8:24","sourceIds":["pe8:24.1","pe8:24.2","pe8:24.3","pe8:24.4","pe8:24.5","pe8:24.6","pe8:24.7","pe8:24.8","pe8:24.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo desanāhāro nāma?\nYā ca abhijjhā yo ca byāpādo yañca uddhaccaṁ, ayaṁ taṇhā.\nYañca thinamiddhaṁ, yañca kukkuccaṁ yā ca vicikicchā, ayaṁ diṭṭhi.\nYā pana kāyassa akammaniyatā kiñcāpi taṁ middhaṁ no tu sabhāvakilesatāya kileso, iti yā ca cittasallīyanā yā ca kāyākammaniyatā, ayaṁ pakkhopakileso na tu sabhāvakileso.\nTattha attasaññānupacittaṁ kilamatho kukkuccānupacittaṁ thinaṁ yā cittassa līyanā, iti ime pañca nīvaraṇā cattāri nīvaraṇāni sabhāvakilesā thinamiddhaṁ nīvaraṇapakkhopakileso.\nYathā cattāro āsavā sabhāvaāsavatāya āsavā no tu cittasāsavatāya āsavā.\nSabhāvatāya āsavā.\nPakkhe āsavatāya āsavā.\nAtha panāha suttantaṁ yena te sampayuttā vā vippayuttā vā āsavā, teyeva ete vattabbā sāsavā vā anāsavā vā."}},{"id":"pe8:25","sourceIds":["pe8:25.1","pe8:25.2","pe8:25.3","pe8:25.4","pe8:25.5","pe8:25.6","pe8:25.7","pe8:25.8","pe8:25.9","pe8:25.10","pe8:25.11","pe8:25.12","pe8:25.13","pe8:25.14","pe8:25.15","pe8:25.16","pe8:25.17","pe8:25.18","pe8:25.19"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vicayo.\nAbhijjhā kāmataṇhā rūpataṇhā bhavataṇhā.\nYaṁ vā pana kiñci ajjhosānagataṁ sāsavā abhijjhitassa mettānupassiya yo anatthaṁ carati.\nTattha yo byāpādaṁ uppādeti, acari carissatīti.\nEvaṁ nava āghātavatthūni kattabbāni, tassevaṁ byāpādānupassissa kileso yo paridāho kāyakilamatho akammaniyatā middhaṁ.\nCittānupassissa paṭighātena khiyanā, idaṁ thinamiddhaṁ.\nTattha adhikaraṇaavūpasamo, idaṁ uddhaccaṁ.\nYaṁ kiṁ kasathamīti idaṁ kukkuccaṁ.\nYaṁ yathā idaṁ santīraṇaṁ, ayaṁ vicikicchā.\nTattha avijjā ca taṇhā ca atthi, idaṁ pariyuṭṭhānaṁ.\nĀvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ chadanaṁ upakkileso ca atthi, idaṁ kāmacchando kāmarāgapariyuṭṭhānassa padaṭṭhānaṁ.\nByāpādo byāpādapariyuṭṭhānassa padaṭṭhānaṁ.\nThinamiddhaṁ thinamiddhapariyuṭṭhānassa padaṭṭhānaṁ.\nUddhaccakukkuccaṁ avijjāpariyuṭṭhānassa padaṭṭhānaṁ.\nVicikicchā vicikicchāpariyuṭṭhānassa padaṭṭhānaṁ.\nKāmarāgapariyuṭṭhānaṁ anusayasaṁyojanassa padaṭṭhānaṁ.\nByāpādapariyuṭṭhānaṁ paṭighasaṁyojanassa padaṭṭhānaṁ.\nThinamiddhapariyuṭṭhānaṁ mānasaṁyojanassa padaṭṭhānaṁ.\nAvijjāpariyuṭṭhānañca vicikicchāpariyuṭṭhānañca diṭṭhisaṁyojanassa padaṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe8:26","sourceIds":["pe8:26.1","pe8:26.2","pe8:26.3","pe8:26.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo lakkhaṇo hāro?\nKāmarāgapariyuṭṭhāne vutte sabbāni pariyuṭṭhānāni vuttāni hontīti.\nSaṁyojanesu vuttesu sabbasaṁyojanāni vuttāni honti.\nAyaṁ lakkhaṇo hāro."}},{"id":"pe8:27","sourceIds":["pe8:27.1","pe8:27.2","pe8:27.3","pe8:27.4","pe8:27.5","pe8:27.6","pe8:27.7","pe8:27.8","pe8:27.9","pe8:27.10","pe8:27.11","pe8:27.12","pe8:27.13","pe8:27.14","pe8:27.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho hāro?\nYe ime pañca nīvaraṇā jhānapaṭipakkho so dukkhasamudayo.\nYaṁ phalaṁ, idaṁ dukkhaṁ.\nTattha kāmacchandassa nekkhammavitakko paṭipakkho;\nbyāpādassa abyāpādavitakko paṭipakkho;\ntiṇṇaṁ nīvaraṇānaṁ avihiṁsāvitakko paṭipakkho.\nIti ime tayo vitakkā.\nNekkhammavitakko samādhikkhandhaṁ bhajati.\nAbyāpādavitakko sīlakkhandhaṁ bhajati.\nAvihiṁsāvitakko paññākkhandhaṁ bhajati.\nIme tayo khandhā.\nAriyo aṭṭhaṅgiko maggo nīvaraṇappahānāya saṁvattati.\nYaṁ nīvaraṇappahānaṁ, ayaṁ nirodho.\nImāni cattāri saccāni.\nAyaṁ catubyūho hāro."}},{"id":"pe8:28","sourceIds":["pe8:28.1","pe8:28.2","pe8:28.3","pe8:28.4","pe8:28.5","pe8:28.6","pe8:28.7","pe8:28.8","pe8:28.9","pe8:28.10","pe8:28.11","pe8:28.12","pe8:28.13","pe8:28.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo āvaṭṭo hāro?\nPañca nīvaraṇāni dasa bhavanti.\nYadapi ajjhattaṁ sārajjati, tadapi nīvaraṇaṁ.\nYadapi bahiddhā sārajjati, tadapi nīvaraṇaṁ, evaṁ yāva vicikicchā ime dasa nīvaraṇā.\nAjjhattabahiddhā kilesā imāni dve saṁyojanāni ajjhattasaṁyojanañca bahiddhāsaṁyojanañca.\nTattha ahanti ajjhattaṁ, mamanti bahiddhā.\nSakkāyadiṭṭhi ajjhattaṁ, ekasaṭṭhi diṭṭhigatāni bahiddhā.\nYo ajjhattaṁ chandarāgo rūpesu avītarāgo bhavati avītacchando.\nEvaṁ yāva viññāṇe, ayaṁ ajjhattā taṇhā.\nYaṁ chasu bāhiresu āyatanesu tīsu ca bhavesu ajjhosānaṁ, ayaṁ bahiddhā taṇhā.\nImāni dve saccāni saṁyojanāni saṁyojanīyā ca dhammā.\nTattha saṁyojanesu dhammesu yā nibbidānupassanā ca, ayaṁ maggo.\nYaṁ saṁyojanappahānaṁ, ayaṁ nirodho.\nAyaṁ āvaṭṭo hāro."}},{"id":"pe8:29","sourceIds":["pe8:29.1","pe8:29.2","pe8:29.3","pe8:29.4","pe8:29.5","pe8:29.6","pe8:29.7","pe8:29.8","pe8:29.9","pe8:29.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vibhattihāro?\nSaṁyojananti na etaṁ ekaṁsena.\nMānasaṁyojanaṁ diṭṭhibhāgiyanti na taṁ ekaṁsena adiṭṭhamānaṁ nissāyamānaṁ na pajahati.\nYo pañca uddhambhāgiyo māno kiñcāpi so diṭṭhipakkhe siyā.\nNa tu orambhāgiyaṁ saṁyojanaṁ tassa pahānāya saṁvattatīti.\nYo ca ahaṅkāro na paviddhoyaṁ panassa evaṁ hoti.\nKadāsu nāmāhaṁ taṁ santaṁ āyatanaṁ sacchikatvā upasampajja viharissāmi, yaṁ ariyā santaṁ āyatanaṁ upasampajja viharissantīti, ayaṁ abhijjhā na ca taṁ nīvaraṇaṁ.\nAtthi pana arahato kāyakilesamiddhañca okkamati na ca taṁ nīvaraṇaṁ tassa thinamiddhaṁ nīvaraṇanti.\nNa ekaṁsena.\nAyaṁ vibhattihāro."}},{"id":"pe8:30","sourceIds":["pe8:30.1","pe8:30.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Parivattanoti pañca nīvaraṇā pañcaṅgikena jhānena pahānaṁ gacchanti.\nAyaṁ tesaṁ paṭipakkho nīvaraṇo asukassa pahīnāti na aññānuminitabbaṁ, paramatthamajjhattaṁ, ayaṁ parivattanā."}},{"id":"pe8:31","sourceIds":["pe8:31.1","pe8:31.2","pe8:31.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vevacano?\nKāmacchando chandarāgo pemaṁ nikantīti vevacanaṁ.\nNīvaraṇaṁ chadanaṁ upakkileso pariyuṭṭhānanti vevacanaṁ."}},{"id":"pe8:32","sourceIds":["pe8:32.1","pe8:32.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Paññattīti avijjāpaccayā kiccapaññattiyā paññatti, byāpādo vikkhepapaññattiyā paññatti, thinamiddhaṁ asamugghātapaññattiyā paññatti.\nEvaṁ sabbepi ete pañca nīvaraṇā imamhi sutte vikkhepapaññattiyā paññatti."}},{"id":"pe8:33","sourceIds":["pe8:33.1","pe8:33.2","pe8:33.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo otaraṇo?\nIme pañca nīvaraṇā avijjā ca taṇhā ca tattha avijjāmūlā nīvaraṇā.\nYā taṇhā ime saṅkhārā, te avijjāpaccayā ime dve dhammā pañcasu khandhesu saṅkhārakkhandhapariyāpannā, āyatanesu dhammāyatanaṁ, dhātūsu dhammadhātu, indriyesu imesaṁ dhammānaṁ padaṭṭhānaṁ sukhindriyassa ca somanassindriyassa ca itthindriyassa ca purisindriyassa ca."}},{"id":"pe8:34","sourceIds":["pe8:34.1","pe8:34.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo sodhano hāro?\nIdaṁ suttaṁ yathā ārabbha nikkhittaṁ so attho bhāsito imehi pañcahi padehi."}},{"id":"pe8:35","sourceIds":["pe8:35.1","pe8:35.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha kāmacchando ca byāpādo ca vicikicchā ca na ekattatāya paññattā, kāmāti na ekattatāya paññattā, atha khalu vemattatāya paññattā.\nAyaṁ adhiṭṭhāno hāro."}},{"id":"pe8:36","sourceIds":["pe8:36.1","pe8:36.2","pe8:36.3","pe8:36.4","pe8:36.5","pe8:36.6","pe8:36.7","pe8:36.8","pe8:36.9","pe8:36.10","pe8:36.11","pe8:36.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parikkhāro?\nKāmacchandassa ayoniso manasikāro subhārammaṇapaccayo;\nsubhanimittañca hetu.\nByāpādassa ayoniso manasikāro āghātavatthūni ca paccayo;\npaṭighānusayo hetu.\nThinamiddhassa paṭisaṁhāro paccayo;\npavattiyā kilamathā calanā tañca hetu.\nUddhaccakukkuccassa rajanīyaṁ ārammaṇiyaṁ assādiyākindriyaṁ tāva aparipuṇṇañca ñāṇaṁ paccayo;\nkāmasaññā ca diṭṭhianusayo ca hetu.\nVicikicchāya nava mānavidhā ārammaṇaṁ mānānusayo, sova paccayo;\nvicikicchānusayo hetu.\nEte pañca dhammā sahetu sappaccayā uppajjanti."}},{"id":"pe8:37","sourceIds":["pe8:37.1","pe8:37.2","pe8:37.3","pe8:37.4","pe8:37.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samāropano hāro?\nIme pañca nīvaraṇā cattāropi ete āsavā gaṇḍāpi ete sallāpi ete upādānāni ete.\nTesu eva bāhiresu dhammesu saṅkilesabhāgiyaṁ suttanti paññattiṁ gacchati.\nAyaṁ samāropano hāro.\nNiddiṭṭhaṁ saṅkilesikabhāgiyaṁ suttaṁ."}},{"id":"pe8:38","sourceIds":["pe8:38.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Manopubbaṅgamā dhammāti gāthā."}},{"id":"pe8:39","sourceIds":["pe8:39.1","pe8:39.2","pe8:39.3","pe8:39.4","pe8:39.5","pe8:39.6","pe8:39.7","pe8:39.8","pe8:39.9","pe8:39.10","pe8:39.11","pe8:39.12","pe8:39.13","pe8:39.14","pe8:39.15","pe8:39.16","pe8:39.17","pe8:39.18","pe8:39.19","pe8:39.20","pe8:39.21","pe8:39.22","pe8:39.23"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo desanā hāro?\nImamhi sutte ko attho khandhavavatthānena viññāṇakkhandhaṁ deseti, dhātuvavatthānena manoviññāṇadhātuṁ, āyatanavavatthānena manāyatanaṁ, indriyavavatthānena manindriyaṁ.\nTassa kiṁ pubbaṅgamā dhammā?\nSaṅkhittena cha dhammā pubbaṅgamā dhammā kusalamūlāni ca akusalamūlāni ca animittaṁ imamhi sutte kusalamūlaṁ desitaṁ.\nTattha katamā manopubbaṅgamā dhammā?\nMano tesaṁ pubbaṅgamaṁ, yathāpi balassa rājā pubbaṅgamo, evameva dhammānaṁ manopubbaṅgamā.\nTattha tividhānaṁ pubbaṅgamānaṁ nekkhammacchandena abyāpādacchandena avihiṁsāchandena.\nAlobhassa nekkhammacchandena pubbaṅgamā.\nAdosassa abyāpādacchandena pubbaṅgamā.\nAmohassa avihiṁsāchandena pubbaṅgamā.\nTattha manoseṭṭhāti manasā ime dhammā ussaṭā manena vā nimmitā.\nManova imesaṁ dhammānaṁ seṭṭhoti manova imesaṁ dhammānaṁ seṭṭhajeṭṭhoti manova imesaṁ dhammānaṁ ādhipaccaṁ karotīti manoseṭṭhā.\nManojavāti yattha mano gacchati.\nTattha ime dhammā gacchantīti manojavā.\nYathā vāto sīghaṁ gacchati añño vā koci sīghaṁ gāmako vuccate vātajavoti pakkhigāmikoti, evameva ime dhammā manena sampajāyamānā gacchanti, tattha ime dhammā gacchantīti manojavāti.\nTe tividhā chandasamudānitā anāvilatā ca saṅkappo.\nSattavidhā ca kāyikaṁ sucaritaṁ vācasikaṁ sucaritaṁ, te dasa kusalakammapathā.\nTattha manasā ce pasannenāti manokammaṁ.\nBhāsati vāti vacīkammaṁ.\nKaroti vāti kāyakammaṁ.\nImehi imasmiṁ sutte dasa kusalakammapathā paramāpi santā sīlavatā paramā.\nSo bhavati vivattiyaṁ na lokaniyyānāya vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ bhavati.\nAyaṁ desanā."}},{"id":"pe8:40","sourceIds":["pe8:40.1","pe8:40.2","pe8:40.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vicayo hāro?\nManopubbaṅgamā dhammāti kusalamūlāni ca aṭṭhaṅgasammattāni.\nIdaṁ suttaṁ."}},{"id":"pe8:41","sourceIds":["pe8:41.1","pe8:41.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Yuttīti dasannaṁ kusalakammapathānaṁ yo vipāko, so sukhavedanīyo abyāpādassaṅgamāno.\nChāyāva anapāyinīti anugacchati atthi esā yutti."}},{"id":"pe8:42","sourceIds":["pe8:42.1","pe8:42.2","pe8:42.3","pe8:42.4","pe8:42.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Padaṭṭhānanti aṭṭhārasannaṁ manopavicārānaṁ padaṭṭhānaṁ.\nManopubbaṅgamā dhammāti sabbakusalapakkhassa ime dhammā padaṭṭhānaṁ.\nManasā ce pasannenāti yo cetaso pasādo, idaṁ saddhindriyassa padaṭṭhānaṁ.\nBhāsati vāti sammāvācāya.\nKaroti vāti sammākammantassa ca sammāvāyāmassa ca padaṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe8:43","sourceIds":["pe8:43.1","pe8:43.2","pe8:43.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Lakkhaṇoti iti pubbaṅgamā dhammāti vedanāpubbaṅgamāpi ete, saññāpubbaṅgamāpi ete, saṅkhārapubbaṅgamāpi ete.\nYe keci dhammā sahajātā sabbe pubbaṅgamā etesaṁ dhammānaṁ.\nTato naṁ sukhamanvetīti somanassamapi naṁ anveti yaṁ susukhacchāyā tadāpi naṁ sukhaṁ tadapi anveti."}},{"id":"pe8:44","sourceIds":["pe8:44.1","pe8:44.2","pe8:44.3","pe8:44.4","pe8:44.5","pe8:44.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho hāro?\nManopubbaṅgamāti na idaṁ ekādivacanaṁ.\nKiṁ kāraṇā?\nSabbeyeva ime chaviññāṇakāyā, imamhi bhagavato ko adhippāyo?\nYe sukhena atthikā, te manaṁ pasādentīti ayaṁ imamhi sutte bhagavato adhippāyo.\nAttho pubbeyeva niddiṭṭho."}},{"id":"pe8:45","sourceIds":["pe8:45.1","pe8:45.2","pe8:45.3","pe8:45.4","pe8:45.5","pe8:45.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Yāni hi kusalamūlāni, tāni aṭṭhānisaṁsamattā hetu, ayaṁ aṭṭhaṅgiko maggo.\nDasa ṭhānāni desanāhetūni desanāpaccayā niddesanā ca.\nTattha yaṁ maññe dukkhena saha nāmarūpaṁ viññāṇasaccanti aṅgena kusalamūlaṁ pahīyati, ayaṁ appahīnabhūmiyaṁ samudayo.\nYaṁ tesaṁ pahānā, ayaṁ nirodho.\nImāni cattāri saccāni.\nAyaṁ āvaṭṭo hāro."}},{"id":"pe8:46","sourceIds":["pe8:46.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Vibhattīti—"}},{"id":"pe8:47","sourceIds":["pe8:47.1","pe8:47.2","pe8:47.3","pe8:47.4","pe8:47.5","pe8:47.6"],"kind":"text","text":{"pi":"“Manopubbaṅgamā dhammā,\nManoseṭṭhā manojavā;\nManasā ce pasannena,\nBhāsati vā karoti vā;\nTato naṁ sukhamanveti,\nChāyāva anapāyinī”ti."}},{"id":"pe8:48","sourceIds":["pe8:48.1","pe8:48.2","pe8:48.3","pe8:48.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṁ na ekaṁsena samaṇassa vā brāhmaṇassa vā pana hoti.\nTassa vā micchādiṭṭhikassa sakasatthe cittaṁ pasādeti, tena ca pasannena cittena bhāsati byākaroti na taṁ sukhamanveti na chāyāva anugāminī, dukkhameva taṁ anveti.\nYathā vahantaṁ cakkaṁ padamanveti, idaṁ taṁ vibhajjabyākaraṇīyaṁ.\nManasā ce pasannena kāyakammaṁ vacīkammaṁ sukhavedanīyanti samaggate sukhavedanīyaṁ micchaggate dukkhavedanīyaṁ, ayaṁ vibhatti."}},{"id":"pe8:49","sourceIds":["pe8:49.1","pe8:49.2","pe8:49.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parivattano hāro?\nManopubbaṅgamā dhammāti yaṁ manasā paduṭṭhena bhāsati vā karoti vā dukkhamassānugāminī, etāniyeva dve suttāni bhāsitāni esa eva ca paṭipakkho.\nVevacananti yadidaṁ mano cittaṁ viññāṇaṁ manindriyaṁ manoviññāṇadhātu."}},{"id":"pe8:50","sourceIds":["pe8:50.1","pe8:50.2","pe8:50.3","pe8:50.4","pe8:50.5","pe8:50.6","pe8:50.7","pe8:50.8","pe8:50.9","pe8:50.10","pe8:50.11","pe8:50.12","pe8:50.13","pe8:50.14","pe8:50.15","pe8:50.16","pe8:50.17","pe8:50.18","pe8:50.19"],"kind":"text","text":{"pi":"Paññattīti manopubbaṅgamā dhammāti ayaṁ mano kiñci paññattiyā paññattaṁ.\nDhammāti kusalakammapathapaññattiyā paññattaṁ.\nManoseṭṭhāti visiṭṭhapaññattiyā paññattaṁ.\nManojavāti sahapaññattiyā paññattaṁ.\nCittanti nekkhammapaññattiyā paññattaṁ.\nManasā ce pasannenāti saddhindriyapaññattiyā paññattaṁ.\nManasā ce pasannenāti anāvilasaṅkappadutiyajjhānapaññattiyā paññattaṁ.\nManasā ce pasannenāti assaddhānaṁ paṭipakkhapaññattiyā paññattaṁ.\nBhāsati vāti sammāvācāpaññattiyā paññattaṁ.\nKaroti vāti sammākammantapaññattiyā paññattaṁ.\nTato naṁ sukhamanvetīti jhānasamādhānaṁ.\nIndriyesu manindriyaṁ.\nPaṭiccasamuppāde viññāṇaṁ.\nManopubbaṅgamā dhammāti mettā ca mudutā ca jhānesu dutiyaṁ jhānaṁ tatiyañca.\nKhandhesu saṅkhārakkhandhapariyāpanno.\nDhātūsu dhammadhātu, āyatanesu dhammāyatanaṁ.\nYaṁ kusalaṁ indriyesu sukhindriyañca somanassindriyañca padaṭṭhānaṁ.\nImesaṁ dhammānaṁ paṭiccasamuppannānaṁ phassapaccayā sukhavedanīyo phasso sukhavedanā manopavicāresu somanassavicāro chattiṁsesu paṭhamapadesu cha somanassanekkhammassitā.\nIti ayaṁ otaraṇo hāro."}},{"id":"pe8:51","sourceIds":["pe8:51.1","pe8:51.2","pe8:51.3","pe8:51.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo sodhano hāro?\nYaṁ atthaṁ ārabbha idaṁ suttaṁ bhāsitaṁ.\nSo attho niyutto etamatthaṁ ārabbha suttaṁ.\nAyaṁ sodhano hāro."}},{"id":"pe8:52","sourceIds":["pe8:52.1","pe8:52.2","pe8:52.3","pe8:52.4","pe8:52.5","pe8:52.6","pe8:52.7","pe8:52.8","pe8:52.9","pe8:52.10","pe8:52.11","pe8:52.12","pe8:52.13","pe8:52.14"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo adhiṭṭhāno hāro?\nManopubbaṅgamā dhammāti vevacanapaññatti, na ekattapaññatti.\nDhammāti ekato na vevacanapaññatti.\nManasā ce pasannenāti so pasādo dvidho ajjhattañca abyāpādāvikkhambhanabahiddhā ca okappanato.\nSo ajjhattapasādo dvidho.\nSamugghātapasādo ca vikkhambhanapasādo ca byāpādapariyuṭṭhānaṁ.\nVighāto na mūlapasādo jātamūlampi vā.\nPasādo sabyāpādaṁ vighātena.\nTato naṁ sukhamanvetīti sukhaṁ kāyikañca cetasikañca appiyavippayogopi piyasampayogopi nekkhammasukhampi puthujjanasukhampi pītisambojjhaṅgampi cetasikaṁ sukhaṁ.\nYampi passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, tampi kāyikaṁ sukhaṁ bojjhaṅgā ca cetasikaṁ sukhaṁ.\nYampi passaddhakāyo sukhaṁ vedesi, tampi tañca sukhapadaṭṭhānaṁ paññattiyā yathāvuttaṁ taṁ aparāmaṭṭhaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ.\nAnvetīti appanā sandissati na cāyaṁ vā pattabhūto anveti.\nTadidaṁ suttaṁ dvīhi ākārehi adhiṭṭhātabbaṁ.\nHetunā ca yo pasannamānaso vipākena ca yo dukkhavedanīyo."}},{"id":"pe8:53","sourceIds":["pe8:53.1","pe8:53.2","pe8:53.3","pe8:53.4","pe8:53.5","pe8:53.6","pe8:53.7","pe8:53.8","pe8:53.9","pe8:53.10","pe8:53.11","pe8:53.12","pe8:53.13","pe8:53.14","pe8:53.15","pe8:53.16","pe8:53.17","pe8:53.18","pe8:53.19","pe8:53.20","pe8:53.21","pe8:53.22","pe8:53.23"],"kind":"text","text":{"pi":"Parikkhāroti bhagavā pañcasatena bhikkhusaṅghena nagaraṁ pavisati rājagahaṁ.\nTattha manusso puggalo bhagavantaṁ parivisati, tassa pasādo uppanno kusalamūlapubbayogāvacaropi.\nSo aññesañca akkhāti, idaṁ vācaṁ bhāsati lābhā tesaṁ, yesaṁ nivesanaṁ bhagavā pavisati, amhākampi yadi bhaveyya mayampi bhagavato sampasādaṁ lacchamhāti.\nYena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā “namo bhagavato namo bhagavato”ti abyāpādamāno ekamante aṭṭhāsi.\nTadanantare bhagavā imaṁ suttaṁ abhāsittha “manopubbaṅgamā dhammā”ti.\nSabbaṁ suttaṁ tathā yaṁ paresaṁ bhāsati idaṁ vācākammaṁ.\nYaṁ añjaliṁ paṇāmeti, idaṁ kāyakammaṁ.\nYo manopasādo, idaṁ manokammaṁ.\nTattha yaṁ paresaṁ pakāseti bhāsati vaṇṇaṁ.\nYesaṁ bhagavā nivesanaṁ gacchatīti.\nSabbaṁ tassa alobho kusalamūlaṁ.\nYaṁ bhagavati mettacitto, tassa adoso kusalamūlaṁ.\nYaṁ añjaliṁ paṇāmeti mānañca niggaṇhāti, tatthassa amoho kusalamūlaṁ pātubhavati.\nYaṁ uḷārapaññaṁ paṭilabhati, idamassa diṭṭhivipallāsappahānaṁ.\nYaṁ tathāyeva saṁvaro hoti, idamassa saññāvipallāsappahānaṁ.\nYaṁ manassa pasādanaṁ, idamassa cittavipallāsappahānanti akusalavipallāsānaṁ vikkhambhanaṁ pahānaṁ paccayo.\nTīṇi kusalamūlāni yo anāvilacittasaṅkappo, so tassa manasikāroti vuccati.\nYaṁ kilesehi vikkhambhanaṁ iti vipallāsā ca ārammaṇā sappaccayatāya paccayo kusalamūlāni ca sandissayatāya paccayo, so ca manasikāro hetunā iminā paccayena cittaṁ uppannaṁ.\nTattha yaṁ sasatthārammaṇaṁ cittaṁ pavattaṁ ayaṁ buddhānussati.\nYampi bhagavato guṇe manasi karoti, ayamassa dhammānussati.\nTattha satisampajaññaṁ hetu, ayañca paccayo.\nVācā paññā hetu vitakkavicārā paccayo.\nKāyasaṅkhārā kammassa abhisaṅkhāro nāma hetu vā appaccayo sukhavedanīyassa kammassa upacayo hetukā kammassa paccayo."}},{"id":"pe8:54","sourceIds":["pe8:54.1","pe8:54.2","pe8:54.3","pe8:54.4","pe8:54.5","pe8:54.6","pe8:54.7","pe8:54.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samāropano hāro?\nManasāyeva pasannena satoyevettha pasanno api ca cittavodānā sattā vimuccantīti tena sattā cittapubbaṅgamā cittena pasannena cetanāpi tattha cittabhūtā bhavantīti paṭighā ayaṁ cetanānaṁ pasādena kāyo cassa pasādo, so ca ārabhati pasādena pasanno saññānanti cassa aviparītā, so pañcavidho vikkhambhanā, kāyapassambhanāyeva pasādo cittasito cittaṁ pana pubbaṁyeva pasannaṁ.\nAyaṁ samāropanā.\nEvaṁ pañcannampi pasādo.\nTato naṁ sukhamanvetīti katamaṁ bhagavā niddisati?\nNa hi attasaccaṁ tassa kammassa vipāko anveti.\nTassa upāyo anugacchati yadā sitapaccayā uppajjate somanassaṁ avippaṭisāropi anveti.\nAyaṁ samāropano hāro."}},{"id":"pe8:55","sourceIds":["pe8:55.1","pe8:55.2","pe8:55.3","pe8:55.4","pe8:55.5","pe8:55.6","pe8:55.7","pe8:55.8","pe8:55.9","pe8:55.10","pe8:55.11","pe8:55.12","pe8:55.13","pe8:55.14","pe8:55.15","pe8:55.16","pe8:55.17","pe8:55.18","pe8:55.19","pe8:55.20"],"kind":"text","text":{"pi":"Mahānāmasakkassa suttaṁ.\nTasmiñce samaye assato asampajāno kālaṁ kareyya kāme bhavati.\nAssato abhisamāhāro yo mā bhāyi, mahānāma, yaṁ taṁ cittaṁ dīgharattaṁ saddhāparibhāvitaṁ sīlaparibhāvitaṁ sutacāgaparibhāvitanti vitthārena kātabbaṁ.\nCāgena ca paññāya ca kiṁ dasseti?\nYā saddhā, sā cetaso pasādo.\nYā anāvilasaṅkappitā, sā saddhā.\nKiṁ kāraṇā?\nAnāvilalakkhaṇā.\nAnāvilalakkhaṇā hi saddhā.\nApare āhu guṇaparisuddhiniṭṭhāgamanalakkhaṇā, yañca apare vā vacanapaṭiggahalakkhaṇā saddhā.\nAparo pariyāyo attānaṁ yadi evaṁ okappeti “nāhaṁ kiñci jānāmīti esā ahaṁ tattha anuññattā anaññatā”ti.\nAyaṁ saddhāti.\nAparo pariyāyo ekasaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ ādīnavānupassanā aniccaṁ dukkhamanattāti.\nTena ca padiṭṭhaṁ bhavati yathā gambhīre udapāne udakaṁ cakkhunā passati na ca kāyena abhisambhunāti.\nEvamassa ariyā nijjhānakkhantiyā diṭṭhi bhavati, na ca sacchikatā.\nAyaṁ vuccati saddhā.\nSā ca lokikā.\nAparo pariyāyo khamati puthujjanabhūtassa vīsati cāti ko sakkāyādhīnā na niveso.\nNa etaṁ ekanti nayasaññā yathābhūtaṁ diṭṭhiyā tu khalu mudūhi pañcahi indriyehi dassanamaggena pahīnā bhavanti.\nDiṭṭhekaṭṭhā ca kilesā, ayaṁ saddhā."}},{"id":"pe8:56","sourceIds":["pe8:56.1","pe8:56.2","pe8:56.3","pe8:56.4","pe8:56.5","pe8:56.6","pe8:56.7","pe8:56.8","pe8:56.9","pe8:56.10","pe8:56.11","pe8:56.12","pe8:56.13","pe8:56.14","pe8:56.15","pe8:56.16","pe8:56.17","pe8:56.18","pe8:56.19","pe8:56.20","pe8:56.21","pe8:56.22","pe8:56.23","pe8:56.24","pe8:56.25"],"kind":"text","text":{"pi":"Sotāpattaṅgamadukkhāyaṁ bhūmiyaṁ paripuṇṇā vuccati.\nTasmiṁyeva bhūmiyaṁ sekkhasīlaṁ ariyā dhāranti vuccati.\nTasmiṁyeva bhūmiyaṁ mudupaññā paññindriyanti vuccati.\nTasmiṁyeva bhūmiyaṁ khandhehi anatthikatā, ayaṁ cāgo.\nTasmā saddhā cāgādhiṭṭhānena niddisitabbā.\nYatikena bhiyyo manena sā hissa viparītā diṭṭhikā assaddhā, sā nayanaupadhīsu pamattā samādinnā.\nTattha saddhindriyaṁ yo kāmaṁ parivissanti iti santapāpapaṭinissaggā na cāgādhiṭṭhānaṁ paññindriyena paññādhiṭṭhānaṁ, sīlena upasamādhiṭṭhānaṁ.\nIme cattāro dhammā sīlaṁ paribhāvayanti saddhā sīlaṁ cāgo ca paññāti.\nTattha saddhāya oghaṁ tarati.\nYaṁ sīlaṁ, ayaṁ appamādo.\nYo cāgo, idaṁ paññāya kammaṁ.\nYā paññā, idaṁ paññindriyaṁ, tattha yaṁ saddhindriyaṁ.\nTaṁ tīsu aveccappasādesu.\nYaṁ sīlaṁ, taṁ saddhindriyesu.\nYo cāgo, so catūsu jhānesu.\nYā paññā, sā saccesu, sati sabbatthagāminī.\nTassa sekkhassa bhaddikā bhati, bhaddiko abhisamparāyo.\nTassa sammuṭṭhassatikassa sīlaṁ karontassa na kāyasammuṭṭhassatitāya tāni vā indriyāni taṁ vā kusalamūlaṁ kammavipākaṁ bhavati.\nTassa tikassa atthaniddeso.\nTattha saddhā sīlaṁ cāgo paññā cattāro dhammā.\nYā saddhā yā ca paññā, idaṁ manosucaritaṁ.\nYaṁ sīlaṁ, idaṁ kāyikaṁ vācasikaṁ sucaritaṁ.\nYo cāgo, idaṁ cetasikaṁ alobho sucaritaṁ.\nIti citte gahite pañcakkhandhā gahitā bhavanti.\nImehi dhammehi sucaritaṁ idaṁ dukkhañca ariyasaccaṁ padaṭṭhānaṁ maggassa."}},{"id":"pe8:57","sourceIds":["pe8:57.1","pe8:57.2","pe8:57.3","pe8:57.4","pe8:57.5","pe8:57.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vicayo hāro?\nYā ca saddhā yañca sīlaṁ.\nTaṁ kissa karoti?\nYā saddhā tāya bhagavantaṁ anussarati mattenapi hatthinā samāgatā, assa bho kukkurā sabbaṁ sīlena nappaṭipajjati kāyena vā vācāya vā ṭhānaṁ visārado bhavatīti avippaṭisārī paññā yassa paññattaṁ upaṭṭhapeti.\nTassa akhaṇḍassa sīlaṁ yaṁ na pacchi tassaṁ mohassa akusalacittaṁ uppajjati micchādiṭṭhisahagataṁ vā, ayaṁ vicayo hāro.\nDhammavādino bhaddikārāti bhavissati atthi esā yutti."}},{"id":"pe8:58","sourceIds":["pe8:58.1","pe8:58.2","pe8:58.3","pe8:58.4","pe8:58.5","pe8:58.6","pe8:58.7","pe8:58.8","pe8:58.9","pe8:58.10","pe8:58.11","pe8:58.12","pe8:58.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo padaṭṭhāno hāro?\nYamidaṁ cittaṁ dīgharattaṁ paribhāvitaṁ saddhāya sīlena cāgena paññāya samādhinā paṭhamajjhānassa padaṭṭhānaṁ.\nYā saddhā assa anāvilasaṅkappo, taṁ dutiyajjhānassa padaṭṭhānaṁ.\nTīṇi ca aveccappasādā yaṁ sīlaṁ, taṁ ariyakantaṁ, taṁ sīlakkhandhassa padaṭṭhānaṁ.\nYā paññā, sā paññākkhandhassa padaṭṭhānaṁ.\nIme ca dhammā idañca cittaṁ ekodibhūtasamādhissa padaṭṭhānaṁ.\nSaddhā saddhindriyassa padaṭṭhānaṁ.\nCāgo samādhindriyassa padaṭṭhānaṁ.\nPaññā paññindriyassa padaṭṭhānaṁ.\nSaddhā ca paññā ca vipassanāya padaṭṭhānaṁ.\nSīlañca cāgo ca samathassa padaṭṭhānaṁ.\nSaddhā ca paññā ca avijjā virāgāya paññāvimuttiyā padaṭṭhānaṁ.\nSīlañca cāgo ca rāgavirāgāya cetovimuttiyā padaṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe8:59","sourceIds":["pe8:59.1","pe8:59.2","pe8:59.3","pe8:59.4","pe8:59.5","pe8:59.6","pe8:59.7","pe8:59.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo lakkhaṇo hāro?\nViññāṇe vutte saddhāsatibhāvite sabbe pañcakkhandhā vuttā bhavanti.\nSaddhāya bhaṇitāya sabbāni satta dhanāni bhaṇitāni honti saddhādhanaṁ …pe…\nsīlakkhandhe vutte samādhikkhandho ca paññākkhandho ca vuttā bhavanti.\nYaṁ taṁ cittaṁ dīgharattaṁ paribhāvitaṁ pacchimake kāle na tadanuparivatti bhavissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.\nTattha saññāpi tadanuparivattinī bhavati.\nYepi tajjātikā dhammā, tepi tadanuparivattino bhavanti.\nRūpasaññā rūpasañcetanānupassanamanasikāro evaṁ channaṁ āyatanānaṁ viññāṇakāye, ayaṁ lakkhaṇo hāro."}},{"id":"pe8:60","sourceIds":["pe8:60.1","pe8:60.2","pe8:60.3","pe8:60.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho hāro?\nIdha sutte bhagavato ko adhippāyo?\nYe bhaddikaṁ bhatiṁ ākaṅkheyya bhaddikañca abhisamparāyaṁ, te saddhaṁ sīlaṁ cāgaṁ paññañca manasi karissanti, ayaṁ adhippāyo.\nYe caññepi sattā tathāgatassa sammukhaṁ na paṭiyujjhante, imaṁ dhammaṁ sotā avippaṭisārato kālaṁ karissantīti, ayaṁ adhippāyo."}},{"id":"pe8:61","sourceIds":["pe8:61.1","pe8:61.2","pe8:61.3","pe8:61.4","pe8:61.5","pe8:61.6","pe8:61.7","pe8:61.8","pe8:61.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo āvaṭṭo hāro?\nIdampi cattāro dhammā saddhā ca paññā ca assaddhiyañca avijjañca hananti.\nSīlañca cāgo ca taṇhā ca dosañca hananti.\nTassa dve mūlāni pahīyanti.\nDukkhaṁ nivatteti appahīnabhūmiyañca dvimūlāni pañcakkhandhā.\nDve ariyasaccāni samatho ca vipassanā ca.\nDvinnaṁ mūlānaṁ pahānaṁ.\nImāni dve saccāni nirodho ca maggo ca.\nAyaṁ āvaṭṭo hāro."}},{"id":"pe8:62","sourceIds":["pe8:62.1","pe8:62.2","pe8:62.3","pe8:62.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vibhatti?\nYaṁ taṁ cittaṁ saddhāparibhāvitaṁ …pe…\nsace puthujjanassa tassapi bhaddikā bhati bhavissatīti na ekaṁsena tassa kammaṁ diṭṭheyeva dhamme vipākanti paccessati, aparamhi vā pariyāye bhavissati.\nYaṁ vā atītaṁ vipākāya paccupaṭṭhitaṁ, tappaccayāni cetāni, ye yathā mahākammavibhaṅge “tenāyaṁ vibhajjabyākaraṇiyo niddeso dhammacārino yā bhaddikā bhatī”ti."}},{"id":"pe8:63","sourceIds":["pe8:63.1","pe8:63.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā parivattanā?\nAssaddhiyaṁ dussīlyaṁ yaṁ maccheraṁ duppaññaṁ ca yañca paṭipakkhena pahīnā bhavanti, ayaṁ parivattanā."}},{"id":"pe8:64","sourceIds":["pe8:64.1","pe8:64.2","pe8:64.3","pe8:64.4","pe8:64.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ vevacanaṁ?\nYaṁ taṁ cittaṁ dīgharattaṁ paribhāvitaṁ cittaṁ manoviññāṇaṁ …pe…\nyaṁ saddhābalaṁ saddhindriyaṁ, yaṁ sīlaṁ taṁ sucaritaṁ, saṁyamo niyamo damo khandhatā imāni tassa vevacanāni.\nYo cāgo so paṭinissaggo alobho vosaggo cāgoyiṭṭhānaṁ.\nYā paññā sā paññattā paññappabhā paññindriyaṁ paññābalaṁ."}},{"id":"pe8:65","sourceIds":["pe8:65.1","pe8:65.2","pe8:65.3","pe8:65.4","pe8:65.5","pe8:65.6","pe8:65.7","pe8:65.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā paññatti?\nYaṁ taṁ cittaṁ bījaṁ paññattiyā paññattaṁ.\nParibhāvanā vāsanā paññattiyā paññatti.\nSaddhā pasādapaññattiyā paññattā.\nSīlaṁ sucaritapaññattiyā paññattaṁ.\nCāgo puññakiriyapaññattiyā paññatto.\nPaññā vīmaṁsapaññattiyā paññattā.\nIme tayo dhammā saddhā sīlaṁ cāgo paññavato pārisuddhiṁ gacchanti."}},{"id":"pe8:66","sourceIds":["pe8:66.1","pe8:66.2","pe8:66.3","pe8:66.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo otaraṇo?\nYaṁ cittaṁ, taṁ khandhesu viññāṇakkhandho, dhātūsu manoviññāṇadhātu, āyatanesu manāyatanaṁ.\nYe cattāro dhammā, te khandhesu saṅkhārakkhandhe pariyāpannā …pe…\ndhātūsu āyatanesu."}},{"id":"pe8:67","sourceIds":["pe8:67.1","pe8:67.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo sodhano hāro?\nIdaṁ bhagavato bhāsitaṁ mahānāmena sakkena pucchitena sabbaṁ taṁ niyuttaṁ."}},{"id":"pe8:68","sourceIds":["pe8:68.1","pe8:68.2","pe8:68.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo adhiṭṭhāno?\nIdaṁ cittaṁ vemattatāya paññattaṁ akusalehi cittehi aparibhāvitehi paribhāvitanti yāni puna paribhāvitāni aññesampi tattha upādāya paññattaṁ sabbepime cattāro dhammā ekattatāya paññattā.\nBhaddikā bhatīti kāmabhogino teva rūpadhātu arūpadhātu manussāti sabbā bhaddikā bhati tadeva kathāya paññattaṁ, ayaṁ paññatti."}},{"id":"pe8:69","sourceIds":["pe8:69.1","pe8:69.2","pe8:69.3","pe8:69.4","pe8:69.5","pe8:69.6","pe8:69.7","pe8:69.8","pe8:69.9","pe8:69.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parikkhāro?\nCittassa indriyāni paccayo ādhipateyyapaccayatāya manasikāro.\nHetupaccayatāya paccayo.\nSaddhāya lokikā paññā hetupaccayatāya paccayo.\nYoniso ca manasikāro paccayo.\nSīlassa patirūpadesavāso paccayo.\nAttasammāpaṇidhānañca hetu.\nCāgassa alobho hetu.\nAvippaṭisāro ca hetupaccayo.\nPaññā parato ca ghoso ajjhattañca yoniso manasikāro hetupaccayo ca."}},{"id":"pe8:70","sourceIds":["pe8:70.1","pe8:70.2","pe8:70.3","pe8:70.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samāropano?\nYaṁ taṁ cittaṁ dīgharattaṁ paribhāvitanti cetasikāpi.\nEttha sabbe dhammā paribhāvitā bhaddikā te bhati bhavissati, bhaddikā upapattiko abhisamparāyo.\nIti ye keci manussakā upabhogaparibhogā sabbe bhaddikā bhatiyeva, ayaṁ samāropano."}},{"id":"pe8:71","sourceIds":["pe8:71.1","pe8:71.2","pe8:71.3","pe8:71.4","pe8:71.5","pe8:71.6","pe8:71.7","pe8:71.8","pe8:71.9","pe8:71.10","pe8:71.11","pe8:71.12","pe8:71.13","pe8:71.14","pe8:71.15","pe8:71.16","pe8:71.17","pe8:71.18"],"kind":"text","text":{"pi":"Uddhaṁ adho sabbadhi vītarāgoti gāthā.\nTattha kiṁ uddhaṁ nāma?\nYaṁ ito uddhaṁ bhavissati anāgāmī, idaṁ uddhaṁ.\nAdho nāma yamatikkantamatītaṁ, idamavoca apadānatanti uddhaṁ.\nTattha atītena sassatadiṭṭhi pubbantākappikānaṁ aparantadiṭṭhi kesañci, ucchedadiṭṭhiṁ yaṁ vuttakappikānaṁ imā ceva diṭṭhiyo ucchedadiṭṭhi ca sassatadiṭṭhi ca.\nTatthāyaṁ sassatadiṭṭhi imāni pannarasa padāni sakkāyadiṭṭhi sassataṁ bhajanti.\nRūpavantaṁ me attā, attani me rūpaṁ, rūpaṁ me attāti yaduccate paññaṁ paridahanti.\nYā ucchedadiṭṭhi sā pañcasatāni ucchedaṁ bhajanti.\nTe “taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti passanti, rūpaṁ me attāti tathārūpā catubbidhā sakkāyadiṭṭhi ucchedena ca sassatena ca.\nEvaṁ pañcasu khandhesu vīsativatthukāya diṭṭhiyā pannarasa padāni pubbantaṁ bhajanti.\nSassatadiṭṭhiyā pañca padāni aparantaṁ bhajanti ucchedadiṭṭhiyā.\nTattha “ayamahamasmī”ti passantā rūpaṁ attato samanupassati, so ucchedavādī rūpavantañca attānaṁ, attani ca rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attāti so passati cāti iti ucchedadiṭṭhi ca, attato paṭissarati sassatadiṭṭhi pubbantato ca paṭissarati.\n“Ayamahamasmī”ti na samanupassati.\nTassa diṭṭhāsavā pahānaṁ gacchanti.\nYo tīsu addhāsu pubbante ca aparante ca tena tena niddiṭṭhānena uddhaṁ adho sabbadhi vītarāgo “ahamasmī”ti na anupassatīti iminā dvārena iminā payogena iminā upāyena idaṁ dassanabhūmi ca sotāpattiphalañca so ariyo payogo anabhāvaṅgatena saṁsārena apunabbhavāti yo koci ariyo payogo punabbhavāya mudūni vā pañcindriyāni majjhāni adhimattāni vā sabbaṁ apunabbhavappahānāya saṁvattanti.\nAhanti diṭṭhogho kāmogho bhavogho avijjogho ca odhiso.\nTattha desanāhārena cattāri saccāni pañcahi indriyehi sotāpattiphalena ca dve saccāni maggo ca nirodho ca.\nSakkāyasamudayena dve saccāni dukkhañca samudayo ca, ayaṁ desanā hāro."}},{"id":"pe8:72","sourceIds":["pe8:72.1","pe8:72.2","pe8:72.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vicayo?\n“Ayamahamasmī”ti asamanupassanto tīṇi dassanappahātabbāni saṁyojanāni pajahati.\nAyaṁ vicayo."}},{"id":"pe8:73","sourceIds":["pe8:73.1","pe8:73.2","pe8:73.3","pe8:73.4","pe8:73.5","pe8:73.6","pe8:73.7","pe8:73.8","pe8:73.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā yutti?\nTividhā puggalā koci ugghaṭitaññū koci vipañcitaññū koci neyyo.\nUgghaṭitaññū tikkhindriyo ca tato vipañcitaññū mudindriyo tato mudindriyehi neyyo.\nTattha ugghaṭitaññū tikkhindriyatāya dassanabhūmimāgamma sotāpattiphalaṁ pāpuṇāti, ekabījako bhavati.\nAyaṁ paṭhamo sotāpanno.\nVipañcitaññū mudūhi indriyehi dassanabhūmimāgamma sotāpattiphalaṁ pāpuṇāti, kolaṅkolo ca hoti.\nAyaṁ dutiyo sotāpanno.\nTattha neyyo dassanabhūmimāgamma sotāpattiphalaṁ pāpuṇāti, sattakkhattuparamo ca bhavati.\nAyaṁ tatiyo sotāpanno."}},{"id":"pe8:74","sourceIds":["pe8:74.1","pe8:74.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Atthi esā yutti mudumajjhādhimattehi indriyehi mudumajjhādhimattaṁ bhūmiṁ sacchikareyya sakkāyadiṭṭhippahānena vā diṭṭhigatāni pajahati.\nAyaṁ yutti."}},{"id":"pe8:75","sourceIds":["pe8:75.1","pe8:75.2","pe8:75.3","pe8:75.4","pe8:75.5","pe8:75.6","pe8:75.7","pe8:75.8","pe8:75.9","pe8:75.10","pe8:75.11","pe8:75.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo padaṭṭhāno?\nTattha sakkāyadiṭṭhi sabbamicchādiṭṭhiyā padaṭṭhānaṁ.\nSakkāyo nāmarūpassa padaṭṭhānaṁ.\nNāmarūpaṁ sakkāyadiṭṭhiyā padaṭṭhānaṁ.\nPañca indriyāni rūpīni rūparāgassa padaṭṭhānaṁ.\nSaḷāyatanaṁ ahaṅkārassa padaṭṭhānaṁ.\nTattha katamo lakkhaṇo?\nDvīsu diṭṭhīsu pahīnāsu tattha ekā diṭṭhi diṭṭhigatāni pahānaṁ gacchanti.\nUddhaṁ ca adho ca vītarāgo sabbarajanīyesu vītarāgo hoti.\nTajjā parabhūmiyaṁ, idaṁ paccayanti yathābhūtaṁ passati.\nSo sabbapaṭiccasamuppādaṁ āmasati.\nAyaṁ lakkhaṇo hāro."}},{"id":"pe8:76","sourceIds":["pe8:76.1","pe8:76.2","pe8:76.3","pe8:76.4","pe8:76.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho hāro?\nImamhi sutte bhagavato ko adhippāyo?\nYe sattā ye nābhiramissanti, te diṭṭhippahānāya vāyamissanti.\nAyamettha bhagavato adhippāyo.\nAyaṁ catubyūho hāro."}},{"id":"pe8:77","sourceIds":["pe8:77.1","pe8:77.2","pe8:77.3","pe8:77.4","pe8:77.5","pe8:77.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo āvaṭṭo hāro?\nYānimāni mudūni pañcindriyāni tāni orambhāgiyāni pañcindriyāni.\nSabbena sabbaṁ samūhananti abhijjhābyāpādo ca bhāvanākārena sekkhāya vimuttiyā balaṁ saddhā, uddhambhāgiyāni diṭṭhivasena balaṁ saddhā, vīriyindriyaṁ ārabhitattā satindriyaṁ paggahitattā accantaṁ niṭṭhaṁ gacchanti.\nTattha yāni indriyāni, ayaṁ maggo saṅkilesappahānaṁ.\nAyaṁ nirodho āyatiṁ anuppādadhammo, idaṁ dukkhaṁ.\nAyaṁ āvaṭṭo hāro."}},{"id":"pe8:78","sourceIds":["pe8:78.1","pe8:78.2","pe8:78.3","pe8:78.4","pe8:78.5","pe8:78.6","pe8:78.7","pe8:78.8","pe8:78.9","pe8:78.10","pe8:78.11","pe8:78.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vibhatti hāro?\n“Ayamahamasmī”ti yo samanupassati, so ca kho adhimattena lokikā yaṁ bhūmiyaṁ na tu ariyena payogena so sakkāyadiṭṭhi pajahati.\nYaṁ vuccati tajjāya bhūmiyā adhimattāya.\nTattha tajjāya bhūmiyaṁ pañcahi ākārehi adhimattataṁ paṭilabhati sīlena vatena bāhusaccena samādhinā nekkhammasukhena.\nTattha appatte pattasaññī adhimānaṁ gaṇhāti.\nEtasmiṁyeva vatthuppattiyaṁ bhagavā idaṁ suttaṁ bhāsati.\nSīlavā vatamattenāti.\nTattha yo appatte pattasaññī tassa yo samādhi, so sāmiso kāpurisasevito pana so kāpurisā vuccanti puthujjanā.\nĀmisaṁ yañca ariyamaggamāgamma lokikā anariyaṁ tena samādhi hoti anariyo kāpurisasevito.\nYo pana ariyākārena yathābhūtaṁ na jānāti na passati, so adhigamanaṁ pajahati yo ariyena samādhinā akāpurisasevitena nirāmisena nīyati, tattha akāpurisā vuccanti ariyapuggalā.\nYo tehi sevito samādhi, so akāpurisasevito.\nTasmā ekaṁ vibhajjabyākaraṇīyaṁ “ayamahamasmī”ti asamanupassanto tathā pāteti."}},{"id":"pe8:79","sourceIds":["pe8:79.1","pe8:79.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā parivattanā?\nImāya dassanabhūmiyā kilesā pahātabbā, tehi pahīyanti aniddiṭṭhāpi bhagavatā niddisitabbā yo."}},{"id":"pe8:80","sourceIds":["pe8:80.1","pe8:80.2","pe8:80.3","pe8:80.4","pe8:80.5","pe8:80.6","pe8:80.7","pe8:80.8","pe8:80.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ vevacanaṁ?\nYā sakkāyadiṭṭhiyā attadiṭṭhiyā.\nAyaṁ bhūmi.\nYe kilesā pahātabbā.\nTe appahīyanti aniddiṭṭhāpi bhagavatā sassatadiṭṭhi ca ucchedadiṭṭhi ca, sā pariyantadiṭṭhi ca.\nYā apariyantadiṭṭhi ca, sā sassatadiṭṭhi ca.\nYā ucchedadiṭṭhi, sā natthikā diṭṭhi.\nYā sassatadiṭṭhi, sā akiriyadiṭṭhi.\nIdaṁ vevacanaṁ."}},{"id":"pe8:81","sourceIds":["pe8:81.1","pe8:81.2","pe8:81.3","pe8:81.4","pe8:81.5","pe8:81.6","pe8:81.7","pe8:81.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā paññatti?\nTaṇhā saṁyojanapaññattiyā paññattā.\nMaggo paṭilābhapaññattiyā paññatto.\nIndriyā paṭilābhapaññattiyā paññattāti.\nTattha katamo otaraṇo?\nSakkāyo dukkhaṁ dassanappahātabbo.\nSamudayo maggo.\nIndriyāni tāni ca niddiṭṭhāni khandhadhātuāyatanesu."}},{"id":"pe8:82","sourceIds":["pe8:82.1","pe8:82.2","pe8:82.3","pe8:82.4","pe8:82.5","pe8:82.6","pe8:82.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo sodhano hāro?\nYañhi ārabbha bhagavatā idaṁ suttaṁ bhāsitaṁ, so ārabbha niddiṭṭho.\nTattha katamo parikkhāro?\nNāmarūpassa hetupaccayopi viññāṇaṁ hetu bījaṁ.\nTena avijjā ca saṅkhārā ca paccayo.\nNivattinayo na aparo pariyāyo sabbabhavo, ye ca sabbabhavassa hetu parabhaṇḍapaccayo iti sammādiṭṭhi parato ca ghoso yoniso ca manasikāro paccayo.\nYā paññā uppādeti, esā hetu sammādiṭṭhiyā sammāsaṅkappo bhavati, yā sammāsamādhi, ayaṁ parikkhāro."}},{"id":"pe8:83","sourceIds":["pe8:83.1","pe8:83.2","pe8:83.3","pe8:83.4","pe8:83.5","pe8:83.6","pe8:83.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samāropano?\n“Ayamahamasmī”ti asamanupassī dukkhato rogato …pe…\npannarasa padāni.\nSīlāni bhagavā kimatthiyāni kimānisaṁsāni.\nSīlāni, ānanda, avippaṭisāratthāni yāva vimutti.\nTattha duvidho attho—\npurisattho ca vacanattho ca."}},{"id":"pe8:84","sourceIds":["pe8:84.1","pe8:84.2","pe8:84.3","pe8:84.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo purisattho?\nYāyaṁ na pacchānutāpitā ayaṁ avippaṭisāro, ayaṁ purisattho.\nYathā koci brūhayati imatthamāsevati so bhaṇeyya, kiñci mamettha adhīnaṁ tassatthāya idaṁ kiriyaṁ ārabhāmīti.\nAyaṁ purisattho."}},{"id":"pe8:85","sourceIds":["pe8:85.1","pe8:85.2","pe8:85.3","pe8:85.4","pe8:85.5","pe8:85.6","pe8:85.7","pe8:85.8","pe8:85.9","pe8:85.10","pe8:85.11","pe8:85.12","pe8:85.13","pe8:85.14","pe8:85.15","pe8:85.16"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vacanattho?\nSīlāni kāyikaṁ vā vācasikaṁ vā sucaritaṁ avippaṭisāroti.\nTattha sīlassa vatassa ca bhāsoyeva.\nAnaññā sugatakammatā sucaritaṁ ayaṁ avippaṭisāro.\nEvaṁ yāva vimuttīti ekamekasmiṁ pade dve atthā—\npurisattho ca vacanattho ca, yathā imamhi sutte evaṁ sabbesu suttesu dve dve atthā.\nAyaṁ hi paramattho uttamattho ca.\nYaṁ nibbānasacchikaṁ nissāya yaṁ sakaṁ sacchikātabbaṁ bhavati, so vuccati katassa katthoti.\nAyaṁ puna vevacanaṁ sampajānāti.\nIminā niyuttatthamabhilabbhanti vacanattho.\nTattha yaṁ atthaṁ sāvako abhikaṅkhati.\nTassa yo paṭilābho, ayaṁ purisattho.\nYaṁ yaṁ bhagavā dhammaṁ deseti, tassa tassa dhammassa yā atthaviññatti.\nAyaṁ attho, tattha sīlānaṁ avippaṭisāro atthopi ānisaṁsopi.\nEso ca ānisaṁso yaṁ duggatiṁ na gacchati.\nYathā taṁ bhagavatā esānisaṁso dhamme suciṇṇe na duggatiṁ gacchati dhammacārī, ayaṁ attho."}},{"id":"pe8:86","sourceIds":["pe8:86.1","pe8:86.2","pe8:86.3","pe8:86.4","pe8:86.5","pe8:86.6","pe8:86.7","pe8:86.8","pe8:86.9","pe8:86.10","pe8:86.11","pe8:86.12","pe8:86.13","pe8:86.14","pe8:86.15","pe8:86.16","pe8:86.17","pe8:86.18","pe8:86.19","pe8:86.20","pe8:86.21","pe8:86.22","pe8:86.23","pe8:86.24","pe8:86.25","pe8:86.26","pe8:86.27"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ puriso bhāvanābhūmiyaṁ sīlāni ārabbha sīlena saṁyutto hoti evaṁ yāva vimutti tathā sīlakkhandho.\nTattha yo ca avippaṭisāro anusayavasena niddiṭṭho, tañca sīlaṁ ayaṁ sīlakkhandho.\nPāmojjapītipassaddhīti ca samādhindriyena, ayaṁ samādhikkhandho.\nYaṁ samāhito yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ paññākkhandho.\nIme tayo khandhā sīlaṁ samādhi paññā ca tathā sīlaṁ paripūreti yaṁ vīriyindriyaṁ tena kāraṇena so sīlaṁ paripūreti, anuppannassa ca akusalassa anuppādāya vāyamati, uppannassa ca pahānāya anuppannassa ca kusalassa uppādāya, uppannassa ca kusalassa bhiyyobhāvāya iti vīriyindriyaṁ niddiṭṭhaṁ.\nTattha yo samādhikkhandho, idaṁ samādhindriyaṁ.\nPaññākkhandho paññindriyaṁ, taṁ catūsu sammappadhānesu daṭṭhabbaṁ.\nTathā yo anuppannassa ca akusalassa anuppādāya vāyamati, idaṁ paṭhamaṁ sammappadhānaṁ.\nYaṁ uppannassa, idaṁ dutiyaṁ.\nCattāri sammappadhānāni catūsu jhānesu passitabbāni.\nTathā sīlakkhandhena nekkhammadhātu ca adhikā, tayo ca vitakkā nekkhammavitakko abyāpādavitakko avihiṁsāvitakko ca.\nSādhāraṇabhūtā.\nYā piyāyamānassa pāmojjena idaṁ kāyikaṁ sukhaṁ ānitaṁ aniyamītipemena, idaṁ dukkhaṁ.\nYo tattha avikkhepo, ayaṁ samādhi.\nIdaṁ pañcaṅgikaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ.\nYā cetasikā passaddhi savitakkaṁ savicāraṁ virodhanaṁ, yo kileso ca paridāho, so paṭhame jhāne niruddho.\nTathā yā ca kilesapassaddhi yā ca vitakkavicārānaṁ passaddhi, ubhayepi ete dhamme passaddhāyaṁ.\nTattha kāyassa cittassa ca sukhaṁ sukhāyanā, idaṁ pītisukhino passaddhi.\nYopi ekodibhāvo cittassa, tena ekodibhāvena yaṁ cittassa ajjhattaṁ sampasādanaṁ, idaṁ catutthaṁ jhānaṅgaṁ.\nIti ajjhattañca sampasādo cetaso ca ekodibhāvo pīti ca sukhañca, idaṁ dutiyaṁ jhānaṁ caturaṅgikaṁ.\nYo passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, tena adhimattena sukhena pharitvā sukhaṁ cetasikaṁ yaṁ, so pītivītarāgo evaṁ tassa pītivītarāgatāya upekkhaṁ paṭilabhati.\nSo pītiyā ca virāgā upekkhaṁ paṭilabhati.\nSukhañca paṭisaṁvedeti.\nSati ca sammā paññāya paṭilabhati.\nSace sati ekaggatā idaṁ pañcaṅgikaṁ tatiyaṁ jhānaṁ.\nYaṁ sukhino cittaṁ samādhiyati, ayaṁ ekaggatāya parāvidhānabhāgiyā, paṭhame jhāne atthi cittekaggatā no cakkhussa vedanā sabbaṁ pāripūriṁ gacchati.\nYathā catutthe jhāne, tathā yā upekkhā passambhayaṁ satisampajaññaṁ cittekaggatā ca, idaṁ catutthaṁ jhānaṁ."}},{"id":"pe8:87","sourceIds":["pe8:87.1","pe8:87.2","pe8:87.3","pe8:87.4","pe8:87.5","pe8:87.6","pe8:87.7","pe8:87.8","pe8:87.9","pe8:87.10","pe8:87.11","pe8:87.12","pe8:87.13","pe8:87.14","pe8:87.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā samādhi dassayitabbaṁ, tathā paññindriyaṁ taṁ catūsu ariyasaccesu passitabbaṁ.\nYaṁ samāhito yathābhūtaṁ pajānāti, sā pajānanā catubbidhā asubhato dukkhato anattato ca, yadārammaṇaṁ taṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ, yaṁ pajānanto nibbindati vimuccati tathā yaṁ kāmāsavassa pahānaṁ bhavāsavassa diṭṭhāsavassa avijjāsavassa, ayaṁ nirodho appahīnabhūmiyaṁ āsavasamudayo.\nImāni cattāri ariyasaccāni yathā paññindriyaṁ passitabbaṁ.\nYathāyaṁ samāhito yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ dassanabhūmi.\nSotāpattiphalañca yathābhūtaṁ pajānanto nibbindatīti, idaṁ tanukañca.\nKāmarāgabyāpādaṁ sakadāgāmiphalañca yaṁ nibbindati virajjati, ayaṁ paṭhamajjhānabhāvanābhūmi ca rāgavirāgā cetovimutti anāgāmiphalañca.\nYaṁ vimutti vimuccati, ayaṁ avijjāvirāgā paññāvimutti arahattañca.\nIme avippaṭisārā ca vīriyindriyañca cattāro sammappadhānā avippaṭisārā tañca upari yāva samādhi, evaṁ te cattāri jhānāni samādhindriyañca yaṁ samāhito yathābhūtaṁ pajānāti.\nIme cattāro satipaṭṭhānā sīlapāripūrimupādāya cāgasaṁhitena ca nibbedhikānañca nimittānaṁ anāvilamanā, idaṁ satindriyaṁ cattāro satipaṭṭhānā.\nYaṁ puna imāya dhammadesanāya tīsu ṭhānesu diṭṭhogamanakindriyaṁ kilesapahānena ca sekkhasīlaṁ, idaṁ saddhindriyaṁ.\nCattāri ca sotāpattiyaṅgāni phalāni.\nSamādhindriyāni sopaniyāhārīni sabbasuttesu niddisitabbāni.\nYaṁ jhānaṁ paṭilabhanaṁ vīriyagahitaṁyeva ñāṇaṁ paṭissarato, ayaṁ sutamayī paññā.\nYo samādhi pubbāparanimittābhāso anomagatitāya yathākāmo, ayaṁ cintāmayī paññā, yaṁ tathāsamāhito yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ bhāvanāmayī paññā.\nAyaṁ suttaniddeso."}},{"id":"pe8:88","sourceIds":["pe8:88.1","pe8:88.2","pe8:88.3","pe8:88.4","pe8:88.5","pe8:88.6","pe8:88.7","pe8:88.8","pe8:88.9","pe8:88.10","pe8:88.11","pe8:88.12","pe8:88.13","pe8:88.14","pe8:88.15","pe8:88.16"],"kind":"text","text":{"pi":"Imaṁ suttaṁ nibbedhabhāgiyaṁ bujjhakāradhikaṁ bujjhitabbaṁ.\nYehi aṅgehi samannāgataṁ taṁ bujjhissanti tassa aṅgāni bujjhissanti, tena bojjhaṅgā.\nTathā ādito yāva sīlaṁ vataṁ cetanā karaṇīyā, kissa sīlāni pāripūreti.\nAnuppannassa ca akusalassa anuppādāya uppannassa ca akusalassa pahānāya anuppannassa kusalassa uppādāya uppannassa ca kusalassa bhiyyobhāvāya, idaṁ vīriyaṁ tassa tassa bujjhitassa aṅganti.\nAyaṁ vīriyasambojjhaṅgo.\nIminā vīriyena dve dhammā ādito avippaṭisāro pāmojjañca yā puna pīti avippaṭisārapaccayā pāmojjapaccayā, ayaṁ pītisambojjhaṅgo.\nYaṁ pītimanassa kāyo passambhati.\nAyaṁ passaddhisambojjhaṅgo.\nTena kāyikasukhamānitaṁ yaṁ sukhino cittaṁ samādhiyati, ayaṁ samādhisambojjhaṅgo.\nYaṁ samāhito yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo.\nYā sīlamupādāya pañcannaṁ bojjhaṅgānaṁ upādāyānulomatā nimittāyanā pītibhāgiyānañca visesabhāgiyānañca apilāpanatā sahagatā hoti anavamaggo, ayaṁ satisambojjhaṅgo.\nYaṁ yathābhūtaṁ pajānāti, accāraddhavīriyaṁ karoti.\nUddhaccabhūmīti katā abhipatthitaṁ peseti.\nKosajjabhūmīti garahito rahitehi aṅgehi bujjhati yaṁ cakkhusamathapathaṁ, sā upekkhāti.\nTena sā upekkhā tassa bojjhaṅgassa aṅganti karitvā upekkhāsambojjhaṅgoti vuccate.\nEso suttaniddeso."}},{"id":"pe8:89","sourceIds":["pe8:89.1","pe8:89.2","pe8:89.3","pe8:89.4","pe8:89.5","pe8:89.6","pe8:89.7","pe8:89.8","pe8:89.9","pe8:89.10","pe8:89.11","pe8:89.12","pe8:89.13","pe8:89.14","pe8:89.15","pe8:89.16"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā desanā?\nAsmiṁ sutte cattāri ariyasaccāni desitāni.\nTattha katamo vicayo?\nSīlavato avippaṭisāro yāva vimutti imissāya pucchāya minikimatthassamīti dve padāni pucchā dve padāni visajjanāni dvīhi padehi dve abhiññaṁ dvīhi ceva padehi visajjanā kiṁ pucchati nibbādhikaṁ kāyabhūmiṁ kammassa tathā hi patiṭṭhā ca asekkhe dhamme uppādeti.\nTattha katamā yutti?\nSīlavato avippaṭisāro bhavati kiṁ nicchandassa ca virāgo atthi esā yutti.\nTattha katamaṁ padaṭṭhānaṁ?\nVīriyaṁ vīriyindriyassa padaṭṭhānaṁ.\nSamādhi samādhindriyassa padaṭṭhānaṁ.\nPaññā paññindriyassa padaṭṭhānaṁ.\nVīriyaṁ adosassa padaṭṭhānaṁ.\nSamādhi alobhassa padaṭṭhānaṁ.\nPaññā amohassa padaṭṭhānaṁ.\nVīriyindriyaṁ tiṇṇaṁ maggaṅgānaṁ padaṭṭhānaṁ, sammāvācāya sammākammantassa sammāājīvassa.\nSamādhindriyaṁ tiṇṇaṁ maggaṅgānaṁ padaṭṭhānaṁ, sammāsaṅkappassa sammāvācāya sammāsamādhino.\nPaññindriyaṁ dvinnaṁ maggaṅgānaṁ padaṭṭhānaṁ, sammāsatiyā sammādiṭṭhiyā ca."}},{"id":"pe8:90","sourceIds":["pe8:90.1","pe8:90.2","pe8:90.3","pe8:90.4","pe8:90.5","pe8:90.6","pe8:90.7","pe8:90.8","pe8:90.9","pe8:90.10","pe8:90.11","pe8:90.12","pe8:90.13","pe8:90.14","pe8:90.15","pe8:90.16","pe8:90.17","pe8:90.18","pe8:90.19"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo lakkhaṇo?\nSīlakkhandhe vutte sabbe tayo khandhā vuttā bhavanti, sīlameva hi selopamatā yathā selo sabbapaccatthikehi akaraṇīyo evaṁ taṁ cittaṁ sabbakilesehi na kampatīti, ayaṁ amoho.\nVirattaṁ rajanīyesūti ayaṁ alobho.\nKopaneyye na kuppatīti ayaṁ adoso.\nTattha paññā amoho kusalamūlaṁ, alobho alobhoyeva, adoso adosoyeva.\nImehi tīhi kusalamūlehi sekkhabhūmiyaṁ ṭhito asekkhamaggaṁ uppādeti.\nSekkhabhūmi sampattikammadhamme uppādeti, sā ca sammāvimutti, yañca vimuttirasañāṇadassanaṁ ime dasa asekkhānaṁ arahattaṁ dhammā.\nTattha aṭṭhaṅgikena maggena catubbidhā bhāvanāpi labbhati.\nSīlabhāvanā kāyabhāvanā cittabhāvanā paññābhāvanā ca.\nTattha sammākammantena sammāājīvena ca kāyo bhāvito.\nSammāvācāya sammāvāyāmena ca sīlaṁ bhāvitaṁ.\nSammāsaṅkappena sammāsamādhinā ca cittaṁ bhāvitaṁ.\nSammādiṭṭhiyā sammāsatiyā ca paññā bhāvitā.\nImāya catubbidhāya bhāvanāya dve dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti cittaṁ paññañca.\nCittaṁ bhāvanāya samatho, paññā bhāvanāya vipassanā.\nTattha paññā avijjāpahānena cittaṁ upakkilesehi amissīkatanti.\nPaññā bhāvanāya cittabhāvanaṁyeva paripūreti.\nEvaṁ yassa subhāvitaṁ cittaṁ kuto taṁ dukkhamessatīti.\nApi ca kho pana tassa āyasmato abyāpādadhātu adhimuttā, na so petaṁ samāpanno tassa saṅkhāpahāraṁ deti, saṅkhāvitakkite sarīre dukkhaṁ na vediyati, ayaṁ suttattho."}},{"id":"pe8:91","sourceIds":["pe8:91.1","pe8:91.2","pe8:91.3","pe8:91.4","pe8:91.5","pe8:91.6","pe8:91.7","pe8:91.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā desanā?\nImamhi sutte dasa asekkhā arahattadhammā desitā appamāṇā ca sammā vibhāvanā.\nTattha katamo vicayo?\nSelopamatā ye ye dhammā vedanīyasukhadukkhopagatā, te sabbe nirūpaṁ vānupassantānaṁ vūpagatā kāyato vedayitaparikkhāro appavattito dukkhaṁ na vediyati.\nTattha katamā yutti, yassevaṁ bhāvitaṁ cittaṁ kuto taṁ dukkhamessatīti.\nTīsu bhāvanāsu dukkhaṁ nakkhamati cittaṁ cittabhāvanāya ca.\nNirodhabhāvanāya ca ānantarikā samādhibhāvanāya ca.\nIti yassevaṁ bhāvitaṁ cittanti samādhi phalassa padaṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe8:92","sourceIds":["pe8:92.1","pe8:92.2","pe8:92.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo lakkhaṇo?\nYassevaṁ bhāvitaṁ cittanti cittāni bhāvitāni yathā paṭhamaṁ niddiṭṭhāni paññā sīlaṁ kāyo cittaṁ, sīlampi subhāvitaṁ kāyikacetasikañca ṭhitattā nānupakampatīti vedanāpi tathā saññāpi saṅkhārāpi.\nKuto taṁ dukkhamessatīti sukhampi nānugacchati, adukkhamasukhampi nāgatanti."}},{"id":"pe8:93","sourceIds":["pe8:93.1","pe8:93.2","pe8:93.3","pe8:93.4","pe8:93.5","pe8:93.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho hāro?\nIdha bhagavato ko adhippāyo?\nYe dukkhena adhikā bhavissanti, te evarūpāhi samāpattīhi virahissanti.\nAyamettha bhagavato adhippāyo.\nYe ca appasannā, te hi bhavissanti, pasannānañca pītipāmojjaṁ bhavissati, ayaṁ tattha bhagavato adhippāyo.\nĀvaṭṭoti natthi āvaṭṭanassa bhūmi."}},{"id":"pe8:94","sourceIds":["pe8:94.1","pe8:94.2","pe8:94.3","pe8:94.4","pe8:94.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Vibhattīti yassevaṁ bhāvitaṁ cittaṁ kuto taṁ dukkhamessatīti duvidho niddeso—\ndukkhahetuniddeso ca paṭipakkhaniddeso ca.\nKo so dukkhahetu?\nYato dukkhaṁ āgacchati paṭipakkhe vutte sesadhammānaṁ sīlaṁ hetu ca paccayo ca, te sabbe dhammā vuttā honti.\nEkabodhipakkhiye dhamme vutte sabbe bodhagamanīyā dhammā vuttā bhavanti."}},{"id":"pe8:95","sourceIds":["pe8:95.1","pe8:95.2","pe8:95.3","pe8:95.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho hāro?\nImamhi sutte bhagavato ko adhippāyo?\nYe avippaṭisārena chandikā, te sīlapāripūrī bhavanti pāmojjachandikā avippaṭisārīpāripūrī, ayamettha bhagavato adhippāyo …pe…\nayaṁ catubyūho hāro."}},{"id":"pe8:96","sourceIds":["pe8:96.1","pe8:96.2","pe8:96.3","pe8:96.4","pe8:96.5","pe8:96.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo āvaṭṭo?\nIdaṁ suttaṁ nibbedhabhāgiyaṁ.\nYo nibbedho, ayaṁ nirodho.\nYena nibbijjhati, so maggo.\nYaṁ nibbijjhati, taṁ dukkhaṁ.\nYaṁ nibbedhagāminā maggena pahīyati, samudayoyaṁ vutto."}},{"id":"pe8:97","sourceIds":["pe8:97.1","pe8:97.2","pe8:97.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā vibhatti?\nSīlavato avippaṭisāroti vibhajjabyākaraṇīyaṁ, parāmasantassa natthi avippaṭisāro yāva dosakataṁ kāyena vā vācāya vā akusalaṁ ārabhati.\nKiñcipissa evaṁ hoti “sukatametaṁ sucaritametaṁ no cassa tena avippaṭisārena pāmojjaṁ jāyati yāva vimutti, tassa sīlavato avippaṭisāro”ti vibhajjabyākaraṇīyaṁ, ayaṁ vibhattihāro."}},{"id":"pe8:98","sourceIds":["pe8:98.1","pe8:98.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā parivattanā?\nImehi sattahi upanisāsampattīhi ekādasa upanisā vibhattiyaṁ pajahānaṁ pajahanti, ayaṁ parivattanā."}},{"id":"pe8:99","sourceIds":["pe8:99.1","pe8:99.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā vevacanā?\nImesaṁ ariyadhammānaṁ balabojjhaṅgavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ imāni vevacanāni."}},{"id":"pe8:100","sourceIds":["pe8:100.1","pe8:100.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā paññatti?\nSīlavato avippaṭisāroti sīlakkhandhe nekkhammapaññattiyā paññattaṁ, nisajjapaññatti ca evaṁ dasa aṅgāni dvīhi dvīhi aṅgehi paññattāni."}},{"id":"pe8:101","sourceIds":["pe8:101.1","pe8:101.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo otaraṇo?\nIdaṁ nibbedhabhāgiyasuttaṁ pañcasu otiṇṇaṁ yathā yaṁ paṭhamaṁ niddiṭṭhaṁ evamindriyādikhandhadhātuāyatanesu niddisitabbāni."}},{"id":"pe8:102","sourceIds":["pe8:102.1","pe8:102.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo sodhano hāro?\nSīlavato avippaṭisāroti na tāva suddho ārambho avippaṭisārino pāmojjanti na tāva suddho ārambho yāni ekādasa padāni desitāni yadā tadā suddho ārambho, ayaṁ sodhano."}},{"id":"pe8:103","sourceIds":["pe8:103.1","pe8:103.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo adhiṭṭhāno?\nSīlavemattatāya paññattaṁ evaṁ dasa padāni sabbāni sīlakkhandhassa ānisaṁso, te ca patirūpadesavāso ca paccayo attasammāpaṇidhānañca hetu, samādhikkhandhassa sukhaṁ hetu passaddhi paccayo, yena jhānasahajāti ca ṭhānanti jhānaṅgā aparo pariyāyo kāmesu ādīnavānupassanā samādhino paccayo nekkhamme ānisaṁsadassāvitā hetu."}},{"id":"pe8:104","sourceIds":["pe8:104.1","pe8:104.2","pe8:104.3","pe8:104.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā samāropanā?\nYaṁ vīriyindriyaṁ, so sīlakkhandho.\nYaṁ sīlaṁ, te cattāro dhammā padhānā.\nYaṁ dhammānudhammapaṭipatti, so pātimokkhasaṁvaro."}},{"id":"pe8:105","sourceIds":["pe8:105.1","pe8:105.2","pe8:105.3","pe8:105.4","pe8:105.5","pe8:105.6","pe8:105.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Yassa selopamaṁ cittanti gāthā, selopamanti upamā yathā selo vātena na kampati na uṇhena na sītena saṅkampati.\nYathā anekā acetanā, te uṇhena milāyanti, sītena avasussanti, vātena bhajanti.\nNa evaṁ selo (…) virattaṁ rajanīyesu dosanīye na dussatīti kāraṇaṁ dosanīye domanassantaṁ, na duṭṭhena vā kampati uṇhena vā, so milāyati sītena vā avasussati, evaṁ cittaṁ rāgena nānussati sītena kampatīti.\nKiṅkāraṇaṁ?\nVirattaṁ rajanīyesu dosanīye na dussati.\nKiṅkāraṇaṁ?\nDosanīye panassanti na dussati, aduṭṭhaṁ taṁ na kosissanti, tena kuppanīye na kuppati, yassevaṁ bhāvitaṁ cittaṁ kuto taṁ dukkhaniddeso ca kuto evarūpassa dukkhaṁ āgamissatīti niddiṭṭhaṁ."}},{"id":"pe8:106","sourceIds":["pe8:106.1","pe8:106.2","pe8:106.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Parivattanāti kuto taṁ dukkhamessatīti yaṁ cetasikaṁ sukhaṁ anupādisesā ayaṁ natthi sopādisesā ayaṁ atthi.\nPuna evamāhaṁsu taṁ khaṇaṁ taṁ muhuttaṁ ubhayameva avedayitaṁ sopādisesaṁ yañca anupādisesaṁ yañca taṁ khaṇaṁ taṁ muhuttaṁ anupādisesaṁ yañca sopādisesaṁ ca avedayitaṁ.\nSukhamāpannassa anāvattikanti ayamettha viseso parivattanā."}},{"id":"pe8:107","sourceIds":["pe8:107.1","pe8:107.2","pe8:107.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vevacano?\nYassevaṁ bhāvitaṁ cittaṁ vā bhāvitaṁ subhāvitaṁ anuṭṭhitaṁ vatthukataṁ susamāraddhaṁ.\nCittanti mano viññāṇaṁ manindriyaṁ manoviññāṇadhātu."}},{"id":"pe8:108","sourceIds":["pe8:108.1","pe8:108.2","pe8:108.3","pe8:108.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā paññatti?\nCittaṁ mano saṅkhārā vūpasamapaññattiyā paññattaṁ.\nSamādhi asekkhapaññattiyā paññatto.\nDukkhaṁ ucchinnapaññattiyā paññattaṁ."}},{"id":"pe8:109","sourceIds":["pe8:109.1","pe8:109.2","pe8:109.3","pe8:109.4","pe8:109.5","pe8:109.6","pe8:109.7","pe8:109.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo otaraṇo?\nCitte niddiṭṭhe pañcakkhandhā niddiṭṭhā honti, ayaṁ khandhesu otaraṇo, manoviññāṇadhātuyā niddiṭṭhāya aṭṭhārasa dhātuyo niddiṭṭhā honti, ayaṁ dhātūsu otaraṇo.\nManāyatane niddiṭṭhe sabbāni āyatanāni niddiṭṭhāni honti.\nTattha manāyatanaṁ nāmarūpassa padaṭṭhānaṁ.\nNāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ.\nTathā paṭiccasamuppāde.\nAyaṁ otaraṇo.\nTattha katamo sodhano suddhoyeva ārambho."}},{"id":"pe8:110","sourceIds":["pe8:110.1","pe8:110.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo adhiṭṭhāno?\nChaḷindriyaṁ bhāvanā ekattāyaṁ paññatti chaṭṭhitena kāyo ekattāya paññatto."}},{"id":"pe8:111","sourceIds":["pe8:111.1","pe8:111.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parikkhāro?\nCittassa pubbahetu samuppādāya manasikāro ca tappoṇatā ca yaṁ asamāhitabhūmiyaṁ ca visesadhammānaṁ abhāvitattā cittasatataṁ gacchati, sace samādhino sukhaṁ hetu avippaṭisāro paccayo, ayaṁ hetu ayaṁ paccayo parikkhāro."}},{"id":"pe8:112","sourceIds":["pe8:112.1","pe8:112.2","pe8:112.3","pe8:112.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā samāropanā?\nYassevaṁ bhāvitanti tassa dhammā samāropayitabbā.\nKāyo sīlaṁ paññā bhāvitacittanti anabhirataṁ anapaṇataṁ anekaṁ anutaṁ anāpajjāsattaṁ ayaṁ samaññāyatanā na tassa sekkhassa sammāsamādhi sabbe asekkhā dasa arahantadhammā niddiṭṭhā honti.\nAsekkhabhāgiyāni suttāni."}},{"id":"pe8:113","sourceIds":["pe8:113.1","pe8:113.2","pe8:113.3","pe8:113.4","pe8:113.5","pe8:113.6","pe8:113.7","pe8:113.8","pe8:113.9","pe8:113.10","pe8:113.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Yassa nūna, bhante, kāyagatāsati abhāvitā, ayaṁ so aññataraṁ sabrahmacāriṁ āsajja samāpajja appaṭinissajja janapadacārikaṁ pakkameyya, so āyasmā imasmiṁ vippaṭijānāti dve pajāni paṭijānāti cittabhāvanāyañca diṭṭhiyā pahānaṁ, kāyabhāvanāyañca diṭṭhippahānaṁ, kāyabhāvanāyañca taṇhāpahānaṁ, yaṁ paṭhamaṁ upamaṁ karoti.\nAsucināpi sucināpi pathavī neva aṭṭiyati na jigucchati na pītipāmojjaṁ paṭilabhati, evameva hi pathavīsamena so cetasā anvayena appakena averena abyāpajjena viharāmīti.\nIti so āyasmā kiṁ paṭijānāti, kāyabhāvanāya sukhindriyapahānaṁ paṭijānāti, cittabhāvanāya somanassindriyapahānaṁ paṭijānāti.\nKāyikā vedanā rāgānusayamanugatānaṁ sukhindriyaṁ paṭikkhipati.\nNa hi vedanākkhandhaṁ yā cetasikā sukhavedanā tattha ayaṁ paṭilābhapaccayā uppajjati sukhaṁ somanassaṁ.\nSotaṁ paṭikkhipati, na hi manosamphassajaṁ vedanaṁ.\nTattha catūsu mahābhūtesu rūpakkhandhassa anusayapaṭighapahānaṁ bhaṇati.\nKāme rūpañca tañca asekkhabhūmiyaṁ.\nKāye kāyānupassanā diṭṭhadhammasukhavihārañca.\nBalena ca ussāhena ca sabbaṁ manasi katattānaṁ pahānaṁ medaṁ katālikāya ca purisena ca maṇḍanakajātikena ca, etehi imassa mātāpitusambhūtaṁ paccavekkhaṇaṁ, so kāyena ca kāyānupassanāya ca cittena ca cittānupassanāya ca dve dhamme dhāreti.\nKāyakilesavatthuṁ cittena ca cittasannissaye cittena subhāvitena sattannaṁ ca samāpattīnaṁ viharituṁ paṭijānāti."}},{"id":"pe8:114","sourceIds":["pe8:114.1","pe8:114.2","pe8:114.3","pe8:114.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Gahapatiputtopamatāya ca yathā gahapatiputtassa nānāraṅgānaṁ vatthakaraṇḍako puṇṇo bhaveyya, so yaṁ yadeva vatthayugaṁ pubbaṇhasamaye ākaṅkhati, pubbaṇhasamaye nibbāpeti, evaṁ majjhanhikasamaye, sāyanhasamaye, evameva so āyasmā cittassa subhāvitattā yathārūpena vihārena ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṁ viharituṁ, tathārūpena pubbaṇhasamayaṁ viharati, majjhanhikasamaye, sāyanhasamaye.\nTena vesa āyasmatā upamāya me āsitāya pathavī vā anuttarā indriyabhāvanā bhāvitacittena.\nTena so āyasmā idaṁ aṭṭhavidhaṁ bhāvanaṁ paṭijānāti catūsu mahābhūtesu, kāyabhāvanaṁ upakacaṇḍālaṁ purisametakaṁ bhavatalākāsu cittabhāvanaṁ, imāhi bhāvanāhi tāya bhāvanāya ca samathā pāripūrimantehi.\nImehi catūhi paññāpāripūrimantehi."}},{"id":"pe8:115","sourceIds":["pe8:115.1","pe8:115.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ upakacaṇḍālaṁ paṭikūlesu dhammesu appaṭikūlasaññī viharati?\nKāyo pakatiyā appaṭikūlaṁ kāye uddhumātakasaññā saṅkhittena nava saññā ime paṭikūlā dhammā ceso āyasmā paṭikūlato ajigucchito kāyagatāsatiyā bhāvanānuyogamanuyutto viharati, na hi tassa jigucchappahāya cittaṁ paṭikūlati."}},{"id":"pe8:116","sourceIds":["pe8:116.1","pe8:116.2","pe8:116.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ appaṭikūlesu dhammesu paṭikūlasaññī viharatīti?\nKāyo sabbalokassa appaṭikūlo taṁ so āyasmā asubhasaññāya viharati.\nEvaṁ appaṭikūlesu dhammesu paṭikūlasaññī viharati."}},{"id":"pe8:117","sourceIds":["pe8:117.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ paṭikūlesu ca appaṭikūlesu ca appaṭikūlasaññī viharatīti api sabboyaṁ lokassa yamidaṁ muṇḍo pattapāṇī kulesu piṇḍāya vicarati, tena ca so āyasmā suvaṇṇadubbaṇṇena appaṭikūlasaññī cittena ca kāyena nibbidāsahagatena appaṭikūlasaññī, evaṁ paṭikūlesu appaṭikūlesu ca dhammesu appaṭikūlasaññī viharati."}},{"id":"pe8:118","sourceIds":["pe8:118.1","pe8:118.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ paṭikūlesu ca dhammesu appaṭikūlasaññī viharati?\nPaṭikūlesu ca dhammesu subhasaññino itthirūpe paṭikūlesu ca jigucchino vinīlakavipubbake tattha so āyasmā paṭikūlasaññī viharati."}},{"id":"pe8:119","sourceIds":["pe8:119.1","pe8:119.2","pe8:119.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ paṭikūlesu dhammesu tadubhayaṁ abhinivajjayitvā upekkhako viharati sato ca sampajāno ca?\nAppaṭikūlesu ca dhammesu subhasaññino itthirūpe paṭikūlesu ca jigucchino vinīlakavipubbake tadubhayaṁ abhinivajjayitvā “netaṁ mama, nesohamasmi, neso me attā”ti viharati.\nEvaṁ tadubhayaṁ abhinivajjayitvā upekkhako viharati sato sampajāno."}},{"id":"pe8:120","sourceIds":["pe8:120.1","pe8:120.2","pe8:120.3","pe8:120.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Aparo pariyāyo.\nTedhātuko lokasannivāso sabbabālaputhujjanānaṁ appaṭikūlasaññā.\nTattha ca āyasmā sāriputto appaṭikūlasaññī viharati.\nEvaṁ appaṭikūlesu dhammesu paṭikūlasaññī viharati."}},{"id":"pe8:121","sourceIds":["pe8:121.1","pe8:121.2","pe8:121.3","pe8:121.4","pe8:121.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ paṭikūlesu dhammesu appaṭikūlasaññī viharati?\nPaṭikūlasaññino sabbasekkhā idha kā tedhātuke sabbaloke.\nTattha katamo bhūmippatto samādhiphale sacchikato appaṭikūlasaññī viharati?\nKiṅkāraṇaṁ?\nNa hi taṁ atthi yassa lokassa pahānāya paṭikūlasaññī uppādeyya."}},{"id":"pe8:122","sourceIds":["pe8:122.1","pe8:122.2","pe8:122.3","pe8:122.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ paṭikūlesu ca appaṭikūlesu ca dhammesu paṭikūlasaññī viharati?\nTedhātuke lokasannivāse yāva kāmalokabhūmatā hi rāgānaṁ vītarāgānaṁ paṭikūlasamatā rūpārūpadhātuṁ appaṭikūlasamatā.\nTattha ca āyasmā sāriputto paṭikūlasaññī viharati.\nEvaṁ paṭikūlesu ca appaṭikūlesu ca dhammesu paṭikūlasaññī viharati."}},{"id":"pe8:123","sourceIds":["pe8:123.1","pe8:123.2","pe8:123.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ paṭikūlesu ca appaṭikūlesu ca dhammesu appaṭikūlasaññī viharati?\nYaṁ kiñci parato duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ taṁ vacanaṁ appaṭikūlaṁ yāvatā vācaso appatirūpā tathā janassa appaṭikūlasaññā.\nTattha āyasmā sāriputto abhiññāya sacchikato appaṭikūlasaññī viharati, evaṁ paṭikūlesu ca appaṭikūlesu ca dhammesu appaṭikūlasaññī viharati."}},{"id":"pe8:124","sourceIds":["pe8:124.1","pe8:124.2","pe8:124.3","pe8:124.4","pe8:124.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ paṭikūlesu ca appaṭikūlesu ca dhammesu tadubhayaṁ abhinivajjayitvā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno?\nYañca nesaṁ samanupassati ye dhammā duccaritā, te dhammā appaṭikūlā.\nTattha āyasmā sāriputto iti paṭisañcikkhati ye dhammā duccaritā, te dhammā aniṭṭhavipākā.\nYe dhammā sucaritā, te ācayagāmino.\nSo ca sucaritaṁ ācayagāminiṁ karitvā duccaritaṁ aniṭṭhavipākaṁ karitvā tadubhayaṁ abhinivajjayitvā upekkhako viharati."}},{"id":"pe8:125","sourceIds":["pe8:125.1","pe8:125.2","pe8:125.3","pe8:125.4","pe8:125.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha paṭikūlesu ca dhammesu appaṭikūlesu ca paṭikūlasaññī viharati.\nTaṇhā paṭikūladhammā kiṅkāraṇaṁ?\nTaṇhāvasena hi sattā dvīhi dhammehi sattā, kabaḷīkāre āhāre rasataṇhāya sattā, phasse sukhasaññāya sattā.\nTatthāyasmā sāriputto kabaḷīkāre ca āhāre paṭikūlasaññī viharati, phasse ca dukkhasaññī viharati.\nEvaṁ paṭikūlesu ca appaṭikūlesu ca paṭikūlasaññī viharati."}},{"id":"pe8:126","sourceIds":["pe8:126.1","pe8:126.2","pe8:126.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ paṭikūlesu ca dhammesu appaṭikūlesu ca dhammesu appaṭikūlasaññī viharati?\nTaṇhākkhayaṁ anuttaraṁ nibbānaṁ tathā bālaputhujjanānaṁ paṭikūlasaññā pahatasaññā ca.\nTatthāyasmato sāriputtassa appaṭikūlasaññā abyāpādasaññā ca sāmaṁ paññāya passitvā evaṁ paṭikūlesu ca dhammesu appaṭikūlasaññī viharati."}},{"id":"pe8:127","sourceIds":["pe8:127.1","pe8:127.2","pe8:127.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ paṭikūlesu ca appaṭikūlesu ca dhammesu appaṭikūlasaññī viharati?\nTatiye ca nibbāne paṭikūlasaññino yasena ca kittini ca appaṭikūlasaññino.\nTatthāyasmā sāriputto assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ sammāpaññāya paṭijānanto paṭikūlañca appaṭikūlañca dhammaṁ tadubhayaṁ abhinivajjayitvā appaṭikūlasaññī viharati."}},{"id":"pe8:128","sourceIds":["pe8:128.1","pe8:128.2","pe8:128.3","pe8:128.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ paṭikūlaṁ appaṭikūlañca dhammaṁ tadubhayaṁ abhinivajjayitvā upekkhako viharati?\nSato ca sampajāno ca, yañca samanupassati anunayo appaṭikūlo dhammo paṭigho ca paṭikūlo dhammo, tatthāyasmā sāriputto anunayassa paṭighappahīnattā upekkhako viharati sato sampajāno ca.\nYañcassa samanupassati ayaṁ pañcavidhā anuttarā indriyabhāvanā.\nAyaṁ suttaniddeso."}},{"id":"pe8:129","sourceIds":["pe8:129.1","pe8:129.2","pe8:129.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo desanāhāro?\nImamhi sutte kiṁ desitabbaṁ?\nTattha vuccate, imamhi sutte diṭṭhadhammasukhavihāro desito, tathā vimuttaṁ cittaṁ paccavekkhaṇā ca adhipaññādhammaṁ desitaṁ."}},{"id":"pe8:130","sourceIds":["pe8:130.1","pe8:130.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vicayo?\nYe kāye kāyānupassino viharanti, tesaṁ cittaṁ anunayappaṭighena na viharati anunayappaṭighena cābhiramamānassa cittaṁ samaggataṁ bhavissatīti bhāvanāya balametaṁ, ayaṁ vicayo hāro."}},{"id":"pe8:131","sourceIds":["pe8:131.1","pe8:131.2","pe8:131.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo yuttihāro?\nKāyabhāvanāya ca cittabhāvanāya ca na kiñci sabrahmacārī atimaññissatīti.\nAtthi esā yutti, ayaṁ yuttihāro."}},{"id":"pe8:132","sourceIds":["pe8:132.1","pe8:132.2","pe8:132.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo padaṭṭhāno hāro?\nKāyabhāvanāya paṭhamassa sati upaṭṭhānassa padaṭṭhānaṁ.\nYā pathavīsamacittatā, sā aniccānupassanāya padaṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe8:133","sourceIds":["pe8:133.1","pe8:133.2","pe8:133.3","pe8:133.4","pe8:133.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo lakkhaṇo?\nYaṁ pathavīsamena cetasā viharati attānupassī pathavīsamena gihī viharati.\nKo attho pathavīsamenāti?\nYathā ye ca selopamatāya akammayuttā evameva pathavīsamo ayaṁ hiriyatāya.\nAyaṁ lakkhaṇo."}},{"id":"pe8:134","sourceIds":["pe8:134.1","pe8:134.2","pe8:134.3","pe8:134.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho hāro?\nImamhi byākaraṇe ko tassa āyasmato adhippāyo?\nYe keci arahantā indriyabhāvanaṁ ākaṅkhiyanti, te pathavīsamataṁ uppādayissantīti.\nAyaṁ adhippāyo."}},{"id":"pe8:135","sourceIds":["pe8:135.1","pe8:135.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo āvaṭṭoti?\nNatthi āvaṭṭassa bhūmi."}},{"id":"pe8:136","sourceIds":["pe8:136.1","pe8:136.2","pe8:136.3","pe8:136.4","pe8:136.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vibhatti?\nYo kāyānupassī viharati, so pathavīsamacittataṁ paṭilabhissatīti na ekaṁsena.\nKiṅkāraṇaṁ?\nYe khaṇḍakādichinnakādino, na te pathavīsamacittataṁ paṭilabhanti.\nSabbā kāyagatāsati sekkhabhāvanāya nibbānaṁ phalaṁ, ayaṁ vibhatti."}},{"id":"pe8:137","sourceIds":["pe8:137.1","pe8:137.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parivattano hāro?\nYe kāyānupassino viharissanti, tesaṁyeva kāyapaccayā uppajjeyya āsavā vighātapariḷāhā, ayaṁ parivattano hāro."}},{"id":"pe8:138","sourceIds":["pe8:138.1","pe8:138.2","pe8:138.3","pe8:138.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo otaraṇo?\nPañcakkhandhā avitiṇṇā bāvīsatindriyāni, tathā yaṁ manindriyaṁ, taṁ manodhātu manāyatanañca.\nYaṁ samādhindriyaṁ, taṁ dhammadhātu dhammāyatanañca.\nAyaṁ otaraṇo hāro."}},{"id":"pe8:139","sourceIds":["pe8:139.1","pe8:139.2","pe8:139.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo sodhano hāro?\nYe ca manasā cattāro bhāvetabbā, te sabbe bhāvitā yaṁ taṁ manena pahīne pattabbataṁ sabbattha etassa ca atthāya ārambho, so attho suddho.\nAyaṁ sodhano hāro."}},{"id":"pe8:140","sourceIds":["pe8:140.1","pe8:140.2","pe8:140.3","pe8:140.4","pe8:140.5","pe8:140.6","pe8:140.7","pe8:140.8","pe8:140.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo adhiṭṭhāno?\nAyaṁ samādhi ekattatāya paññatto, cha kāyā ekattatāya paññattā.\nPañcindriyāni rūpīni rūpakāyo.\nCha vedanākāyā vedanākāyo.\nCha saññākāyā saññākāyo.\nCha cetanākāyā cetanākāyo.\nCha viññāṇakāyā viññāṇakāyo.\nSabbepi ete dhammā dhammakāyotiyeva saṅkhaṁ gacchanti.\nAyaṁ adhiṭṭhāno."}},{"id":"pe8:141","sourceIds":["pe8:141.1","pe8:141.2","pe8:141.3","pe8:141.4","pe8:141.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Parikkhāroti samāpattikosallañca vīthikosallañca hetu.\nYañca gocarakosallaṁ yañca kallaṁ taṁ kosallaṁ paccayo.\nVodānakosallaṁ hetu, kallaṁ paccayo.\nSukhaṁ hetu, abyāpajjaṁ paccayo.\nAyaṁ parikkhāro."}},{"id":"pe8:142","sourceIds":["pe8:142.1","pe8:142.2","pe8:142.3","pe8:142.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samāropanoti?\nYathā pathavī sucimpi nikkhīpante asucimpi nikkhitte tādiseyeva evaṁ kāyo manāpikehipi phassehi amanāpikehipi phassehi tādisoyeva paṭighasamphassena vā sukhāya vedanāya tādisaṁ yo cittaṁ.\nIdaṁ suttaṁ vibhattaṁ saopammaṁ ugghaṭitaññussa puggalassa vibhāgena.\nTattha samāropanāya avakāso natthi."}},{"id":"pe8:143","sourceIds":["pe8:143.1","pe8:143.2","pe8:143.3","pe8:143.4","pe8:143.5","pe8:143.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ suttaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ?\nYato ca kusalehi dhammehi na virodhati, na vaḍḍhati, imaṁ ādīnavaṁ bhagavā deseti, tasmā channaṁ vivareyya, vivaṭaṁ nātivassati, tato ādīnavato vivareyyāti taṁ tīhi dhammehi nābhidhaṁsitāti asubhasaññāya rāgena nābhidhaṁsiyati.\nMettāya dosena nābhidhaṁsiyati.\nVipassanāya mohena nābhidhaṁsiyati.\nEvañcassa yo yo dhammo paṭipakkho tamhi tamhi dhamme paripūrissati.\nYo tassa dhammassa akusalo dhammo paṭipakkho, tena nādhivāsiyati."}},{"id":"pe8:144","sourceIds":["pe8:144.1","pe8:144.2","pe8:144.3","pe8:144.4","pe8:144.5","pe8:144.6","pe8:144.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Aparo pariyāyo.\nYe ime dhammā attanā na sakkoti vuṭṭhānaṁ, te ete dhammā desitā.\nChannamativassatīti tehi vitakkaṁ yena ca sakkā puna desitaṁ cittaṁ vibhāvetuṁ pariyodāpetuṁ vivekaninnassa vivekapoṇassa vivekapabbhārassa vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullataṁ āpajjati kusalesu dhammesu, seyyathāpi nāma uppalaṁ vā kumudaṁ vā padumaṁ vā udake sukkapakkhe cando yāvaratti yāvadivaso āgacchati, tassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhitabbā, na parihāni, evaṁvidhaṁ taṁ cittaṁ nābhidhaṁsiyati.\nAparopettha yo akūṭo asaṭho amāyāvī uju puriso yathābhūtaṁ attānaṁ āvikaroti.\nTattha yo chādeti tassa akusalā dhammā cittaṁ anudhāvanti.\nChannamativassatīti yo pana hoti asaṭho akūṭo amāyāvī uju puriso yathābhūtaṁ attānaṁ āvikaroti.\nTassa cittaṁ akusalehi dhammehi na viddhaṁsiyati, ayaṁ suttattho."}},{"id":"pe8:145","sourceIds":["pe8:145.1","pe8:145.2","pe8:145.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā desanā?\nIdha desitā dasa akusalakammapathā adhivassanatāya dasa kusalakammapathā anadhivassanatāya akusalehi na visujjhati.\nYathā vuttaṁ bhagavatā “cittasaṅkilesā, bhikkhave, sattā saṅkilissantī”ti."}},{"id":"pe8:146","sourceIds":["pe8:146.1","pe8:146.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vicayo?\nYassevaṁ cittaṁ adhivāsiyati, tassa bujjhitassa yaṁ bhaveyya kūṭeyya, taṁ ānantariyenapi satthari vā guṇānukampanatāya, ayaṁ vicayo."}},{"id":"pe8:147","sourceIds":["pe8:147.1","pe8:147.2","pe8:147.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā yuttīti?\nEvaṁ anadhivasiyantaṁ cittaṁ vuṭṭhāti.\nVuṭṭhitaṁ patiṭṭhahati kusalesu dhammesūti atthi esā yutti."}},{"id":"pe8:148","sourceIds":["pe8:148.1","pe8:148.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Padaṭṭhānanti channamativassatīti channaṁ asaṁvarānaṁ padaṭṭhānaṁ, vivaṭaṁ nātivassatīti achannaṁ saṁvaraṇānaṁ.\nTasmā channaṁ vivareyya vivaṭaṁ nātivassatīti desanāya padaṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe8:149","sourceIds":["pe8:149.1","pe8:149.2","pe8:149.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Lakkhaṇoti channamativassatīti ye keci vicittena channena ekalakkhaṇā dhammā sabbe te aviddhaṁsiyanti.\nTasmā channaṁ vivareyya.\nVivaṭaṁ nātivassatīti ye keci tena acchannena ekalakkhaṇā dhammā sabbe te nātivassantīti lakkhaṇo hāro."}},{"id":"pe8:150","sourceIds":["pe8:150.1","pe8:150.2","pe8:150.3","pe8:150.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho hāro?\nImamhi sutte bhagavato ko adhippāyo?\nYesaṁ kesañci cittaṁ akusalā dhammā adhipaṭidesitā te yathādhammaṁ paṭikarissantīti ayaṁ tattha bhagavato adhippāyo.\nAyaṁ catubyūho hāro."}},{"id":"pe8:151","sourceIds":["pe8:151.1","pe8:151.2","pe8:151.3","pe8:151.4","pe8:151.5","pe8:151.6","pe8:151.7","pe8:151.8","pe8:151.9","pe8:151.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Āvaṭṭoti yaṁ channaṁ taṁ duvidhaṁ kampamānaṁ samucchitabbo.\nĀnantariyasamādhīnaṁ.\nTattha passaddhiyañca māno āsave vaḍḍheti, assaddhiyena ca pamādaṁ gacchati, pamādena onamati, unnaḷabhāvaṁ gacchati.\nVuttañcetaṁ bhagavatā “unnaḷānaṁ pamattānaṁ tesaṁ vaḍḍhanti āsavā”ti cattāri tāni upādānāni, yāni cattāri upādānāni, te pañcupādānakkhandhā bhavanti.\nImāni saccāni dukkhañca samudayo ca.\nTasmā channaṁ vivareyyāti yena hetunā, te āsavā vaḍḍhanti.\nTesaṁ pahīnattā āsavā pahīyante.\nTattha appamādena assaddhiyaṁ pahīyati uddhaccakukkuccappahānena oḷārikatā tassa dve dhammā na samatho ca bhāvanā ca pāripūriṁ gacchanti.\nYo tesaṁ āsavānaṁ khayo, ayaṁ nirodho.\nImāni cattāri saccāni, ayaṁ āvaṭṭo."}},{"id":"pe8:152","sourceIds":["pe8:152.1","pe8:152.2","pe8:152.3","pe8:152.4","pe8:152.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vibhatti hāro?\nChannamativassatīti na ekaṁso.\nKiṅkāraṇaṁ?\nYassa assā nivattanā yathāpi sekkhānaṁ.\nYathāvuttaṁ bhagavatā—"}},{"id":"pe8:153","sourceIds":["pe8:153.1","pe8:153.2","pe8:153.3","pe8:153.4"],"kind":"text","text":{"pi":"“Kiñcāpi sekkho pakareyya pāpaṁ,\nKāyena vācāya uda cetasā vā;\nAbhabbo hi tassa pariguhanāya,\nAbhabbatā diṭṭhapadassa hotī”ti."}},{"id":"pe8:154","sourceIds":["pe8:154.1","pe8:154.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Kiñcāpi tesaṁ nivāraṇaṁ cittaṁ hoti.\nApi tu appaccayā samāye ca te niddisitabbā, ayaṁ vibhattihāro."}},{"id":"pe8:155","sourceIds":["pe8:155.1","pe8:155.2","pe8:155.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parivattano hāro.\nChannamativassatīti yassa ye dhammā sabbaṁ anavivaṭaṁ ativassiyati, vivaṭaṁ nātivassati, avaguṇantaṁ nātivassati.\nAyaṁ parivattano hāro."}},{"id":"pe8:156","sourceIds":["pe8:156.1","pe8:156.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vevacano hāro.\nChannanti āvutaṁ nivutaṁ pihitaṁ paṭikujjitaṁ sañchannaṁ parodhaṁ, vivaṭaṁ nātivassatīti yassa te dhammā pabbajjitā vinodaṁ nādhivassitā vantikatāti, ayaṁ vevacano hāro."}},{"id":"pe8:157","sourceIds":["pe8:157.1","pe8:157.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo paññatti hāro.\nChannamativassatīti kilesabhāgiyapaññattaṁ vivaṭaṁ nātivassatīti sadhammakiccaṁ yaṁ paṭipadā paññattiyā paññattaṁ, tasmā hi channaṁ vivareyyāti anusāsanapaññattiyā paññattaṁ, vivaṭaṁ nātivassatīti niddhānapaññattiyā paññattaṁ, ayaṁ paññatti hāro."}},{"id":"pe8:158","sourceIds":["pe8:158.1","pe8:158.2","pe8:158.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo otaraṇo hāro?\nChannamativassatīti tayo kilesā rāgo doso moho, te khandhesu saṅkhārakkhandho …pe…\nte purā yathā niddiṭṭhaṁ khandhadhātuāyatanesu, ayaṁ otaraṇo hāro."}},{"id":"pe8:159","sourceIds":["pe8:159.1","pe8:159.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo sodhano hāro?\nYenārambhena idaṁ suttaṁ bhāsati so ārambho niyutto."}},{"id":"pe8:160","sourceIds":["pe8:160.1","pe8:160.2","pe8:160.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Adhiṭṭhānoti channamativassatīti ekattatāya paññattaṁ.\nKiṅkāraṇaṁ?\nIdaṁ hi ativassatīti imassa ca ativassati evañca ativassatīti ayaṁ vemattatāya yā suṇasādhāraṇehi lakkhaṇehi paññāpiyati, sā ekattapaññatti."}},{"id":"pe8:161","sourceIds":["pe8:161.1","pe8:161.2","pe8:161.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parikkhāro?\nYañca taṁ ativassiyanti, tassa dve hetū dve paccayā akusalapasuteva vācakattābhirati ca.\nIme dve ayonisomanasikāro ca kusalā dhammā vopasaggā ca, ime dve paccayā."}},{"id":"pe8:162","sourceIds":["pe8:162.1","pe8:162.2","pe8:162.3","pe8:162.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samāropano?\nChannamativassatīti vemati passatīti channaṁ yaṁ pariggahituṁ yaṁ adesituṁ appassutaṁ yaṁ kathaṅkathā vibhūtena akusalamūlena yaṁ taṇhāya ca te vaḍḍhati dosāti sannitvā te appasakkhayena saṅkhārā.\nSaṅkhārapaccayā viññāṇaṁ yāva jarāmaraṇaṁ, ayaṁ samāropano.\nYaṁ puna tathā desanā, tasseva akusalā dhammā vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullatamāpajjati tassa saṅkhārā nirodhā, ayaṁ samāropano."}},{"id":"pe8:163","sourceIds":["pe8:163.1","pe8:163.2","pe8:163.3","pe8:163.4","pe8:163.5","pe8:163.6","pe8:163.7","pe8:163.8","pe8:163.9","pe8:163.10","pe8:163.11","pe8:163.12","pe8:163.13","pe8:163.14","pe8:163.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Cattāro puggalā tamo tamaparāyanoti …pe…\ntattha katamo vuccate tamo nāma?\nYo tamo andhakāro, yathā vuttaṁ bhagavatā “yathā andhakāre tasmiṁ bhayānake sakampidhātupuriso na passati, evameva aññāṇato tamopanandhakāro pāpakasakammasavipākaṁ na saddho hoti”.\nIti evaṁ lakkhaṇatā aññāṇaṁ tamo avijjā moho, yena sattā yathābhūtaṁ nappajānanti, iti vuccati tamoti.\nSo tiṇṇaṁ cakkhūnaṁ tamo maṁsacakkhuno dibbacakkhuno paññācakkhuno, imesaṁ cakkhūnaṁ idha tamo niddisiyati aññāṇanti.\nTattha katamaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ?\nAtha nissaye yaṁ pubbante aññāṇaṁ aparante aññāṇaṁ pubbantāparante aññāṇaṁ hetumhi aññāṇaṁ paccayamhi aññāṇaṁ tassa aññāṇino samādhibhūtassa eso nissando.\nYaṁ na jānāti idaṁ sevitabbaṁ idaṁ na manasikātabbanti.\nSo tena tamena niddisiyati tamopi yathā vuccati.\nMūḷhoti evaṁ cetanā.\nTena tamena so puggalo vuccati.\nTamoti so tena tamena asamūhatena asamucchinnena tapparamo bhavati tapparāyano, ayaṁ vuccati puggalo tamo tamaparāyanoti.\nParāyanoyeva dhammo manasikātabbo so tamo dahati aññacittaṁ upaṭṭhapeti.\nTe cassa dhammā nijjhānakkhamanti.\nSo sutamayāya paññāya samanupassati."}},{"id":"pe8:164","sourceIds":["pe8:164.1","pe8:164.2","pe8:164.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo tamo jotiparāyano?\nSo tena paññāvasena iriyati evaṁ tasseva iriyantassa parāyano bhavati.\nAyaṁ vuccate puggalo tamo jotiparāyano."}},{"id":"pe8:165","sourceIds":["pe8:165.1","pe8:165.2","pe8:165.3","pe8:165.4","pe8:165.5","pe8:165.6","pe8:165.7","pe8:165.8","pe8:165.9","pe8:165.10","pe8:165.11","pe8:165.12","pe8:165.13","pe8:165.14","pe8:165.15","pe8:165.16","pe8:165.17","pe8:165.18"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo puggalo joti jotiparāyano?\nTattha vuccati joti nāma yaṁ tassa ce tamassa paṭipakkhena ye ca dhamme antamaso ñāṇāloko, so suṇadhammo puggalo tamo jotiparāyano, tattha vuccate, yoyaṁ puggalo tamo jotiparāyano, so yadi tathārūpaṁ kalyāṇamittaṁ paṭilabhati, yo naṁ akusalato ca nivāreti bhāvitakusalatāva bhāvī niyojetīti.\nEvañca saddhammaṁ deseti.\nIme dhammā kusalā, ime dhammā akusalā.\nIme dhammā sāvajjā, ime dhammā anavajjā.\nIme dhammā sevitabbā, ime dhammā na sevitabbā.\nIme dhammā bhajitabbā, ime dhammā na bhajitabbā.\nIme dhammā upasampajja vihātabbā, ime dhammā na upasampajja vihātabbā.\nIme dhammā manasikātabbā, ime dhammā na manasikātabbāti.\nPaccate saññāya yathā saññāyati satindriyāni, so evaṁ pajānāti.\nIme dhammā kusalā, ime dhammā akusalā.\nIme dhammā sāvajjā, ime dhammā anavajjā.\nIme dhammā sevitabbā, ime dhammā na sevitabbā.\nIme dhammā bhāvetabbā, ime dhammā na bhāvetabbā.\nIme dhammā upasampajja vihātabbā, ime dhammā na upasampajja vihātabbā.\nIme dhammā manasikātabbā, ime dhammā na manasikātabbāti.\nSo te dhamme susuyyati, sotaṁ odahati, aññaṁ cittaṁ upaṭṭhapeti, te cassa dhammā nijjhānakkhamanti, so sutamayāya paññāya samannāgato so tena paccayavasena iriyati evaṁ tasseva iriyanti tapparamo bhavati tapparāyano.\nAyaṁ vuccate puggalo tamo tamaparāyano."}},{"id":"pe8:166","sourceIds":["pe8:166.1","pe8:166.2","pe8:166.3","pe8:166.4","pe8:166.5","pe8:166.6","pe8:166.7","pe8:166.8","pe8:166.9","pe8:166.10","pe8:166.11","pe8:166.12","pe8:166.13","pe8:166.14","pe8:166.15"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo puggalo joti tamaparāyano?\nJoti nāma yā tasseva tamassa paṭipakkhena ye dhammā antamaso ñāṇāloko, so puna dhammo.\nKatamā uccate?\nPaññāyato paṇḍitoti vuccate, so evaṁ pajānāti.\nIme dhammā kusalā, ime dhammā akusalā.\nIme dhammā sāvajjā, ime dhammā anavajjā.\nIme dhammā sevitabbā, ime dhammā na sevitabbā.\nIme dhammā bhāvitabbā, ime dhammā na bhāvitabbā.\nIme dhammā upasampajja vihātabbā, ime dhammā na upasampajja vihātabbā.\nIme dhammā manasikātabbā, ime dhammā na manasikātabbā.\nIdha pana pāpamittasaṁsevano pāpamittavasānugo akusale dhamme abhivaḍḍheti, kusale dhamme pajahati.\nSo tena pamādena paccayasaññā amanasikatvā assatiasampajaññaṁ āsevati.\nTayā yo paṭipakkho tamo, so pavaḍḍheti.\nSo tamābhibhūto parāyano tamaparamo ceva bhavati.\nAyaṁ vuccati puggalo joti tamaparāyano."}},{"id":"pe8:167","sourceIds":["pe8:167.1","pe8:167.2","pe8:167.3","pe8:167.4","pe8:167.5","pe8:167.6","pe8:167.7","pe8:167.8","pe8:167.9","pe8:167.10","pe8:167.11","pe8:167.12","pe8:167.13","pe8:167.14","pe8:167.15","pe8:167.16","pe8:167.17","pe8:167.18"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo puggalo joti jotiparāyano?\nTattha vuccate soyaṁ puggalo kalyāṇamittassa sannissito bhavati sakkā saṁyogī kusalaṁ gavesī, so kalyāṇamitte upasaṅkamitvā paripucchati, paripañhayati—\nkiṁ kusalaṁ, kiṁ akusalaṁ?\nKiṁ sāvajjaṁ, kiṁ anavajjaṁ?\nKiṁ sevitabbaṁ, kiṁ na sevitabbaṁ?\nKiṁ bhāvitabbaṁ, kiṁ na bhāvitabbaṁ?\nKiṁ upasampajja vihātabbaṁ, kiṁ na upasampajja vihātabbaṁ?\nKiṁ manasikātabbaṁ, kiṁ na manasikātabbaṁ?\nKathaṁ saṅkileso hoti, kathaṁ vodānaṁ hoti?\nKathaṁ pavatti hoti, kathaṁ nivatti hoti?\nKathaṁ bandho hoti, kathaṁ mokkho hoti?\nKathaṁ sakkāyasamudayo hoti, kathaṁ sakkāyanirodho hoti?\nSo ettha desitaṁ yathā upaṭṭhitaṁ tathā sampaṭipajjanto so evaṁ pajānāti.\nIme dhammā kusalā, ime dhammā akusalā.\nEvaṁ …pe…\nyāva kathaṁ sakkāyasamudayo hoti, kathaṁ sakkāyanirodho hotīti vitthārena kātabbaṁ.\nSo te dhamme adhipāṭikaṅkhāti evaṁ lakkhaṇaṁ ñāṇaṁ vijjā ālokaṁ vaḍḍheti.\nSo puggalo tapparamo bhavati tapparāyano, ayaṁ vuccate puggalo joti jotiparāyano."}},{"id":"pe8:168","sourceIds":["pe8:168.1","pe8:168.2","pe8:168.3","pe8:168.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo puggalo tamo tamaparāyano?\nYo akusalaṁ dhammaṁ dīpeti.\nTaṁ bhāvanāya hīnāsu gatīsu upapattiṁ dasseti, tapparamo bhavati tapparāyano.\nAyaṁ vuccate puggalo tamo tamaparāyano."}},{"id":"pe8:169","sourceIds":["pe8:169.1","pe8:169.2","pe8:169.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yo puggalo tamo jotiparāyano?\nSo tamena akusalassa kammassa vipākaṁ dasseti.\nTameti yaṁ cakkhu kalyāṇamittassa yena akusale dhamme pajahati, kusale dhamme abhivaḍḍhati."}},{"id":"pe8:170","sourceIds":["pe8:170.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yo ca paṇītāsu gatīsu upapattiṁ dasseti, tapparamo tena vuccate tamo jotiparāyano."}},{"id":"pe8:171","sourceIds":["pe8:171.1","pe8:171.2","pe8:171.3","pe8:171.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yo puggalo joti tamaparāyano?\nKusalassa kammavipākaṁ dasseti.\nYaṁ cakkhu pāpamittasaṁsaggena pāpamittupasevena pāpamittavasānugo akusalaṁ dhammaṁ abhivaḍḍhati, taṁ bhāvanāya hīnāsu gatīsu upapattiṁ dasseti.\nTapparamo tena vuccate joti tamaparāyano."}},{"id":"pe8:172","sourceIds":["pe8:172.1","pe8:172.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yo puggalo joti jotiparāyano so jotitā pabhātā yāva paṇītāsu gatīsu upapattiṁ dasseti.\nTapparamo tenāha joti jotiparāyano."}},{"id":"pe8:173","sourceIds":["pe8:173.1","pe8:173.2","pe8:173.3","pe8:173.4","pe8:173.5","pe8:173.6","pe8:173.7","pe8:173.8","pe8:173.9","pe8:173.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Jotitamaparāyanena dasa akusalānaṁ kammānaṁ udayaṁ dasseti.\nTamena puggalena akusalānaṁ kammānaṁ vipākaṁ dasseti.\nNa akusalānaṁ dhammānaṁ vipākaṁ dasseti.\nTamena aṭṭha micchattāni dasseti.\nJotinā aṭṭha sammattāni dasseti.\nJotinā tamaparāyanena dasa akusalakammapathe dasseti.\nJotinā paṇītattaṁ dasseti.\nTamena jotiparāyanena atapanīyaṁ dhammaṁ dasseti.\nJotinā tamaparāyanena tapanīyaṁ dhammaṁ dasseti.\nAyaṁ suttattho."}},{"id":"pe8:174","sourceIds":["pe8:174.1","pe8:174.2","pe8:174.3","pe8:174.4","pe8:174.5","pe8:174.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo desanā hāro?\nImamhi sutte kiṁ desitaṁ?\nTattha vuccate imamhi sutte kusalākusalā dhammā desitā.\nKusalākusalānañca dhammānaṁ vipāko desito.\nHīnappaṇītānañca sattānaṁ gati nānākāraṇaṁ desitaṁ.\nAyaṁ desanā hāro."}},{"id":"pe8:175","sourceIds":["pe8:175.1","pe8:175.2","pe8:175.3","pe8:175.4","pe8:175.5","pe8:175.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vicayo hāro?\nAkusalassa kammassa yo vipākaṁ paccanubhoti.\nTattha ṭhito akusale dhamme uppādiyati vicayantaṁ yujjati.\nKusalassa kammassa yo vipākaṁ paccanubhoti.\nTattha ṭhito kusale dhamme uppādiyati vicayantaṁ yujjati.\nAyaṁ vicayo yutti ca."}},{"id":"pe8:176","sourceIds":["pe8:176.1","pe8:176.2","pe8:176.3","pe8:176.4","pe8:176.5","pe8:176.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo padaṭṭhāno hāro?\nYo puggalo joti, so paccavekkhaṇāya padaṭṭhānaṁ.\nYo puggalo tamo, so tamādinnaṁ vānupassanāya padaṭṭhānanti dasseti.\nTamena jotiparāyanena appamādassa padaṭṭhānaṁ dasseti, tamo avijjāya ca diṭṭhiyā ca padaṭṭhānaṁ dasseti.\nJotinā tamaparāyanena pamādassa ca diṭṭhiyā ca padaṭṭhānaṁ dasseti.\nAyaṁ padaṭṭhāno."}},{"id":"pe8:177","sourceIds":["pe8:177.1","pe8:177.2","pe8:177.3","pe8:177.4","pe8:177.5","pe8:177.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo lakkhaṇo hāro?\nTamena tamaparāyanena tamoti avijjāya niddiṭṭhāya sabbakilesadhammā niddiṭṭhā honti.\nTamena jotiparāyanena jotivijjāya niddiṭṭhāya sabbe bodhipakkhiyadhammā niddiṭṭhā honti.\nJotitamaparāyanena pamādo niddiṭṭho hoti.\nTamena jotiparāyanena appamādo niddiṭṭho hoti.\nAyaṁ lakkhaṇo hāro."}},{"id":"pe8:178","sourceIds":["pe8:178.1","pe8:178.2","pe8:178.3","pe8:178.4","pe8:178.5","pe8:178.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho hāro?\nImamhi sutte bhagavato ko adhippāyo?\nYe sattā nīcakulino, na te imaṁ sutvā kusale dhamme samādāya vattissanti.\nYe sattā uccakulino, te imaṁ dhammadesanaṁ sutvā bhiyyoso mattāya kusale dhamme samādāya vattissantīti.\nAyaṁ catubyūho hāro.\nBhūmiyaṁ upadeso."}},{"id":"pe8:179","sourceIds":["pe8:179.1","pe8:179.2","pe8:179.3","pe8:179.4","pe8:179.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo āvaṭṭo hāro?\nYā avijjāto pabhūti taṇhā, ayaṁ samudayo.\nYo tamo tamaparāyano, idaṁ dukkhaṁ.\nImāni dve saccāni dukkhañca samudayo ca joti yena suttena dhammena paññāpiyati, so dhammo paññindriyassa padaṭṭhānaṁ.\nTena amohena tīṇi kusalamūlāni pāripūriṁ gacchanti saggassa padaṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe8:180","sourceIds":["pe8:180.1","pe8:180.2","pe8:180.3","pe8:180.4","pe8:180.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā vibhatti?\nTamo tamaparāyanoti na ekaṁsena.\nKiṅkāraṇaṁ?\nAtthi tamo ca bhavo aparāpariyavedanīyena ca kusalena jotinā puggalena sahopattibhāve.\nAtthi joti ca bhavo aparāpariyavedanīyena ca akusalena tamena puggalena sahopattibhāve parivattanā tamesu paṭipakkhoti jotinā tamaparāyano."}},{"id":"pe8:181","sourceIds":["pe8:181.1","pe8:181.2","pe8:181.3","pe8:181.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vevacano?\nYo tamo, so evaṁ attabyāpādāya paṭipanno, so assaddhāya bālo akusalo abyatto anādīnavadassī.\nYo joti, so attahitāya paṭipanno paṇḍito kusalo byatto ādīnavadassī.\nAyaṁ vevacano."}},{"id":"pe8:182","sourceIds":["pe8:182.1","pe8:182.2","pe8:182.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā paññatti?\nSo puggalo vipākapaññattiyā paññāpiyati, akusale pariyādinnatā paññāpiyati.\nJotikusaladhammupapattipaññattiyā paññāpiyati kusaladhammavipākapaññattiyā cāti."}},{"id":"pe8:183","sourceIds":["pe8:183.1","pe8:183.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Otaraṇoti ye avijjāpaccayā saṅkhārā yañca jarāmaraṇaṁ yā ca avijjā, taṁ padaṭṭhānaṁ, niddesena vijjuppādo avijjānirodho yo yāva jarāmaraṇanirodho, ime dve dhammā saṅkhārakkhandhapariyāpannā.\nDhammadhātu dhammāyatanañca padaṭṭhānaṁ niddesena dhātūsu."}},{"id":"pe8:184","sourceIds":["pe8:184.1","pe8:184.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo sodhano?\nImassa suttassa desitassa ārambho."}},{"id":"pe8:185","sourceIds":["pe8:185.1","pe8:185.2","pe8:185.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Adhiṭṭhānoti tamoti bhagavā bravīti, na ekaṁ puggalaṁ deseti.\nYāvatā sattānaṁ gati, tattha ye duccaritadhammena upapannā, te bahulādhivacanena tamo niddisati.\nYā joti sabbasattesu kusaladhammopapatti sabbaṁ taṁ jotīti abhilapati ayamekatā paccayo yonisomanasikārapaññatti catunnaṁ mahābhūtānaṁ puggalānaṁ."}},{"id":"pe8:186","sourceIds":["pe8:186.1","pe8:186.2","pe8:186.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parikkhāro?\nAkusalassa pāpamittatā paccayo, ayoniso manasikāro hetu.\nKusalassa kalyāṇamittatā paccayo, yoniso manasikāro hetu."}},{"id":"pe8:187","sourceIds":["pe8:187.1","pe8:187.2","pe8:187.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā samāropanāti?\nIdhekacco nīce kule paccājāto hotīti nīce kule paccājāto rūpesu saddesu gandhesu rasesu phassesu, so upapanno sabbamhi mānussake upabhogaparibhoge.\nJoti paṇītesu kusalesu upapanno sabbamhi mānussake upabhogaparibhoge upapannoti."}},{"id":"pe8:188","sourceIds":["pe8:188.1","pe8:188.2","pe8:188.3","pe8:188.4","pe8:188.5","pe8:188.6","pe8:188.7","pe8:188.8","pe8:188.9","pe8:188.10","pe8:188.11","pe8:188.12","pe8:188.13","pe8:188.14","pe8:188.15","pe8:188.16"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ nibbedhabhāgiyaṁ ca suttaṁ?\nNa taṁ daḷhaṁ bandhanamāhu dhīrāti gāthā.\nKena kāraṇena taṁ bandhanaṁ daḷhaṁ?\nCatūhi kāraṇehi issariyena sakkā mocetuṁ dhanena vā aññena vā yācanāya vā parāyanena vā.\nYesu ca ayaṁ rāgo maṇikuṇḍalesu puttesu dāresu ca yā apekkhā, idamassa cetasikabandhanaṁ.\nTaṁ na sakkā issariyena vā dhanena vā aññena vā yācanāya vā parāyanena vā mocetuṁ.\nNa ca tattha koci atthi pāṭibhogo.\nIminā bandhanato mocayitthāti devo vā manusso vā tadidaṁ bandhanaṁ rāgānusayena ca chasu bāhiresu ca āyatanesu bandhati.\nRūpesu rūpataṇhā bandhati, yāva dhammesu dhammataṇhā.\nYo idha loke bandho paralokasmiṁ bandho nīyati.\nSo bandho jāyati, bandho mīyati.\nBandho asmā lokā paraṁ lokaṁ gacchati.\nNa sakkā mocetuṁ aññatra ariyamaggena imañca bandhanaṁ.\nMaraṇabhāvañca upapattibhāvañca bhayato viditvā chandarāgaṁ pajahati.\nSo imaṁ chandarāgaṁ pajahitvā atikkamati.\nAyañca loko ito paraṁ dutiyo."}},{"id":"pe8:189","sourceIds":["pe8:189.1","pe8:189.2","pe8:189.3","pe8:189.4","pe8:189.5","pe8:189.6","pe8:189.7","pe8:189.8","pe8:189.9","pe8:189.10","pe8:189.11","pe8:189.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yaṁ bandhanāsaṅkhārānaṁ pahānaṁ idaṁ vuccati ubhayesu ṭhānesu vīriyaṁ, gandhaparivāto sumuni nopalimpati.\nTatheva pariggahesu puttesu dāresu ca avūḷho salloti tasseva taṇhāya pahānaṁ dasseti.\nAyaṁ taṇhāmūlassa pahānā vare appamattoti kāmo pamādavattati pahānāya nekkhammābhirato appamādavihārī bhavati.\nTassa āsayaṁ pahānāya neva imaṁ lokaṁ āsīsati na paralokaṁ.\nNa idhalokaṁ nissitaṁ, piyarūpaṁ sātarūpaṁ ākaṅkhati.\nNāpi paralokaṁ nissitaṁ piyarūpaṁ sātarūpaṁ ākaṅkhati, tena vuccate “nāsīsate lokamimaṁ paraṁ lokañcā”ti.\nYaṁ tassa pahānaṁ taṁ chedanaṁ aṭṭhakavaggiyesu muni niddiṭṭho.\nSo idha virodho aṭṭhakavaggiyesu nāsīsanaṁ idha anāthā.\nTathāyaṁ taṇhāya tassa pariggahassa vatthukāmassa ekagāthāya ete sabbe kāmā dassitā.\nTena bhagavā deseti “etampi chetvāna paribbajanti anapekkhino sabbakāme pahāyā”ti.\nImissā gāthāya dvidhā niddeso saṁsandananiddeso ca samayaniddeso ca, yathā ayaṁ gāthā saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca, evaṁ tāya gāthāya saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca visajjanā.\nEvaṁ gāthā sabbagāthāsu byākaraṇesu vā niddiṭṭhaṁ suttaṁ."}},{"id":"pe8:190","sourceIds":["pe8:190.1","pe8:190.2","pe8:190.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā desanā?\nImaṁ suttaṁ kenādhippāyena desitaṁ.\nYe rāgacaritā sattā, te kāme pajahissantīti ayaṁ tattha bhagavato adhippāyo."}},{"id":"pe8:191","sourceIds":["pe8:191.1","pe8:191.2","pe8:191.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vicayo?\nYassa dasavatthukā kilesā uttiṇṇā vantā viditā.\nKatame dasavidhāti, kilesakāmā ca orambhāgiyauddhambhāgiyā ca saṁyojanā dasavatthukāni āyatanāni, ayaṁ vicayo."}},{"id":"pe8:192","sourceIds":["pe8:192.1","pe8:192.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā yutti?\nYe sārattā te gāḷhabandhanena bandhanti atthi esā yutti."}},{"id":"pe8:193","sourceIds":["pe8:193.1","pe8:193.2","pe8:193.3","pe8:193.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo padaṭṭhāno?\nSāratto maṇikuṇḍalesu mamaṅkārassa padaṭṭhānaṁ.\nApekkhāti atītavatthussa sarāgassa padaṭṭhānaṁ.\nEtampi chetvāti bhāvanāya padaṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe8:194","sourceIds":["pe8:194.1","pe8:194.2","pe8:194.3","pe8:194.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo lakkhaṇo?\nSārattacitto maṇikuṇḍalesu yo ahaṅkāre visatto mamaṅkāre visatto, yo puttadāre sāratto.\nKhettavatthusmiṁ sāratto.\nAyaṁ lakkhaṇo hāro."}},{"id":"pe8:195","sourceIds":["pe8:195.1","pe8:195.2","pe8:195.3","pe8:195.4","pe8:195.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho hāro?\nIdha sutte bhagavato ko adhippāyo.\nYe nibbānena chandikā bhavissanti, te puttadāre taṇhaṁ pajahissanti.\nAyaṁ tattha bhagavato adhippāyo.\nImāni cattāri saccāni."}},{"id":"pe8:196","sourceIds":["pe8:196.1","pe8:196.2","pe8:196.3","pe8:196.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo āvaṭṭo?\nYā puttadāre taṇhā, ayaṁ samudayo.\nYe upādinnakkhandhā, te ye ca bāhiresu rūpesu rūpapariggaho, idaṁ dukkhaṁ, yaṁ tattha chedanīyaṁ, ayaṁ nirodho.\nYena bhijjati, ayaṁ maggo."}},{"id":"pe8:197","sourceIds":["pe8:197.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Vibhattīti natthi vibhattiyā bhūmi."}},{"id":"pe8:198","sourceIds":["pe8:198.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Parivattanoti paṭipakkho niddiṭṭho."}},{"id":"pe8:199","sourceIds":["pe8:199.1","pe8:199.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vevacano?\nNiddiṭṭho vevacano."}},{"id":"pe8:200","sourceIds":["pe8:200.1","pe8:200.2","pe8:200.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo otaraṇo?\nAtthi taṇhā eko satto otiṇṇo tappaccayā viññāṇaṁ yāva jarāmaraṇaṁ.\nYā tattha vedanā, ayaṁ avijjā vijjuppādā avijjānirodho yāva jarāmaraṇanirodho."}},{"id":"pe8:201","sourceIds":["pe8:201.1","pe8:201.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo sodhano?\nSuddho gāthāya ārambho."}},{"id":"pe8:202","sourceIds":["pe8:202.1","pe8:202.2","pe8:202.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo adhiṭṭhāno?\nNa taṁ daḷhaṁ bandhanamāhu dhīrāti ekattatāya paññattā, na vemattatāya.\nCattāro rāgā kāmarāgo rūparāgo bhavarāgo diṭṭhirāgo cāti ekattatāya paññattā."}},{"id":"pe8:203","sourceIds":["pe8:203.1","pe8:203.2","pe8:203.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parikkhāro?\nYesaṁ rāgo maṇikuṇḍalesu tassa subhasaññā hetu, anubyañjanaso ca nimittaggāhitā paccayo.\nYāya te chinnāni tassa asubhasaññā hetu, nimittaggahaṇaanubyañjanaggahaṇavinodanaṁ paccayo."}},{"id":"pe8:204","sourceIds":["pe8:204.1","pe8:204.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samāropano?\nSāratto maṇikuṇḍalesu sammūḷhavidho duṭṭhātipi etampi chetvāna paribbajantīti taṁ pariññātatthaṁ parivajjitatthaṁ pajahitā, ayaṁ samāropano."}},{"id":"pe8:205","sourceIds":["pe8:205.1","pe8:205.2","pe8:205.3","pe8:205.4","pe8:205.5","pe8:205.6","pe8:205.7","pe8:205.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ cetasikaṁ yaṁ pakappitaṁ vitthārena paccayo, yaṁ vā cetasikaṁ kāyikaṁ cetasikaṁ kammaṁ.\nKiṅkāraṇā?\nCetasikā hi cetanā manokammāti vuccate, sā cetanākammaṁ, yaṁ cetasikaṁ imaṁ kāyikañca vācasikañca imāni tīṇi kammāni niddiṭṭhāni.\nKāyakammaṁ vacīkammañca tāni kusalāni piyaṁ kāyena ca vācāya ca ārabhati parāmasati, ayaṁ vuccati sīlabbataparāmāso.\nSaṅkappanā te tividhā saṅkhārā puññamayā apuññamayā āneñjamayā, tappaccayā viññāṇaṁ te ārammaṇametaṁ hoti viññāṇassa ṭhitiyā.\nYā subhasaññā sukhasaññā attasaññā ca.\nIdaṁ cetasikaṁ.\nYaṁ rūpūpagaṁ viññāṇaṁ tiṭṭhati rūpārammaṇaṁ rūpapatiṭṭhitaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullataṁ gacchati, ayaṁ saṅkappanā, iti yaṁ viññāṇaṭṭhitīsu ṭhitaṁ paṭhamābhinibbattiārammaṇavasena upādānaṁ, idaṁ vuccati cetasikanti."}},{"id":"pe8:206","sourceIds":["pe8:206.1","pe8:206.2","pe8:206.3","pe8:206.4","pe8:206.5","pe8:206.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha ṭhitassa arūpassa yā nikanti ajjhosānaṁ, idampi sakampitaṁ manāpikesu rūpesu piyarūpasātarūpesu ābhogo, idaṁ cetasikaṁ.\nYaṁ ceteti sattesu manāpikesu abhijjhākāyagantho paṭighānusayesu byāpādakāyagantho sabbe cattāro ganthā, ayaṁ pañcasu kāmaguṇesu paṭhamābhinipāto cittassa yā cetanā yassa tattha assādānupassissa anekā pāpakā akusalā dhammā cittaṁ arūpavatiyo honti.\nPuggalo rāgānubandhibhūto tehi kilesakāmehi yathā kāmakaraṇīyo, ayaṁ vuccate kāmesu pakappanā.\nEvaṁ sabbe cattāro oghā.\nYaṁ tehi kāmehi saṁyutto viharati bhāvito ajjhosanno, ayaṁ cetanā.\nYassa tathāyaṁ avītarāgassa adhigatapemassa tassa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā dukkhānuparivattitaṁ viññāṇaṁ hoti saritassa vayadhammasamuppādo cittaṁ pariyādiyati, idaṁ vuccati pakappitanti."}},{"id":"pe8:207","sourceIds":["pe8:207.1","pe8:207.2","pe8:207.3","pe8:207.4","pe8:207.5","pe8:207.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Ekamekassa ceteti ca pakappeti ca viññāṇassa ṭhiti yā hoti, sā ca ṭhiti dvidhā ārammaṇaṭṭhiti ca āhāraṭṭhiti ca.\nTattha yā ārammaṇaṭṭhiti, ayaṁ nāmarūpassa paccayo.\nYā āhāraṭṭhiti yā punabbhavābhinibbattikā ṭhiti yā ca ponobhavikā ṭhiti, ayaṁ vuccati ārammaṇaṁ.\nTaṁ hoti viññāṇassa ṭhitiyā tassa viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ yāva jarāmaraṇañca ceteti, atha ca puna patthayate yato na ponobhavikā anāgatavatthumhi, ayaṁ paṭipakkho niddiṭṭho.\nNa ceteti na patthayati atha ca dūsetīti duvidho niddeso.\nAssa pubbe hoti taṁ cetasikaṁ taṁ pakappitaṁ asamūhataṁ tappaccayā, ayaṁ viññāṇassa ṭhiti hoti."}},{"id":"pe8:208","sourceIds":["pe8:208.1","pe8:208.2","pe8:208.3","pe8:208.4","pe8:208.5","pe8:208.6","pe8:208.7","pe8:208.8","pe8:208.9","pe8:208.10","pe8:208.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Atha vā tassa anusayā āvibhavanti tappaccayā tassa punabbhavo nibbattati.\nAtha vā naṁ saṅkiyate appetu āgāre vā, sukhumā vā santi vā na saṅkiyate kāme taṁ evaṁ niccesupi āgāresu jāto hoti.\nTaṁ nayati yaṁ no kappetuṁ evaṁ saṅkhārā cetitā pakappitā ca ārammaṇabhūtā honti, yā ca cetanā yā ca pakappanā yañca vatthu nibbattaṁ, ubhopi ete ārammaṇaṁ viññāṇassa tathā cetanāya ca saṅkappanāya ca patthanāya ca bhūtā sattā ceteti ca saṅkappeti ca.\nYaṁ gavesanā na ca ceteti na ca saṅkappeti.\nKatame ca sattā bhūtā?\nYe ca tanujātaaṇḍajāpi aṇḍakā anubhinnā saṁsedajā na ca sambhinnā ime bhūtā.\nKatame sambhavesino gabbhagatā aṇḍagatā saṁsaranto ime na ceteti na pattheti na ca saṅkappeti.\nAnusaye na ca punabbhavo nibbattīti?\nYe bhūtā sattā ye sambhavesino, te thāvarā.\nYe vā sato cetenti patthenti ca ye thāvarā.\nTe na ca cetenti, na ca patthenti, na ca saṅkappenti, anusayena ca saṁsaranti."}},{"id":"pe8:209","sourceIds":["pe8:209.1","pe8:209.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Aparo pariyāyo.\nYe ariyapuggalā sekkhā, tattha te na ca cetenti, na ca saṅkappenti, anusayena puna uppajjanti."}},{"id":"pe8:210","sourceIds":["pe8:210.1","pe8:210.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Aparo pariyāyo.\nSukhumā pāṇā bhūmigatā udakagatā cakkhuno āpāthaṁ nāgacchanti, te na ca cetenti, na ca saṅkappenti, anusayena ca saṁsaranti."}},{"id":"pe8:211","sourceIds":["pe8:211.1","pe8:211.2","pe8:211.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Aparo pariyāyo.\nBāhikā sabbe bhikkhū abhimānikā, te na ca cetenti, na ca patthayanti, anusayena ca saṁsaranti, na ca cetenti, na ca saṅkappenti, na ca anusenti.\nĀrammaṇampetaṁ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā."}},{"id":"pe8:212","sourceIds":["pe8:212.1","pe8:212.2","pe8:212.3","pe8:212.4","pe8:212.5","pe8:212.6","pe8:212.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Na ca cetetīti pariyuṭṭhānasamugghātaṁ dasseti.\nNa ca anusetīti anusayasamugghātaṁ dasseti.\nNa ca cetetīti oḷārikānaṁ kilesānaṁ pahānaṁ dasseti.\nNa ca anusetīti sukhumānaṁ kilesānaṁ pahānaṁ dasseti.\nNa ca cetetīti yena bhūmi ca na ca patthayantīti sakadāgāmī anāgāmī, na ca anusetīti arahaṁ, na ca cetetīti sīlakkhandhassa paṭipakkhena pahānaṁ dasseti, na ca patthayatīti samādhikkhandhassa paṭipakkhena pahānaṁ dasseti, na ca anusayatīti paññākkhandhassa paṭipakkhena pahānaṁ dasseti, na ca cetetīti apuññamayānaṁ saṅkhārānaṁ pahānaṁ dasseti, na ca patthayatīti puññamayānaṁ saṅkhārānaṁ pahānaṁ dasseti, na ca anusetīti āneñjamayānaṁ saṅkhārānaṁ pahānaṁ dasseti, na ca cetetīti anaññātaññassāmītindriyaṁ, na ca patthayatīti aññindriyaṁ, na ca anusayatīti aññātāvino indriyaṁ.\nNa ca cetetīti mudukā indriyabhāvanā, na ca patthayatīti majjhaindriyabhāvanā, na ca anusetīti adhimattā indriyabhāvanā.\nAyaṁ suttattho."}},{"id":"pe8:213","sourceIds":["pe8:213.1","pe8:213.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā desanā?\nIdha sutte cattāri saccāni desitāni."}},{"id":"pe8:214","sourceIds":["pe8:214.1","pe8:214.2","pe8:214.3","pe8:214.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yañca cetayitaṁ yañca pakappitaṁ atthi etaṁ ārammaṇaṁ cittaṁ patiṭṭhati vicinati yujjati.\nNa ca cetetīti na ca patthayatīti atthi evaṁ ārammaṇaṁ anusaye viññāṇamiti viciniyati yujjati na ca ceteti na ca patthayati.\nAnusayappahānā viññāṇaṭṭhitiṁ na gavesanti, viciyantaṁ yujjati.\nAyaṁ yuttivicayo."}},{"id":"pe8:215","sourceIds":["pe8:215.1","pe8:215.2","pe8:215.3","pe8:215.4","pe8:215.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo padaṭṭhāno?\nCetanā pariyuṭṭhānaṁ cetanāpariyuṭṭhānassa padaṭṭhānaṁ.\nSaṅkappanaṁ upādānassa padaṭṭhānaṁ.\nAnusayo pariyuṭṭhānassa padaṭṭhānaṁ.\nTesaṁ chandarāgavināsāya bhāvanā bhavarāgassa pahānaṁ."}},{"id":"pe8:216","sourceIds":["pe8:216.1","pe8:216.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo lakkhaṇo?\nYaṁ cetasikanti vedayitaṁ pakappitaṁ uggahitaṁ viññātaṁ tabbiññāṇaṁ ārammaṇampi paccayopi."}},{"id":"pe8:217","sourceIds":["pe8:217.1","pe8:217.2","pe8:217.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho?\nIdha sutte bhagavato ko adhippāyo?\nYe punabbhavaṁ na icchanti, te na cetayissanti na ca patthayissantīti, ayaṁ adhippāyo."}},{"id":"pe8:218","sourceIds":["pe8:218.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Āvaṭṭoti yā ca cetanā patthanā ca anusayo ca viññāṇaṭṭhitipahānā ca, imāni dve saccāni."}},{"id":"pe8:219","sourceIds":["pe8:219.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Vibhattīti natthi vibhattiyā bhūmi."}},{"id":"pe8:220","sourceIds":["pe8:220.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Parivattanā pana paṭipakkhaṁ suttaṁ."}},{"id":"pe8:221","sourceIds":["pe8:221.1","pe8:221.2","pe8:221.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vevacano?\nCetanā rūpasañcetanā yāva dhammasañcetanā.\nYo anusayo, te satta anusayā."}},{"id":"pe8:222","sourceIds":["pe8:222.1","pe8:222.2","pe8:222.3","pe8:222.4","pe8:222.5","pe8:222.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Paññattīti cetanāpariyuṭṭhānaṁ paññattiyā paññattā.\nSaṅkappanaṁ upādānapaññattiyā paññattaṁ.\nAnusayo hetupaññattiyā paññatto.\nViññāṇaṭṭhiti upapattihetupaññattiyā paññattā.\nCetanā saṅkappanā anusayo samucchedo chandarāgavinayapaññattiyā paññatto.\nPaṭhame keci dvīhi parivattakehi paṭiccasamuppādo idappaccayatāya majjhapaññatti."}},{"id":"pe8:223","sourceIds":["pe8:223.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Otaraṇoti dvīhi parivattakehi dukkhañca samudayo ca majjhimakehi maggo ca nirodho ca."}},{"id":"pe8:224","sourceIds":["pe8:224.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Sodhanoti sutte suttassa ārambho."}},{"id":"pe8:225","sourceIds":["pe8:225.1","pe8:225.2","pe8:225.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Adhiṭṭhānoti yañcetayitaṁ sabbaṁ adhiṭṭhānena ekattāya paññattaṁ.\nSaṅkappitanti upādānekattāya paññattaṁ.\nViññāṇaṁ ekattāya paññattaṁ."}},{"id":"pe8:226","sourceIds":["pe8:226.1","pe8:226.2","pe8:226.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Parikkhāroti subhañca ārammaṇaṁ ayoniso manasikāro cetanā hetupaccayatāya paccayo.\nViññāṇassa patiṭṭhāno dhammo ārammaṇapaccayatāya paccayo.\nTassa manasikāro hetupaccayatāya paccayo."}},{"id":"pe8:227","sourceIds":["pe8:227.1","pe8:227.2","pe8:227.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samāropano?\nIdaṁ suttaṁ saññitaṁ tattha ceteti visajjanā iti niddisitabbā.\nTassa diṭṭhiyā viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ yāva jarāmaraṇaṁ, ayaṁ samāropano."}},{"id":"pe8:228","sourceIds":["pe8:228.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Ārammaṇametaṁ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā yāva jarāmaraṇanirodho."}},{"id":"pe8:229","sourceIds":["pe8:229.1","pe8:229.2","pe8:229.3","pe8:229.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca asekkhabhāgiyañca suttaṁ?\nAyaṁ loko santāpajāto yāva ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā bhavena bhavassa vippamokkhamāhaṁsu.\nSaṅkilesabhāgiyaṁ upadhiṁ hi paṭicca dukkhamidaṁ sambhoti, yā tā pana taṇhā pahīyanti, bhavaṁ nābhinandatīti nibbedhassa nibbutassa bhikkhuno anupādāya punabbhavo na hoti.\nUpaccagā sabbabhavāni tādīti asekkhabhāgiyaṁ."}},{"id":"pe8:230","sourceIds":["pe8:230.1","pe8:230.2","pe8:230.3","pe8:230.4","pe8:230.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha santāpajātoti rāgajo santāpo dosajo mohajoti.\nTesaṁ sattānaṁ ṭhānaṁ dasseti.\nLoko santāpajātoti phasso tividho sukhavedanīyo dukkhavedanīyo adukkhamasukhavedanīyo.\nTattha sukhavedanīyo phasso rāgasantāpo, dukkhavedanīyo dosasantāpo, adukkhamasukhavedanīyo mohasantāpo.\nYathā ca bhagavā āha paṭhamakassa valāhakassa gomagge yehi gahapatiputta rāgajehi dosajehi mohajehi santāpehi dukkhaṁ supati, te mama santāpā na santi."}},{"id":"pe8:231","sourceIds":["pe8:231.1","pe8:231.2","pe8:231.3","pe8:231.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Rogaṁ vadati attatoti tehi santāpehi santāpito tividhaṁ vipallāsaṁ paṭilabhati saññāvipallāsaṁ cittavipallāsaṁ diṭṭhivipallāsaṁ.\nTattha asubhe subhanti saññāvipallāso.\nDukkhe sukhanti cittavipallāso.\nAnicce niccanti anattani attāti diṭṭhivipallāso."}},{"id":"pe8:232","sourceIds":["pe8:232.1","pe8:232.2","pe8:232.3","pe8:232.4","pe8:232.5","pe8:232.6","pe8:232.7","pe8:232.8","pe8:232.9","pe8:232.10","pe8:232.11","pe8:232.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Yathā cittassa vipallāso saññādiṭṭhite tividhā vitakkā—\ncittavitakko vipallāso saññāvitakko vipallāso diṭṭhivitakko vipallāsopi.\nTattha avijjā vipallāso gocarā gatipateyyabhūmi, yathā hi taṁ sañjānāti yathā vijānāti yathā sañjānāti ca vijānāti ca.\nYathā khanti ceteti ime cattāro vipallāsā sattā yehi catubbidhaṁ attabhāvavatthuṁ rogabhūtaṁ gaṇḍabhūtaṁ “attā”ti vadanti.\nRogaṁ vadati attatoti ayaṁ āvaṭṭo.\nYena yena hi maññati tato taṁ hoti aññathāti subhanti maññati na tathā hoti.\nEvaṁ sukhanti niccaṁ attāti so aññathā bhavameva santaṁ anāgataṁ bhavaṁ patthayati, tena vuccati “bhavarāgo”ti.\nBhavamevābhinandati, yaṁ abhinandati, taṁ dukkhanti pañcakkhandhe niddisiyati.\nYañca tappaccayā sokaparidevadukkhaṁ tassa hi bhāvessati.\nEttāvatā saṅkileso hoti.\nPahānatthaṁ kho pana brahmacariyaṁ vussati.\nTiṇṇaṁ santāpānaṁ chandarāgavinayo hoti."}},{"id":"pe8:233","sourceIds":["pe8:233.1","pe8:233.2","pe8:233.3","pe8:233.4","pe8:233.5","pe8:233.6","pe8:233.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Upadhiṁ hi paṭicca dukkhamidaṁ bhavatīti ye bhavamevābhinandanti yassa bhāvessati, taṁ dukkhaṁ tassa dukkhassa pahānamāha.\nSabbaso upādānañca yaṁ natthi dukkhassa sambhavoti cattāro vipallāsā yathā niddiṭṭhaupādānamāha.\nTassa paṭhamo vipallāso kāmupādānaṁ, dutiyaṁ diṭṭhupādānaṁ, tatiyaṁ sīlabbatupādānaṁ, catutthaṁ attavādupādānaṁ, tesaṁ yo khayo natthi dukkhassa sambhavo upadhi nidānaṁ dukkhanirodhamāha.\nEvametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passato vibhavataṇhā na hoti.\nVibhavaṁ nābhinandatīti dassanabhūmiṁ manteti sabbaso taṇhakkhayaṁ nibbānanti dve vimuttiyo katheti rāgavirāgañca avijjāvirāgañca.\nTassa bhikkhunoti anupādisesanibbānadhātuṁ manteti.\nAyaṁ suttassa atthaniddeso."}},{"id":"pe8:234","sourceIds":["pe8:234.1","pe8:234.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vicayo?\nYassa yattha pariḷāheti tassa pariḍayhantassa so yathābhūtaṁ natthi nibbindati ca, ayaṁ vicayo ca yutti ca."}},{"id":"pe8:235","sourceIds":["pe8:235.1","pe8:235.2","pe8:235.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Padaṭṭhāno rāgajo pariḷāho sukhindriyassa domanassindriyassa ca padaṭṭhānaṁ.\nDosajo pariḷāho sukhindriyassa domanassindriyassa ca padaṭṭhānaṁ.\nMohajo pariḷāho upekkhindriyassa domanassindriyassa ca padaṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe8:236","sourceIds":["pe8:236.1","pe8:236.2","pe8:236.3","pe8:236.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo lakkhaṇo hāro?\nPhassapareto vedanāpareto saññāparetopi saṅkhāraparetopi yena yena maññati yadi subhanimittena yadi sukhanimittena yadi niccanimittena yadi attanimittena asubhe subhanti maññati, evaṁ sabbaṁ rāgaje pariḷāhe vutte cattāro pariḷāhā vuttā bhavanti.\nRāgajo dosajo mohajo diṭṭhijo ca rāgaṁ vadāmīti attato vadati.\nSabbāni pannarasa padāni aniccaṁ dukkhanti."}},{"id":"pe8:237","sourceIds":["pe8:237.1","pe8:237.2","pe8:237.3","pe8:237.4","pe8:237.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho?\nIdha sutte bhagavato ko adhippāyo?\nYe pariḷāhena na acchanti te bhavaṁ nābhinandanti.\nYe bhavaṁ nābhinandanti, te parinibbāyissanti.\nAyaṁ adhippāyo."}},{"id":"pe8:238","sourceIds":["pe8:238.1","pe8:238.2","pe8:238.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo āvaṭṭo?\nSaṅkilesabhāgiyena dukkhañca samudayañca niddisati.\nNibbedhabhāgiyena maggañca nirodhañca."}},{"id":"pe8:239","sourceIds":["pe8:239.1","pe8:239.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā vibhatti?\nSantāpajāto rogajāto rogaṁ vadati attato taṁ na ekaṁsena hoti amanasikārā santāpajāto kho na ca rogaṁ attato vadati."}},{"id":"pe8:240","sourceIds":["pe8:240.1","pe8:240.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parivattano?\nPakkhapaṭipakkhanidassanatthaṁ bhūmi parivattanāya."}},{"id":"pe8:241","sourceIds":["pe8:241.1","pe8:241.2","pe8:241.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vevacano hāro?\nRogañca attato vadati sallaṁ attato vadati.\nPannarasa padāni sabbāni vattabbāni."}},{"id":"pe8:242","sourceIds":["pe8:242.1","pe8:242.2","pe8:242.3","pe8:242.4","pe8:242.5","pe8:242.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā paññatti?\nSantāpajātoti domanassapadaṭṭhānaṁ.\nSabbe vacanapaññattiyā paññapeti.\nRogaṁ vadati attato vipallāso saṅkilesapaññattiyā paññapeti.\nYaṁ nābhinandati, taṁ dukkhanti vipallāsanikkhepapaññattiyā paññattā.\nTe akatasattā lokā majjhena vemattatāya paññattā."}},{"id":"pe8:243","sourceIds":["pe8:243.1","pe8:243.2","pe8:243.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo otaraṇo?\nSantāpajātoti tīṇi akusalamūlāni, te saṅkhārā saṅkhārakkhandhapariyāpannā, dhātūsu dhammadhātu, āyatanesu dhammāyatanaṁ.\nIndriyesu itthindriyaṁ purisindriyañca padaṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe8:244","sourceIds":["pe8:244.1","pe8:244.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo sodhano?\nSuddho suttassa ārambho."}},{"id":"pe8:245","sourceIds":["pe8:245.1","pe8:245.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo adhiṭṭhāno hāro?\nPariḷāhoti ye sattā lokā ekattapaññattiyā paññattā, te akatasattā lokā majjhena vemattatāya paññattā."}},{"id":"pe8:246","sourceIds":["pe8:246.1","pe8:246.2","pe8:246.3","pe8:246.4","pe8:246.5","pe8:246.6","pe8:246.7","pe8:246.8","pe8:246.9","pe8:246.10"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parikkhāro?\nSantāpajātoti ayoniso manasikāro hetu, vipallāsañca paccayo.\nTattha dvīhi dhammehi attā abhiniviṭṭhā cittañca cetasikañca dhamme ubhayāni tassa viparītena parāmasato.\nAparo pariyāyo, cetasikehi dhammehi attasaññā anattasaññā samugghāteti.\nAparo pariyāyo.\nAniccasaññā cetasikesu dhammesu, na tu attasaññā.\nIdaṁ vuccati cittanti vā manoti vā viññāṇanti vā idaṁ dīgharattaṁ abbhuggataṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti.\nTattha cetasikā dhammānupassanā esāpi dhammasaññā.\nTassa ko hetu, ko paccayo?\nAhaṅkāro hetu, mamaṅkāro paccayo."}},{"id":"pe8:247","sourceIds":["pe8:247.1","pe8:247.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo samāropano?\nAyaṁ loko santāpajātoti akusalaṁ manteti viññāṇaṁ nāmarūpassa paccayo yāva jarāmaraṇanti, ayaṁ samāropano."}},{"id":"pe8:248","sourceIds":["pe8:248.1","pe8:248.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Evametaṁ yathābhūtaṁ, sammappaññāya passati akusalamūlānaṁ pahānaṁ.\nTattha avijjānirodho avijjānirodhā yāva jarāmaraṇanirodho, ayaṁ samāropano."}},{"id":"pe8:249","sourceIds":["pe8:249.1","pe8:249.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Cattāro puggalā—\nanusotagāmī paṭisotagāmī ṭhitatto, tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇoti."}},{"id":"pe8:250","sourceIds":["pe8:250.1","pe8:250.2","pe8:250.3","pe8:250.4","pe8:250.5","pe8:250.6","pe8:250.7","pe8:250.8","pe8:250.9","pe8:250.10","pe8:250.11","pe8:250.12","pe8:250.13","pe8:250.14","pe8:250.15","pe8:250.16","pe8:250.17","pe8:250.18","pe8:250.19","pe8:250.20","pe8:250.21"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yo anusotagāmī ayaṁ kāme sevati.\nPāpañca kammaṁ karoti yāva kāme paṭisevati.\nIdaṁ lobho akusalamūlaṁ, soyeva taṇhā, so tehi kāmehi vuyhati anusotagāmīti vuccati.\nYo puggalo tāhi gamito tappaccayā tassa hetu akusalakammaṁ karoti kāyena ca vācāya ca, ayaṁ vuccati pāpakammaṁ karotīti.\nTassa tīṇi sotāni sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso.\nImehi tīhi sotehi tividhadhātuyaṁ uppajjati kāmadhātuyaṁ rūpadhātuyaṁ arūpadhātuyaṁ.\nTena paṭipakkhena yo kāme na paṭisevati.\nYo sīlavataṁ na parāmasati.\nYo sakkāyadiṭṭhīnaṁ pahānāya kāmesu yathābhūtaṁ ādīnavaṁ passati.\nYena ca te dhamme paṭisevati.\nYañca tappaccayā tiṭṭhati brāhmaṇoti arahaṁ kira.\nTattha arahaṁ tassa pāraṅgato hoti, pāraṅgatassa thale tiṭṭhati sopādisesā nibbānadhātu.\nAnusotagāminīti dassanappahātabbānaṁ saṁyojanānaṁ appahānamāha.\nPaṭisotagāminīti phale diṭṭhekaṭṭhānañca kilesānaṁ pahānamāha, ṭhitattena pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ pahānamāha.\nTattha anusotagāminā maggarūpimāha.\nPaṭisotagāminā ṭhitattena ca maggamitimāha.\nPāraṅgatena sāvakā asekkhā ca sammāsambuddhā ca vuttā.\nAnusotagāminā sakkāyasamudayagāminiṁ paṭipadamāha.\nPaṭisotagāminā ṭhitattena sakkāyanirodhagāminiṁ paṭipadamāha.\nPāraṅgatena dasa asekkhā arahantā dhammā vuttā.\nAyaṁ suttattho."}},{"id":"pe8:251","sourceIds":["pe8:251.1","pe8:251.2","pe8:251.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā desanā?\nImasmiṁ hi sutte cattāri ariyasaccāni desitāni.\nTedhātukalokasamatikkamanañca."}},{"id":"pe8:252","sourceIds":["pe8:252.1","pe8:252.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vicayo hāro?\nYo kāme paṭisevati pāpaṁ kareyyāti yo ca kāme na paṭisevati so pāpakammaṁ na kareyyāti yo ca imehi dvīhi bhūmīhi uttiṇṇo pāraṅgatoti yā vīmaṁsā ayaṁ vicayo."}},{"id":"pe8:253","sourceIds":["pe8:253.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Yuttīti yujjati suttesu, nāyujjatīti yā vīmaṁsāya, ayaṁ yutti."}},{"id":"pe8:254","sourceIds":["pe8:254.1","pe8:254.2","pe8:254.3","pe8:254.4","pe8:254.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Padaṭṭhānoti anusotagāminā sattannaṁ saṁyojanānaṁ padaṭṭhānaṁ.\nAkusalassa kiriyā akusalassa mūlānaṁ padaṭṭhānaṁ.\nPaṭisotagāminā yathābhūtadassanassa padaṭṭhānaṁ.\nṬhitattena asaṁhāriyāya padaṭṭhānaṁ.\nPāraṅgatoti kadāci bhūmiyā padaṭṭhānaṁ."}},{"id":"pe8:255","sourceIds":["pe8:255.1","pe8:255.2","pe8:255.3","pe8:255.4","pe8:255.5","pe8:255.6","pe8:255.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo lakkhaṇo hāro?\nYo anusotaṁ gacchati taṇhāvasena.\nSabbesampi kilesānaṁ vasena gacchati.\nYo paṭisotaṁ vāyamati.\nTaṇhāya sabbesampi so kilesānaṁ vāyamati paṭisotaṁ.\nYo attanā ṭhito kāyenapi so ṭhito vācācittenapi so ṭhito.\nAyaṁ lakkhaṇo hāro."}},{"id":"pe8:256","sourceIds":["pe8:256.1","pe8:256.2","pe8:256.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo catubyūho?\nIdha sutte bhagavato ko adhippāyo?\nYe anusotagāminiyā paṭipadāya nābhiramissanti, te paṭisotaṁ vāyamissantīti yāva kadāci bhūmiyaṁ, ayaṁ adhippāyo."}},{"id":"pe8:257","sourceIds":["pe8:257.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Āvaṭṭoti idha sutte cattāri suttāni desitāni."}},{"id":"pe8:258","sourceIds":["pe8:258.1","pe8:258.2","pe8:258.3","pe8:258.4","pe8:258.5","pe8:258.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo vibhatti hāro?\nYo kāme paṭisevati pāpañca kammaṁ karoti.\nSo anusotagāmīti na ekaṁsena sotāpannopi kāme paṭisevati.\nTaṁ bhāgiyañca pāpakammaṁ karoti.\nKiñcāpi sekkhopi kareyya pāpaṁ yathā sutte niddiṭṭho na ca so anusotagāmī, idaṁ vibhajjabyākaraṇīyaṁ.\nNa ca kāme paṭisevati na ca pāpakammaṁ karoti paṭisotagāmī na ca ekaṁsena sabbe bāhirako kāmesu vītarāgo na ca kāme paṭisevati, tena ca pāpakammaṁ karoti anusotagāmī paṭisotagāmī, ayaṁ vibhatti."}},{"id":"pe8:259","sourceIds":["pe8:259.1","pe8:259.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo parivattano hāro?\nNiddiṭṭho paṭipakkho."}},{"id":"pe8:260","sourceIds":["pe8:260.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Vevacanoti kāmesu vatthukāmāpi kilesakāmāpi rūpasaddagandharasaphassaputtadāradāsakammakaraporisañca pariggahā."}},{"id":"pe8:261","sourceIds":["pe8:261.1","pe8:261.2","pe8:261.3","pe8:261.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Paññattīti sabbe puthujjanā ekattāya paññattā.\nAnusotagāmīti kilesasamudācārapaññattiyā paññattā.\nYe pana sekkhā puggalā, te nibbānapaññattiyā paññattā.\nYe pana anāgāmī, te asaṁhāriya paññattiyā paññattā, ayaṁ paññatti."}},{"id":"pe8:262","sourceIds":["pe8:262.1","pe8:262.2","pe8:262.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Otaraṇoti yo anusotagāmī, so dukkhaṁ.\nYe tassa dhammā, te dukkhassa samudayo.\nYaṁ rūpaṁ, ayaṁ rūpakkhandho, evaṁ pañcapi khandhā paṭiccasamuppādo, te kilesā saṅkhārakkhandhapariyāpannā dhammāyatanaṁ dhammadhātu indriyesu ca paññattā."}},{"id":"pe8:263","sourceIds":["pe8:263.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Sodhanoti yenārambhena idaṁ suttaṁ desitaṁ, so ārambho sabbo suddho."}},{"id":"pe8:264","sourceIds":["pe8:264.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Adhiṭṭhānoti paṭisotagāminā sabbe sotāpannā ekattena vā niddiṭṭhā rāgānusayapaṭisotagāmino sekkhāva maggo ca sekkho ca puggalo ṭhitattoti."}},{"id":"pe8:265","sourceIds":["pe8:265.1","pe8:265.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Vītarāgo ekattāya paññatto.\nPāraṅgatoti sabbe arahanto sabbe paccekabuddhā sammāsambuddhā ca ekattāya paññattā."}},{"id":"pe8:266","sourceIds":["pe8:266.1","pe8:266.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Parikkhāroti anusotagāmino pāpamittapaccayo kāmapariyuṭṭhānaṁ hetu.\nPaṭisotagāmino dve hetū dve paccayā ca yāva sammādiṭṭhiyā uppādāyadiṭṭhi, tassa paṭiladdhamaggo hetu ārambho paccayo kāyiko cetasikassa koṭṭhāso ca."}},{"id":"pe8:267","sourceIds":["pe8:267.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Samāropanoti vibhatti idaṁ suttaṁ natthi samāropanāya bhūmi."}},{"id":"pe8:268","sourceIds":["pe8:268.1","pe8:268.2","pe8:268.3","pe8:268.4","pe8:268.5","pe8:268.6","pe8:268.7","pe8:268.8","pe8:268.9","pe8:268.10","pe8:268.11","pe8:268.12","pe8:268.13","pe8:268.14","pe8:268.15","pe8:268.16","pe8:268.17","pe8:268.18","pe8:268.19"],"kind":"text","text":{"pi":"Pañcānisaṁsā sotānugatānaṁ dhammānaṁ yāva diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṁ suttaṁ vitthārena kātabbaṁ.\nYuñjato ghaṭentassa vāyamato gilāno maraṇakāle devabhūto paccekabodhiṁ pāpuṇāti.\nSotānugatāti saddhammassavanena kataṁ hoti.\nNa ca adhipaññādhammavipassanāya tassa cittaṁ tasitaṁ hoti, na ca anibbiddhattaṁ, idaṁ ca suttaṁ pañcannaṁ puggalānaṁ desitaṁ, saddhānusārino mudindriyassa tikkhindriyassa ca dhammānusārino tikkhindriyassa mudindriyassa ca.\nYo pana mohacarito puggalo na sakkoti yuñjituṁ ghaṭituṁ vāyamituṁ yathābhūtaṁ yathāsamādhikā vimutti taṁ khaṇaṁ taṁ layaṁ taṁ muhuttaṁ phalaṁ dasseti.\nSādhu parihāyati paro taṁ duyhati, no tu sukhaavipākinī bhavati.\nTassa diṭṭheyeva ca dhamme upapajjaaparāpariyavedanīyaṁ.\nTattha yo puggalo dhammānusārī tassa yadi sotānugatā dhammā honti so yuñjanto pāpuṇāti.\nYo dhammānusārī mudindriyo, so gilāno pāpuṇāti.\nYo saddhānusārī tikkhindriyo, so maraṇakālasamaye pāpuṇāti.\nYo mudindriyo, so devabhūto pāpuṇāti.\nYadā devabhūto na pāpuṇāti, na so teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā paccekabodhiṁ pāpuṇāti.\nYo sotānugatesu yuñjati ghaṭeti vāyamati, so pubbāpannena visesaṁ sañjānāti, sañjānanto pāpuṇāti.\nSace pana gilānassa manasikāro hoti, tattha yuñjanto pāpuṇāti.\nSace panassa maraṇakāle saṁviggo hoti, tattha yuñjanto pāpuṇāti.\nSace pana na katthaci saṁvego hoti, tassa devabhūtassa sukhino dhammabhūtā pādā evaṁ avilapati.\nSo evaṁ jānāti “ayaṁ so dhammavinayo yattha mayaṁ pubbe manussabhūtā brahmacariyaṁ carimhā”ti.\nAtha devabhūto pāpuṇāti.\nDibbesu vā pañcasu kāmaguṇesu ajjhosito hoti pamādavihārī, so tena kusalamūlena paccekabodhiṁ pāpuṇāti."}},{"id":"pe8:269","sourceIds":["pe8:269.1","pe8:269.2","pe8:269.3","pe8:269.4","pe8:269.5","pe8:269.6"],"kind":"text","text":{"pi":"Yā paratoghosena vacasā suparicitā, ayaṁ sutamayī paññā.\nYe pana dhammā honti manasā anupekkhitā, ayaṁ cintāmayī paññā.\nYaṁ diṭṭhiyā suppaṭividdhā, ayaṁ bhāvanāmayī paññā.\nYaṁ sotānugatā vacasā paricitā honti, so ca diṭṭheyeva dhamme parinibbāyī, ayaṁ arahaṁ puggalo.\nYo upapajjati devabhūto pāpuṇāti, tattha ca parinibbāyati, ayaṁ anāgāmī.\nYo tena kusalamūlena paccekabodhiṁ pāpuṇāti, ayaṁ pubbayogasambhārasambhūto puggalo."}},{"id":"pe8:270","sourceIds":["pe8:270.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Sotānugatā dhammāti paṭhamaṁ vimuttāyatanaṁ, vacasā paricitāti dutiyaṁ tatiyañca vimuttāyatanaṁ, manasā anupekkhitāti catutthaṁ vimuttāyatanaṁ diṭṭhiyā suppaṭividdhāti pañcamaṁ vimuttāyatanaṁ."}},{"id":"pe8:271","sourceIds":["pe8:271.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Sotānugatāya vimuttiyā vacasā yā vācā suppaṭividdhā anupubbadhammassa sotena sutvā sīlakkhandhe paripūreti, manasā anupekkhitā samādhikkhandhaṁ paripūreti, diṭṭhiyā suppaṭividdhā paññākkhandhaṁ paripūreti."}},{"id":"pe8:272","sourceIds":["pe8:272.1","pe8:272.2","pe8:272.3","pe8:272.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sotānugatā dhammā bahussutā hontīti vitthārena kātabbaṁ.\nIdaṁ paṭhamaṁ saddhāpadānaṁ manasā anupekkhitāti paṭisallānabahulo viharati, vitthārena kātabbaṁ.\nIdaṁ dutiyaṁ saddhāpadānaṁ diṭṭhiyā suppaṭividdhāti anāsavā cetovimuttiyā nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti.\nIdaṁ tatiyaṁ saddhāpadānaṁ."}},{"id":"pe8:273","sourceIds":["pe8:273.1","pe8:273.2","pe8:273.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Sotānugatā dhammāti sekkhaṁ satthā dasseti.\nManasā anupekkhitāti arahattaṁ satthā dasseti.\nDiṭṭhiyā suppaṭividdhāti tathāgataṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ satthā dasseti."}},{"id":"pe8:274","sourceIds":["pe8:274.1","pe8:274.2","pe8:274.3","pe8:274.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sotānugatā dhammāti kāmānaṁ nissaraṇaṁ dasseti.\nManasā anupekkhitāti rūpadhātuyā nissaraṇaṁ dasseti.\nDiṭṭhiyā suppaṭividdhāti tedhātukānaṁ nissaraṇaṁ dasseti.\nAyaṁ suttattho."}},{"id":"pe8:275","sourceIds":["pe8:275.1","pe8:275.2","pe8:275.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo desanāhāro?\nImamhi sutte tayo esanā desitā sotānugatehi dhammehi vacasā paricitehi kāmesanāya samathamaggo.\nDiṭṭhiyā suppaṭividdhehi brahmacariyesanāya samathamaggo."}},{"id":"pe8:276","sourceIds":["pe8:276.1","pe8:276.2","pe8:276.3","pe8:276.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Vicayoti yathā suttaṁ manasikaronto vicinanto sutamayipaññaṁ paṭilabhati.\nYathā ca so manasikarotīti yathā sutadhammā tadā cintāmayipaññaṁ paṭilabhati.\nYathā diṭṭheva dhamme manasikaroti tadā bhāvanāmayipaññaṁ paṭilabhati.\nAyaṁ vicayo."}},{"id":"pe8:277","sourceIds":["pe8:277.1","pe8:277.2","pe8:277.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Sutena sutamayipaññaṁ paṭilabhati.\nCintāya cintāmayipaññaṁ bhāvanāya bhāvanāmayipaññaṁ paṭilabhati.\nAtthi esā yutti."}},{"id":"pe8:278","sourceIds":["pe8:278.1","pe8:278.2","pe8:278.3","pe8:278.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Padaṭṭhānoti sotānugatā dhammāti dhammassavanassa padaṭṭhānaṁ.\nVacasā paricitāti yuñjanāya padaṭṭhānaṁ.\nManasā anupekkhitāti dhammānudhammāya vipassanāya padaṭṭhānaṁ.\nDiṭṭhiyā anupekkhitāti paññāyapi anupekkhitā diṭṭhiyāpi anupekkhitā."}},{"id":"pe8:279","sourceIds":["pe8:279.1","pe8:279.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Catubyūhoti imamhi sutte bhagavato ko adhippāyo?\nYe imāhi dvīhi paññāhi samannāgatā tehi …."}},{"id":"pe8:280","sourceIds":["pe8:280.1","pe8:280.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Sa nibbutoti maggaphalaṁ anupādisesañca nibbānadhātuṁ manteti, dānena oḷārikānaṁ kilesānaṁ pahānaṁ manteti.\nSīlena majjhimānaṁ, paññāya sukhumakilesānaṁ manteti, rāgadosamohakkhayā sa nibbutoti katā ca bhūmi."}},{"id":"pe8:281","sourceIds":["pe8:281.1","pe8:281.2"],"kind":"text","text":{"pi":"“Dadato puññaṁ pavaḍḍhati,\nSaṁyamato veraṁ na cīyati”."}},{"id":"pe8:282","sourceIds":["pe8:282.1","pe8:282.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Kusalo ca jahāti pāpakanti maggo vutto.\nRāgadosamohakkhayā sa nibbutoti maggaphalamāha."}},{"id":"pe8:283","sourceIds":["pe8:283.1","pe8:283.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Dadato puññaṁ pavaḍḍhati, saṁyamatoti tīhi padehi lokikaṁ kusalamūlaṁ vuttaṁ.\nRāgadosamohakkhayā sa nibbutoti lokuttaraṁ kusalamūlaṁ vuttaṁ."}},{"id":"pe8:284","sourceIds":["pe8:284.1","pe8:284.2","pe8:284.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Dadato puññaṁ pavaḍḍhati, saṁyamato veraṁ na cīyatīti puthujjanabhūmiṁ manteti.\nKusalo ca jahāti pāpakanti sekkhabhūmiṁ manteti.\nRāgadosamohakkhayā sa nibbutoti asekkhabhūmi vuttā."}},{"id":"pe8:285","sourceIds":["pe8:285.1","pe8:285.2","pe8:285.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Dadato puññaṁ pavaḍḍhati, saṁyamato veraṁ na cīyatīti magganiyā paṭipadā vuttā.\nKusalo ca jahāti pāpakanti sekkhavimutti.\nRāgadosamohakkhayā sa nibbutoti asekkhavimutti."}},{"id":"pe8:286","sourceIds":["pe8:286.1","pe8:286.2","pe8:286.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Dadato puññaṁ pavaḍḍhati, saṁyamato veraṁ na cīyatīti dānakathaṁ sīlakathaṁ maggakathaṁ lokikānaṁ dhammānaṁ desanamāha.\nKusalo ca jahāti pāpakanti loke ādīnavānupassanā.\nRāgadosamohakkhayā sa nibbutoti sāmukkaṁsikāya dhammadesanāyapi paṭividdhā."}},{"id":"pe8:287","sourceIds":["pe8:287.1","pe8:287.2","pe8:287.3","pe8:287.4","pe8:287.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Dadato puññaṁ pavaḍḍhatīti pāṇānaṁ abhayadānena pāṇātipātā veramaṇisattānaṁ abhayaṁ deti.\nEvaṁ sabbāni sikkhāpadāni kātabbāni.\nSaṁyamato veraṁ na cīyatīti sīle patiṭṭhāya cittaṁ saṁyameti, tassa saṁyamato pāripūriṁ gacchati.\nRāgadosamohakkhayā sa nibbutoti dve vimuttiyo.\nAyaṁ suttaniddeso."}},{"id":"pe8:288","sourceIds":["pe8:288.1","pe8:288.2","pe8:288.3","pe8:288.4","pe8:288.5","pe8:288.6","pe8:288.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamā desanā?\nImamhi sutte kiṁ desitaṁ?\nDve sugatiyo devā ca manussā ca, dibbā ca pañcakāmaguṇā, mānussakā ca.\nDvīhi padehi niddeso.\nDadato puññaṁ pavaḍḍhati, saṁyamato veraṁ na cīyati, kusalo ca jahāti pāpakanti maggo vutto.\nRāgadosamohakkhayā sa nibbutoti dve nibbānadhātuyo desitā sopādisesā ca anupādisesā ca.\nAyaṁ desanā."}},{"id":"pe8:289","sourceIds":["pe8:289.1","pe8:289.2","pe8:289.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Vicayoti dadato puññaṁ pavaḍḍhatīti iminā paṭhamena padena dānamayikapuññakiriyavatthu vuttaṁ.\nTenassa ānantariyānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ.\nDutiyena padena … yanti, niyyānikaṁ sāsananti, ayaṁ adhippāyo."}},{"id":"pe8:290","sourceIds":["pe8:290.1","pe8:290.2","pe8:290.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Assavanena ca amanasikārena ca appaṭivedhena ca sakkāyasamudayagāminī paṭipadā vuttā.\nSavanena ca manasikārena ca paṭivedhena ca sakkāyanirodhagāminī paṭipadā vuttā.\nAyaṁ āvaṭṭo."}},{"id":"pe8:291","sourceIds":["pe8:291.1","pe8:291.2","pe8:291.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Vibhattīti ekaṁsabyākaraṇīyo.\nNatthi tattha vibhattiyā bhūmi.\nParivattanāti ye pañcānisaṁsā, te pañcādinā paṭipakkhena teneva diṭṭheva dhamme pāpuṇāti, taṁ upapajjamānā aparo pariyāyo."}},{"id":"pe8:292","sourceIds":["pe8:292.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Vevacananti sotānugatā dhammāti yaṁ suttaṁ diṭṭhampi paññindriyaṁ viññattampi diṭṭhiyā suppaṭividdhampi vibhāvitampi."}},{"id":"pe8:293","sourceIds":["pe8:293.1","pe8:293.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Paññattīti sotānugatādhammāti desanā avijjāpaññattiyā paññattaṁ.\nManasikāro pāmojjapaññattiyā paññatto, diṭṭhadhammāpi ānisaṁsapaññattiyā paññattā."}},{"id":"pe8:294","sourceIds":["pe8:294.1","pe8:294.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Otaraṇoti tisso paññā vacasā paricitesu sutamayī paññā manasā anupekkhitesu cintāmayī paññā diṭṭhiyā suppaṭividdhāsu bhāvanāmayī paññā.\nImāni ariyasaccāni indriyāni vijjuppādā avijjānirodho paṭiccasamuppādo indriyesu tīṇi indriyāni, āyatanesu dhammāyatanapariyāpannā dhātūsu dhammadhātupariyāpannāti."}},{"id":"pe8:295","sourceIds":["pe8:295.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Sodhanoti yo ārambho suttassa paveso niyutto."}},{"id":"pe8:296","sourceIds":["pe8:296.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Adhiṭṭhānoti pañcānisaṁsāti vemattatāya paññattā ānisaṁsā sotā anugatāti vemattatāya ariyavohāro paññatto, dhamme ca savananti ekattatāya paññattaṁ."}},{"id":"pe8:297","sourceIds":["pe8:297.1","pe8:297.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Parikkhāroti dhammassavanassa payirupāsanā paccayo, saddhā hetu.\nManasā anupekkhitāti atthappaṭisaṁveditā paccayo, dhammappaṭisaṁveditā hetu, diṭṭhiyā suppaṭividdhāti saddhammassavanañca manasikāro ca paccayo, sutamayī cintāmayī paññā hetu."}},{"id":"pe8:298","sourceIds":["pe8:298.1","pe8:298.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Samāropanoti vibhattaṁ suttaṁ aparo pariyāyo nibbatti bale natthi.\nTattha samāropanāya bhūmi."}},{"id":"pe8:299","sourceIds":["pe8:299.1","pe8:299.2","pe8:299.3","pe8:299.4","pe8:299.5","pe8:299.6","pe8:299.7","pe8:299.8","pe8:299.9","pe8:299.10","pe8:299.11"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamaṁ vāsanābhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ?\nDadato puññaṁ pavaḍḍhatīti gāthā.\nDadatoti dānamayikapuññakiriyavatthu vuttaṁ.\nSaṁyamato veraṁ na cīyatīti sīlamayikapuññakiriyavatthu vuttaṁ.\nKusalo ca jahāti pāpakanti lobhassa ca mohassa ca byāpādassa ca pahānamāha.\nRāgadosamohakkhayā sa nibbutoti lobhassa ca mohassa ca byāpādassa ca chandarāgavinayamāhāti.\nDadato puññaṁ pavaḍḍhatīti gāthā alobho kusalamūlaṁ bhavati.\nSaṁyamato veraṁ na cīyatīti adoso kusalamūlaṁ bhavati.\nSaṁyamato veraṁ na cīyatīti averā asapattā abyāpādatāya sadā.\nKusalo ca jahāti pāpakanti ñāṇuppādā aññāṇanirodho.\nCatutthapadena rāgadosamohakkhayena rāgavirāgā cetovimuttimohakkhayena avijjāvirāgā paññāvimutti, ayaṁ vicayo."}},{"id":"pe8:300","sourceIds":["pe8:300.1","pe8:300.2","pe8:300.3","pe8:300.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yuttīti dāne ṭhito ubhayaṁ hi paripūreti.\nMacchariyañca pajahati.\nPuññañca pavaḍḍhati.\nAtthi esā yutti."}},{"id":"pe8:301","sourceIds":["pe8:301.1","pe8:301.2","pe8:301.3","pe8:301.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Padaṭṭhānanti dadato puññaṁ pavaḍḍhatīti cāgādhiṭṭhānassa padaṭṭhānaṁ.\nSaṁyamato veraṁ na cīyatīti paññādhiṭṭhānassa padaṭṭhānaṁ kusalo ca jahāti pāpakanti saccādhiṭṭhānassa padaṭṭhānaṁ.\nRāgadosamohakkhayā sa nibbutoti upasamādhiṭṭhānassa padaṭṭhānaṁ.\nAyaṁ padaṭṭhāno."}},{"id":"pe8:302","sourceIds":["pe8:302.1","pe8:302.2","pe8:302.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo lakkhaṇo?\nDadato puññaṁ pavaḍḍhati saṁyamato veraṁ na cīyati.\nDadatopi veraṁ na kariyāti kusalo ca jahāti pāpakaṁ rāgadosamohakkhayā sa nibbuto rūpakkhayāpi vedanakkhayāpi, yena rūpena diṭṭhaṁ, tena tathāgato paññapento paññapeyya rūpassa khayā virāganirodhāti evaṁ pañcakkhandhā."}},{"id":"pe8:303","sourceIds":["pe8:303.1","pe8:303.2","pe8:303.3","pe8:303.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Catubyūho idha bhagavato ko adhippāyo?\nYe mahābhogānaṁ patthayissanti?\nTe dānaṁ dassanti parissayapahānāya, ye averābhichandakā, te pañca verāni pajahissanti, ye kusalābhichandakā, te aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvessanti aṭṭhannaṁ micchattānaṁ pahānāya.\nYe nibbāyitukāmā, te rāgadosamohaṁ pajahissantīti ayaṁ bhagavato adhippāyo."}},{"id":"pe8:304","sourceIds":["pe8:304.1","pe8:304.2","pe8:304.3","pe8:304.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Āvaṭṭoti yañca adadato macchariyaṁ yañca asaṁyamato veraṁ yañca akusalassa pāpassa appahānaṁ, ayaṁ dukkhaniddeso na samudayo.\nAlobhena ca adosena ca amohena ca kusalena imāni tīṇi kusalamūlāni.\nTesaṁ paccayo aṭṭha sammattāni, ayaṁ maggo.\nTesaṁ rāgadosamohānaṁ khayā, ayaṁ nirodho."}},{"id":"pe8:305","sourceIds":["pe8:305.1","pe8:305.2","pe8:305.3","pe8:305.4","pe8:305.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Vibhattīti dadato puññaṁ pavaḍḍhatīti na ekaṁsena yo rājadaṇḍabhayena deti, yo ca akappiyassa paribhogena sīlavantesu deti, na tassa puññaṁ pavaḍḍhatīti so cetaṁ dānaṁ akusalena deti, daṇḍadānaṁ satthadānaṁ apuññamayaṁ pavaḍḍhati, na puññaṁ.\nSaṁyamato veraṁ na cīyatīti na ekaṁsena kiṅkāraṇaṁ yañca yo padaṁ diṭṭhadhammikaṁ passati yadi mama rājāno gahetvā hatthaṁ vā chindeyya …pe…\nna tena saṁyamena veraṁ na karoti.\nYo tu evaṁ samādiyati pāṇātipātassa pāpako vipākoti, diṭṭhe yeva dhamme abhisamparāye ca evaṁ sabbassa akusalassa hetuto ārati.\nIminā saṁyamena veraṁ na cīyati."}},{"id":"pe8:306","sourceIds":["pe8:306.1","pe8:306.2","pe8:306.3","pe8:306.4","pe8:306.5","pe8:306.6","pe8:306.7","pe8:306.8","pe8:306.9","pe8:306.10","pe8:306.11","pe8:306.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Parivattanāti dadato puññaṁ pavaḍḍhatīti adadato puññaṁ na pavaḍḍhati.\nYaṁ dānamayaṁ, taṁ saṁyamato veraṁ na cīyati, asaṁyamato veraṁ karīyati.\nKusalo ca jahāti pāpakaṁ akusalo na jahāti.\nRāgadosamohakkhayā sanibbutoti dūtaṁ pesetvā paṇītaṁ pesetvāpi na pakkosāmi, so sayameva pana mahābhikkhusaṅghaparivāro amhākaṁ vasanaṭṭhānaṁ sampatto amhehi ca santhāgārasālā kāritā, ettha mayaṁ dasabalaṁ ānetvā maṅgalaṁ bhaṇāpemāti cintetvā upasaṅkamiṁsu.\nYena santhāgāraṁ tenupasaṅkamiṁsūti taṁ divasaṁ kira santhāgāre cittakammaṁ niṭṭhāpetvā aṭṭakā muttamattā honti.\nBuddhā nāma araññajjhāsayā araññārāmā antogāme vaseyyuṁ vā no vāti tasmā bhagavato manaṁ jānitvāva paṭijaggissāmāti cintetvā te bhagavantaṁ upasaṅkamiṁsu.\nIdāni pana manaṁ labhitvā paṭijaggitukāmā yena santhāgāraṁ, tenupasaṅkamiṁsu.\nSabbasantharinti yathā sabbaṁ santhataṁ hoti evaṁ yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsūti.\nEttha pana te mallarājāno santhāgāraṁ paṭijaggitvā nagaravīthiyopi sammajjāpetvā dhaje ussāpetvā suvaṇṇaghaṭikadaliyo ca ṭhapāpetvā sakalanagaraṁ dīpamālāhi vippakiṇṇatārakaṁ viya katvā khīrapake dārake khīraṁ pāyetha, dahare kumāre lahuṁ lahuṁ bhojāpetvā sayāpetha, uccāsaddaṁ mākari, ajja ekarattiṁ satthā antogāmeva vasissati, buddhā nāma appasaddakāmā hontīti bheriṁ carāpetvā sayaṁ daṇḍakadīpikā ādāya yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu.\nBhagavantaṁyeva purakkhatvāti bhagavantaṁ purato katvā, tattha bhagavā bhikkhūnañceva upāsakānañca majjhe nisinno ativiya virocati.\nSamantapāsādiko suvaṇṇavaṇṇo abhirūpo dassanīyo puratthimakāyato suvaṇṇavaṇṇā rasmi uṭṭhahitvā gaganatale asītihatthaṁ ṭhānaṁ gaṇhāti.\nPacchimakāyato dakkhiṇahatthato vāmahatthato suvaṇṇavaṇṇā heṭṭhā pādatalehi pavāḷavaṇṇarasmi uṭṭhahitvā ghanapathaviyaṁ asītihatthaṁ ṭhānaṁ gaṇhāti, evaṁ samantā asītihatthamattaṁ ṭhānaṁ chabbaṇṇabuddharasmiyo vijjotamānā vitaṇḍamānā vidhāvanti, sabbe disābhāgā suvaṇṇacampakapupphehi vikiriyamānā viya suvaṇṇaghaṭato nikkhantasuvaṇṇarasadhārāhi siñcamānā viya pasāritasuvaṇṇapaṭaparikkhittā viya verambhavātasamuṭṭhitakiṁsukakiṁsukārakaṇikārapupphacuṇṇasamokiṇṇā viya vippakasantaṁ asītianubyañjanabyāmappabhā dvattiṁsavaralakkhaṇasamujjalaṁ sarīraṁ samuggatatārakaṁ viya gaganatalaṁ vikasitamiva padumavanaṁ sabbaphāliphullo viya yojanasatiko pāricchattako paṭipāṭiyā ṭhapitānaṁ dvattiṁsacandānaṁ dvattiṁsasūriyānaṁ dvattiṁsacakkavattīnaṁ dvattiṁsadevarājānaṁ dvattiṁsamahābrahmānaṁ nibbuto asekkhassa natthi nibbuti."}},{"id":"pe8:307","sourceIds":["pe8:307.1","pe8:307.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Vevacananti dadato puññaṁ pavaḍḍhati, anumodatopi puññaṁ pavaḍḍhati.\nCittassa samādahatopi veyyāvaccakiriyāyapi puññaṁ pavaḍḍhatīti."}},{"id":"pe8:308","sourceIds":["pe8:308.1","pe8:308.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Paññattīti dadato puññaṁ pavaḍḍhati, alobhassa paṭinissayaghātapaññattiyā paññattaṁ.\nSaṁyamato veraṁ na cīyatīti adosassa paṭinissayaghātapaññattiyā paññattaṁ kusalo ca jahāti pāpakanti amohassa paṭinissayaghātapaññattiyā paññattaṁ."}},{"id":"pe8:309","sourceIds":["pe8:309.1","pe8:309.2","pe8:309.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Otaraṇoti pañcasu indriyesu dadato puññaṁ pavaḍḍhati, saṁyamato veraṁ na cīyati saṁyamena sīlakkhandho.\nOtiṇṇo chasu indriyesu saṁvaro, ayaṁ samādhikkhandho, yaṁ kusalo ca jahāti pāpakaṁ, ayaṁ paññākkhandho, rāgadosamohakkhayā sa nibbutoti vimuttikkhandho.\nDhātūsu dhammadhātu, āyatanesu manāyatanaṁ."}},{"id":"pe8:310","sourceIds":["pe8:310.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Sodhanoti yenārambhena idaṁ suttaṁ desitaṁ so ārambho suddho."}},{"id":"pe8:311","sourceIds":["pe8:311.1","pe8:311.2","pe8:311.3","pe8:311.4","pe8:311.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Adhiṭṭhāno dānanti ekattatāya paññattaṁ.\nCāgo pariccāgo dhammadānaṁ āmisadānaṁ, aṭṭha dānāni vitthārena kātabbāni, ayaṁ vemattatā.\nNa ca dadato ekattapaññattiyā paññattaṁ.\nKhantī anavajjanti paññattiyā paññattaṁ.\nRāgadosamohakkhayā sa nibbutoti rodhavīriyapaññattiyā paññattā."}},{"id":"pe8:312","sourceIds":["pe8:312.1","pe8:312.2","pe8:312.3","pe8:312.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Parikkhāroti dānassa pāmojjaṁ paccayo, alobho hetu.\nSaṁyamato yoniso manasikāro hetu, pariccāgo paccayo.\nKusalo ca jahāti pāpakanti yathābhūtadassanaṁ paccayo, ñāṇappaṭilābho hetu.\nRāgadosamohakkhayā sa nibbutoti parato ca ghoso ajjhattañca yoniso manasikāro maggo ca hetu ca paccayo ca."}},{"id":"pe8:313","sourceIds":["pe8:313.1","pe8:313.2","pe8:313.3","pe8:313.4","pe8:313.5","pe8:313.6","pe8:313.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Samāropanoti dadato puññaṁ pavaḍḍhatīti gāthā tassa sīlampi vaḍḍhati.\nSaṁyamopi vaḍḍhati.\nSaṁyamato veraṁ na cīyatīti.\nAññepi kilesā na cīyanti yepissa tappaccayā uppajjeyyuṁ āsavā vighātā, tepissa na uppajjanti.\nRāgadosamohakkhayā sa nibbutoti rāgadosassāpi khayā rāgānusayassapi khayā dosassa mohassāpi sa nibbutoti sopādisesā nibbānadhātu anupādisesāpi.\nAyaṁ samāropano.\nTherassa mahākaccāyanassa peṭakopadese hārassa sampātabhūmi samattā."}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/pe8/pli/ms","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
