{"id":"pe9","title":"Suttavebhaṅgiya","languageCodes":["pi"],"languageNotes":{"en":"Bhikkhu Sujato · CC0","pi":"Mahāsaṅgīti edition · SuttaCentral"},"chapters":[{"id":"pe9","title":"Suttavebhaṅgiya","units":[{"id":"pe9:0","sourceIds":["pe9:0.1","pe9:0.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Peṭakopadesa\nSuttavebhaṅgiya"}},{"id":"pe9:1","sourceIds":["pe9:1.1","pe9:1.2","pe9:1.3","pe9:1.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Pubbā koṭi na paññāyati avijjāya ca bhavataṇhāya ca.\nTattha avijjānīvaraṇānaṁ taṇhāsaṁyojanānaṁ sattānaṁ pubbakoṭi na paññāyati.\nTattha ye sattā taṇhāsaṁyojanā, te ajjhosānabahulā mandavipassakā.\nYe pana ussannadiṭṭhikā sattā, te vipassanābahulā mandajjhosānā."}},{"id":"pe9:2","sourceIds":["pe9:2.1","pe9:2.2","pe9:2.3","pe9:2.4","pe9:2.5","pe9:2.6","pe9:2.7","pe9:2.8","pe9:2.9","pe9:2.10","pe9:2.11","pe9:2.12","pe9:2.13"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha taṇhācaritā sattā sattasaññābhiniviṭṭhā anuppādavayadassino.\nTe pañcasu khandhesu attānaṁ samanupassanti “rūpavantaṁ vā attānaṁ, attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānan”ti.\nEvaṁ pañcakkhandhā.\nAññehi khandhehi attānaṁ samanupassanti tassa ussannadiṭṭhikā sattā vipassamānā khandhe ujuṁ attato samanupassanti.\nTe rūpaṁ attako samanupassanti.\nYaṁ rūpaṁ, so attā.\nYo ahaṁ, taṁ rūpaṁ.\nSo rūpavināsaṁ passati, ayaṁ ucchedavādī.\nIti pañcannaṁ khandhānaṁ paṭhamābhinipātā sakkāyadiṭṭhiyo pañca ucchedaṁ bhajanti “taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti.\nEkamekamhi khandhe tīhi padehi pacchimakehi sassataṁ bhajati “aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti.\nIto bahiddhāte pabbajitā taṇhācaritā kāmasukhallikānuyogamanuyuttā viharanti.\nTena ye ca nissandena diṭṭhicaritā attakilamathānuyogamanuyuttā viharanti.\nTenayeva diṭṭhisukhena ettāvatā bāhirako payogo."}},{"id":"pe9:3","sourceIds":["pe9:3.1","pe9:3.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha diṭṭhicaritā sattā ye ariyadhammavinayaṁ otaranti, te dhammānusārino honti.\nYe taṇhācaritā sattā ariyaṁ dhammavinayaṁ otaranti, te saddhānusārino honti."}},{"id":"pe9:4","sourceIds":["pe9:4.1","pe9:4.2","pe9:4.3","pe9:4.4","pe9:4.5","pe9:4.6","pe9:4.7","pe9:4.8","pe9:4.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha ye diṭṭhicaritā sattā, te kāmesu dosadiṭṭhī, na ca ye kāmesu anusayā samūhatā, te attakilamathānuyogamanuyuttā viharanti.\nTesaṁ satthā dhammaṁ deseti.\nAñño vā sāvako kāmehi natthi atthoti te ca pubbeyeva kāmehi anatthikā iti kāme appakasirena paṭinissajjanti.\nTe cetasikena dukkhena anajjhositā.\nTena vuccati “sukhā paṭipadā”ti.\nYe pana taṇhācaritā sattā, te kāmesu ajjhositā, tesaṁ satthā vā dhammaṁ deseti.\nAññataro vā bhikkhu kāmehi natthi atthoti, te piyarūpaṁ dukkhena paṭinissajjanti.\nTena vuccati “dukkhā paṭipadā”ti.\nIti ime sabbasattā dvīsu paṭipadāsu samosaraṇaṁ gacchanti dukkhāyañca sukhāyañca."}},{"id":"pe9:5","sourceIds":["pe9:5.1","pe9:5.2","pe9:5.3","pe9:5.4","pe9:5.5","pe9:5.6","pe9:5.7","pe9:5.8","pe9:5.9","pe9:5.10","pe9:5.11","pe9:5.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha ye diṭṭhicaritā sattā, te dvidhā mudindriyā ca tikkhindriyā ca.\nTattha ye diṭṭhicaritā sattā tikkhindriyā sukhena paṭinissajjanti, khippañca abhisamenti, tena vuccati “khippābhiññā sukhā paṭipadā”ti.\nTattha ye diṭṭhicaritā sattā mudindriyā paṭhamaṁ tikkhindriyaṁ upādāya dandhataraṁ abhisamenti, te sukhena paṭinissajjanti, dandhañca abhisamenti.\nTena vuccati “sukhā paṭipadā dandhābhiññā”ti.\nTattha taṇhācaritā sattā dvidhā tikkhindriyā ca mudindriyā ca.\nTattha ye taṇhācaritā sattā tikkhindriyā dukkhena paṭinissajjanti, khippañca abhisamenti.\nTena vuccati “dukkhā paṭipadā khippābhiññā”ti.\nTattha ye taṇhācaritā sattā mudindriyā paṭhamaṁ tikkhindriyaṁ upādāya dandhataraṁ abhisamenti, te dukkhena paṭinissajjanti, dandhañca abhisamenti.\nTena vuccati “dukkhā paṭipadā dandhābhiññā”ti.\nImā catasso paṭipadāyo apañcamā achaṭṭhā.\nYe hi keci nibbutā nibbāyissanti vā imāhi catūhi paṭipadāhi anaññāhi ayaṁ paṭipadācatukkena kilese niddisati.\nYā catukkamaggena ariyadhammesu niddisitabbā, ayaṁ vuccati sīhavikkīḷito nāma nayo."}},{"id":"pe9:6","sourceIds":["pe9:6.1","pe9:6.2","pe9:6.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tatrime cattāro āhārā.\nCattāro vipallāsā upādānā yogā ganthā āsavā oghā sallā viññāṇaṭṭhitiyo agatigamanāti, evaṁ imāni sabbāni dasa padāni.\nAyaṁ suttassa saṁsandanā."}},{"id":"pe9:7","sourceIds":["pe9:7.1","pe9:7.2","pe9:7.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Cattāro āhārā.\nTattha yo ca kabaḷīkāro āhāro yo ca phasso āhāro, ime taṇhācaritena pahātabbā.\nTattha yo ca manosañcetanāhāro yo ca viññāṇāhāro, ime diṭṭhicaritena pahātabbā."}},{"id":"pe9:8","sourceIds":["pe9:8.1","pe9:8.2","pe9:8.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Paṭhamo āhāro paṭhamo vipallāso, dutiyo āhāro dutiyo vipallāso, tatiyo āhāro tatiyo vipallāso, catuttho āhāro catuttho vipallāso.\nIme cattāro vipallāsā apañcamā achaṭṭhā.\nIdañca pamāṇā cattāro āhārā."}},{"id":"pe9:9","sourceIds":["pe9:9.1","pe9:9.2","pe9:9.3","pe9:9.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha paṭhame vipallāse ṭhito kāme upādiyati, idaṁ kāmupādānaṁ.\nDutiye vipallāse ṭhito anāgataṁ bhavaṁ upādiyati, idaṁ sīlabbatupādānaṁ.\nTatiye vipallāse ṭhito viparīto diṭṭhiṁ upādiyati, idaṁ diṭṭhupādānaṁ.\nCatutthe vipallāse ṭhito khandhe attato upādiyati, idaṁ attavādupādānaṁ."}},{"id":"pe9:10","sourceIds":["pe9:10.1","pe9:10.2","pe9:10.3","pe9:10.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha kāmupādāne ṭhito kāme abhijjhāyati ganthati, ayaṁ abhijjhākāyagantho.\nSīlabbatupādāne ṭhito byāpādaṁ ganthati, ayaṁ byāpādakāyagantho.\nDiṭṭhupādāne ṭhito parāmāsaṁ ganthati, ayaṁ parāmāsakāyagantho.\nAttavādupādāne ṭhito papañcanto ganthati, ayaṁ idaṁsaccābhiniveso kāyagantho."}},{"id":"pe9:11","sourceIds":["pe9:11.1","pe9:11.2","pe9:11.3","pe9:11.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa ganthitā kilesā āsavanti.\nKiñci pana vuccati vippaṭisāro.\nYe vippaṭisārā te anusayā.\nTattha abhijjhākāyaganthena kāmāsavo, byāpādakāyaganthena bhavāsavo, parāmāsakāyaganthena diṭṭhāsavo, idaṁ saccābhinivesakāyaganthena avijjāsavo."}},{"id":"pe9:12","sourceIds":["pe9:12.1","pe9:12.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Te cattāro āsavā vepullabhāvaṁ gatā oghā honti, tena vuccanti “oghā”ti.\nTattha kāmāsavo kāmogho, bhavāsavo bhavogho, avijjāsavo avijjogho, diṭṭhāsavo diṭṭhogho."}},{"id":"pe9:13","sourceIds":["pe9:13.1","pe9:13.2","pe9:13.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Te cattāro oghā āsayamanupaviṭṭhā anusayasahagatā vuccanti.\nSallāti hadayamāhacca tiṭṭhantā.\nTattha kāmogho rāgasallaṁ, bhavogho dosasallaṁ, avijjogho mohasallaṁ, diṭṭhogho diṭṭhisallaṁ."}},{"id":"pe9:14","sourceIds":["pe9:14.1","pe9:14.2","pe9:14.3","pe9:14.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Imehi catūhi sallehi pariyādinnaṁ viññāṇaṁ catūsu dhammesu tiṭṭhati rūpe vedanāya saññāya saṅkhāresu.\nImā catasso viññāṇaṭṭhitiyo.\nTattha rāgasallena nandūpasecanaṁ rūpūpagaṁ viññāṇaṁ tiṭṭhati.\nDosasallena vedanūpagaṁ mohasallena saññūpagaṁ diṭṭhisallena nandūpasecanaṁ saṅkhārūpagaṁ viññāṇaṁ tiṭṭhati."}},{"id":"pe9:15","sourceIds":["pe9:15.1","pe9:15.2","pe9:15.3","pe9:15.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Catūhi viññāṇaṭṭhitīhi catubbidhaṁ agatiṁ gacchanti chandā dosā bhayā mohā.\nRāgena chandā agatiṁ gacchati, dosena dosā agatiṁ gacchati, mohena mohā agatiṁ gacchati, diṭṭhiyā bhayā agatiṁ gacchati.\nIti idañca kammaṁ ime ca kilesā.\nAyaṁ saṁsārassa hetu."}},{"id":"pe9:16","sourceIds":["pe9:16.1","pe9:16.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tatthimā catasso disā kabaḷīkārāhāro “asubhe subhan”ti vipallāso kāmupādānaṁ kāmayogo abhijjhākāyagantho kāmāsavo kāmogho rāgasallaṁ rūpūpagā viññāṇaṭṭhiti chandā agatigamanaṁ.\nAyaṁ paṭhamā disā."}},{"id":"pe9:17","sourceIds":["pe9:17.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Phasso āhāro “dukkhe sukhan”ti vipallāso sīlabbatupādānaṁ bhavayogobyāpādo kāyagantho bhavāsavo bhavogho dosasallaṁ vedanūpagā viññāṇaṭṭhiti dosā agatigamanaṁ, ayaṁ dutiyā disā."}},{"id":"pe9:18","sourceIds":["pe9:18.1","pe9:18.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Manosañcetanāhāro “anattani attā”ti vipallāso diṭṭhupādānaṁ diṭṭhiyogo parāmāsakāyagantho diṭṭhāsavo diṭṭhogho diṭṭhisallaṁ saññūpagā viññāṇaṭṭhiti bhayā agatigamanaṁ.\nAyaṁ tatiyā disā."}},{"id":"pe9:19","sourceIds":["pe9:19.1","pe9:19.2","pe9:19.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Viññāṇāhāro “anicce niccan”ti vipallāso attavādupādānaṁ avijjāyogo idaṁsaccābhiniveso kāyagantho avijjāsavo avijjogho mohasallaṁ saṅkhārūpagā viññāṇaṭṭhiti mohā agatigamanaṁ, ayaṁ catutthī disā.\nIti imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ paṭhamena padena paṭhamāya disāya ālokanaṁ.\nAyaṁ vuccati disālokanā."}},{"id":"pe9:20","sourceIds":["pe9:20.1","pe9:20.2","pe9:20.3","pe9:20.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Catūhi vipallāsehi akusalapakkhe disāvilokanā kilesaṁ saṁyojetvā ayaṁ akusalapakkhe disāvilokanāya bhūmi pañcannaṁ dasannaṁ suttānaṁ yāni paṭhamāni padāni imesaṁ dhammānaṁ ko attho?\nEko attho, byañjanameva nānaṁ.\nEvaṁ dutiyā evaṁ tatiyā evaṁ catutthī.\nAyaṁ paṭhamā saṁsandanā."}},{"id":"pe9:21","sourceIds":["pe9:21.1","pe9:21.2","pe9:21.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Iminā peyyālena sabbe kilesā catūsu padesu pakkhipitabbā.\nTato kusalapakkhe catasso paṭipadā cattāri jhānāni cattāro satipaṭṭhānā cattāro vihārā dibbo brahmā ariyo āneñjo cattāro sammappadhānā cattāro acchariyā abbhutadhammā cattāro adhiṭṭhānā cattāro samādhayo chandasamādhi vīriyasamādhi cittasamādhi vīmaṁsāsamādhi.\nCattāro dhammā sukhabhāgiyā nāññatra bojjhaṅgā nāññatra tapasā nāññatindriyasaṁvarā nāññatra sabbanissaggā cattāri appamāṇāni."}},{"id":"pe9:22","sourceIds":["pe9:22.1","pe9:22.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha dukkhā paṭipadā dandhābhiññā bhāviyamānā bahulīkariyamānā paṭhamaṁ jhānaṁ paripūreti, paṭhamaṁ jhānaṁ paripuṇṇaṁ paṭhamaṁ satipaṭṭhānaṁ paripūreti, paṭhamaṁ satipaṭṭhānaṁ paripuṇṇaṁ paṭhamaṁ vihāraṁ paripūreti, paṭhamo vihāro paripuṇṇo paṭhamaṁ sammappadhānaṁ paripūreti, paṭhamaṁ sammappadhānaṁ paripuṇṇaṁ paṭhamaṁ acchariyaṁ abbhutadhammaṁ paripūreti, paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo paripuṇṇo paṭhamaṁ adhiṭṭhānaṁ paripūreti, paṭhamaṁ adhiṭṭhānaṁ paripuṇṇaṁ chandasamādhiṁ paripūreti, chandasamādhi paripuṇṇo indriyasaṁvaraṁ paripūreti, indriyasaṁvaro paripuṇṇo paṭhamaṁ mettāappamāṇaṁ paripūreti.\nEvaṁ yāva sabbanissaggo catutthaṁ appamāṇaṁ paripūreti."}},{"id":"pe9:23","sourceIds":["pe9:23.1","pe9:23.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha paṭhamā ca paṭipadā paṭhamañca jhānaṁ paṭhamañca satipaṭṭhānaṁ paṭhamo ca vihāro paṭhamañca sammappadhānaṁ paṭhamo ca acchariyo abbhuto dhammo saccādhiṭṭhānañca chandasamādhi ca indriyasaṁvaro ca mettā ca appamāṇaṁ.\nAyaṁ paṭhamā disā."}},{"id":"pe9:24","sourceIds":["pe9:24.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Dukkhā ca paṭipadā khippābhiññā dutiyaṁ jhānaṁ dutiyañca satipaṭṭhānaṁ dutiyo ca vihāro dutiyañca sammappadhānaṁ dutiyo ca acchariyo abbhuto dhammo cāgādhiṭṭhānaṁ cittasamādhi cattāro iddhipādā karuṇā ca appamāṇaṁ, ayaṁ dutiyā disā."}},{"id":"pe9:25","sourceIds":["pe9:25.1","pe9:25.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Sukhā ca paṭipadā dandhābhiññā tatiyañca jhānaṁ tatiyañca satipaṭṭhānaṁ tatiyo ca vihāro tatiyañca sammappadhānaṁ tatiyo ca acchariyo abbhuto dhammo paññādhiṭṭhānañca vīriyasamādhi ca bojjhaṅgā ca muditā ca appamāṇaṁ.\nAyaṁ tatiyā disā."}},{"id":"pe9:26","sourceIds":["pe9:26.1","pe9:26.2","pe9:26.3","pe9:26.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sukhā ca paṭipadā khippābhiññā catutthaṁ jhānaṁ catutthañca satipaṭṭhānaṁ catuttho ca vihāro catutthañca sammappadhānaṁ catuttho ca acchariyo abbhuto dhammo upasamādhiṭṭhānañca vīmaṁsāsamādhi ca sabbanissaggo ca upekkhā appamāṇañca.\nAyaṁ catutthī disā.\nImāsaṁ catassannaṁ disānaṁ ālokanā.\nAyaṁ vuccati disālokano nāma nayo."}},{"id":"pe9:27","sourceIds":["pe9:27.1","pe9:27.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tatthāyaṁ yojanā.\nCattāro ca āhārā catasso ca paṭipadā, cattāro ca vipallāsā cattāro ca satipaṭṭhānā, cattāri ca upādānāni cattāri ca jhānāni cattāro ca yogā vihārā ca, ganthā ca sammappadhānā ca, āsavā ca acchariyā abbhutadhammā ca, oghā ca adhiṭṭhānāni ca, sallā ca samādhayo, viññāṇaṭṭhitiyo cattāro ca sukhabhāgiyā dhammā, cattāri ca agatigamanāni cattāri ca appamāṇāni iti kusalākusalānaṁ paṭipakkhavasena yojanā, ayaṁ vuccati disālokano nayo."}},{"id":"pe9:28","sourceIds":["pe9:28.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tassa cattāri sāmaññaphalāni pariyosānaṁ, yo ca dhammo kusalākusalaniddese paṭhamo disāniddeso, imassa sotāpattiphalaṁ pariyosānaṁ dutiyaṁ sakadāgāmiphalaṁ, tatiyaṁ anāgāmiphalaṁ, catutthaṁ arahattaphalaṁ."}},{"id":"pe9:29","sourceIds":["pe9:29.1","pe9:29.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo tipukkhalo nayo?\nYe ca dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti dve puggalā, ye ca sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti dve puggalā."}},{"id":"pe9:30","sourceIds":["pe9:30.1","pe9:30.2","pe9:30.3","pe9:30.4","pe9:30.5","pe9:30.6","pe9:30.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Imesaṁ catunnaṁ puggalānaṁ yo puggalo sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya niyyāti, yo ca puggalo dukkhāya paṭipadāya khippābhiññāya niyyāti.\nIme dve puggalā bhavanti.\nTattha yo sukhāya paṭipadāya khippābhiññāya niyyāti, ayaṁ ugghaṭitaññū.\nYo pacchimo puggalo sādhāraṇo, ayaṁ vipañcitaññū.\nYo puggalo dandhābhiññāya dukkhāya paṭipadāya niyyāti, ayaṁ neyyo.\nIme cattāro bhavitvā tīṇi honti, tattha ugghaṭitaññussa samathapubbaṅgamā vipassanā, neyyassa vipassanāpubbaṅgamo samatho, vipañcitaññussa samathavipassanā yuganaddhā.\nUgghaṭitaññussa mudukā desanā, neyyassa tikkhā desanā, vipañcitaññussa tikkhamudukā desanā."}},{"id":"pe9:31","sourceIds":["pe9:31.1","pe9:31.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Ugghaṭitaññussa adhipaññāsikkhā, neyyassa adhicittasikkhā, vipañcitaññussa adhisīlasikkhā.\nIti imesaṁ puggalānaṁ catūhi paṭipadāhi niyyānaṁ."}},{"id":"pe9:32","sourceIds":["pe9:32.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha ayaṁ saṅkileso, tīṇi akusalamūlāni tayo phassā tisso vedanā tayo upavicārā tayo saṅkilesā tayo vitakkā tayo pariḷāhā tīṇi saṅkhatalakkhaṇāni tisso dukkhatāti."}},{"id":"pe9:33","sourceIds":["pe9:33.1","pe9:33.2","pe9:33.3","pe9:33.4","pe9:33.5","pe9:33.6","pe9:33.7","pe9:33.8","pe9:33.9"],"kind":"text","text":{"pi":"Tīṇi akusalamūlānīti lobho akusalamūlaṁ, doso akusalamūlaṁ, moho akusalamūlaṁ.\nTayo phassāti sukhavedanīyo phasso, dukkhavedanīyo phasso, adukkhamasukhavedanīyo phasso.\nTisso vedanāti sukhā vedanā dukkhā vedanā adukkhamasukhā vedanā.\nTayo upavicārāti somanassopavicāro domanassopavicāro upekkhopavicāro.\nTayo saṅkilesāti rāgo doso moho.\nTayo vitakkāti kāmavitakko byāpādavitakko vihiṁsāvitakko.\nTayo pariḷāhāti rāgajo dosajo mohajo.\nTīṇi saṅkhatalakkhaṇānīti uppādo ṭhiti vayo.\nTisso dukkhatāti dukkhadukkhatā vipariṇāmadukkhatā saṅkhatadukkhatā."}},{"id":"pe9:34","sourceIds":["pe9:34.1","pe9:34.2","pe9:34.3","pe9:34.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha lobho akusalamūlaṁ kuto samuṭṭhitaṁ?\nTividhaṁ ārammaṇaṁ manāpikaṁ amanāpikaṁ upekkhāṭhāniyañca.\nTattha manāpikena ārammaṇena lobho akusalamūlaṁ samuṭṭhahati.\nIti manāpikā ārammaṇā sukhavedanīyo phasso, sukhavedanīyaṁ phassaṁ paṭicca uppajjate sukhavedanā, sukhavedanaṁ paṭicca uppajjate somanassūpavicāro, somanassūpavicāraṁ paṭicca uppajjate rāgo, rāgaṁ paṭicca uppajjate kāmavitakko, kāmavitakkaṁ paṭicca uppajjate rāgajo pariḷāho rāgajaṁ pariḷāhaṁ paṭicca uppajjate uppādo saṅkhatalakkhaṇo, uppādaṁ saṅkhatalakkhaṇaṁ paṭicca uppajjate vipariṇāmadukkhatā."}},{"id":"pe9:35","sourceIds":["pe9:35.1","pe9:35.2","pe9:35.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Doso akusalamūlaṁ kuto samuṭṭhitaṁ?\nAmanāpikena ārammaṇena doso akusalamūlaṁ samuṭṭhitaṁ.\nIti amanāpikā ārammaṇā dukkhavedanīyo phasso, dukkhavedanīyaṁ phassaṁ paṭicca uppajjate dukkhavedanā, dukkhavedanaṁ paṭicca uppajjate domanassūpavicāro, domanassūpavicāraṁ paṭicca uppajjate doso, dosaṁ paṭicca uppajjate byāpādavitakko, byāpādavitakkaṁ paṭicca uppajjate dosajo pariḷāho, dosajaṁ pariḷāhaṁ paṭicca uppajjate ṭhitassa aññathattaṁ saṅkhatalakkhaṇaṁ, ṭhitassa aññathattaṁ saṅkhatalakkhaṇaṁ paṭicca uppajjate dukkhadukkhatā vedanā."}},{"id":"pe9:36","sourceIds":["pe9:36.1","pe9:36.2","pe9:36.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Moho akusalamūlaṁ kuto samuṭṭhitaṁ?\nUpekkhāṭhāniyena ārammaṇena moho akusalamūlaṁ samuṭṭhitaṁ.\nIti upekkhāṭhāniyā ārammaṇā adukkhamasukhavedanīyo phasso, adukkhamasukhavedanīyaṁ phassaṁ paṭicca uppajjate adukkhamasukhā vedanā, adukkhamasukhavedanaṁ paṭicca uppajjate upekkhūpavicāro, upekkhūpavicāraṁ paṭicca uppajjate moho, mohaṁ paṭicca uppajjate vihiṁsāvitakko, vihiṁsāvitakkaṁ paṭicca uppajjate mohajo pariḷāho, mohajaṁ pariḷāhaṁ paṭicca uppajjate vayo saṅkhatalakkhaṇaṁ, vayaṁ saṅkhatalakkhaṇaṁ paṭicca uppajjate saṅkhatadukkhatā, iti ayaṁ tiṇṇaṁ kilesānaṁ niddeso, ayaṁ vuccate kusalapakkhe tipukkhalo nayo."}},{"id":"pe9:37","sourceIds":["pe9:37.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Iti tīṇi akusalamūlāni na catutthāni na pañcamāni, tayo phassāti tisso vedanā yāva saṅkhatadukkhatāti, yo koci akusalapakkho, sabbo so tīsu akusalamūlesu samosarati."}},{"id":"pe9:38","sourceIds":["pe9:38.1","pe9:38.2","pe9:38.3","pe9:38.4","pe9:38.5","pe9:38.6","pe9:38.7","pe9:38.8","pe9:38.9","pe9:38.10","pe9:38.11","pe9:38.12"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo kusalapakkho?\nTīṇi kusalamūlāni, tisso paññā sutamayī paññā cintāmayī paññā bhāvanāmayī paññā.\nTayo samādhī savitakkasavicāro …pe…\ntisso sikkhā adhisīlasikkhā …pe…\nsikkhā.\nTīṇi nimittāni samathanimittaṁ paggahanimittaṁ upekkhānimittaṁ.\nTayo vitakkā nekkhammavitakko …pe…\navihiṁsāvitakko.\nTīṇi indriyāni anaññātaññassāmītindriyanti vitthāro.\nTayo upavicārā nekkhammūpavicāro abyāpādūpavicāro avihiṁsūpavicāro.\nTisso esanā kāmesanā bhavesanā brahmacariyesanā.\nTayo khandhā sīlakkhandho samādhikkhandho paññākkhandho."}},{"id":"pe9:39","sourceIds":["pe9:39.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yaṁ alobho kusalamūlaṁ, taṁ sutamayipaññaṁ paripūreti, sutamayī paññā paripuṇṇā savitakkaṁ savicāraṁ samādhiṁ paripūreti, savitakko savicāro samādhi paripuṇṇo adhicittasikkhaṁ paripūreti, adhicittasikkhā paripuṇṇā samathanimittaṁ paripūreti, samathanimittaṁ paripuṇṇaṁ nekkhammavitakkaṁ paripūreti, nekkhammavitakko paripuṇṇo anaññātaññassāmītindriyaṁ paripūreti, anaññātaññassāmītindriyaṁ paripuṇṇaṁ nekkhammūpavicāraṁ paripūreti, nekkhammūpavicāro paripuṇṇo kāmesanaṁ pajahati, kāmesanappahānaṁ samādhikkhandhaṁ paripūreti."}},{"id":"pe9:40","sourceIds":["pe9:40.1","pe9:40.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Adoso kusalamūlaṁ cintāmayipaññaṁ paripūreti, cintāmayī paññā paripuṇṇā avitakkavicāramattaṁ samādhiṁ paripūreti.\nAvitakkavicāramatto samādhi paripuṇṇo adhisīlasikkhaṁ paripūreti, adhisīlasikkhā paripuṇṇā upekkhānimittaṁ paripūreti, upekkhānimittaṁ paripuṇṇaṁ abyāpādavitakkaṁ paripūreti, abyāpādavitakko paripuṇṇo aññindriyaṁ paripūreti, aññindriyaṁ paripuṇṇaṁ abyāpādūpavicāraṁ paripūreti, abyāpādūpavicāro paripuṇṇo bhavesanaṁ pajahati, bhavesanappahānaṁ sīlakkhandhaṁ paripūreti."}},{"id":"pe9:41","sourceIds":["pe9:41.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Amoho kusalamūlaṁ bhāvanāmayipaññaṁ paripūreti, bhāvanāmayī paññā paripuṇṇā avitakkaavicāraṁ samādhiṁ paripūreti, avitakko avicāro samādhi paripuṇṇo adhipaññāsikkhaṁ paripūreti, adhipaññāsikkhā paripuṇṇā paggahanimittaṁ paripūreti, paggahanimittaṁ paripuṇṇaṁ aññātāvino indriyaṁ paripūreti, aññātāvino indriyaṁ paripuṇṇaṁ avihiṁsūpavicāraṁ paripūreti, avihiṁsūpavicāro paripuṇṇo brahmacariyesanaṁ paripūreti, brahmacariyesanā paripuṇṇā paññākkhandhaṁ paripūreti."}},{"id":"pe9:42","sourceIds":["pe9:42.1","pe9:42.2","pe9:42.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Iti ime tayo dhammā kusalapakkhikā sabbe kusalā dhammā tīhi tikaniddesehi niddisiyanti tīṇi vimokkhamukhāni tassa pariyosānaṁ.\nTattha paṭhamena appaṇihitaṁ, dutiyena suññataṁ, tatiyena animittaṁ.\nAyaṁ vuccati dutiyo tipukkhalo nāma nayo."}},{"id":"pe9:43","sourceIds":["pe9:43.1","pe9:43.2","pe9:43.3","pe9:43.4","pe9:43.5"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha ye ime tayo puggalā ugghaṭitaññū vipañcitaññū neyyoti.\nImesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ ye ca puggalā sukhāya paṭipadāya khippābhiññāya, sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya ca niyyanti, te dve puggalā.\nYe ca dve puggalā dukkhāya paṭipadāya khippābhiññāya, dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya ca niyyanti, ime cattāro tena visesena dve bhavanti diṭṭhicarito ca taṇhācarito ca.\nIme cattāro bhavitvā tayo bhavanti, tayo bhavitvā dve bhavanti.\nImesaṁ dvinnaṁ puggalānaṁ ayaṁ saṅkileso, avijjā ca taṇhā ca, ahirikañca anottappañca, assati ca asampajaññañca, nīvaraṇāni ca saṁyojanāni ca, ajjhosānañca abhiniveso ca, ahaṅkāro ca mamaṅkāro ca, assaddhiyañca dovacassañca, kosajjañca ayoniso ca manasikāro, vicikicchā ca abhijjhā ca, asaddhammassavanañca asamāpatti ca."}},{"id":"pe9:44","sourceIds":["pe9:44.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha avijjā ca ahirikañca assati ca nīvaraṇāni ca ajjhosānañca ahaṅkāro ca assaddhiyañca kosajjañca vicikicchā ca asaddhammassavanañca, ayaṁ ekā disā."}},{"id":"pe9:45","sourceIds":["pe9:45.1","pe9:45.2","pe9:45.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṇhā ca anottappañca asampajaññañca saṁyojanāni ca abhiniveso ca mamaṅkāro ca dovacassatā ca ayoniso manasikāro ca abhijjhā ca asamāpatti ca, ayaṁ dutiyā disā.\nDasannaṁ dukānaṁ dasa padāni paṭhamāni kātabbāni.\nSaṅkhittena atthaṁ ñāpenti paṭipakkhe kaṇhapakkhassa sabbesaṁ dukānaṁ dasa padāni dutiyakāni, ayaṁ dutiyā disā."}},{"id":"pe9:46","sourceIds":["pe9:46.1","pe9:46.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Iti akusalānaṁ dhammānaṁ dukkhaniddeso, ayaṁ samudayo.\nYaṁ taṁ dhammaṁ ajjhāvasati nāmañca rūpañca idaṁ dukkhaṁ iti ayañca samudayo, idañca dukkhaṁ, imāni dve saccāni dukkhañca samudayo ca nandiyāvaṭṭassa nayassa paṭhamaniddeso."}},{"id":"pe9:47","sourceIds":["pe9:47.1","pe9:47.2"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha katamo kusalapakkho?\nSamatho ca vipassanā ca, vijjā ca caraṇañca, sati ca sampajaññañca, hirī ca ottappañca, ahaṅkārappahānañca mamaṅkārappahānañca, sammāvāyāmo ca yoniso ca manasikāro, sammāsati ca sammāsamādhi ca, paññā ca nibbidā ca, samāpatti ca saddhammassavanañca, somanassañca dhammānudhammappaṭipatti ca."}},{"id":"pe9:48","sourceIds":["pe9:48.1","pe9:48.2","pe9:48.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha samatho ca vijjā ca sati ca hirī ca ahaṅkārappahānañca sammāvāyāmo ca sammāsati ca paññā ca samāpatti ca somanassañca, ime dhammā ekā disā.\nVipassanā ca caraṇañca sampajaññañca ottappañca mamaṅkārappahānañca yoniso manasikāro ca sammāsamādhi ca nibbidā ca saddhammassavanañca dhammānudhammappaṭipatti ca, ayaṁ dutiyā disā.\nIti kusalapakkhe ca akusalapakkhe ca nandiyāvaṭṭassa pana nayassa catasso disā."}},{"id":"pe9:49","sourceIds":["pe9:49.1","pe9:49.2","pe9:49.3","pe9:49.4","pe9:49.5","pe9:49.6","pe9:49.7","pe9:49.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tāsu yāni akusalapakkhassa paṭhamāni padāni akusalāni kusalehi pahānaṁ gacchanti, tāni kusalapakkhe dutiyehi padehi pahānaṁ gacchanti.\nTesaṁ pahānā rāgavirāgā cetovimutti yāni akusalapakkhassa dutiyāni akusalapadāni pahānaṁ gacchanti, tāni kusalapakkhassa paṭhamehi padehi pahānaṁ gacchanti.\nTesaṁ pahānā avijjāvirāgā paññāvimutti pariyosānaṁ.\nImesaṁ tiṇṇaṁ nayānaṁ paṭhamo nayo sīhavikkīḷito nāma.\nAṭṭha padāni cattāri ca kusalāni cattāri ca akusalāni imāni aṭṭha padāni mūlapadāni, atthanayena dutiyo tipukkhalo.\nSo chahi dhammehi neti kusalamūlāni ca neti akusalamūlāni ca, iti imāni cha padāni purimakāni ca aṭṭha mūlapadāni imāni cuddasa padāni aṭṭhārasannaṁ mūlapadānaṁ.\nTattha yo pacchimako nayo nandiyāvaṭṭo, so catūhi dhammehi neti.\nAvijjāya ca taṇhāya ca samathena ca vipassanāya ca, ime cattāro dhammā imāni aṭṭhārasa mūlapadāni tīsu nayesu niddiṭṭhāni."}},{"id":"pe9:50","sourceIds":["pe9:50.1","pe9:50.2","pe9:50.3","pe9:50.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yāni nava padāni kusalāni, tattha sabbaṁ kusalaṁ samosarati.\nTesañca navannaṁ mūlānaṁ cattāri padāni sīhavikkīḷitanaye tīṇi tipukkhale dve nandiyāvaṭṭe, iccete kusalassa pakkhā.\nTattha yāni nava padāni kusalāni, tattha sabbaṁ kusalaṁ yujjati.\nTattha sīhavikkīḷite naye cattāri padāni tīṇi tipukkhale dve nandiyāvaṭṭe imāni nava padāni kusalāni niddiṭṭhāni."}},{"id":"pe9:51","sourceIds":["pe9:51.1","pe9:51.2","pe9:51.3","pe9:51.4","pe9:51.5","pe9:51.6","pe9:51.7","pe9:51.8"],"kind":"text","text":{"pi":"Tattha yāni nandiyāvaṭṭe naye cattāri padāni, tattha aṭṭhārasa mūlapadāni samosaranti.\nYathā kathaṁ, samatho ca alobho ca adoso ca asubhasaññā ca dukkhasaññā ca imāni kusalapakkhe pañca padāni samathaṁ bhajanti.\nVipassanā ca amoho ca aniccasaññā ca anattasaññā ca imāni cattāri padāni vipassanaṁ bhajanti.\nImāni nava padāni kusalāni dvīsu padesu yojitāni, tattha akusalapakkhe navannaṁ akusalamūlapadānaṁ yā ca taṇhā yo ca lobho yo ca doso yā ca subhasaññā yā ca sukhasaññā, imāni pañca padāni taṇhaṁ bhajanti.\nYā ca avijjā yo ca moho yā ca niccasaññā yā ca attasaññā, imāni cattāri padāni avijjaṁ bhajanti.\nEtāni nava padāni akusalāni susaṅkhittāni.\nIti tayo nayā ekaṁ nayaṁ na paviṭṭhā.\nEvaṁ aṭṭhārasa mūlapadāni nandiyāvaṭṭanaye niddisitabbāni."}},{"id":"pe9:52","sourceIds":["pe9:52.1","pe9:52.2","pe9:52.3","pe9:52.4","pe9:52.5","pe9:52.6","pe9:52.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ aṭṭhārasa mūlapadāni, tipukkhale naye yujjanti?\nNavannaṁ padānaṁ kusalānaṁ, vipassanā ca amoho ca aniccasaññā ca anattasaññā ca, imāni cattāri padāni;\namoho ca samatho ca alobho ca asubhasaññā ca, imāni cattāri padāni;\nlobho ca doso ca, evaṁ imāni nava padāni tīsu kusalesu yojetabbāni.\nTattha navannaṁ padānaṁ akusalānaṁ taṇhā ca lobho ca subhasaññā ca sukhasaññā ca, imāni cattāri padāni lobho akusalamūlaṁ;\navijjā ca moho ca niccasaññā ca attasaññā ca ayaṁ moho ayaṁ doso, ye ca imāni nava padāni tīsu akusalesu yojitāni.\nEvaṁ aṭṭhārasa mūlapadāni kusalamūlesu ca yojetvā tipukkhalena nayena niddisitabbāni."}},{"id":"pe9:53","sourceIds":["pe9:53.1","pe9:53.2","pe9:53.3","pe9:53.4","pe9:53.5","pe9:53.6","pe9:53.7","pe9:53.8","pe9:53.9","pe9:53.10","pe9:53.11","pe9:53.12","pe9:53.13","pe9:53.14","pe9:53.15","pe9:53.16","pe9:53.17","pe9:53.18","pe9:53.19","pe9:53.20","pe9:53.21","pe9:53.22","pe9:53.23","pe9:53.24","pe9:53.25"],"kind":"text","text":{"pi":"Kathaṁ aṭṭhārasa mūlapadāni sīhavikkīḷite naye yujjanti?\nTaṇhā ca subhasaññā ca, ayaṁ paṭhamo vipallāso.\nLobho ca sukhasaññā ca, ayaṁ dutiyo vipallāso.\nAvijjā ca niccasaññā ca, ayaṁ tatiyo vipallāso.\nMoho ca attasaññā ca, ayaṁ catuttho vipallāso.\nIti nava padāni akusalamūlāni catūsu padesu yojitāni.\nTattha navannaṁ mūlapadānaṁ kusalānaṁ samatho ca asubhasaññā ca, idaṁ paṭhamaṁ satipaṭṭhānaṁ.\nAlobho ca dukkhasaññā ca, idaṁ dutiyaṁ satipaṭṭhānaṁ.\nVipassanā ca aniccasaññā ca, idaṁ tatiyaṁ satipaṭṭhānaṁ.\nAmoho ca anattasaññā ca, idaṁ catutthaṁ satipaṭṭhānaṁ.\nImāni aṭṭhārasa mūlapadāni sīhavikkīḷitanayaṁ anupaviṭṭhāni.\nImesaṁ tiṇṇaṁ nayānaṁ yā bhūmi ca yo rāgo ca yo doso ca ekaṁ nayaṁ pavisati.\nEkassa nayassa akusale vā dhamme kusale vā dhamme viññāte paṭipakkho anvesitabbo, paṭipakkhe anvesitvā so nayo niddisitabbo, tamhi naye niddiṭṭho.\nYathā ekamhi naye sabbe nayā paviṭṭhā tathā niddisitabbā.\nEkamhi ca naye aṭṭhārasa mūlapadāni paviṭṭhāni, tamhi dhamme viññāte sabbe dhammā viññātā honti.\nImesaṁ tiṇṇaṁ nayānaṁ sīhavikkīḷitanayassa cattāri phalāni pariyosānaṁ.\nPaṭhamāya disāya paṭhamaṁ phalaṁ, dutiyāya disāya dutiyaṁ phalaṁ, tatiyāya disāya tatiyaṁ phalaṁ, catutthāya disāya catutthaṁ phalaṁ.\nTipukkhalassa nayassa tīṇi vimokkhamukhāni pariyosānaṁ.\nPaṭhamāya disāya appaṇihitaṁ, dutiyāya disāya suññataṁ, tatiyāya disāya animittaṁ.\nNandiyāvaṭṭassa nayassa rāgavirāgā cetovimutti avijjāvirāgā ca paññāvimutti pariyosānaṁ.\nPaṭhamāya disāya rāgavirāgā cetovimutti, dutiyāya disāya avijjāvirāgā paññāvimutti.\nIme tayo nayā imesaṁ tiṇṇaṁ nayānaṁ aṭṭhārasannaṁ mūlapadānaṁ ālokanā, ayaṁ vuccati disālokano nayo.\nĀloketvāna jānāti “ayaṁ dhammo imaṁ dhammaṁ bhajatī”ti sammā yojanā.\nKusalapakkhe akusalapakkhe ca ayaṁ nayo aṅkuso nāma.\nIme pañca nayā."}},{"id":"pe9:54","sourceIds":["pe9:54.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Tatthimā uddānagāthā"}},{"id":"pe9:55","sourceIds":["pe9:55.1","pe9:55.2","pe9:55.3","pe9:55.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṇhā ca avijjāpi ca,\nLobho doso tatheva moho ca;\nCattāro ca vipallāsā,\nKilesabhūmī nava padāni."}},{"id":"pe9:56","sourceIds":["pe9:56.1","pe9:56.2","pe9:56.3","pe9:56.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Ye ca satipaṭṭhānā,\nSamatho ca vipassanā kusalamūlā;\nEtaṁ sabbaṁ kusalaṁ,\nIndriyabhūmī nava padāni."}},{"id":"pe9:57","sourceIds":["pe9:57.1","pe9:57.2","pe9:57.3","pe9:57.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Sabbakusalaṁ navahi padehi yujjati,\nNavahi ceva akusalaṁ;\nEte te mūlapadā,\nUbhato aṭṭhārasa padāni."}},{"id":"pe9:58","sourceIds":["pe9:58.1","pe9:58.2","pe9:58.3","pe9:58.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Taṇhā ceva avijjā ca,\nSamatho ca vipassanā;\nYo neti sabbesu yogayutto,\nAyaṁ nayo nandiyāvaṭṭo."}},{"id":"pe9:59","sourceIds":["pe9:59.1","pe9:59.2","pe9:59.3","pe9:59.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Yaṁ kusalamūlehi,\nNayati kusalaakusalamūlehi;\nBhūtaṁ tathaṁ avitathaṁ,\nTipukkhalaṁ taṁ nayaṁ āhu."}},{"id":"pe9:60","sourceIds":["pe9:60.1","pe9:60.2","pe9:60.3","pe9:60.4"],"kind":"text","text":{"pi":"So neti vipallāsehi,\nKilesaindriyehi ca;\nDhamme taṁ nayaṁ vinayamāhu,\nSīhavikkīḷitaṁ nāma."}},{"id":"pe9:61","sourceIds":["pe9:61.1","pe9:61.2","pe9:61.3","pe9:61.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Veyyākaraṇe vutte,\nKusalatāhi akusalatāhi ca;\nTayo ālokayati,\nAyaṁ nayo disālocano nāma."}},{"id":"pe9:62","sourceIds":["pe9:62.1","pe9:62.2","pe9:62.3","pe9:62.4"],"kind":"text","text":{"pi":"Oloketvā disālocanena,\nUkkhipiya yaṁ samāneti;\nSabbe kusalākusale,\nAyaṁ nayo aṅkuso nāma."}},{"id":"pe9:63","sourceIds":["pe9:63.1","pe9:63.2","pe9:63.3"],"kind":"text","text":{"pi":"Nayasamuṭṭhānaṁ.\nPeṭakopadese mahākaccāyanassa therassa\nsuttavibhaṅgassa dassanaṁ samattaṁ."}},{"id":"pe9:64","sourceIds":["pe9:64.1","pe9:64.2","pe9:64.3","pe9:64.4","pe9:64.5","pe9:64.6","pe9:64.7"],"kind":"text","text":{"pi":"Yāni catukkāni akusalāni kusalāni ca sīhavikkīḷite naye niddiṭṭhāni, tikāni kusalāni ca akusalāni ca tipukkhale naye niddiṭṭhāni, dukāni kusalāni ca akusalāni ca nandiyāvaṭṭe naye niddiṭṭhāni.\nYesu dvīsu dhammesu kusalesu so attho tikesu vibhajjamānassa bhavabhūmi, atha ca sabbo ca attho tīhi byañjanehi niddisati.\nTattakāni vuccati.\nYo attho catūhi padehi aṭṭhavīsatibhāgehi natthibhūmi niddisituṁ, avacarantova catūhi padehi niddisati.\nIti yaṁ yathāniddiṭṭhassa avikosanā idaṁ pamāṇaṁ.\nYathā sabbe samādhayo tīsu samādhīsu pariyesitabbā, savitakkasavicāre avitakkavicāramatte avitakkaavicāre idaṁ pamāṇaṁ, natthi catuttho samādhi.\nTathā tisso paññā cintāmayī sutamayī bhāvanāmayī sabbāsu paññāsu niddisati, natthi catutthī paññā na cintāmayī na sutamayī na bhāvanāmayī, paññā nāssa atthi imesaṁ dhammānaṁ yā avikkhepanā, idaṁ vuccati pamāṇanti."}},{"id":"pe9:65","sourceIds":["pe9:65.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Therassa mahākaccāyanassa jambuvanavāsino peṭakopadeso samatto."}},{"id":"pe9:66","sourceIds":["pe9:66.1"],"kind":"text","text":{"pi":"Peṭakopadesapakaraṇaṁ niṭṭhitaṁ."}}]}],"sourceRevision":"afdafa92450cfe7573b280da50382888323666d2","sourceUrl":"https://suttacentral.net/pe9/pli/ms","licence":"CC0 1.0","licenceUrl":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","editionNote":"Full supplied source file; inherited abbreviations are preserved. Not a reconstructed expansion of every repetition. No Malay or Mandarin translation is implied."}
